... Lòng này gửi gió đông có tiện,
Nghìn vàng xin gửi đến non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong,
Cảnh buồn người thiết tha lòng,
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.
Sương như búa, bổ mòn gốc liễu,
Tuyết dường cưa, xẻ héo cành ngô,
Giọt sương phủ, bụi chim gù,
Sâu tường kêu vẳng, chuông chùa nện khơi.
Vài tiếng đế, nguyệt soi trước ốc,
Một hàng tiêu, gió thốc ngoài hiên,
Lá màn lay ngọn gió xuyên,
Bóng hoa theo bóng nguyệt lên trước rèm,
Hoa đãi nguyệt, nguyệt một tấm,
Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông...
Nguyệt hoa, hoa nguyệt trùng trùng,
Trước hoa dưới nguyệt trong lòng xiết đau.
Đây là đoạn trích tiêu biểu cho giá trị nhân đạo của tác phẩm Chinh phụ ngâm khúc. Đoạn trích nói lên
nỗi nhớ nhung, sầu muộn của người chinh phụ trong các cuộc chiến tranh phong kiến vốn diễn ra triền
miên vào cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX ở nước ta. Trong các cuộc chiến tranh giữ nước, hình tượng
trung tâm của văn học thường là người lính xông pha trận mạc. Song, vào thời kỳ đó, ở nước ta, hầu hết
các cuộc chiến tranh chỉ là sự giành giật, xâu xé của các tập đoàn phong kiến, thậm chí của các dòng họ.
Người vợ xa chồng không tính bằng ngày, bằng tháng mà là năm này sang năm khác, nhiều khi vô vọng.
Lâu dần, những khát vọng hạnh phúc lừa đôi, gia đình, khát vọng được đoàn tụ, sum vầy đã vượt lên trên
những danh vọng hão huyền mà người đàn ông có thể đem về sau cuộc chiến.
Mặc dù còn không ít những điển cố và lối diễn đạt ước lệ, nhưng đoạn trích đã thể hiện khá chân thành và
sâu sắc nội tâm người chinh phụ khiến người đọc không còn nghĩ đây là tâm tình của một phụ nữ trong sử
sách cổ ở một đất nước xa xôi nào đó mà là nỗi lòng của hàng ngàn, hàng vạn người vợ Việt Nam trong

Sương như búa, bổ mòn gốc liễu,
Tuyết dường cưa, xẻ héo cành ngô,
Giọt sương phủ, bụi chim gù,
Sâu tường kêu vẳng, chuông chùa nện khơi.
Vài tiếng đế, nguyệt soi trước ốc,
Một hàng tiêu, gió thốc ngoài hiên,
Lá màn lay ngọn gió xuyên,
Bóng hoa theo bóng nguyệt lên trước rèm,
Hoa đãi nguyệt, nguyệt một tấm,
Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông...
Bức tranh thiên nhiên ấy có cảnh gần, cảnh xa (Sâu tường kêu vẳng, chuông chùa nện xa), có âm thanh,
sắc màu, có khi sớm, khi muộn... Đây thực sự là lối tả cảnh ngụ tình khéo láo. Cả đoạn thơ dài (12 dòng),
chỉ có dòng cuối vẽ nên tâm trạng con người (Trước hoa dưới nguyệt trong lòng xiết đau), nhưng tấm
lòng ấy như đã dài dầu với bao tháng bao năm. Nó khiến cho nỗi nhớ nhung sầu muộn từng nói ở đoạn
thơ trên thêm dằng dặc, không dứt. Hoá ra, cảnh sắc thiên nhiên kia chỉ là những cung bậc trong nỗi lòng
của người chinh phụ. Từng ấy cung bậc, trong một nỗi lòng, người phụ nữ kia làm sao không héo hắt,
mỏi mòn?
Theo Những bài văn mẫu*
Tham khảo bài 2:
Đoạn thơ dài 20 câu. Nhan đề đoạn thơ "Nỗi nhớ nhung sầu muộn của người chinh phụ" do người soạn
sách giáo khoa Văn 10 đặt ra, đó là ý tưởng chính của 20 câu thơ này.
1. Cũng như Lũng Tây, Bến Phì, non Yên... là cõi chiến trường, phía Tây Bắc Trung Quốc xa xôi, nơi
"xương phơi trắng đất", nơi "hồn tử sĩ gió ù ù thổi" rùng rợn thê lương.... Trong "Chinh phụ ngâm", các
đại danh ấy chỉ là tượng trưng ước lệ hiện lên trong tâm tưởng người chinh phụ.
Hai câu đầu, nàng chinh phụ muốn nhờ gió đông (mùa xuân) gửi tới chàng đang chinh chiến tại non Yên,
dù mất "nghìn vàng", nàng vẫn xin gửi đến bao nỗi nhớ thương tràn ngập trong lòng. Một cách nói thiết
tha cảm động:
"Lòng này gửi gió đông có tiện