TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 2011-2013
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA
CHÁY THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Giảng viên hướng dẫn:
Huỳnh Thị Cẩm Hồng

Sinh viên thực hiện:
Lê Anh Tuấn
MSSV: B110154
Lớp Luật Hành Chính Bằng 2- K37

Cần Thơ, tháng 4/2014


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

LỜI CẢM ƠN
Đối với mỗi sinh viên Luật văn tốt nghiệp là một hồi chuông cảnh báo đã sắp kết
thúc một chương trình mà mình đã học. Luật văn cũng giống như một bài kiểm tra để
kiểm tra lại những kiến thức mà mỗi sinh viên đã tích lũy. Quá trình thực hiện Luận
văn cũng là lúc mỗi sinh viên nhìn lại chính mình, đánh giá lại những gì mà bản thân
mình đã tích lũy để từ đó hoàn thiện những kiến thức còn nhiều thiếu sót, củng cố lại
những kiến thức đã tích lũy nhằm phục vụ tốt hơn cho quá trình học tập, nghiêng cứu
và làm việc trong sau này. Trong quá trình thực hiện Luận văn của mình tuy có gặp
phải một số khó khăn nhưng nhờ sự quan tâm, giúp đở của thầy cô, gia đình và bạn bè
mà Luận văn mà tôi thực hiện đã được hoàn thành.

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng


...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ............................................................................ 2
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ............................................................................. 2
4. Phương pháp nghiên cứu đề tài ............................................................................ 2
5. Bố cục của luận văn ............................................................................................. 2
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG
CHÁY VÀ CHỮA CHÁY .................................................................................... 4
1.1. Một số vấn đề về quản lý hành chính nhà nước ................................................. 4
1.1.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước .................................................... 4
1.1.2. Tính chất và đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước............................ 4
1.1.2.1. Các tính chất cơ bản của quản lý hành chính nhà nước ....................... 4
1.1.2.2. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước ........................................ 5

2.2.4. Ủy ban nhân dân các cấp ......................................................................... 23
2.3. Nguyên tắc quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ............................. 24
2.4. Nội dung quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ................................ 25
2.5. Chức năng, nhiệm vụ của Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở nước ta
hiện nay ................................................................................................................ 43
2.5.1. Chức năng của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy................... 43
2.5.2. Nhiệm vụ của lực lượng cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy..................... 44
2.6. Khen thưởng ................................................................................................... 45
CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA
CHÁY TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG
CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ .............................................................................. 46
3.1. Vài nét khái quát về đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của thành phố Cần Thơ
.............................................................................................................................. 46
3.2. Thực tiễn quản lý nhà nước về công tác phòng cháy và chữa cháy ở thành phố
Cần Thơ................................................................................................................. 47
3.2.1. Tình hình cháy, nổ trên địa bàn thành phố Cần Thơ ................................ 47
3.2.2. Kết quả đạt được ..................................................................................... 47
3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa
cháy trên địa bàn thành phố Cần Thơ hiện nay ...................................................... 55
KẾT LUẬN ....................................................................................................... 59
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

PHỤ LỤC..............................................................................................................

đổi bổ sung và từng bước hoàn thiện.
Tuy nhiên, hiện nay quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy
vẫn còn nhiều hạn chế chưa được giải quyết. Đặc biệt là khi nước ta bước vào quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì nhiều công trình mang tính đặc thù như nhà
máy điện nguyên tử, nhà máy lọc hóa dầu…xuất hiện ngày càng nhiều nhưng hệ thống
pháp luật về phòng cháy và chữa cháy của nước ta chưa kịp thời điều chỉnh đối với các
công trình này. Mô hình Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy là mô hình mới đang
trong quá trình hoàn thiện nên không tránh khỏi chưa hoàn thiện về mặt tổ chức như:
lực lượng chữa cháy còn mỏng, phương tiện thì chưa đầu đủ và chưa hiện đại, trình độ
chuyên môn của các cán bộ làm công tác quản lý chưa được nâng cao...Vì vậy, công
tác quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy vẫn chưa mang lại hiệu quả cao, trên cả
nước vẫn không ngừng xảy ra cháy, nổ gây nhiều thiệt hại về người và tài sản.

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

1

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

Xuất phát từ các lý do trên, người viết chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phòng
cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ” để làm luận văn tốt nghiệp
của mình, với mong muốn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối
với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy của cả nước và thành phố Cần Thơ nói riêng.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Thông qua việc nghiên cứu đề tài này, người viết hướng đến mục đích làm rõ
thêm các vấn đề về lý luận, tìm hiểu những quy định của pháp luật về quản lý nhà
nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháý, việc áp dụng những qui định này vào


2

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

Chương 2: Những qui định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực
phòng cháy và chữa cháy
Chương 3: Thực tiễn quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy tại thành phố
Cần Thơ và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

3

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY
1.1. Một số vấn đề về quản lý hành chính nhà nước
1.1.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước
Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện của nhà nước, gắn với chức
năng, vai trò của nhà nước trong xã hội có giai cấp. Quản lý nhà nước tiếp cận với
nghĩa rộng nhất bao gồm toàn bộ các hoạt động: hoạt động lập pháp, hoạt động hành

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

4

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

* Tính liên tục, tương đối ổn định và thích ứng
Quản lý hành chính nhà nước là phục vụ xã hội và công dân. Đây là công việc
hàng ngày, thường xuyên và liên tục vì các mối quan hệ xã hội và hành vi của công
dân được pháp luật điều chỉnh diễn ra thường xuyên liên tục. Chính vì vậy, quản lý
hành chính nhà nước phải đảm bảo tính liên tục, ổn định để đảm bảo hoạt động không
bị gián đoạn trong bất kỳ tình hình nào.
Tính liên tục và ổn định phải gắn liền với môi trường trong đó có các cơ quan
hành chính nhà nước hoạt động. Đời sống kinh tế - xã hội luôn có sự vận động, biến
chuyển không ngừng, do đó quản lý hành chính phải luôn thích ứng với hoàn cảnh
thực tế trong từng thời kỳ nhất định.
* Tính chất dân chủ
Bản chất của nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân, tất cả quyền lực
nhà nước thuộc về nhân dân, do đó nhân dân là chủ thể tối cao của đất nước. Tuy
nhiên, Nhà nước xã hội chủ nghĩa được nhân dân ủy quyền, thay mặt nhân dân thực
hiện quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội một cách tập trung, thống nhất. Hoạt
động hành chính nhà nước phải chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân, phải đảm bảo
quyền làm chủ thực sự của nhân dân trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội.
1.1.2.2. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước
Khi nói đến đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước là nói đến những nét đặc
thù của quản lý hành chính nhà nước thể hiện qua các đặc điểm cơ bản sau đây:
* Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực

tiêu của tổ chức trong khuôn khổ pháp luật; các chủ thể quản lý cũng thể hiện ý chí và
sử dụng sức mạnh của mình để đảm bảo thực hiện ý chí đó nhưng họ chỉ nhân danh cá
nhân hay tổ chức mình mà không nhân danh nhà nước.
* Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể
có quyền năng hành pháp
Theo cách hiểu phổ biến hiện nay thì nhà nước có ba quyền năng: Lập pháp,
hành pháp, tư pháp. Trong đó, quyền năng hành pháp trước hết và chủ yếu thuộc về
các cơ quan hành chính nhà nước. Do đó, chủ thể quản lý hành chính nhà nước các chủ
thể mang quyền lực nhà nước, các cá nhân hoặc tổ chức xã hội, từ quan trọng đến ít
quan trọng, từ phổ biến đến cá biệt, phát sinh trong đời sống dân cư, đời sống pháp
luật và trong nội bộ của các cơ quan nhà nước. Trong khi đó, hoạt động lập pháp, tư
pháp chỉ phát sinh trong phạm vi tương đối hẹp, có đối tượng tác động là các quan hệ
xã hội quan trọng.
* Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động có tính thống nhất và được tổ chức
chặt chẽ
Để đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động hành pháp, bộ máy hành chính nhà
nước được tổ chức thành một khối thống nhất từ trung ương đến địa phương, đứng đầu
là Chính phủ, nhờ đó các hoạt động của bộ máy được chỉ đạo, điều hành thống nhất,
đảm bảo lợi ích chung của cả nước, đảm bảo sự liên kết, phối hợp nhịp nhàng giữa các
địa phương, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Tuy nhiên, do mỗi địa phương đều có đặc thù
riêng về điều kiện kinh tế - xã hội, nên để có thể phát huy tối đa những yếu tố của từng
địa phương, tạo nên sự năng động sáng tạo trong quản lý điều hành, bộ máy quản lý
còn được tổ chức theo hướng phân cấp, trao quyền tự quyết, tạo sự chủ động sáng tạo
cho từng địa phương.
Để cùng đạt được hai mục đích này, nguyên tắc “song trùng trực thuộc” được sử
dụng như là một giải pháp hữu hiệu trong việc tổ chức hành chính nhà nước. Theo đó,
loại trừ Chính phủ là cơ quan đứng đầu bộ máy hành chính nhà nước thì mỗi cơ quan
khác trong bộ máy này đều lệ thuộc vào hai cơ quan: một cơ quan chiều dọc để đảm
bảo sự thống nhất của bộ máy; một cơ quan theo chiều ngang đảm bảo sự chủ động
của mỗi cấp quản lý. Vấn đề quan trọng là trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

* Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao
Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao là yêu cầu đòi hỏi của một nền hành
chính phát triển, khoa học, văn minh và hiện đại. Các hoạt động trong nền hành chính
nhà nước có nội dung phức tạp và đa dạng đòi hỏi các nhà hành chính phải có kiến
thức xã hội và kiến thức chuyên môn sâu rộng. Công chức và những người thực thi
công vụ, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của họ có ảnh hưởng rất lớn đến công vụ. Vì
lẽ đó trong hoạt động hành chính nhà nước, tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn và
quản lý của đội ngũ công chức phải là những tiêu chuẩn hàng đầu. Nâng cao năng lực
chuyên môn, quản lý của đội ngủ cán bộ, công chức là một trong những nội dung quan
trọng trong việc xây dựng nền hành chính hiện đại.
* Tính không vụ lợi
Quản lý hành chính nhà nước có nhiệm vụ phục vụ lợi ích xã hội và lợi ích công
dân. Phải xây dựng một nền hành chính công tâm, trong sạch, không theo đuổi một
tiêu doanh lợi, không đòi hỏi người được phục vụ phải trả thù lao. Đây cũng là đặc
điểm khác biệt cơ bản giữa mục tiêu hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và
của một doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh.

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

7

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

* Tính nhân đạo
Bản chất Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ, của nhân dân, do nhân dân và vì
nhân dân. Dân chủ xã hội chủ nghĩa thấm nhuần trong luật pháp. Tôn trọng quyền và
lợi ích hợp pháp của công dân là xuất phát điểm của hệ thống luật, thể chế, quy tắc, thủ

cháy chủ yếu do sự bất cẩn của con người trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong
2

TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy
chữa cháy, năm 2012, trang 5.
3
Điều 3, Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

8

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

sinh hoạt các thành viên tại cơ sở xảy ra cháy thực hiện. Vì vậy, việc phòng ngừa
không để cháy xảy ra, cũng như trong việc chữa cháy không phải chỉ là trách nhiệm
của các cơ quan chuyên trách mà còn là trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, tổ chức
và của toàn xã hội.
* Tính chất pháp lý
Tính chất pháp lý trong hoạt động PCCC thể hiện những hoạt động trong các lĩnh
vực của đời sống xã hội có liên quan đến PCCC phải triệt để tuân thủ những qui định
trong pháp luật về PCCC. Các tổ chức, cơ quan, hộ gia đình và cá nhân, trong hoạt
động của mình, phải chấp hành chỉ dẫn của các cơ quan quản lý nhà nước về PCCC có
thẩm quyền. Về phía cơ quan quản lý nhà nước về PCCC, trên cơ sở đó hoàn thiện bổ
sung các quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn PCCC; Trong quá trình tổ chức thực hiện
phải đảm bảo bằng các biện pháp để những qui định của pháp luật được thực hiện
nghiêm túc; Các hoạt động thanh tra, kiểm tra, thẩm duyệt, kiểm định, xử lý vi phạm


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

tính mạng của những người tham gia chữa cháy. Vì vậy, công tác chữa cháy một mặt,
đòi hỏi tinh thần sẵn sàng, cơ động nhanh, chính xác, vận dụng các chiến thuật, kỹ
thuật hợp lý; Mặt khác lại đòi hỏi tinh thần dũng cảm, mưu trí, ý thức chấp hành mệnh
lệnh của người chỉ huy trong tổ chức chữa cháy để cứu người, cứu tài sản, chống cháy
lan và kịp thời dập tắt đám cháy.
Các tính chất trên thống nhất và đan xen lẫn nhau, xuyên suốt toàn bộ quá trình
tổ chức và hoạt động PCCC, vì vậy việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và xây
dựng lực lượng Cảnh sát PCCC phải chú ý quán triệt trong toàn bộ công tác của mình.
1.2.3. Mục đích và ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy
1.2.3.1. Mục đích quản lý nhà nước trong công tác phòng cháy và chữa
cháy
Từ thực tiễn công tác phòng cháy và chữa cháy cho thấy sự tăng trưởng kinh tếxã hội bên cạnh những mặt tích cực về đời sống của người dân mà còn bao hàm trong
nó những nguy cơ tiềm ẩn dễ dẫn đến cháy nổ. Quản lý nhà nước về phòng cháy và
chữa cháy thuộc lĩnh vực an toàn xã hội; có liên quan chặt chẽ đến việc đảm bảo an
toàn tính mạng, tài sản và môi trường; có tác động trực tiếp đến an toàn và hiệu quả
trong kinh doanh cũng như trong các hoạt động khác ngoài mục đích kinh doanh. Xác
định được tầm quan trọng của công tác phòng cháy và chữa cháy nên Đảng và Nhà
nước ta đã ban hành Luật Phòng cháy và chữa cháy nhằm tăng cường hiệu lực quản lý
nhà nước và đề cao trách nhiệm của toàn dân đối với hoạt động phòng cháy và chữa
cháy, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản nhà nước, tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi
trường, bảo đảm an ninh và trật tự xã hội.
Như vậy, mục đích của công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy là
chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy, nổ, nhất là các vụ cháy
gây thiệt hại nghiêm trọng, góp phần bảo đản an ninh và trật tự an toàn xã hội.
1.2.3.2. Ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy
Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa, công tác phòng cháy và chữa cháy có một vị trí hết sức quan trọng. Phòng

ương.
Trước yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, theo đề nghị của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ
Chí Minh, Bộ Công an và Bộ Nội vụ vào ngày 15/5/2006, Thủ tướng Chính phủ đã ra
Quyết định số 719/QĐ-TT về việc thí điểm thành lập Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa
cháy thành phố Hồ Chí Minh trực thuộc Bộ Công an, trên cơ sở nâng cấp từ Phòng
Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thuộc Công an thành phố Hồ Chí Minh. Sau 07
(bảy) năm hoạt động theo mô hình cấp Sở, Bộ Công an tiếp tục đề nghị và được Chính
phủ đồng ý cho phép thành lập tiếp các Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở thành
phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và các tỉnh Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình
Dương. Việc ra đời các Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy một mặt phản ánh nhu
cầu ngày càng tăng của công tác phòng cháy và chữa cháy, mặt khác là thể hiện sự
trưởng thành của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy trong giai đoạn đất
nước trên con đường phát triển kinh tế. Bộ Trưởng Bộ Công an đã ra quyết định quy
định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức bộ máy của Sở Cảnh sát phòng
cháy và chữa cháy.
* Phòng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thuộc Công an các tỉnh.
Do Bộ công an xây dựng thí điểm mô hình sở cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở
một số Thành phố lớn, nên một số tỉnh còn lại Tổng Cục xây dựng lực lượng đã tham
mưu đề xuất với Bộ công an thành lập các Phòng cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở
các tỉnh để đảm bảo yêu cầu chữa cháy tại địa phương.

4

Điều 37 Nghị định 35/2003/NĐ-CP ngày 4/4/2003 quy định chi tiết một số điều của Luật phòng cháy chữa
cháy

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

11

175/CT về công tác phòng cháy và chữa cháy đã quy định lấy ngày 4/10 hàng năm là
“Ngày truyền thống toàn dân phòng cháy chữa cháy”. Tiếp theo đó Thủ tướng chính
phủ có chỉ thị số 237/CT-TTg ngày 19/4/1996 và quyết định 369/QĐ-TTg ngày
04/6/1996 xác định hàng năm lấy ngày 04/10 là “Ngày phòng cháy chữa cháy toàn
dân”. Quyết định nêu rõ: việc tổ chức ngày này nhằm nâng cao ý thực phòng cháy
chữa cháy cho toàn dân, huy động được đông đảo quần chúng tham gia vào các hoạt
động thiết thực bổ ích trong công tác này, biểu dương, khen thưởng đối với những tổ
chức, cá nhân có nhiều thành tích trong phong trào phòng cháy chữa cháy” 5.
Trải qua 40 năm thực hiện việc quản lý nhà nước theo tinh thần của Pháp lệnh
phòng cháy và chữa cháy năm 1961 đã xuất hiện những bất cập và cần phải nâng cao
hơn nữa cơ sở pháp lý về quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy.
5
[ truy cập ngày
14/03/2014, lúc 21 giờ 10 phút]

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

12

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

Để đáp ứng những yêu cầu của công tác đổi mới, ngày 12/7/2001 Chủ tịch nước cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký lệnh số 08/2001/L-CTN ban hành Luật phòng cháy
chữa cháy có hiệu lực ngày 04/10/2001. Đây là văn bản pháp luật quan trọng làm hành
lang pháp lý để huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và toàn dân tham gia phòng
cháy chữa cháy. Ngày 29/6/2001, tại kỳ họp thứ IX, Quốc hội Khóa X đã thông qua
Luật phòng cháy và chữa cháy. Luật phòng cháy và chữa cháy đã được thông qua, sự

TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy
chữa cháy, năm 2012, trang 3.
7
TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy
chữa cháy, năm 2012, trang 7.

GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

13

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

Sự tác động đó được chủ thể thực hiện thông qua các hình thức, phương pháp, biện
pháp đã được pháp luật quy định.
Mục tiêu của quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy là nhằm hạn chế đến
mức thấp nhất các vụ cháy có thể xảy ra (nhất là các vụ cháy lớn) và thiệt hại do cháy
gây ra; góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, bảo vệ tài sản của Nhà nước,
tổ chức, cá nhân, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và trật tự an toàn xã hội; đưa ra
các mặt công tác phòng cháy và chữa cháy từng bước đáp ứng với yêu cầu của sự phát
triển kinh tế xã hội phục vụ sự phát triển của đất nước.
1.3.2. Đặc điểm quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy
Quản lý nhà nước về PCCC là một nội dung trong trong quản lý hành chính nhà
nước đối với các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, vì vậy quản lý nhà nước về
PCCC cũng mang những đặc điểm chung của quản lý hành chính nhà nước, như: Là
hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, được thực hiện bởi các chủ thể có quyền
năng hành pháp, là hoạt động chấp hành và điều hành, có tính tổ chức, thống nhất và
thứ bậc chặt chẽ v.v…

tiếp đến việc đảm bảo an toàn và hiệu quả sản xuất, kinh doanh cũng như hiệu quả các
hoạt động khác trong xã hội. Vì vậy, trong quản lý nhà nước về PCCC phải luôn quán
triệt quan điểm PCCC phục vụ nhiệm vụ, yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội; Coi PCCC
là yêu cầu tự thân trong hoạt động của từng cơ quan, tổ chức và mỗi hộ gia đình. Cần
chống khuynh hướng tách rời PCCC với sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như cường
điệu hóa công tác PCCC, không tính toán đến khả năng, điều kiện kinh tế - xã hội cho
phép.
Quản lý nhà nước về PCCC, về thực chất là dựa trên cơ sở kiến thức chuyên môn
kỹ thuật và ứng dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ về PCCC vào trong các
quá trình quản lý. Các yêu cầu về PCCC đối với các loại hình cơ sở, các công trình xây
dựng, các khu dân cư đều có những yêu cầu, nội dung cụ thể khác nhau, vì vậy nó đòi
hỏi việc đưa ra các quyết định quản lý của các chủ thể có thẩm quyền phải chú ý đến
đặc điểm về PCCC của từng đối tượng quản lý cụ thể. Đồng thời phải tính toán đến
tính khả thi trong tổ chức thực hiện, hay nói cách khác, các quyết định quản lý phải
phù hợp với khả năng kinh tế và điều kiện kỹ thuật cho phép.
Hoạt động quản lý nhà nước không chỉ là quá trình quản lý gắn liền với các yếu
tố kỹ thuật mà còn gắn liền với yếu tố xã hội. Có thể nói quản lý nhà nước về PCCC
luôn gắn liền với quá trình xã hội hóa công tác PCCC. Mục tiêu quản lý nhà nước về
PCCC và mục tiêu xã hội hóa công tác PCCC là đồng nhất nhưng có sự khác nhau về
cách thức, hình thức thực hiện. Hoạt động quản lý nhà nước về PCCC nhằm từng bước
xác lập quá trình xã hội hóa và ngược lại xã hội hóa càng sâu rộng bao nhiêu càng bảo
đảm hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC bấy nhiêu.
1.3.3. Đối tượng quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy
Do đặc điểm và yêu cầu về phòng ngừa cháy, nổ và chữa cháy trong hoạt động
sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt đối với các cơ sở, khu dân cư, phương tiện
giao thông cơ giới có những yêu cầu cụ thể khác nhau nên Luật phòng cháy và chữa
cháy phân loại đối tượng quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy bao gồm: Các
cơ sở; khu dân cư; phương tiện giao thông cơ giới và đối với rừng. Phân loại đối tượng
thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy gồm các nhóm sau:
1. Đối tượng quản lý là hoạt động phòng cháy và chữa cháy trong các cơ sở là

Phương pháp quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy là cách thức tác động
của chủ thể quản lý lên các đối tượng quản lý nhằm đạt được mục đích quản lý đặt
ra.10
Các phương pháp quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy có đặc trưng là
được thực hiện dựa trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của chủ thể quản lý, mang tích
chất quyền lực nhà nước và được thực hiện theo một trình tự nhất định. Do vậy khi
thực hiện các phương pháp quản lý đòi hỏi phải đáp ứng các yêu cầu sau: các phương
pháp quản lý phải đa dạng và thích hợp để tác động lên các đối tượng khác nhau; khi
thực hiện các phương pháp phải đảm bảo tính khả thi, tính mềm dẻo phù hợp với đặc
điểm từng đối tượng quản lý và đem lại tính hiệu quả cao.
1.3.4.2. Các phương pháp quản lý được sử dụng trong quan lý nhà nước về
phòng cháy và chữa cháy
* Phương pháp thuyết phục
Thuyết phục là làm cho đối tượng quản lý hiểu rõ sự cần thiết và tự giác thực
hiện các quy định của nhà nước về phòng cháy và chữa cháy. Thực tế cho thấy rằng,
những nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy không thể đạt
được nếu thiếu sự ủng hộ tích cực và sự tự giác thực hiện của đông đảo quần chúng.
Chỉ khi nào làm cho mọi người hiểu được lợi ích thiết thực của công tác phòng cháy
và chữa cháy thì khi đó quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy mới thực sự có
hiệu lực và hiệu quả cao.
Phương pháp thuyết phục được thực hiện thông qua các biện pháp:
1. Các biện pháp tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức pháp luật về phòng cháy
và chữa cháy; phổ biến kiến thức và hướng dẫn việc thực hiện các biện pháp về phòng
9

TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy
chữa cháy, năm 2012, trang 12 và trang 13.
10
TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy
chữa cháy, năm 2012, trang 22.

phòng cháy và chữa cháy.
* Phương pháp hành chính
Phương pháp hành chính là phương pháp quản lý bằng cách ra các chỉ thị, mệnh
lệnh từ trên xuống.
Đặc điểm của phương pháp hành chính đó là:
1. Sự tác động trực tiếp của cơ quan quản lý lên đối tượng quản lý đạt được
bằng cách quy định đơn phương nhiệm vụ và phương án hành động của đối tượng
quản lý như: Ban hành văn bản yêu cầu đối tượng thực hiện các biện pháp khắc phục
những sơ hở thiếu sót trong phòng ngừa cháy, nổ; thực hiện yêu cầu về xây dựng lực
lượng phòng cháy và chữa cháy theo quy định; thực hiện kế hoạch kiểm tra phòng
cháy và chữa cháy theo định kỳ hay đột xuất.
2. Sự tác động trong phương pháp hành chính thể hiện tính chất quyền lực nhà
nước, các đối tượng quản lý buộc phải chấp hành nghiêm chỉnh.
Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý là rất to lớn, ó xác lập trật tự,
kỷ cương quản lý, đồng thời là khâu nối các phương pháp quản lý khác và giải quyết
các vấn đề đặt ra trong quản lý một cách nhanh chóng, góp phần nâng cao hiệu quả
quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy.
GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng

17

SVTH: Lê Anh Tuấn


Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ

* Phương pháp kinh tế
Phương pháp kinh tế là cách tác động gián tiếp vào lợi ích kinh tế của các đối
tượng quản lý. Sử dụng phương pháp kinh tế đó là quy định chế độ bảo hiểm bắt buộc
đối với các cơ sở có nguy hiểm về cháy nổ; chế độ khuyến khích các hoạt động đầu tư