TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA SƢ PHẠM
BỘ MÔN SƢ PHẠM VẬT LÍ


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Ngành: Sƣ phạm Vật lí
THIẾT KẾ GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ VÀ TRẮC
NGHIỆM VẬT LÍ 12 NÂNG CAO SỬ DỤNG
PHẦN MỀM ADOBE FLASH CS3
PROFESSIONAL
Giáo viên hướng dẫn:
Thầy Vương Tấn Sĩ

Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Kim Mý
MSSV : 1100232
Lớp : SP Vật Lí - K.36

Cần Thơ, 05/2014


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

-----Trong thời gian thực hiện đề tài luận văn “Thiết kế giáo án điện tử và Trắc
nghiệm Vật lí 12 Nâng cao sử dụng ngôn ngữ lập trình Adobe Flash CS3
Professional” tôi đã gặp rất nhiều khó khăn nhƣng với sự cố gắng của bản thân, sự

Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

GVHD: Vương Tấn Sĩ

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 4

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

MỤC LỤC
-----PHẦN 1. MỞ ĐẦU...................................................................................................................... 10
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: ........................................................................................................ 10
1.1. Mục đích của đề tài: ......................................................................................................... 11
1.2. Giới hạn của đề tài:.......................................................................................................... 11
2. CÁC GIẢ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI: ...................................................................................... 11
3. PHƢƠNG PHÁP VÀ PHƢƠNG TIỆN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI............................................... 12
3.1. Phƣơng pháp: ................................................................................................................... 12
3.2. Phƣơng tiện: ..................................................................................................................... 12
4. CÁC BƢỚC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI ....................................................................................... 12



Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

1.2.1. Phƣơng hƣớng chiến lƣợc đổi mới phƣơng pháp dạy học ........................................17
1.2.1.1. Khắc phục lối truyền thụ một chiều .................................................................17
1.2.1.2. Đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu .........................................................18
1.2.1.3. Rèn luyện thành nếp sống tƣ duy sáng tạo của ngƣời học .................................18
1.2.1.4. Áp dụng các phƣơng pháp tiên tiến, các phƣơng tiện hiện đại vào quá trình dạy
học ...............................................................................................................................19
1.2.2. Những định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học Vật lí ở lớp 12 theo chƣơng trình
đổi mới.............................................................................................................................19
1.2.2.1. Giảm đến tối thiểu việc giảng dạy, minh họa của giáo viên, tăng cƣờng việc tổ
chức cho học sinh tự học, tham gia vào giải quyết các vấn đề học tập............................19
1.2.2.2. Áp dụng rộng rãi kiểu dạy học nêu và giải quyết vấn đề...................................20
1.2.2.3. Rèn luyện cho học sinh phƣơng pháp nhận thức Vật lí .....................................21
1.2.3. Đổi mới thiết kế bài giảng .......................................................................................21
1.2.3.1. Các yêu cầu đối với việc soạn giáo án..............................................................21
1.2.3.2. Các bƣớc xây dựng một giáo án.......................................................................22
1.2.3.3. Nội dung của việc soạn giáo án........................................................................22
1.2.3.4. Một số hình thức trình bày một giáo án............................................................22
1.3. CÔNG NGHỆ THÔNG TIN GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC .......... 23
1.3.1. Đổi mới phƣơng pháp dạy học theo quan niệm công nghệ thông tin và truyền thông23
1.3.1.1. Dạy và học theo quan điểm công nghệ thông tin ..............................................23
a) Nhờ sự phát triển của khoa học kĩ thuật, quá trình dạy học đã sử dụng phƣơng tiện
dạy học sau đây: .......................................................................................................24
b) Dạy học vơi phƣơng tiện dạy học hiện đại trên sẽ có những ƣu thế sau:.................24

2.1.1. Khái niệm giáo án điện tử .......................................................................................33
2.1.2. Quy trình thiết kế giáo án điện tử ............................................................................34
2.1.2.1. Xác định mục tiêu bài học ................................................................................34
2.1.2.2. Lựa chọn kiến thức cơ bản của bài dạy, xác định đúng những nội dung trọng tâm,
trọng điểm của bài, cấu trúc các kiến thức cơ bản theo ý định bài dạy............................35
2.1.2.3. Multimedia hóa kiến thức .................................................................................37
2.1.2.4. Xây dựng các thƣ viện tƣ liệu ...........................................................................37
2.1.2.5. Lựa chọn ngôn ngữ hoặc các phần mềm trình diễn để xây dựng tiến trình dạy học
thông qua các hoạt động cụ thể .....................................................................................37
2.1.2.6. Chạy thử chƣơng trình, sửa chữa và hoàn thiện.................................................38
2.2. CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ....................................................... 38
2.2.1. Mục tiêu chính của việc xây dựng các bài giảng điện tử ..........................................38
2.2.2. Kĩ năng trình bày ....................................................................................................38
2.2.3. Kĩ năng giảng bài ....................................................................................................39
2.2.4. Đáp ứng tiêu chí tự học ...........................................................................................39
2.2.5. Kĩ năng Multimedia ................................................................................................39
2.2.6. Soạn câu hỏi ...........................................................................................................39
2.2.7. Nguồn tƣ liệu ..........................................................................................................39
2.2.8. Từ khóa ..................................................................................................................39
CHƢƠNG III. TÌM HIỂU CHƢƠNG TRÌNH ADOBE FLASH CS3 PROFESSIONAL ........... 40
3.1. GIỚI THIỆU VỀ FLASH CS3 ......................................................................................... 40
3.2. HƢỚNG DẪN SỬ DỤNG ............................................................................................... 40
3.2.1. Khởi động và thoát khỏi chƣơng trình .....................................................................40
3.2.2. Khởi tạo không gian làm việc..................................................................................41
3.3. GIỚI THIỆU GIAO DIỆN VÀ CÁC THÀNH PHẦN CỦA FLASH CS3 ......................... 42
3.3.1.Thanh tiêu đề_Title bar (1).......................................................................................42
3.3.2. Thanh Menu_Menu bar (2) .....................................................................................42
3.3.3. Thanh công cụ vẽ_Tool bar (3) ...............................................................................43
3.3.4. Vùng làm việc_Stage (4) .........................................................................................45
3.3.5. Bảng điều khiển Action (Action Panel) (5) ..............................................................45

3.9.2. Thêm hành động cho nút nhấn ................................................................................59
CHƢƠNG IV. ỨNG DỤNG THIẾT KẾ GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ VẬT LÍ 12 NÂNG CAO ........... 60
4.1. KHỞI TẠO KHÔNG GIAN LÀM VIỆC.......................................................................... 60
4.2. TẠO TRANG CHỦ.......................................................................................................... 60
4.3. TẠO CÁC CHƢƠNG TRONG GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ ....................................................... 62
4.4. TẠO CÁC BÀI TRONG MỘT CHƢƠNG ....................................................................... 64
4.4. THIẾT KẾ MỘT SỐ BÀI TRONG CHƢƠNG TRÌNH VẬT LÍ 12 NÂNG CAO (chƣơng I
– VI – VII ) .................................................................................................................................. 67
4.4.1. Thiết kế ..................................................................................................................67
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG QUAY CỦA VẬT RẮN QUANH MỘT TRỤC CỐ ĐỊNH........67
(Chƣơng I) .......................................................................................................................67
4.4.2. Thiết kế ..................................................................................................................81
Bài 43. HIỆN TƢỢNG QUANG ĐIỆN NGOÀI. CÁC ĐỊNH LUẬT QUANG ĐIỆN.......81
(Chƣơng VI) .....................................................................................................................81
4.4.3. Thiết kế ..................................................................................................................92
Bài 35. TÁN SẮC ÁNH SÁNG........................................................................................92
(Chƣơng 6).......................................................................................................................92
CHƢƠNG V. XÂY DỰNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM VẬT LÍ 12 NÂNG CAO DÙNG PHẦN
MỀM ADOBE FLASH CS3 PROFESSIONAL ......................................................................... 103
5.1. Khởi tạo không gian làm việc ......................................................................................... 103
5.2. Tiến hành xây dựng trắc nghiệm ..................................................................................... 103
5.2.1. Tạo trang chủ ........................................................................................................ 103

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 8

SVTH: Nguyễn Kim Mý



phƣơng tiện dạy học.
Cùng với sự tiến bộ của công nghệ và tri thức khoa học, giáo dục đào tạo nguồn
nhân lực trở thành quốc sách hàng đầu của nhiều quốc gia. Vì vậy hệ thống giáo dục
Việt Nam phải đi theo hƣớng nâng cao tri thức, kĩ năng lao động, khả năng cạnh
tranh. Trƣớc tình hình đó, trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát
động và thực hiện phong trào đổi mới phƣơng pháp dạy học. Chỉ thị số 29/2001/CT
– Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 30/07/2001 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
về tăng cƣờng giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin trong Giáo dục và Đào
tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hƣớng sử dụng công nghệ thông
tin nhƣ công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phƣơng pháp dạy học nhằm tạo tính
tích cực, sáng tạo cho học sinh trong quá trình học tập, giúp học sinh chiếm lĩnh
đƣợc những kiến thức khoa học sâu sắc, vững chắc, đồng thời đảm bảo điều kiện và
thời gian tự học tự nghiên cứu của học sinh. Và tất nhiên những điều này sẽ đem lại
niềm vui, sự hứng thú học tập. Từ đó phát triển tƣ duy, năng lực sáng tạo và không
chỉ nắm vững lí thuyết mà còn có khả năng vận dụng vào thực tiễn cuộc sống, góp
phần xây dựng đất nƣớc ngày càng phát triển hơn, hòa nhập cùng bạn bè thế giới.
Chƣơng trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ –
BGDĐT ngày 5/6/2006 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu: “ Phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trƣng
môn học, đặc điểm đối tƣợng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dƣỡng cho
học sinh phƣơng pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến
thực vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách
nhiệm học tập cho học sinh”.
Để làm đƣợc điều đó, đòi hỏi những nhà giáo không ngừng học hỏi, tìm tòi và
sáng tạo ra các phƣơng tiện dạy học công nghệ hiện đại nhằm phục vụ cho việc dạy
học. Đối với môn Vật lí, hiện nay có rất nhiều phần mềm chuyên hỗ trợ nhƣ:
Crocodile physics, Interactive Physics, Maple, Flash,...Tuy nhiên, một điều tôi luôn
băn khoăn, trăn trở là khả năng sử dụng các phần mềm đó của ngƣời sử dụng chƣa
cao, điều đó làm ảnh hƣởng rất lớn đến quá trình giảng dạy. Một tiết học muốn đạt
hiệu quả cao đòi hỏi ngƣời giáo viên phải vận dụng tốt các phƣơng pháp và nếu có

Ứng dụng những thành quả của công nghệ thông tin trong dạy học Vật lí.
Tạo sự hứng thú cho học sinh trong việc học môn Vật lí, tạo niềm tin ở học
sinh về kiến thức Vật lí.
Làm tài liệu tham khảo hỗ trợ thực hiện giáo án điện tử trong dạy học Vật lí.
1.2. Giới hạn của đề tài:
Phần mềm Adobe Flash CS3 là một công cụ sáng tạo, cho phép tạo ra các thiết
kế, các ứng dụng...có khả năng tƣơng tác cao, cung cấp một hệ thống mạnh mẽ để
tạo hình cho Web.
Nghiên cứu về Flash, tôi nhận thấy Flash không phải là phần mềm chuyên dụng
để thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí nhƣng nó có đủ tính năng để xây
dựng bất cứ thí nghiệm nào ta muốn. Với khả năng của mình và thời gian có hạn
nên chỉ mới thiết kế đƣợc một số bài điển hình trong sách giáo khoa Vật lí 12 nâng
cao và số lƣợng câu hỏi trắc nghiệm xây dựng cũng chƣa nhiều.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nghiên cứu rất nhiều sách viết về Flash.
Từ đó khái quát, chọn lọc những vấn đề cơ bản, cốt lõi nhất của Flash để đƣa vào
bài viết, giúp ngƣời đọc dễ dàng tiếp cận Flash hơn. Ngoài ra, tôi cũng tìm kiếm
thông tin trên mạng Internet. Tất cả các tài liệu liên quan đến Flash CS3 đều là
nguồn tƣ liệu quí báo cho đề tài này.
2. CÁC GIẢ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI:
Hiện nay nƣớc ta đã hoàn thành chƣơng trình cải cách SGK, đổi mới phƣơng
pháp và phƣơng tiện dạy học nhằm đạt kết quả cao trong quá trình dạy và học.
Chƣơng trình Vật lí phổ thông đã đƣa vào rất nhiều thí nghiệm và đặt ra yêu cầu là
giáo viên phải làm thế nào để mô tả cho học sinh một cách trực quan, sinh động.
GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 11

SVTH: Nguyễn Kim Mý



hoàn chỉnh về nội dung lẫn hình thức.
3.2. Phƣơng tiện:
Máy tính cá nhân.
Phần mềm Adobe Flash CS3 Professional và một số phần mềm hỗ trợ.
Các loại sách chuyên ngành Vật lí và tin học.
Internet.
4. CÁC BƢỚC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Nhận đề tài.
Xây dựng đề cƣơng tổng quát.
Thu thập, tìm kiếm dữ liệu có liên quan đến đề tài.

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 12

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

Tìm hiểu các thành phần và cách sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3.
Thiết kế bài giảng điện tử.
Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm.
Viết đề tài.
Nộp bản thảo cho thầy hƣớng dẫn và xin ý kiến.
Điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện nội dung đề tài.
Báo cáo luận văn.

1.1.4. Định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học
Cốt lõi của đổi mới phƣơng pháp dạy học là hƣớng tới hoạt động học tập tích
cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động. Đổi mới nội dung và hình thức
hoạt động của giáo viên và học sinh, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới
hình thức tƣơng tác xã hội trong dạy học với định hƣớng:
- Bám sát mục tiêu giáo dục phổ thông.
- Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể.
- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh.
- Phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện dạy học của trƣờng.
- Phù hợp với việc đổi mới kiểm tra đánh giá, kết quả dạy – học.
- Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả các phƣơng
pháp dạy học tiên tiến, hiện đại với việc khai thác những yếu tố tích cực của các
phƣơng pháp dạy học truyền thống.
- Tăng cƣờng sử dụng các phƣơng tiện dạy học, thiết bị dạy học và đặc biệt lƣu
ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin.

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 14

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

1.1.5. Mục đích của đổi mới phƣơng pháp dạy học
Mục đích của việc đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng phổ thông là thay đổi

1.1.7.2. Yêu cầu đối với học sinh
- Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tự khám phá
và lĩnh hội kiến thức.
- Tích cực sử dụng thiết bị dạy học, đồ dùng học tập.
- Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm các nhân.
- Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm.
GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 15

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

1.1.7.3. Yêu cầu đối với giáo viên
- Thiết kế, tổ chức, hƣớng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập.
- Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh đƣợc tham
gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội tri
thức.
- Thiết kế và hƣớng dẫn học sinh thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát
triển tƣ duy và rèn luyện kĩ năng.
- Sử dụng các phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lí,
hiệu quả linh hoạt.
1.1.8. Một số phƣơng pháp dạy học tích cực
-


GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 16

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

Tất cả các thành viên phác họa những ý nghĩ đầu tiên về cách giải quyết vấn đề
trên một tờ bìa, rồi dính lên bàn tay hay lên tƣờng.
1.1.10.4. Thông tin phản hồi
Thông tin phản hồi trong dạy học là giáo viên và học sinh cùng nhận xét, đánh
giá, đƣa ra ý kiến đối với những yếu tố cụ thể có thể ảnh hƣởng tới quá trình học
tập.
Phản hồi bằng kĩ thuật “ Tia chớp” là một kĩ thuật lấy thông tin phản hồi nhanh,
nhằm cải thiện tình trạng giao tiếp và cải thiện không khí lớp học thông qua việc
các thành viên lần lƣợt nêu ngắn gọn và nhanh chóng ý kiến của mình về tình trạng
vấn đề.
1.1.10.5. Kĩ thuật điều phối
Sử dụng khi điều khiển sự làm việc triển khai theo chƣơng trình, SGK nói
chung.
1.1.11. Thiết bị dạy học góp phần đổi mới phƣơng pháp dạy học
- Sử dụng phƣơng tiện dạy học, thiết bị dạy học không chỉ là phƣơng tiện của
việc dạy mà còn là phƣơng tiện của việc học.
- Đảm bảo tính đồng bộ, tính hệ thống và có chất lƣợng cao của thiết bị dạy
học.


đạt đƣợc. Giáo viên chỉ quan tâm đến việc dạy của mình sao cho hoàn mĩ, còn học
sinh hiểu đƣợc, làm đƣợc, phát triển đƣợc hay không là trách nhiệm của học sinh.
Cách dạy đó rõ ràng là dồn học sinh vào thế hoàn toàn thụ động, không có cơ hội để
suy nghĩ, phát triển ý thức, thực hiện những suy nghĩ mới mẻ của mình, còn giáo
viên trở thành nhân vật đầy quyền uy khiến học sinh phải sợ hãi và cha mẹ học sinh
phải kính nể. Nhƣ vậy việc khắc phục lối truyền thụ một chiều là một hoạt động có
tính cách mạng nhằm chống lại thói quen đã có từ lâu, chống lại đặc quyền của giáo
viên. Những giáo viên tâm huyết với nghề, hết lòng yêu thƣơng học sinh thì sẵn
sàng hy sinh đặc quyền của mình, tự cải tạo mình, tự nguyện thu hẹp quyền uy của
mình, dành cho học sinh vị trí chủ động trong học tập. Nhƣng không ít giáo viên
còn bảo thủ không từ bỏ đƣợc thói quen và đặc quyền trên, không thích ứng đƣợc
với đòi hỏi mới.
Chúng ta cần phải đổi mới phƣơng pháp dạy học. Tƣ tƣởng chỉ đạo bao trùm là
tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào hoạt động học tập đa dạng theo hƣớng
tìm tòi nghiên cứu phù hợp với phƣơng pháp thực nghiệm. Bất kì ở đâu, nơi nào sự
sáng tạo chỉ có thể nảy sinh trong khi giải quyết vấn đề. Bởi vậy, tổ chức, lôi cuốn
học sinh tham gia tích cực vào việc giải quyết vấn đề học tập là biện pháp cơ bản để
bồi dƣỡng năng lực sáng tạo cho học sinh.
Để thực hiện phƣơng pháp dạy học mới hƣớng vào việc tổ chức hoạt động nhận
thức tích cực, tự lực của học sinh thì ngoài vai trò hƣớng dẫn, tổ chức của giáo viên,
cần phải có phƣơng tiện làm việc phù hợp với học sinh. Đối với Vật lí học thì đặc
biệt quan trọng là tài liệu giáo khoa và thiết bị thí nghiệm. Sách giáo khoa và thiết
bị thí nghiệm phải đổi mới để tạo điều kiện cho việc thực hiện mục tiêu của dạy
học.
1.2.1.2. Đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu
Rèn luyện khả năng tự học, hình thành thói quen tự học bằng hình thức giao
nhiệm vụ học tập cho học sinh nhƣ phát phiếu học tập ở nhà cho học sinh, đọc tài
liệu trƣớc…
1.2.1.3. Rèn luyện thành nếp sống tƣ duy sáng tạo của ngƣời học

Nền giáo dục của hầu hết các nƣớc tiên tiến toàn thế giới trong nửa cuối thế kỉ
XX đều rất quan tâm đến vấn đề phát triển năng lực sáng tạo ở học sinh. Nhiều lí
thuyết về việc phát triển đã ra đời (trong đó nổi bậc là “ lí thuyết thích nghi” của
J.Piaget và “lí thuyết về vùng phát triển gần” của Vƣgốtxki), nhiều phƣơng pháp
dạy học mới đã đƣợc thử nghiệm và đã đạt đƣợc những kết quả khả quan.
Sử dụng các phƣơng tiện hiện đại: mô phỏng, minh họa một cách trực quan các
hiện tƣợng, quá trình vật lí. Sử dụng máy vi tính hỗ trợ các thí nghiệm, hỗ trợ phân
tích băng video các quá trình Vật lí thực.
1.2.2. Những định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học Vật lí ở lớp 12 theo
chƣơng trình đổi mới
1.2.2.1. Giảm đến tối thiểu việc giảng dạy, minh họa của giáo viên, tăng
cƣờng việc tổ chức cho học sinh tự học, tham gia vào giải quyết các vấn đề học
tập
Một thói quen tồn tại đã lâu đời trong nền giáo dục ở nƣớc ta là giáo viên luôn
chú ý giảng giải tỉ mỉ, kĩ lƣỡng, đầy đủ cho học sinh ngay cả khi những điều giáo
viên nói đã viết đầy đủ trong sách giáo khoa, thậm chí giáo viên nhắc lại y nguyên
rồi viết lại giống hệt trên bảng. Có những kiến thức học sinh đọc hay làm theo sách
giáo khoa vẫn có thể hiểu đƣợc nhƣng giáo viên vẫn giảng. Cách giảng đó thể hiện
một sự thiếu tin tƣởng ở học sinh và nguy hại hơn nữa là không cho học sinh có cơ
hội suy nghĩ, càng không có điều kiện để học sinh đề xuất những ý kiến các nhân
khác với sách giáo khoa, hay khác với ý kiến giáo viên. Nhiều giáo viên cho rằng
sách viết dài, không giảng giải thì không thể truyền đạt hết kiến thức cho học sinh.
Thực tế là những kiến thức đó, học sinh có thể tự đọc và hiểu đƣợc, nhƣng giáo viên
thƣờng không để cho học sinh tự đọc mà giảng giải trình bày hết tất cả.
Lúc đầu học sinh vẫn chƣa quen với phƣơng pháp học mới nên vẫn học theo cách
cũ, chờ giáo viên giảng giải, tóm tắt, đọc cho chép. Nhƣng sau một thời gian tự lực
làm việc, học sinh tự tin hơn, đọc nhanh hơn, hiểu nhanh hơn và nhất là hiểu kĩ, nhớ
lâu. Kết quả là nếu tính tổng cộng thời gian mà học sinh phải bỏ ra để học một bài
lại ít hơn thời gian chờ đợi giáo viên giảng giải rồi cố mà ghi nhớ. Điều quan trọng
hơn là khi quen với cách học mới, học sinh sẽ tự tin và hào hứng. Càng thành công,

đó, dạy cho học sinh thói quen tìm tòi giải quyết vấn đề theo cách của các nhà khoa
học, giáo viên vừa tạo cho học sinh nhu cầu, hứng thú hoạt động sáng tạo; vừa rèn
luyện cho họ kĩ năng sáng tạo.
Tƣ duy chỉ bắt đầu khi trong óc nảy sinh vấn đề, nghĩa là ngƣời học nhận thức
đƣợc sự mâu thuẫn giữa nhiệm vụ cần giải quyết và trình độ, khả năng, kiến thức đã
có của mình không đủ để giải quyết.
Có rất nhiều cách tạo ra tình huống có vấn đề. Cách phổ biến nhất là đƣa ra một
hiện tƣợng, một sự kiện, một câu hỏi mà lúc đầu học sinh tƣởng rằng mình đã biết
cách trả lời. Nhƣng khi phân tích kĩ mới thấy những kiến thức đã có của mình
không đủ để giải thích hiện tƣợng hay trả lời câu hỏi. Động cơ hoạt động xuất phát
từ chỗ muốn hoàn thiện, phát triển kiến thức, kĩ năng của mình bền vững và mạnh
mẽ hơn cả.
Chú trọng rèn luyện cho học sinh phƣơng pháp giải quyết vấn đề.
Phƣơng pháp tìm tòi nghiên cứu giải quyết vấn đề một cách sáng tạo thƣờng theo
quy trình chung nhƣ sau:
+ Phát hiện, xác định vấn đề, nêu câu hỏi.
+ Nêu câu trả lời dự đoán (mô hình, giả thuyết) có tính chất lý thuyết, tổng
quát.
+ Từ dự đoán suy ra hệ quả logic có thể kiểm tra trong thực tế.

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 20

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12

1.2.3. Đổi mới thiết kế bài giảng
1.2.3.1. Các yêu cầu đối với việc soạn giáo án
Việc chuyển trọng tâm từ thiết kế các hoạt động của giáo viên sang thiết kế các
hoạt động của học sinh là yêu cầu nổi bậc với việc soạn giáo án của ngƣời giáo
viên.
Khi soạn giáo án giáo viên phải suy nghĩ trả lời các câu hỏi sau:
- Trong bài học học sinh sẽ lĩnh hội đƣợc những kiến thức, kĩ năng nào? Mức
độ đến đâu?

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 21

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

- Sự chiếm lĩnh những kiến thức, kĩ năng của học sinh sẽ diễn ra theo con
đƣờng nào? Học sinh cần huy động những kiến thức, kĩ năng nào đã có? Những
hoạt động đó của học sinh diễn ra dƣới hình thức cá nhân hay làm việc nhóm?
- Giáo viên phải chỉ đạo thế nào để đảm bảo cho học sinh chiếm lĩnh đƣợc
những kiến thức, kĩ năng đó một cách chính xác, sâu sắc và đạt đƣợc hiệu quả giáo
dục?
- Hành vi ở đầu ra mà học sinh cần thể hiện đƣợc sau khi học là gì?
1.2.3.2. Các bƣớc xây dựng một giáo án
- Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu

Trang 22

SVTH: Nguyễn Kim Mý


Luận văn tốt nghiệp

Thiết kế giáo án điện tử và trắc nghiệm Vật lí 12
Nâng cao sử dụng phần mềm Adobe Flash CS3 Professional

Viết hệ thống các hoạt động theo 2 cột: hoạt động của giáo viên và hoạt động
của học sinh.
Viết 3 cột: hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh, nội dung ghi bảng
hoặc tiêu đề nội dung chính.
Viết 4 cột: hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh, nội dung ghi bảng
hoặc tiêu đề nội dung chính và thời gian thực hiện.
Phân chia hệ thống các hoạt động thành 5 nhóm hoạt động theo trình tự kế
hoạch bài học:
Nhóm 1: hoạt động nhằm kiểm tra, hệ thống, ôn lại bài cũ và chuyển tiếp sang
bài mới.
Nhóm 2: hoạt động nhằm hƣớng dẫn, diễn giải, khám phá, phát hiện tình huống,
đặt và nêu vấn đề.
Nhóm 3: hoạt động nhằm để học sinh tự tìm kiếm, khám phá, phát hiện, thử
nghiệm, qui nạp, suy diễn để tìm ra kết quả giải quyết vấn đề.
Nhóm 4: Rút ra kết luận, tổng kết, hệ thống kết quả hoạt động và đƣa ra kết
luận giải quyết vấn đề.
Nhóm 5: tiếp tục củng cố, khắc sâu kiến thức, rèn luyện kĩ năng để vận dụng
vào giải bài tập và áp dụng vào cuộc sống.
1.3. CÔNG NGHỆ THÔNG TIN GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP
DẠY HỌC

để việc truyền tin đạt hiệu quả nhất.
Nếu nội dung bài học chỉ đƣợc truyền tới ngƣời học dƣới dạng văn bản thì
ngƣời học có thể sẽ kém hứng thú. Nếu chỉ truyền tin theo một chiều, không có sự
hỏi đáp thì thông tin thu đƣợc của ngƣời học có thể phiến diện, không đầy đủ hoặc
bị biến dạng, có khi dẫn đến việc hiểu sai nội dung.
Theo quan điểm công nghệ thông tin, để đổi mới phƣơng pháp dạy học, ngƣời
ta tìm những “ phƣơng pháp làm tăng giá trị lƣợng tin, trao đổi thông tin nhanh hơn,
nhiều hơn và hiệu quả hơn”.
a) Nhờ sự phát triển của khoa học kĩ thuật, quá trình dạy học đã sử dụng
phƣơng tiện dạy học sau đây:
Phim chiếu để giảng với đèn chiếu Overhead.
Phần mềm hỗ trợ giảng bài, minh họa trên lớp với Projector.
Phần mềm dạy học giúp học sinh học trên lớp và ở nhà.
Công nghệ kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm trên máy vi tính.
Sử dụng mạng Internet, thiết bị đa phƣơng tiện (multimedia), networking để
dạy học.
b) Dạy học với phƣơng tiện dạy học hiện đại trên sẽ có những ƣu thế sau:
Giáo viên chuẩn bị bài dạy một lần thì sử dụng đƣợc nhiều lần.
Các phần mềm dạy học có thể thực hiện các thí nghiệm ảo, sẽ thay thế giáo viên
giảng dạy thực hành, tăng tính năng động cho ngƣời học, cho phép học sinh theo
khả năng.
Các phƣơng tiện dạy học hiện đại sẽ tạo ra khả năng giáo viên trình bày bài
giảng sinh động hơn, dễ dàng cập nhật và thích nghi với sự thay đổi nhanh của khoa
học hiện đại.
Các phƣơng tiện dạy học sẽ hỗ trợ chuẩn hóa các bài giảng mẫu, đặc biệt đối
với những phần khó giảng, những khái niệm phức tạp.
Học sinh học không bị thụ động, có nhiều thời gian nghe giảng để đào sâu suy
nghĩ và điều quan trọng hơn là nhiều học sinh đƣợc dự và nghe giảng bài của nhiều
giáo viên giỏi.
1.3.1.2. Công nghệ thông tin với vai trò phƣơng tiện dạy học, thiết bị dạy

về công nghệ thông tin.
Hiệu quả của việc sử dụng máy vi tính ngay trong quá trình dạy học có tác dụng
gây động cơ học tập những nội dung tin học. Bên cạnh đó, chính bản thân những
ứng dụng của tin học và công cụ của tin học cũng là một trong những nội dung tin
học cần truyền thụ.
Để phát huy tác dụng tích cực của việc sử dụng công nghệ thông tin nhƣ là một
ứng dụng của tin học ở những lúc thích hợp (không nhất thiết là ngay khi dạy học
trên máy tính), giáo viên có thể bình luận về hiệu quả của máy vi tính, về vai trò của
con ngƣời thể hiện trong việc lập trình.
Sử dụng công nghệ thông tin nhƣ một thiết bị dạy học không phải chỉ để thực
hiện dạy học với trang thiết bị của công nghệ thông tin mà còn góp phần thúc đẩy
việc đổi mới phƣơng pháp dạy học ngay cả trong điều kiện không có máy.
1.3.2. Ứng dụng của máy vi tính trong dạy học Vật lí
Dạy học là một hoạt động phức hợp, trong đó có những yếu tố mang tính nghệ
thuật của ngƣời giáo viên, đồng thời cũng có những yếu tố mang tính kĩ thuật, mà
theo đó có thể xây dựng thành công nghệ dạy học. Một trong những nét nổi bậc của
tiến trình đổi mới phƣơng pháp dạy học nói chung và đổi mới phƣơng pháp dạy học
Vật lí nói riêng, là việc áp dụng những thành tựu khoa học, kĩ thuật công nghệ vào
quá trình dạy học, nhờ đó chất lƣợng dạy học đƣợc nâng lên một cách rõ rệt.
Dựa trên cơ sở về tâm lí học, lí luận dạy học, cơ sở thực tiễn và những chức năng
của máy vi tính, các nhà nghiên cứu giáo dục đã khẳng định rằng, hoàn toàn có thể
sử dụng máy vi tính trong quá trình dạy học với tƣ cách nhƣ một phƣơng tiện dạy
học hiện đại.

GVHD: Vương Tấn Sĩ

Trang 25

SVTH: Nguyễn Kim Mý