TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
KHÓA: 2010 - 2014
Đề tài
VẤN ĐỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ ĐỐI VỚI CÂY
TRỒNG, VẬT NUÔI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI
ĐẤT – THỰC TRẠNG TẠI THÀNH PHỐ CẦN
THƠ
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:
TS. Phan Trung Hiền
Bộ Môn Luật Hành Chính
SINH VIÊN THỰC HIỆN:
Lâm Hữu Nghĩa
MSSV: 5105886
Lớp: Luật Hành Chính K36
Cần Thơ, 12/2013
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đây là quá trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ giảng viên
hướng dẫn là TS. Phan Trung Hiền. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
-----...................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày….tháng….năm 2013
Giảng viên hướng dẫn
TS. Phan Trung Hiền
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
-----...................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
1.1.1. Khái niệm hộ gia đình, cá nhân.......................................................................3
1.1.2. Khái niệm thu hồi đất.....................................................................................4
1.1.3. Khái niệm bồi thườngkhi Nhà nước thu hồi đất...............................................4
1.1.4 Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất......................................................5
1.1.5. Khái niệm cây trồng, vật nuôi.........................................................................5
1.2. Lược sử hình thành chế định bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vât nuôi
...................................................................................................................................6
1.2.1. Giai đoạn trước Luật Đất đai năm 1993..........................................................6
1.2.2.Giai đoạn từ Luật Đất đai năm 1993 đến Luật Đất đai năm 2003......................7
1.2.3. Giai đoạn từ Luật Đất đai năm 2003 đến nay..................................................8
1.2.4 Dự Thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2003........................................................10
1.3. Các nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ tài sản khi thu hồi đất...........................11
1.3.1. Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại, thì
được bồi thường....................................................................................................11
1.3.2. Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất đó thuộc
đối tượng không được bồi thường thì tùy từng trường hợp cụ thể được bồi thường
hoặc hỗ trợ tài sản..................................................................................................11
1.3.3. Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất được
công bố thì không được bồi thường........................................................................12
1.4. Mục đích, ý nghĩa của công tác bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật
nuôi..........................................................................................................................12
1.5. Quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi
khi Nhà nước thu hồi đất.......................................................................................13
1.5.1 Cơ sở pháp lý................................................................................................13
1.5.1.1. Cây trồng..............................................................................................13
1.5.1.2. Vật nuôi................................................................................................17
1.5.2. Điều kiện được bồi thường cây trồng, vật nuôi gắn liền với đất bị thu hồi......17
1.5.2.1. Tính hợp pháp của đất..........................................................................17
cây trồng, vật nuôi..................................................................................................34
KẾT LUẬN.................................................................................................................36
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong điều kiện kinh tế – xã hội hiện nay, trước những yêu cầu công nghiêp
hóa, hiện đại hóa để phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa
mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra. Để thực hiện được mục tiêu trên Nhà nước ta đã
đưa ra nhiều chủ trương, chính sách nhằm khuyến khích, kêu gọi đầu tư để xây dựng
cơ sơ hạ tầng, khu công nghiệp… do đó nhu cầu về đất là điều tất yếu để đáp ứng nhu
cầu đó Nhà nước tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng tạo qũy đất sạch cho các
dự án, song song với giải phóng mặt bằng là công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
trong đó có công tác bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi vì chủ trương, chính
sách của Đảng và Nhà nước luôn mong muốn người dân có đất bị thu hồi nhanh chóng
ổn định cuộc sống tiếp tục lao động, sản xuất để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Tuy
luật đã quy định rõ hình thức, mức bồi thường, hỗ trợ cụ thể mà người dân sẽ được
hưởng khi bị thu hồi đất nhưng trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu người viết nhận
thấy vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc trong công bồi thường, hỗ trợ đối với cây
trồng, vật nuôi với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này do đó người viết đã
chọn đề tài “Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu
hồi đất - thực trạng tại Thành phố Cần Thơ” làm đề tài luận văn cho mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trọng tâm nghiên cứu của đề tài là những quy định của pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi và thực tiễn được áp dụng như thế nào, đồng
thời tìm hiểu những điểm chưa phù hợp và những bất cập trong công tác này, trên cơ
trồng, vật nuôi
Trong chương này người viết tìm hiểu khái niệm cây trồng, vật nuôi và các khái
niệm có liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng vật nuôi, lược sử hình
thành chế định bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi, mục đích, ý nghĩa của
công tác bồi thường, hỗ trợ và quy định của pháp luật về vấn đề này.
Chương 2. Thực trạng và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện
pháp luật về bồi thưòng, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi
Trong chương 2, người viết tìm hiểu quy định của của Uỷ ban nhân dân Thành
phố Cần Thơ về bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi, giá bồi thường cây
trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất, những thuận lợi và khó khăn của công tác
này trên cơ sở đó người viết đề suất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi
thường cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh,
lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
2
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ ĐỐI VỚI
CÂY TRỒNG, VẬT NUÔI
Nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều dự án
như các khu công nghiệp, các khu đô thị, cầu, đường…đang được triển khai xây dựng
mạnh mẽ. Để thực hiện được các dự án trên thì đất đai là một trong những yếu tố rất
3
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
chung là hộ gia đình, cá nhân) được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận
quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất.3
1.1.2. Khái niệm thu hồi đất
Với một nước nông nghiệp có khoảng 70% dân số là nông dân như Việt Nam
thì đất đai luôn là vấn đề rất nhạy cảm và nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã
hội.
Theo cách hiểu thông thường: "Thu hồi có nghĩa là thu về lại cái trước đó đã
đưa ra, đã cấp phát hoặc bị mất vào tay người khác".
Theo quan điểm của Luật Đất đai năm 2003 thu hồi đất là việc Nhà nước ra
quyết định hành chính để thu hồi lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ
chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý.4
Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng
đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn theo quy
định của Luật Đất đai.5
Như vậy, thu hồi đất là việc Nhà nước thu lại quyền sử dụng đất của chủ thể
đang “nắm giữ” quyền sử dụng đất về mình. Đối lập với giao đất, cho thuê đất, chuyển
mục đích sử dụng đất là những hình thức nhằm trao quyền sử dụng đất cho chủ thể
trực tiếp sử dụng đất, thu hồi đất là một hình thức pháp lý nhằm chấm dứt quan hệ
pháp luật đất đai để hình thành một quan hệ mới với sự can thiệp bởi các quyết định
hành chính của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Hình thức này là một quyết định thu
hồi đất mang tính quyền lực Nhà nước với tư cách là người đại diện chủ sở hữu toàn
tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài và mở rộng các quyền năng cho
người sử dụng đất. Quyền sử dụng đất được chủ sở hữu đất đai chuyển giao cho người
sử dụng đất và trở thành một loại quyền về tài sản thuộc sở hữu của người sử dụng đất.
Bồi thường là sự “đền trả lại” tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách
tương xứng.6 Trong đời sống hàng ngày, "Bồi thường" là thuật ngữ được sử dụng
trong trường hợp một người có hành vi nào đó mà gây thiệt hại cho người khác thì họ
phải có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại do hành vi của mình gây ra.
Theo quan điểm của Luật Đất đai năm 2003: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi
cho người bị thu hồi đất.7 Bồi thường là trách nhiệm của Nhà nước nhằm bù đắp tổn
thất về quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất do hành vi thu hồi đất của
Nhà nước gây ra.
1.1.4 Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Theo cách hiểu thông thường: “Hỗ trợ” là giúp thêm, góp thêm vào. Luật Đất
đai năm 2003 quan niệm: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ
người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để
di dời đến địa điểm mới.8 Các khoản hỗ trợ bao gồm hỗ trợ di chuyển, tái định cư, ổn
định đời sống và sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp và các khoản hổ trợ khác.9
1.1.5. Khái niệm cây trồng, vật nuôi
Nước ta là một nước nông nghiệp (nông nghiệp: Nghĩa hẹp gồm trồng trọt,
chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp. Nghĩa rộng nông nghiệp bao gồm nông nghiệp, lâm
nghiệp và thủy sản) do đó vai của cây trồng, vật nuôi hết sức quan trọng. Cây trồng,
vật nuôi là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm nuôi sống con người, nguồn cung
cấp nguyên liệu cho một số nghành chế biến, nguồn nguyên liệu xuất khẩu thu ngoại tệ
cho đất nước. Hiểu theo cách thông thường cây trồng là "cây được thuần hoá, chọn lọc
6
TS.Phan Trung Hiền. Giáo trình Luật hành đô thị, nông thôn Nxb Đại học Cần Thơ trang 106.
Khoản 06 Điều 04 Luật Đất đai năm 2003.
8
dựng kinh tế, mở rộng thành phố trên nguyên tắc “Phải đảm bảo thoả đáng quyền lợi
kinh tế của hợp tác xã và của nhân dân”.
Với sự ra đời của Hiến pháp 1980 và Luật Đất đai năm 1987 đã có những quy
định mới: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước giao đất cho các đối tượng có nhu
cầu để sử dụng ổn định lâu dài, có thời hạn hoặc tạm thời theo quy hoạch và kế hoạch
sử dụng đất được duyệt.
Nhìn chung, trong giai đoạn từ năm 1980 đến năm 1993 nhà nước chỉ mới có
một số quy định riêng lẻ về đền bù thiệt hại, chưa hình thành chính sách thu hồi đất cụ
thể. Nguyên nhân là do thời gian này đất đai chỉ được xem là tài nguyên có giá trị sử
dụng, người sử dụng đất trước năm 1993 chỉ có những quyền năng rất hạn chế đất đai
lại không được xem là một loại tài sản lưu thông trên thị trường.11 Mặt khác, nền kinh
tế trong giai đoạn này còn nhiều khó khăn nên nhu cầu thu hồi đất cũng không lớn.
Tuy nhiên, những văn bản trên cũng đã góp một vai trò lớn trong quá trình nhà nước
thu hồi đất ở giai đoạn đất nước còn chiến tranh và giai đoạn khôi phuc kinh tế sao khi
đất nước thống nhất.
10
11
Điều 24 Nghị định 197/2004/NĐ-CP.
TS.Phan Trung Hiền. Giáo trình Luật hành đô thị, nông thôn Nxb Đại học Cần Thơ trang 107.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
6
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
thu hồi đất theo thời giá của địa phương.12 Có thể nói đây là văn bản đầu tiên hướng
12
Điều 23 Nghị định 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 về bồi thường thiệt hại khi nhà Nước thu hồi
đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
7
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
dẫn chi tiết cho hoạt động bồi thường, hỗ trợ tái định cư nói chung và việc bồi thường,
hỗ trợ cây trồng vật nuôi nói riêng. Nghị định này đã có những đóng góp đáng kể trong
công tác thu hồi đất của Nhà nước giai đoạn này.
Tuy nhiên, đây cũng là thời kì mà thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
bắt đầu trở thành một vấn đề nóng trong xã hội. Sự không “bắt kịp” về giá đất trong
quy định so với thực tế, nhận thức chua đầy đủ của một bộ phận cán bộ thực thi công
tác này, chuyển biến giá cả nhanh chóng trong các cơn “sốt” đất đã dẫn thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư trở thành vấn đề khiếu nại, khiếu kiện với số lượng nhiều
nhất, với nhiều mức độ gay gắt nhất.13
1.2.3. Giai đoạn từ Luật Đất đai năm 2003 đến nay
Để hạn chế và khắc phục những khó khăn cho phù hợp với nhu cầu thực tiễn,
ngày 26 tháng 11 năm 2003 Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai năm 2003 thay thế
Luật Đất đai năm 1993. Luật Đất đai 2003 quy định “ngoài việc được bồi thường bằng
tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo
2003 đến nay cùng với sự đúc kết kinh nghiệm là nguyên nhân ra đời của nhiều văn
bản hướng dẫn chi tiết cho vấn đề này, điều đó cho thấy sự quan tâm đặc của Nhà
nước đối với lĩnh vực này đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn đẩy mạnh
Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nước nhu cầu thu hồi đất ngày càng lớn. Do đó,
thực tế cần có nhũng văn bản kịp thời điều chỉnh nhằm hạn chế những thiếu sót trong
17
18
Khoản 01 Điều 43 Nghị đinh 197/2004/NĐ-CP.
TS.Phan Trung Hiền. Giáo trình Luật hành đô thị, nông thôn Nxb Đại học Cần Thơ trang 108.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
9
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
lĩnh vực này giúp giảm thiểu tình trạng khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến lĩnh vực
này.
1.2.4 Dự Thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2003
Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 4 ngày
26 tháng 11 năm 2003, sau gần 10 năm thi hành đã đạt được những kết quả nhất định,
Tuy nhiên, qua tổng kết tình hình thi hành Luật Đất đai năm 2003 còn nổi lên một số
tồn tại, bất cập, của hệ thống pháp Luật Đất đai đòi hỏi phải có sự sữa đổi nhằm phù
hợp với thực tế. Dự thảo sửa đổi luật đất đai gồm 14 chương với 212 điều. Đã có riêng
một điều luật quy định về bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi.
trạng tại Thành phố Cần Thơ
di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra;
mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cho phù hợp với thực
tế.19
Dự thảo sửa đổi Luật Đất đai 2003 đã luật hóa quy định về bồi thường cây
trồng, vật nuôi được quy định tại Điều 24 Nghi đinh 197/2004/CĐ-CP ngày 03 tháng
12 năm 2004 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
1.3. Các nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ tài sản khi thu hồi đất
Tài sản được xem xét bồi thường bao gồm những tài sản gắn liền với đất như:
nhà, công trình xây dựng, cây trồng trên đất, vật nuôi (thủy sản). Việc bồi thường, hỗ
trợ được thực hiện theo các nguyên tắc sao.20
1.3.1. Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị
thiệt hại, thì được bồi thường
Chủ sở hữu tài ở đây có thể là người có đất bị thu hồi hoặc người có tài sản gắn
liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất gây thiệt hại đến tài sản của họ thì cũng được bồi
thường và chủ sở hữu tài sản là chủ thể được nhận giá trị bồi thường chủ thể này có thể
là tổ chức, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình, cá nhân trong nước, người
Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sử dụng đất nhưng
bị Nhà nước thu hồi.
1.3.2. Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất
đó thuộc đối tượng không được bồi thường thì tùy từng trường hợp cụ thể được bồi
thường hoặc hỗ trợ tài sản
Việc bồi thường thiệt hại về tài sản trong trường hợp này phụ thuộc vào mức
độ, tính hợp pháp của đất và tài sản gắn liền với đất. Căn cứ vào mức độ, tính hợp
pháp của đất mà Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có thể xác định là bồi
thường hay hỗ trợ cho chủ sở hữu tài sản bị thiệt hại.
1.3.3. Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất
được công bố thì không được bồi thường.
Việc thông báo thu hồi đất được thực hiện sao khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng
việc Nhà nước thu hồi đất rây ra. Đây cũng là nội dung không thể thiếu trong chính
sách bồi thường, giải phóng mặt bằng. Bồi thường thiệt hại tài sản khi thu đất còn
nhằm mục đích thúc đẩy công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện nhanh chóng,
để việc thu hồi đất diễn ra thuận lợi hơn đảm bảo đúng tiến độ thực hiện quy hoạch.
Việc thu hồi đất ở nước ta hiện nay được thực hiện theo thủ tục hành chính của
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, do đó viêc đảm bảo lợi ích của người bị thiệt hại
cũng là cơ sở quan trọng để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân,
do dân và vì dân.
Ý nghĩa
Thứ nhất, đảm bảo chia sẻ lợi ích và bù đắp những thiệt hại cho các chủ thể sử
dụng đất, đồng thời nhanh chóng ổn định đời sống, sản xuất, tạo việc làm và thu nhập
ổn định cho người bị thu hồi đất.
Thứ hai, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng và tính chất phức tạp của việc
bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất của các nhà quản lý, của chính quyền địa phương.
Bên cạnh đó, thông qua thực tiễn thi hành việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
“đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có năng lực và có nhiều
kinh nghiệm ngày càng đông đảo; sự chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư giữa các bộ, ban, ngành có các dự án đầu tư ngày càng
được mở rộng và có hiệu quả”.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
12
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
Thứ ba, tìm ra lời giải hợp lý cho bài toán “lợi ích ba bên” là Nhà nước - Người
Khoản 01 Điều 12 Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
13
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
phương cùng với sự hỗ trợ của Ủy ban nhân dân cấp xã để xác định cây trồng chính tại
địa phương.
Bồi thường đối với cây lâu năm
Cây lâu năm là loại cây có chu kì sinh trưởng trên 365 ngày, thường thì cây lâu
năm là loại cây trồng một lần nhưng thu hoạch được nhiều lần và phải trải qua một
thời kì gọi là thời kì xây dựng cơ bản mới thu hoạch.
Cây lâu năm bao gồm cây công nghiệp, cây ăn quả, cây lấy gỗ, lấy lá, cây rừng
quy định tại khoản 1 Điều 2 của Nghị định số 74/CP ngày 25 tháng 10 năm 1993 của
Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thuế sử dụng đất nông nghiệp, khi Nhà
nước thu hồi được bồi thường theo giá trị hiện có của vườn cây, giá trị này không bao
gồm giá trị quyền sử dụng đất. Giá trị hiện có của vườn cây lâu năm để tính bồi
thường được xác định như sau:22
Cây trồng đang ở chu kỳ đầu tư hoặc đang ở thời gian xây dựng cơ bản thì giá trị
hiện có của vườn cây là toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu và chi phí chăm sóc đến thời điểm
thu hồi đất tính thành tiền theo thời giá tại thị trường địa phương.
Số lượng từng loại cây được xác định trong bước kiểm kê tài sản trước khi lập
phương án bồi thường.
Giá bán một loại cây được tính theo giá bán một cây tương ứng cùng loại, cùng
độ tuổi, cùng kích thước hoặc có cùng khả năng cho sản phẩm ở thị trường tại thời
điểm thu hồi đất.
Giá trị thu hồi không được quy định là những giá trị nào một số tỉnh quy định
giá trị thu hồi do Hôi đồng bồi thường đề nghị và đưa ra phương án bồi thường.
- Cây lâu năm là loại thu hoạch nhiều lần (ví dụ như cây ăn quả, cây lấy dầu,
nhựa...) đang ở trong thời kỳ thu hoạch thì giá trị hiện có của vườn cây được tính bồi
thường là giá bán vườn cây ở thị trường địa phương tại thời điểm bồi thường trừ (-) đi
giá trị thu hồi (nếu có).
Giá trị hiện có = Giá bán vườn cây – Giá trị thu hồi.
- Cây lâu năm đã đến thời hạn thanh lý thì chỉ bồi thường chi phí chặt hạ cho
chủ sở hữu vườn cây.
Chi phí đầu tư ban đầu, chi phí chăm sóc, chi phí chặt hạ quy định tại khoản
này được tính thành tiền theo mức chi phí trung bình tại địa phương do Uỷ ban nhân
dân cấp tỉnh quy định cụ thể đối với từng loại cây.
Cây lâu năm đến hạn thanh lý chỉ được bồi thường chi phí chặt hạ, vì cây lâu
năm ở giai đoạn này không thể cho hoa lợi nữa nên không được bồi thường giá trị
vườn cây. Thực tế, thì loại cây đến hạn thanh lý phải chặt hạ chỉ là cây cho thu hoạch
nhiều lần. Bởi vì, cây cho thu hoạch một lần (cây lấy gỗ) càng nhiều năm thì giá trị
kinh tế càng cao.
Giá trị hiện có = chi phí chặt hạ.
Khi tính tiền bồi thường cây lâu năm thì các địa phương thường đếm số
lượng cây trên một mét vuôn và xác định một mật độ chuẩn để tính bồi thường. Việc
làm này nhằm tránh tình trạng người dân trồng cây đối phó quy hoạch. Để tránh
trường hợp người dân trồng cây quá dày để được bồi thường nhiều các tỉnh thường lấy
mật độ trung bình làm chuẩn để tính bồi thường, nếu trồng cây quá dày thì chỉ được
bồi thường thêm khoản từ 30% đến 40% giá trị của vườn cây. Còn đối với cây trồng
chưa thu hoạch được nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường
tư trồng rừng thì được bồi thường theo giá bán cây rừng chặt hạ tại cửa rừng cùng loại
ở địa phương tại thời điểm có quyết định thu hồi đất trừ (-) đi giá trị thu hồi (nếu có).24
Giá trị bồi thường = Giá bán – Giá trị thu hồi
1.5.1.2. Vật nuôi
Vật nuôi được bồi thường theo quy định của pháp luật là vật nuôi dưới nước
(nuôi trồng thủy sản). Thủy sản chỉ có thể sống trong môi trường nước nên khi thu hồi
buộc phải di chuyển hoặc thu hoạch do đó thiệt hại là điều tất yếu.
Nghị định 197/2004/NĐ-CP đã chia vật nuôi thành 02 loại để tính bồi thường:
loại đã đến thời kì thu hoạch có thể thu hoạch mà không gây thiệt hại, loại chưa đến
thời kì thu hoạch nên phải thu hoạch sớm hoặc phải di chuyển.
- Đối với vật nuôi mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì
không phải bồi thường. Do vật nuôi đã đến thời kì thu hoạch người dân đã có thể thu
23
24
Khoản 04 điều 24 Nghị định 197/NĐ-CP.
Khoản 03 Điều 12 Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
16
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Vấn đề bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất – Thực
trạng tại Thành phố Cần Thơ
hoạch theo đúng chu kì, bán ra thị trường và thu hồi vốn, lãi vậy nên họ không bị thiệt
hại gì từ việc thu hồi đất.
Khoản 05 Điều 24 Nghị định 197/2004/NĐ-CP.
Điều 14 Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền
17
SVTH: Lâm Hữu Nghĩa
Copyright: Tài liệu đại học ©