TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI HÀ NỘI
BỘ MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ ĐƯỜNG LỐI CÁCH
MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Tiểu luận môn:Tư tưởng Hồ Chí Minh
Tìm hiểu phong cách ứng sử và phong cách sinh hoạt
của Hồ Chí Minh qua cách nhìn của người nước ngoài

GVHD

:Nguyễn Thị Ngọc Dung

Nhóm SVTH:Nhóm 4.1-10
Lê Công Nam (NT)
Nguyễn Việt Trung
Bùi Hoàng Long
Tống Phú Duy
Trần Văn Trung

NĂM HỌC - 2015
1


LỜI NÓI ĐẦU
Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân Việt Nam, anh
hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất của thế giới. Tư tưởng Hồ
Chí Minh là di sản tinh thần vô cùng quý báu của Đảng và dân tộc ta. Bước
vào thời kỳ tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước, sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như
chủ nghĩa Mác – Lênin càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ
hết. Học tập, quán triệt những quan điểm cơ bản và vận dụng có hiệu quả

Minh qua cách nhìn của người nước ngoài từ đó thấy được thái độ của họ
đối với Người.
- Làm nổi bật chân dung vĩ đại của Hồ Chí Minh qua phong cách ứng
xử và phong cách sinh hoạt.
- Góp phần làm sáng tỏ những cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
nói chung và tư tưởng dạo đức Hồ Chí Minh nói riêng.
- Cho thấy sự cần thiết phải học tập cách sống, cách làm việc khoa
học, giản dị của Hồ Chí Minh.
3. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN
Phương pháp duy vật biện chứng và lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin
và phương pháp lịch sử - logic để nghiên cứu, làm rõ mục tiêu của đề tài.

3


NỘI DUNG
----------------------------I. NHẬN THỨC CHUNG VỀ PHONG CÁCH VÀ PHONG CÁCH
ỨNG XỬ, PHONG CÁCH SINH HOẠT CỦA HỒ CHÍ MINH
1. Nhận thức chung về phong cách
1.1.Khái niệm phong cách
Khái niệm phong cách được bàn đến từ lâu ở cả phương Đông và phương
Tây. Phong cách được hiểu theo nhiều nghĩa:
Thứ nhất, phong cách là cách thức riêng thể hiện ở các tác phẩm (công
trình) văn hóa, nghệ thuật của một tác giả, một nghệ sỹ, một thời đại, một
xứ sở.
Thứ hai, phong cách bao gồm phong độ, phẩm cách của con người. Phong
độ là dáng vẻ, sắc thái bề ngoài. Phẩm cách là cách ứng xử, giao tiếp, cung
cách hoat động, thể hiện những phẩm chất về tư tưởng, tình cảm, nội tâm
bên trong của con người.
Thứ ba, phong cách còn được hiểu là lề lối, cung cách, cách thức, phong

vào trình độ và khí chất của người đó. Cùng một hoàn cảnh sống như nhau
nhưng ở từng người phong cách không hoàn toàn giống nhau.
Ngoài ra, phong cách có liên quan chặt chẽ với đạo đức, vì vậy trước kia
thường nhầm lẫn và đồng nhất phong cách, tác phong với đạo đức. Phong
cách không phải là đạo đức mà là những phẩm chất đạo đức được nhận
thức và được thể hiện ra trong hoạt động sống của con người. Nói phong
cách khiêm tốn, giản dị chính là phẩm chất đạo đức cần, kiệm, liêm, chính
được con người nhận thức và thể hiện trong cuộc sống đời thường. Song
mức độ giản dị khiêm tốn cũng khác nhau ở những con người khác nhau.
2. Phong cách Hồ Chí Minh
2.1. Phong cách Hồ Chí Minh
Là một con người, trước hết, phong cách Hồ Chí Minh cũng có những đặc
điểm chung của phong cách con người, phong cách của người Việt Nam.
Mỗi con người là một cái riêng, cái đơn nhất trong mối quan hệ với cái

5


chung của cả loài người. Phong cách Hồ Chí Minh, do đó cũng có những
đặc điểm riêng biệt, độc đáo.
Như chúng ta đã biết, Hồ Chí Minh là một người đã đi đến và sinh sống ở
nhiều nơi, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, lại đảm nhiệm nhiều cương vị,
chức vụ khác nhau nên đặc điểm nổi bật trong phong cách của Người là
phong cách luôn đi cùng với những hoạt động hết sức đa dạng và phong
phú. Đó là phong cách của một người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam,
một lãnh tụ thiên tài của Đảng và dân tộc ta, một chiến sĩ lỗi lạc trong
phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Phong cách của Người còn là
phong cách của một nhà chính trị, một nhà ngoại giao, một trí thức uyên
bác… Nhưng bên cạnh đó, chúng ta lại bắt gặp ở Người một phong cách
hết sức bình dị, như một người nông dân trên đồng ruộng, một người công

ra qua hoạt động của cuộc sống hàng ngày (phong cách làm việc, phong
cách ứng xử, phong cách sinh hoạt).
Trong phạm vi của bài tiểu luận này, tôi chỉ đi sâu phân tích phong cách
ứng xử và phong cách sinh hoạt Hồ Chí Minh.
Phong cách tư duy Hồ Chí Minh
Nét đặc sắc nhất trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh là tính độc lập, tự
chủ, sáng tạo.
Nguyên tắc trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh là dựa trên những cứ
liệu thực tế Việt Nam; rộng mở tư duy trên cơ sở nghiên cứu, nắm bắt
những tư tưởng, học thuyết đã có; hướng tới cái mới, cái tiến bộ, rộng mở
tầm nhìn ra thế giới để tư duy.
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh:
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh có sức cuốn hút mạnh mẽ đối với người
nghe và người đọc, đó là kết quả của sự kết hợp hài hòa giữa cái dân gian
với cái bác học, cái cổ điển, giữa cái truyền thống và cái hiện đại, giữa
phương Đông và phương Tây.
Nguyên tắc nhất quán trong phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là xác định
rõ chủ thể, rõ đối tượng, rõ mục đích cần truyền đạt, từ đó tìm cách nói,
cách viết cho đúng đối tượng, phù hợp với chủ thể nhằm đạt mục tiêu đề ra.
7


Đặc điểm trong phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh là diễn đạt chân thực;
diễn đạt ngắn gọn; diễn đạt giản dị, trong sáng, dễ hiểu.
Phong cách làm việc Hồ Chí Minh
Phong cách làm việc Hồ Chí Minh mang tính quần chúng, tập thể và dân
chủ; đó cũng là phong cách làm việc khoa học.
Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh
Phong cách ứng xử của mỗi người được biểu hiện qua ngôn từ, cử chỉ,
phong thái và phong độ của con người. Nó bắt nguồn từ nhân cách, trình độ

Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh chứa đựng những giá trị nhân bản của
con người. Yêu thương, quý mến, trân trọng con người, hướng tới chân,
thiện, mỹ. Khi cần nhắc nhở, Người không quên chỉ vẽ tận tình, khi phê
bình thì Người rất nghiêm khắc, nhưng rất độ lượng, bao dung mà không
bao che, nhằm nâng con người lên không phải hạ thấp con người xuống.
Phong cách sinh hoạt
Đã có bao nhiêu lời ca ngợi phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh. Đó là
sự giản dị, trong sạch, thanh cao, cách sống chừng mực, điều độ, ngăn nắp,
yêu lao động, quý trọng thời gian. Đó còn là tình yêu thương con người hòa
quyện với tình yêu thiên nhiên, tạo nên tinh thần lạc quan của người chiến
sỹ, kết hợp với những rung động, say mê của tâm hồn nghệ sỹ.
Hồ Chí Minh có cuộc sống đời thường phong phú và đa dạng. Người đã
sống cuộc sống của người thợ, của nhà văn, nhà báo, nhà giáo, người giáo
viên, người chiến sỹ cách mạng hoạt động bí mật, người tù, nhà chính
khách, nhà ngoại giao và nhiều năm là nguyên thủ quốc gia. Dù sống cuộc
đời nào và giữ cương vị nào thì phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh
cũng giữ nguyên tắc: lấy khiêm tốn giản dị làm nền, lấy chừng mực điều độ
làm chuẩn, lấy trong sạch, thanh cao làm vui, lấy gắn bó giữa con người,
thiên nhiên làm niềm say mê vô tận.
Phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh đã làm cho Người trở thành người
toàn vẹn, với cuộc sống trọn vẹn từ lúc bước vào đời đến khi đi vào chốn
vĩnh hằng. Để trở thành một người toàn vẹn đã khó (vĩ đại trong những
việc lớn, cao thượng trong cuộc sống hàng ngày), thì việc trở thành người
9


trọn vẹn lại càng khó hơn. Hồ Chí Minh đã có lời khuyến cáo: “Một dân
tộc, một đảng và một con người ngày hôm qua là vĩ đại và có sức hấp dẫn
lớn không nhất định ngày hôm nay và ngày mai vẫn được người yêu mến
và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá

Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước với tư tưởng
dành độc lập cho Tổ quốc, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân.
Trong suốt 30 năm bôn ba hải ngoại với nhiều hoạt động hết sức phong phú
và đa dạng, Người đã để lại những ấn tượng rất sâu sắc với tất cả mọi
người dù chỉ là một lần gặp, nhất là những người bạn cùng chung chí
hướng. Những lời nhận xét của bạn bè quốc tế về phong cách sinh hoạt và
phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh rất phong phú, nhưng trong giới hạn
của đề tài này chỉ đề cập đến những đánh giá tiêu biểu.
Trong thời gian Bác sống và hoạt động ở Pháp, Người đã quen thân với
Pôn Vayăng Cutughie. Ông là nhà văn, nhà thơ, nhà hoạt động nổi tiếng
của Pháp, là một trong những nhà tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.
Tình bạn và tình đồng chí giữa ông và Bác Hồ yêu quý của chúng ta đã viết
nên trang sử tuyệt đẹp trong lịch sử về tình bạn, tình đồng chí của những
người cộng sản. Ban đầu khi mới gặp, Nguyễn Ái Quốc qua cách ứng xử
đã để lại ấn tượng tốt đẹp với Pôn Vay-ăng. Vay-ăng nhận xét về Người:
“Đó là một con người với đức tính khiêm tốn, đôn hậu, tấm lòng cởi mở,
chân thành…”1
Trong thời gian này, Giắc Duyclo cũng là người bạn thân thiết của Bác,
ông cũng là một trong những người hoạt động hăng hái và nổi tiếng của
phong trào công nhân, phong trào cộng sản Pháp. Ông kể lại: “Tôi nhớ rất
rõ hồi đó thân hình anh Nguyễn mảnh khảnh, tóc đen, dáng người trẻ hơn
tuổi, anh hơn tôi 6 tuổi nhưng trông chỉ bằng tuổi tôi. Con người lịch sự,
dễ mến ấy đã thu hút tôi ngay từ buổi đầu…”2.
Phrăng xoa bê-u cũng là người bạn thân thiết của Bác Hồ trong thời gian
Bác sống và hoạt động ở Pháp. Ông sinh năm 1903 tại vùng Rô-an-nơ, bắt
đầu cuộc đời hoạt động của mình từ rất sớm, khi còn ở tuổi thiếu niên đã
tham gia hoạt động trong phong trào công đoàn và thanh niên, 19 tuổi đã
11





trông người mảnh khảnh nhưng rất tốt, dễ mến và lịch sự. Điều làm tôi chú
ý nhất là sự khiêm tốn, giản dị và sự nhẹ nhàng của anh…” 2. Sau hàng
chục năm xa cách, mùa hè năm 1946, theo lời mời của Chính phủ Pháp,
Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp với tư cách là nguyên thủ quốc gia
của Việt Nam. Sau một thời gian đi thăm, Bác dừng chân tại bãi biển Biarít để chờ Chính phủ Pháp thành lập Chính phủ mới ngày 22/6/1946. Chiếc
máy bay đưa Bác đến Buốc-giê. Bước ra khỏi cầu thang máy bay, Bác đã
nhận ra ngay Gian-nét, Người đi ngay về phía chị, ôm chầm lấy người đồng
chí, người bạn thân thiết bất chấp nghi lễ ngoại giao. Gian-nét đã nhận xét
về phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh: “Đấy cũng là nét đặc biệt của
Chủ tịch Hồ Chí Minh – người không thích những nghi lễ khách sáo và
chào đón kiểu cách. Một nhà báo hỏi tôi là ai dám có “hành động thiếu
nghiêm chỉnh như thế?”. Ông ta làm sao hiểu nổi!”.(1)
Hôm Bác ghé thăm nhà đồng chí Gian-nét, Bác đòi xem ngay nhà bếp, Bác
quan tâm đến mẹ đồng chí đó làm cụ hết sức cảm động và thường nhắc
đến Hồ Chí Minh, cụ nói: “Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trải qua cuộc đời
nghèo khổ nên Người biết quý trọng từng mẩu bánh. Đến ăn cơm, thấy
những mẫu bánh vụn rơi vương vãi trên bàn, Chủ tịch đều nhặt lên cẩn
thận”.(2)
Những năm tháng sống và hoạt động ở Pháp, với những hoạt động sôi nổi
trong phong trào cách mạng, tên tuổi Nguyễn Ái Quốc đã được nhiều người
biết đến. Cũng chính trong những năm tháng hoạt động sôi nổi đó, năm
1922 Bác của chúng ta đã gặp và thân thiết với đồng chí Chu Ân Lai –
người chiến sỹ cách mạng xuất sắc lúc đó của Trung Quốc. Ông Chu Ân
Lai sinh năm 1898, kém Bác 8 tuổi, là một thanh niên giàu nghị lực và cực
kỳ thông minh, ngay từ khi còn trẻ đồng chí đã quyết định dành cuộc đời
mình hoạt động cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân Trung Hoa. Sau
này đồng chí Chu Ân Lai đã trở thành Thủ tướng đầu tiên của nước Cộng
hòa nhân dân Trung Hoa. Đồng chí vẫn thường nhắc đến những kỷ niệm

đạo đức Việt Nam để từ đó ủng hộ cho cuộc đấu tranh không mệt mỏi vì
hòa bình của nhân dân ta.
14


Khi Hồ Chí Minh còn sống, cũng như khi đã mất, hình ảnh của Người,
phong cách sinh hoạt, ứng xử cũng như cuộc đời của Người luôn là hình
ảnh cao đẹp để mọi người học tập. Khi Bác Hồ muôn vàn kính yêu của dân
tộc ra đi, cũng như nhân dân Việt Nam, bạn bè thế giới tiếc thương Người.
Trong hàng trăm bức điện, bài điếu văn viếng Người, họ đã dành những
tình yêu thương cao đẹp và thiêng liêng đối với Hồ Chủ tịch về mọi mặt,
trong đó luôn có sự ca ngợi về phong cách ứng xử linh hoạt, phong cách
sinh hoạt gần gũi, giản dị và thanh cao của Người.
Trong bài phát biểu của đồng chí Mi-y-a Mô tô Kên-gi, Tổng bí thư của
Đảng Cộng sản Nhật Bản, đăng trên báo A-ca-la-ta cơ quan ngôn luận của
Đảng Cộng sản Pháp số ra ngày 10/9/1969, có đoạn: “có thể nói thái độ
khiêm tốn của đồng chí Hồ Chí Minh đã trở thành tác phong của Đảng
Cộng sản Việt Nam. Tưởng nhớ Hồ Chí Minh, chúng ta học tập tính cách
đấu tranh bất khuất kiên cường và lòng khiêm tốn của đồng chí…”2.
Áp-đen Malech Kha-in là tác giả của bài báo đăng trên tuần tin tức Ai Cập,
ông đã ca ngợi Hồ Chủ tịch: “Thiên thần thoại của Cụ là ở một cuộc sống
giản dị và khiêm tốn…Cụ bằng lòng với những sự giản dị đó và không bao
giờ lóa mắt bởi những chuyến đi khắp thế giới, nhất là ở các nước Châu
Âu là những nước đã được hưởng sự xa hoa và tiến bộ của khoa học kỹ
thuật…Khi sống trong rừng hoang núi rậm mấy chục năm cũng như khi đã
trở thành Chủ tịch nước Việt Nam, người đứng đầu Đảng Việt Nam, Cụ
đều luôn giản dị và thanh bạch…”1.
Trong bài “Chủ tịch Hồ Chí Minh giản dị trong sự vĩ đại của mình”, của
Ban chấp hành Đảng Cộng sản Đi-mi-ni-ca gửi Đảng ta tháng 9/1969 có
đoạn: “Cũng như Lê-nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh giản dị trong sự vĩ đại của

Chí Minh đăng trên Báo nhân đạo – Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản
Pháp ngày 12/9/1969, có đoạn: “…chúng ta tưởng nhớ về chủ tịch Hồ Chí
Minh không chỉ vì Người đã có những cống hiến vĩ đại, mà vì đạo đức
tuyệt vời của Người và vì ánh sáng mà Người đã tỏa ra khắp nơi. Vị
Nguyên thủ ấy, nhà lãnh đạo được mọi người tôn kính ấy, người đã làm
cho bọn đế quốc phải kinh hồn bạt vía ấy chính là người có đức tính dịu
16


dàng khiêm tốn, chỉ nghĩ đến người khác. Những đức tính tốt đẹp đó của
Người đã biến thành sức mạnh mà ngày nay được triển khai trên toàn thế
giới…”3
Giáo sư người Pa-kix-tan Kha-oa-xa Maxut viết: “Việt Nam và Hồ Chí
Minh, hai cái tên không thể tách rời nhau, tên của đất nước anh hùng và
con người vĩ đại nhất nước đó. Người tượng trưng cho tinh thần của thời
đại, tinh thần sục sôi cách mạng, đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân
tộc. Hơn nữa, Người là hiện thân của nhân dân lao động bị áp bức. Người
thật giản dị. Đó cũng là đức tính điển hình của Việt Nam”.4
“Người không có cuộc sống cá nhân nào khác ngoài tình thương yêu dành
cho nhân dân cả nước…Người là chủ nhà, là chủ đất nước mà chỉ mặc bộ
quần áo bà ba giản dị, chân đi đôi dép cao su, không tất…con người có
phong cách rất tự nhiên, giản dị ấy chính vì thế mà lúc nào tôi cũng cảm
thấy gắn bó với hình ảnh Người”5. – Đó là lời nhận xét của Bla-ga Đi-MiTrô-Va, nhà văn người Bungari về phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Báo bằng chứng của Thiên chúa giáo có đoạn viết: “Cụ Hồ Chí Minh là
một con người kỳ diệu. Cụ đã để lại cho chúng ta những hình ảnh phi
thường… hình ảnh của một người đã cổ vũ và hình thành nên một đội ngũ
chọn lọc, hình ảnh của một con người vĩ đại nhưng vẫn giữ được tác phong
giản dị, hình ảnh của một nhà lãnh đạo mà trong mọi tình huống, dù ở
chiến khu hay trong dinh thự Nhà nước, trong các cuộc đàm phán hay
trong chiến tranh đều giữ được thái độ đàng hoàng nghiêm túc. Cụ có hình

giống như thế thì người đó rất có thể là MaHa Găng-Đi đã quá cố của Ấn
Độ” 3.
Phong cách Hồ Chí Minh là vậy đó, một sự đơn giản không cầu kỳ. Nếu
người nào đó chỉ căn cứ vào bề ngoài và không có một sự hiểu biết thấu
đáo cót thể đánh giá sai một nhân vật vĩ đại. Điều này đã được nhà báo Mỹ
Han-bxtam khẳng định: Chỉ riêng bộ quần áo đơn giản của Người đã là
một “phong cách mà người phương Tây chế giễu trong nhiều năm, cười
ông thiếu nghi thức quyền lực, không có đồng phục, không theo thời trang.
Cho đến một ngày nọ họ mới tỉnh ngộ và nhận ra rằng chính sự giản dị ấy,
18


cái sùng bái ấy, cái khả năng hòa mình vài nhân dân ấy là cơ sở cho sự
thành công của ông”.
Bằng những dẫn chứng cụ thể và tiêu biểu trên đây, có thể nói rằng, trong
mắt bạn bè quốc tế, Hồ Chí Minh đã trở thành một con người hết sức vĩ đại
nhưng vô cùng giản dị. Người đã được bạn bè thế giới đánh giá cao, kính
phục và yêu thương không chỉ bởi thiên tài của Người mà còn vì nhân cách
của Người – giản dị, khiêm tốn trong sinh hoạt; linh hoạt và sáng tạo trong
ứng xử.
II. PHONG CÁCH ỨNG XỬ VÀ PHONG CÁCH SINH HOẠT CỦA
HỒ CHÍ MINH QUA ĐÁNH GIÁ CỦA ĐỐI PHƯƠNG
Trong cuộc đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì
nền độc lập của nước nhà, Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với không biết bao
nhiêu đối thủ lúc nào cũng tìm thủ đoạn để chống phá và lật đổ chính
quyền cách mạng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Với những đối
tượng này, Người ứng xử với phong cách của một nhà hoạt động chính trị
lão luyện, một nhà ngoại giao thiên tài, một chiến sỹ ngoài trận tiền cực kỳ
dũng cảm và thông minh để giành thắng lợi trong từng trận đánh. Đó là
phong cách lịch lãm và tự chủ, bình tĩnh và đĩnh đạc, chủ động và tỉnh táo

năm sau ngày Bác mất và 10 năm sau trận Điện Biên Phủ kết thúc cuộc
xâm lược của thực dân Pháp ở Đông Dương. Xanh-Tơni đã nhận xét về Hồ
Chí Minh của chúng ta: “cái làm cho ta chú ý đó là đôi mắt sáng ngời và
cái nhìn lanh lợi, sáng ngời, rực sáng một ngọn lửa phi thường: Toàn bộ
nghị lực của Cụ hình như đều tập trung vào cái nhìn ấy. Còn Cụ thường
mặc bộ đòng phục Kaki màu sáng, loại quần áo mà người ta gọi là “đại
cán” nhưng khá nhàu và ít khi cài cúc đến cổ. Chân thì đi giày vải Việt
Nam hay dép quai chéo với đôi bít tất ít nhiều xộc xạch. Rõ ràng là Cụ
không hề quan tâm đến hình thức bên người của Cụ tí nào”.2
Về tài chinh phục người khác, Xanh-Tơni viết: “đối với người Mỹ, Cụ Hồ
Chí Minh đã khôn khéo và thành công đến mức khi Cụ lên nắm quyền,
chính quyền của Mỹ ở Hà Nội đã ủng hộ Cụ… ” 3.

20


Ra-Un-Xa-Răng, người đã từng giữ chức trưởng phòng nhì (tức Cục tình
báo) trong quân đội Pháp. Lần đầu tiên tiếp xúc với Hồ Chí Minh, ông
nhận xét: “ông hoàn toàn thể hiện là một con người khắc khổ với bộ quần
áo không gài cúc cổ, đi giày vải màu xanh, đế đệm bằng gai. Ông đứng
đón tôi, bắt tay mời ngồi. Cuộc tiếp xúc đầu tiên với Người chỉ đạo vận
mệnh của Việt Minh và được đông đảo quần chúng tin theo, đã làm tôi
khâm phục và xúc động”.
Trong những ngày mà Chính phủ cách mạng Việt Nam đứng trước tình
cảnh “ngàn cân treo sợi tóc”. Thù trong giặc ngoài âm mưu chống phá
nhằm bóp chết chính quyền cách mạng vừa thành lập; trong lực lượng này
có quân đội của quốc dân Đảng Trung Quốc với chính sách “Hoa quân
nhập Việt”, thực chất là muốn thôn tính nước ta, Trong những tên này, có
Lư Hán, Tiêu Văn… là những tên chống cộng khét tiếng “nhưng chỉ sau
vài ba lần gặp Bác Hồ đã tỏ ra khâm phục và gọi Bác Hồ là Hồ Chủ tịch”.

trong suốt chuyến đi. Ông chỉ nói vài câu nhẹ nhàng và hết sức tự nhiên.
Ông thành thật chúc mừng tình hữu nghị lâu bền giữa Pháp và Việt
Nam…”2. Vị hành khách không có hành lý ấy đã để lại cho hạm trưởng ÔNây những ấn tượng tốt đẹp không bao giờ quên.
Năm 1946, bà Chossie thuộc Hiệp hội Phụ nữ Pháp viết thư hỏi thái độ của
Hồ Chí Minh và Đảng ta đối với những người lính sang xâm lược Việt
Nam. Hồ Chí Minh đã viết thư trả lời bà, Người trình bày quan điểm của
mình: “Theo tinh thần bốn bể anh em, tôi yêu mến thanh niên Pháp cũng
như yêu mến thanh niên Việt Nam. Đối với tôi, sinh mệnh của người Pháp
hay của người Việt Nam đều quý như nhau…Tôi nghiêng mình trước linh
hồn những chiến sĩ và đồng bào Việt Nam, đã vì Tổ quốc mà hi sinh tính
mệnh. Tôi cũng ngậm ngùi trước những người Pháp đã tử vong. Than ôi,
trước lòng bác ái thì máu Pháp hay máu Việt Nam đều là máu, người Pháp
hay người Việt Nam cũng đều là người…Người Pháp hay người Việt Nam
đều tin vào đạo đức: Tự do, bình đẳng, bác ái, độc lập”.

22


Khi cuộc chiến giữa Việt Nam và Mỹ vào giai đoạn quyết liệt, trong buổi
tiếp các nhà Khoa học, các nhà báo Mỹ và Mexico, Bác đã nói: “Đối với
các ông, các ông khó mà tin được rằng tôi lấy làm đau lòng không những
khi nhân dân Việt Nam bị giết hại mà tôi cũng buồn phiền khi lính Mỹ bị
giết. Tôi thông cảm với nỗi đau buồn của cha mẹ họ. Vì vậy, chúng tôi nói
với nhân dân chúng tôi rằng ta phải sẵn sàng hoan nghênh nhân dân Mỹ
khi họ đến đây không phải với những người lính mang vũ khí, mà họ đến
đây trong tương lai để giúp đỡ xây dựng đất nước ta”.
Cách ứng xử của Bác đã được đánh giá rất cao và nhận được sự đồng tình,
khâm phục của đối phương. Nhà báo rất nổi tiếng của Mỹ là Đ.Han-Bơxtam viết: “Cụ Hồ đã làm được một điều đáng chú ý: biết dùng tới văn hóa
và tâm hồn kẻ thù để chiến thắng”.
Trên Tờ Time (Mỹ), nhà báo, tác giả cuốn “Việt Nam - Một lịch sử” Stanley

năm kháng chiến chống Mỹ, việc để phóng viên hay những nhà làm phim
phương Tây sang Việt Nam và quay phim, nhất là về Bác là một sự " ngoài
tưởng tượng". Nhưng cũng chính vì lẽ đó mà những thước phim về Bác do
các nhà làm phim nước ngoài quay ngoài tính nghệ thuật đặc trưng của
điện ảnh, thì đều mang một giá trị đặc biệt, cực kỳ chân thực và sống động
về Bác.
Đàm thoại với Chủ tịch Hồ Chí Minh - Recontre avec Le Président Ho Chi
Minh, Joris Ivens, Hà Lan, là bộ phim ghi lại nhiều hình ảnh và lời đối
thọai, trao đổi của Bác khi tiếp xúc với Joris Ivens vào năm 1968 tại Hà
Nội. Có thể nói đây là bộ phim cuối cùng của điện ảnh nước ngoài có dịp
được thu hình và ghi âm những lời nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Joris
Iven nói với đồng nghiệp khi lâm bệnh nặng:"Cuộc đời nghệ thuật điện
ảnh của tôi có biết bao nhiêu nhà bình luận trên thế giới đánh giá. Nhưng
lúc này, cái lúc tôi đang ngả lưng xuống ván thì mới thấy những bài viết
của Chủ tịch Hồ Chí Minh về con đường nghệ thuật của tôi từ ngày mới
lên đường, mà lại đúng với tôi hơn tất cả". Hôm đạo diễn Joris Iven đến
chào từ biệt, Bác Hồ nói: "Trước đây tôi xem phim của đồng chí, chỉ sau
mấy tiếng đồng hồ tôi đã viết được bài đăng báo. Ngày ấy tôi mới ngoài 30
24


tuổi, là một người dân mất nước, mất tự do. Lần này tôi lại được xem phim
của đồng chí, phim về Việt Nam đã được độc lập và đang tiếp tục chiến
đấu giành độc lập thống nhất Tổ quốc, bảo vệ hòa bình và tiến bộ xã hội.
Rất tiếc là tôi không viết được bài đăng báo về bộ phim mới này của đồng
chí. Tôi gần 80 tuổi rồi phải biết sức mình".
Đặc biệt, tháng 8 năm 1969, nhà quay phim Ishigaki Misao, người Nhật
(hiện nay là Giám đốc Hãng truyền thông NDN), sang Việt Nam thường
trú. Lần bấm máy đầu tiên của ông ở Việt Nam chính là Lễ Quốc tang Chủ
tịch Hồ Chí Minh ngày 9-9-1969. Cùng đi với ông là 3 nhà quay phim nữa,