Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
A- Lời Mở Đầu
Kinh tế là lĩnh vực hoạt động đầu tiên phục vụ sự tồn tại và phát triển của loài
ngời, là phơng thức cơ bản song song với đời sống tinh thần cùng thúc đẩy xã hội loài
ngời tiến lên.
Tăng trởng kinh tế, phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội là những vấn đề quan
trọng của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia và ngày nay đang là vấn đề có tính toàn cầu. Để
thực hiện những mục tiêu kinh tế đó chúng ta cần phải vận dụng tốt những quy luật
của sự vận động, phát triển xã hội. Một trong những quy luật cơ bản nhất của sự vận
động, phát triển xã hội là quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển
của lực lợng của lực lợng sản xuất.
Việt Nam hiện nay đang trong thời kỳ quá độ, phát triển kinh tế thị trờng có sự
điều tiết vĩ mô của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa thì việc nắm vững và
vận dụng quy luật này lại càng quan trọng.
Kinh tế thị trờng với chủ nghĩa xã hội không chỉ là một trong những đại vấn
đề, là điểm then chốt trong lý luận về chủ nghĩa xã hội mà còn có ý nghĩa thực tiễn
rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa. Đại hội lần thứ IX
của Đảng Cộng sản Viết Nam khẳng định chủ trơng phát triển nền kinh tế thị trờng
định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đây là mô hình kinh tế tổng quát trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam . Quan điểm này là kết quả của một quá
trình đổi mới t duy, vận dụng lý luận, tổng kết thực tiễn; là quá trình tìm tòi, thử
nghiệm, trăn trở, đấu tranh t tởng lý luận trong Đảng và ngoài xã hội. Thực tiễn đã
khẳng định và chứng minh đây là một bớc đột phá có tính sáng tạo và cách mạng
trong t duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa xã hội.
Để hoàn thành bài tiểu luận này em xin cám ơn sự chỉ dẫn tận tình của thạc sỹ
Nguyễn Vân Hà ngời trực tiếp giảng dạy bộ môn triết học đã giúp em trong quá trình
làm tiểu luận.

nguyễn thu hiền - Lớp h17
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Cùng với ngời lao động, công cụ lao động cũng là một yếu tố cơ bản của lực l-
ợng sản xuất, đóng vai trò quyết định trong t liệu sản xuất. Công cụ lao động do con
ngời sáng tạo ra là sức mạnh của tri thức đã đợc vật thể hoá nó nhân sức mạnh
của con ngời trong quá trình lao động và sản xuất.Công cụ lao động là yếu tố đồng
nhất của lực lợng sản xuất. Cùng với quá trình tích luỹ kinh nghiệm với những phát
minh và sáng chế kỹ thuật công cụ lao động không ngừng đợc cải tiến và hoàn thiện.
Chính sự cải tiến và hoàn thiện không ngừng công cụ lao động đã làm biến đổi toàn
bộ t liệu sản xuất. Xét đến cùng đó là nguyên nhân sâu xa của mọi biến đổi xã hội.
Trình độ phát triển của công cụ lao động là thớc đo trình độ chinh phục tự nhiên của
con ngời, là tiêu chuẩn phân biệt các thời đại kinh tế trong lịch sử. Trong sự phát triển
của lực lợng sản xuất, khoa học đóng vai trò ngày càng to lớn. Sự phát triển của khoa
học gắn liền với sản xuất và là động lực manh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển. Ngày
nay khoa học đã phát triển tới mức trở thành nguyên nhân trực tiếp của nhiều biến đổi
to lớn trong sản xuất, trong đời sống và trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp.
Những phát minh khoa học trở thành điểm xuất phát ra đời của những nghành sản
xuất mới, những máy móc thiết bị mới, công nghệ mới, nguyên vật liệu mới, năng l-
ợng mới. Sự thâm nhập ngày càng sâu của khoa học vào sản xuất, trở thành một yếu
tố không thể thiếu đợc của sản xuất đã làm cho lực lợng sản xuất có bớc phát triển
nhảy vọt tạo thành cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. Yếu tố trí lực
trong sức lao động đặc trng cho lao đông hiện đại không còn là kinh nghiệm và thói
quen của họ và là tri thức khoa học.
* Quan hệ sản xuất:
Quan hệ sản xuất là quan hệ giữa ngời với ngời trong quá trình sản xuất. Quan
hệ sản xuất gồm ba mặt : quan hệ về sở hữu đối với t liệu sản xuất, quan hệ trong tổ
chức và quản lý sản xuất, quan hệ trong phân phối sản phẩm sản xuất ra.

nguyễn thu hiền - Lớp h17
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

Quan hệ về phân phối sản phẩm sản xuất ra mặc dù do quan hệ sở hữu về t liệu
sản xuất và quan hệ tổ chức quản lý sản xuất chi phối song nó kích thích trực tiếp đến
lợi ích của con ngời, nên nó tác động đén thái độ cuả con ngời trong lao động sản
xuất và do đó, có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sản xuất phát triển.
2. Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực l -
ợng sản xuất.
Bằng nhiều con đờng khác nhau, lâu nay từ nớc ngoài du nhập vào nớc ta
những ấn phẩm chứa đựng những luận điểm sai trái, Một trong những luận điểm đó
là: quan hệ sản xuất mà chúng ta đanh xây dựng chỉ là phơng tiện để phát triển lực l-
ợng sản xuất. Họ cho rằng, vì chúng ta không làm nh vậy mà chủ trơng xây dựng
quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa bằng mọi giá nên lực lợng sản xuất thấp kém, trì
trệ.
Luận điểm đó lâu ngày cũng dần dần thấm vào một số ngời. Gần đây, trong
một số hội thảo khao học, đâu đó cũng có ngời trng ra luận điểm đó. Có ngời tuy
không trực diện nêu lên quan hệ sản xuất chỉ là phơng tiện, nhng nội dung trình bày
lại không khác gì lắm so với luận điểm đó. Trong khi đó, tác động tiêu cực của luận
điểm sai trái này trong xã hội chúng ta ngày càng nhiều.
Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của phơng thức sản xuất,
chúng tồn tại không tách rời nhau, tác động qua lại lẫn nhau một cách biện chứng, tạo
thành quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lợng
sản xuất quy luật cơ bản nhất của sự vận động phát triển xã hội.
Khuynh hớng chung của sản xuất vật chất là không ngừng phát triển. Sự phát
triển đó xét đến cùng là bắt nguồn từ sự biến đổi và phát triển của lực lợng sản xuất,
trớc hết là công cụ lao động.
Sự phát triển của lực lợng sản xuất đợc đánh dấu bằng trình độ của lực lợng sản
xuất. Trình độ lực lợng sản xuất trong từng giai đoạn lịch sử thể hiện trình độ chinh
phục tự nhiên của con ngời trong giai đoạn lịch sử đó. Trình độ sản xuất biểu hiện ở
trình dộ của công cụ lao động, trình độ, kinh nghiệm và kỹ năng lao động của con ng-

nguyễn thu hiền - Lớp h17


nguyễn thu hiền - Lớp h17
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
quan hệ âý trở thành những xiềng xích của các lực lợng sản xuất. Khi đó bắt đầu thời
đại một cuộc cách mạng xã hội.
Lực lợng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất, nhng quan hệ sản xuất cũng có
tính độc lập tơng đối và tác động trở lại sự phát triển của lực lợng sản xuất. Quan hệ
của sản xuất quy định mục đích của sản xuất, tác động đến thái độ của con ngời trong
lao động sản xuất, đến tổ chức phân công lao động xã hội, đến phát triển và ứng dụng
khyoa học và công nghệ, v vvà do đó dẫn đến sự phát triển của lực lợng sản xuất.
Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất là động lực
thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển. Ngợc lại, quan hệ sản xuất lỗi thời, lạc hậu hoặc
tiên tiến hơn một cách giả tạo so với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất sẽ
kìm hãm sự phát triển của lực lợng sản xuất. Khi quan hệ sản xuất kìm hãm sự phát
triển của lực lợng sản xuất, thì theo quy luật chung , quan hệ sản xuất cũ sẽ đợc thay
thế bằng quan hệ sản xuất mới phù hợp với sự trình độ phát triển của lực lợng sản
xuất để thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển. Tuy nhiên, việc giải quyết mâu thuẫn
giữa lực lợng sản xuất với quan hệ sản xuất không phải giản đơn. Nó phải thông qua
nhận thức và hoạt động cải tạo xã hội của con ngời. Trong xã hội có giai cấp phải
thông qua đấu tranh giai cấp, thông qua cách mạng xã hội.
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất
là quy luật phổ biến tác động trong toàn bộ tiến trình lịch sử nhân loại. Sự thay thế,
phát triển của lịch sử nhân loại từ chế độ công xã nguyên thuỷ, qua chế độ chiếm hữu
nô lệ, chế độ phong kiến, chế độ t sản chủ nghĩa và đến xã hội cộng sản tơng lai là do
sự tác động của hệ thống các quy luật xã hội, trong đó quy luật quan hệ sản xuất phù
hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất là quy luật cơ bản nhất.
3.Vận dụng trong quá trình phát triển kinh tế thị tr ờng định h ớng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam.
*Nền kinh tế thị tr ờng định h ớng xã hội chủ nghĩa.