Giữa những bài thơ buồn của Xuân Diệu Trước Cách mạng tháng Tám hiện lên một Thơ
duyên hồn nhiên, tươi mát, yêu đời. Vì sao Xuân Diệu lại đặt tên bài thơ là Thơ duyên?
Phân tích bài thơ để làm sáng tỏ ý kiến trên.
Bài Làm
Xuân Diệu là một hồn thơ mãnh liệt, sôi nổi, không bao giờ để lòng khép kín, luôn mở
rộng với đất
trời, với cuộc đời. Đó là một tâm hồn đam mê sống, đam mê yêu, khát vọng được hòa
hợp với đời,
với tạo vật và với con người. Giữa những bài thơ buồn của Xuân Diệu trước Trước Cách
Mạng
Tháng Tám, hiện lên sáng chói một Thơ duyên ( Trích trong tập Thơ thơ -1938) hồn
nhiên, tươi mát,
yêu đời và thể hiện được niềm giao cảm mãnh liệt ấy.
Bài thơ có nhan đề Thơ duyên. Thơ duyên chứ không hẳn là thơ tình vì tình yêu trong
thơ của Xuân
Diệu bao giờ cũng đắm say, vội vàng, sôi nổi:
Trời ơi! Ta muốn uống hồn em
Hoặc:
Làm sao sống được mà không yêu
Không nhớ, không thương một kẻ nào.
Còn bài thơ này, tuy có anh và em nhưng chỉ là vô tâm, đó đâu phải là tình yêu nhưng lại
có duyên.
Duyên ở đây có nghĩa là sự giao hòa, là tương giao mầu nhiệm của vũ trụ, của cỏ cây và
của con
người. Đối với nhà thơ, giao cảm với cuộc đời là niềm hạnh phúc tuyệt diệu mà con
người được ban
tặng trong cuộc sống trần thế này.
Thơ duyên viết về cảnh thu dưới con mắt của một chàng trai vừa mới lớn lần đầu rung
động nỗi
thương yêu, tâm hồn đang tràn ngập yêu thương, đôi mắt xanh non ấy nhìn đâu cũng
thấy sức sống

yêu đời.
Con đường mùa thu xinh xinh, nhỏ nhắn và gió hiện ra có ảnh có hình cùng sóng đối với
nhau. Cành
vàng và nắng hiện lên như sự huyền diệu của đất trời, tất cả đi vào cõi thương yêu của
nhà thơ tình
yêu:
Con đường nho nhỏ gió xiêu xiêu
Lả lả cành hoang nắng trở chiều
Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn
Lần đầu rung động nỗi thương yêu.
Con đường và cả gió của đất trời là những hình ảnh có hồn, có tâm trạng. Mùa thu ở đây
có vui, có
xôn xao, nhưng không ồn ào náo động mà rất hồn nhiên, dịu dàng, êm ái. Cảnh vật như
tạo cho con
người một cảm giác lâng lâng, thích thú, vui tươi và rất dễ chịu. Phải chăng đó là nét
đáng quý trong
Thơ duyên
Cảnh vật, trong mối giao hòa với nhau và con ngừoi cũng vậy Anh và em nào có quen
biết nhau,
nhưng tự nhiên cứ đi sóng đôi với nhau như một cặp vần, không hẹn mà nên trong suốt
bài thơ.
Em bước điềm nhiên không vướng chân
Anh đi lững thững chẳng theo gần
Vô tâm – những giữa bài thơ dịu
Anh với em như một cặp vần.
Nhà thơ đi giữa đất trời mà như đi giữa chốn dịu êm – đi giữa một bài thơ dịu, không ồn
ã, chỉ lững
thững, chỉ chầm chậm để có thể lắng nghe những bước đi rất nhẹ, rất khẽ và cũng rất



ríu rít của tình yêu đời, của tình yêu cuộc sống. Và khi nói đến con người, nói đến anh và
em thì tâm
hồn của nhà thơ đã rung lên một cách nàn, say đắm:
Ai hay tuy lặng bước thu êm,
Tuy chẳng băng nhân gạ tỏ niềm
Trong thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy
Lòng anh thôi đã cưới lòng em
Anh và em dẫu chưa hề quen biết nhau, chưa có một lời mai mối nào vẫn cứ cần mối sự
kết đôi, vẫn
cháy khát một sự gắn quyện, hòa hợp, vẫn nghe ra một tâm hồn đồng điệu, có lẽ là phải
lòng nhau.
Nhà thơ như lắng nghe được bước đi dịu nhẹ của mùa thu. Và tình người ở đây cũng dịu
nhẹ của
mùa thu vậy, thắm sâu trong đó xôn xao một niềm khao khát.
Thơ duyên chưa hẳn là một bài thơ tình yêu, nhưng tình yêu trong thi phẩm vẫn đẹp như
bài thơ
giữa không gian dịu êm của mùa thu đáng yêu ấy. Ta nghe ra như một đám cưới của
lòng nhưng
rộng hơn là một điệu sống khát khao giao cảm với cuộc đời.
Cảnh trong Thơ duyên thì tươi vui, hiền dịu, ấm áp, còn tình trong thơ duyên thì hòa điệu


nhịp nhàng,
êm ái, thanh khiết. Bức tranh thu ẩn chứa cái duyên của sự sống, ẩn chứa một tình yêu
rạo rực, xôn
xao.
Tóm lại, thơ Xuân Diệu là rung động và từ những rung động như nhặt được của đời đã
chất chứa
một nguồn sống dồi dào, rạo rực và ngân vang. Đọc Thơ duyên, ta thấy một Xuân Diệu
hồn nhiên,