TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN SƯ PHẠM NGỮ VĂN
--------

BÀI BÁO CÁO VĂN HỌC CHÂU ÂU

ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT CỦA VỞ
KỊCH HAMLET – SHAKESPEARE

GVHD: Thầy Phạm Anh Tuấn

Nhóm thực hiện:
1.Võ Thị Thanh Tuyền B1301065
2.Châu Thị Mộng
B1301027
3.Nguyễn Thị Ngọc Viên B1301068
4.Trần Thị Cẩm Thu
B1301052
5.Chim Thị Thu Thể
B1301049
6.Hồ Bảo Yến
B1301070
7.Nguyễn Thị Út
B1301071
8.Nguyễn Thanh Cường B1301001
9.Nguyễn Thị Anh Thư B1301054
10. Thái Thị Thu Hà
B110343

Năm học: 20152016



cuối đời ông đã viết ra 4 vở kịch là Cymbeline, Henrry VIII, Bão Tố, Câu
Chuyện Mùa Đông.
10/2/1616: con gái của ông là Judith lập gia đình với Thomas Quiney-con
trai một người hàng xóm. Sáu tuần lễ sau đó ông viết di chúc rồi trong vòng
một tháng, ông qua đời và an nghỉ ở nghĩa trang của nhà thờ Stratford. Bảy
năm về sau, tức là vào năm 1623 các tác phẩm lừng danh của ông bắt đầu được
in thành sách và phổ biến.
1.1.2. Vài nét về sự nghiệp của Shakepeare
Shakepeare là nhà văn và là nhà viết kịch vĩ đại nhất của văn học Phục
Hưng Anh nói riêng và văn học Châu Âu nói chung. Ông để lại cho nền văn
học với nhiều tác phẩm có giá trị (kể cả tác phẩm hợp tác) bao gồm 38 vở kịch,
154 bản sonnet, 2 bản thơ tường thuật dài và vài bài thơ ngắn. Những vở kịch
của ông đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ và được trình diễn ở khắp các sân
khấu lớn trên toàn thế giới, nhiều hơn các nhà viết kịch khác.
Các nhà nghiên cứu thường chia sự nghiệp sáng tác của ông làm 4 giai đoạn:
Giai đoạn đầu 1590 – 1594: Đây là thời kỳ ông viết nhiều về hài kịch.
Người ta thường gọi đây là thời kỳ tập sự, thử sức, sửa chữa hay cải biên các
vở cũ và hợp tác với soạn giả khác viết vở mới. Thời kỳ này Shakespeare cho
ra đời hai bản trường ca Vinơx và Âyđônix (1593), Lucrit (1594) cùng một số
bài none là say mê lòng người. Nổi bật là vở Romeo và Juliet được viết vào
cuối thời kỳ này.
Giai đoạn đầu 1594 – 1600: Là thời kỳ trình diễn các vở kịch lịch sử
nổi tiếng như Henri IV (2 phần), Henri V…cùng một số vở kịch khác, Chàng
thương gia Vơnizơ, Giấc mộng đêm hè… Giai đoạn này tài năng của
Shakespeare được bùng nổ như hoa mùa xuân với cảm hứng chủ đạo là lạc
quan, yêu đời, yêu quê hương đất nước.
Giai đoạn đầu 1601 – 1608: Ông sáng tác chủ yếu là bi kịch bao gồm
các tác phẩm bi kịch nổi tiếng như Hamlet, Macbeth, Othello, Vua lear và một

sắc và mạnh mẽ về con người và cuộc đời, vào sự thắng lợi của chân lý.
1.2 Vài nét về tác phẩm Hamlet
1.2.1 Tiểu sử
Shakespease viết Hamlet vào khoảng năm 1601 theo thể tuồng
(melodrame), là hình thức nghệ thuật sân khấu phổ biến ở nước Anh thời
bấy giờ. Về sau qua nhiều lần trình diễn, tác phẩm bị tam sao thất bản,
ông tự tay chỉnh lý dần tác phẩm. Văn bản cuối cùng theo thể kịch nói
xuất bản năm 1623 được dùng cho đến ngày nay. Kịch bản của Hamlet


phỏng theo một truyện dân gian Đan Mạch. Truyện này đã được thầy tu
Đan Mạch tên là Grammaticut (Saxo Grammaticus sao chép lại từ ba thế
kỉ trước). Đến năm 1572 nhà biên soạn Pháp tên là Belơforét (Louis de
Belleforest) dựa vào đó mà viết câu chuyện bi thảm thứ năm trong tập
truyện của ông. Đây là chuyện một vị thái tử tên là Amlet (Amleth) phải
giả điên để tìm cách báo thù cho cha, vì người chú ruột đã giết cha chàng,
lấy mẹ chàng và cướp đoạt ngôi vua.
Tuy rằng kịch bản của Shakespease dựa trên câu chuyện đó nhưng
chủ đề tư tưởng cũng như tính cách các nhân vật của bi kịch Hamlet hoàn
toàn khác hẳn hai bản văn kia. Amlet của Grammaticut là “một con người
có thể sánh với thần thánh, làm được những việc tày trời như Hecquyn”.
Amlet của Belơforét là một con người có sức “chiến thắng được số mệnh
nhờ đức kiên trì nhẫn nại, nêu lên một tấm gương vĩ đại và dũng cảm”.
Hamlet của Shakespease không thuộc vào loại những con người tượng
trưng đơn giản đó, cũng như chủ đề câu chuyện không phải chỉ là sự trả
thù. Dưới ngòi bút của Shakespease, Hamlet là một điển hình hiện thực
phức tạp, một con người đa dạng về tính cách mà tính cách hoài nghi là chủ
yếu. Chàng luôn bất bình đối với xã hội chàng đang sống, chàng đã vùng lên
kháng cự cuộc sống đen tối với ước muốn cuộc sống tốt đẹp và con người
lương thiện. Nhưng cuối cùng chính chàng cũng trở thành nạn nhân của cuộc

đặt giết chàng. Trước khi đi, chàng đến gặp Hoàng hậu và đã vô tình giết chết
Polonius đang núp sau tấm rèm mà chàng tưởng là nhà vua.
Lúc Hamlet đi không được bao lâu thì Ophelia đau buồn chồng chất:
người yêu từ chối và ra đi, cha mất…nàng hóa điên và té sông chết. Anh trai
nàng là Laertes được nhà vua cho biết cái chết của cha anh ta là do Hamlet giết.
Đồng thời nhà vua cùng bày mưu khuyến khích Laertes trả thù. Hamlet vẫn lên
đường sang Anh theo lời của Đức vua và Hoàng hậu nhưng chàng ngầm hiểu
được mưu đồ thâm độc của nhà vua. Tìm cách lấy được lá thư mà vua Claudius
gửi cho vua Anh với lời yêu cầu hãy giết chết Hamlet ngay khi chàng đến.
Hamlet đã âm thầm chỉnh sửa nội dung bức thư là giết hai kẻ hầu cận và tha
cho Hamlet rồi niêm phong thư lại giống như ban đầu và để lại chỗ cũ. Hamlet
trở về Đan Mạch với lý do bị cướp biển bắt cóc nhưng may mắn trốn thoát.
Trước khi về cung điện chàng vô tình chứng kiến cảnh đám tang của người yêu
khiến chàng vô cùng đau đớn. Tiếp đó, chàng nhận được lời mời đấu kiếm của
Laertes. Tất nhiên đó là cuộc đấu kiếm do nhà vua sắp đặt nhằm giết chết
Hamlet bằng một mũi kiếm tẩm độc cùng một cốc rượu độc để mời Hamlet


uống phòng khi chàng chiến thắng và không bị mũi kiếm đâm phải. Nhưng sự
việc xảy ra hoàn toàn ngoài ý muốn của Claudius, khi Hamlet thắng lần đầu
Hoàng hậu lại là người uống cốc rượu ấy để mừng con. Tiếp đó trong lúc đấu
kiếm Laertes đâm Hamlet bị thương. Và trong trận đánh nhau vô tình kiếm hai
người hoán đổi và Hamlet lấy nhầm kiếm có tẩm độc đâm trúng vào người
Laertes.
Cuối cùng Hoàng hậu bị ngấm thuốc độc mà chết. Laertes cũng biết
mình sắp chết nên đã nói ra sự thật trận đấu kiếm là do nhà vua Claudius sắp
đặt, tất cả đều là âm mưu của kẻ độc ác. Căm phẫn tột độ Hamlet đã dùng mũi
kiếm tẩm độc kết liễu cuộc đời nhà vua. Kết thúc tác phẩm là tiếng đại bác
mừng Fortibras (hoàng tử nước Na Uy) lên ngôi và cũng là lúc đưa Hamlet về
nơi an nghỉ.

Châu Âu của thế kỉ XIV, XV đã dấy lên một cuộc vận động tư tưởng
và văn hóa rất mực hào hứng và quyết liệt mà loài người chưa từng thấy,
người ta gọi đó là thời kì Phục hưng. Một số học giả phương Tây cho rằng
phong trào này nhằm làm sống lại nền văn học cổ đại Hi Lạp và La Mã cổ
xưa mà Trung cổ phong kiến và Nhà thờ đã cắt đứt, làm sống lại và tiến tới
một thời truyền thống rực rỡ chứ không phải là quay trở lại theo cái cũ. Có
thể nói rằng, sản phẩm tinh thần của thời đại Phục hưng là trào lưu tư tưởng
nhân văn chủ nghĩa, nổi bật nhất là yêu cầu và khát vọng giải phóng con
người thoát khỏi những xiềng xích trói buộc của thời Trung cổ phong kiến
và nhà thờ. Tìm thấy và phát huy trong đó vẻ đẹp của con người, cuộc sống
tự nhiên trần trụi nhất của con người, ý chí đấu tranh cho tự do, công bằng
và chống áp bức xã hội.
Trong Hamlet, Shakespease đã xây dựng nên một Hamlet điển hình
cho con người thời Phục hưng, một con người luôn đi tìm giá trị sống đích
thực và luôn phải đấu tranh cho giá trị đó. Con người ấy phải chạy đua với
sự phơi bày thối nát của xã hội lúc bấy giờ, phải đấu tranh kịch liệt. Ông
đã gửi gắm tất cả những bâng khuâng, suy nghĩ vào vấn đề “Sống hay không
sống” nói lên sự nghi ngờ của bản thân về xã hội, về “sự áp bức của kẻ bạo
ngược, sự trì chậm của công lí, hỗn xược của cường quyền”.... Shakespeare
không mất lòng tin vào các nguyên lý nhân bản nhưng cách cảm thụ thế giới
của ông đã đổi khác. Chính từ góc độ của những lý tưởng đó mà
Shakespeare nhận thức về các mâu thuẫn xã hội một cách sâu sắc hơn. Vì
vậy mà những mâu thuẫn được ông xây dựng trong tác phẩm chúng khó
chấp nhận sự dàn xếp hài hòa mà đòi hỏi phải đấu tranh đến cùng và trong


quá trình đó toàn bộ điều ác của cuộc đời phải được bộc lộ. Shakespeare say
mê tìm lối thoát cho những bi kịch cuộc sống. Ngay khi cảm thụ cuộc đời
một cách u ám nhất, Shakespeare vẫn giữa lòng tin vào con người, vào thắng
lợi cuối cùng của những điều tốt đẹp trong đời sống.

về lí trí, tình cảm, lương tâm. Hamlet vẫn cất cao hơi thở để nói với Horaxio
những điều cuối cùng cho sự minh bạch và sáng tỏ mọi việc sau khi chàng
chết: “Nếu như lòng bạn vẫn còn tha thiết đối với tôi, xin hãy nán lùi phút
giây sung sướng được siêu thoát, kéo dài thêm ít phút nữa cuôc sống nhọc
nhằn trên cõi đời ô trọc này, để kể rõ ngọn ngành câu chuyện của tôi!”.
Hamlet con người sống trong sự đời dối gian, đen tối nhưng vẫn giữ
được tâm hồn cao đẹp, hướng về chân lý cao đẹp của cuộc sống. Chàng hoài
nghi về tất cả mọi thứ xung quanh mình để rồi khi nhận biết đâu là đúng đâu
là sai, chàng đã đấu tranh cho những điều tốt đẹp. Hamlet chính là nhân vật
điển hình của xã hội lúc bấy giờ, là một hình mẫu lý tưởng mà con người mơ
ước: con người dù sống trong sự hoài nghi bởi sự bủa vây của cái xấu, cái ác
nhưng không vì thế mà họ đánh mất đi tâm hồn cao đẹp của bản thân. Họ
luôn tin tưởng cái thiện, cái đẹp luôn luôn chiến thắng cái ác, cái xấu xa.
2.1.1.2. Hamlet - con người của trí tuệ và lý trí
Ngoài việc là nhân vật điển hình của xã hội, Hamlet còn nổi bật là một
con người có trí tuệ và lý trí. Điều đó thể hiện sự giằng co trong tư tưởng, nỗi
đau khổ dằn vặt của nhân vật. Hamlet - một con người kế thừa trong mình
những tinh hoa của thời đại Phục hưng với bản chất thông minh, tư tưởng tự
do, tâm hồn cao quý, tấm lòng nhạy cảm. Chính trí tuệ thông minh khiến chàng
luôn luôn phải suy nghĩ, đi tìm lời giải cho các vấn đề mà chính chàng đặt ra.
Đó là những mờ ám trong cái chết của cha, là vấn đề tồn tại của con người, là
những hiện thực đảo điên, xã hội Đan Mạch đầy tăm tối, hỗn loạn đang xảy ra
trước mắt chàng. Một viễn cảnh tăm tối đã bao trùm lên toàn bộ xứ sở Đan
Mạch từ khi người cha đáng kính của chàng lìa xa cuộc sống. Mọi thứ như trở
nên đầy ám ảnh và tang tóc hơn khi chưa được bao lâu thì mẹ của chàng lại tái
giá với người chú ruột của chàng. Nỗi oán hận và hoài nghi về tình yêu của mẹ
chàng dành cho người cha thân yêu ngày càng tăng thêm. Trí tuệ của chàng vẫn
luôn thôi thúc Hamlet tìm ra nguyên nhân của mọi chuyện. Khi lý trí càng lên
tiếng kêu la thì trái tim Hamlet càng thổn thức, đau đớn “Thôi…ta đừng nghĩ
đến nữa! Nhẹ dạ, đích danh mi là đàn bà! …Như vậy chẳng tốt đâu, trước sau

nghệ sĩ, yêu cầu họ phải biết tôn trọng, có trách nhiệm với những việc mình tạo
ra. Người nghệ sĩ là “Bản biên niên sữ tóm tắt của thời đại” và phải biết rung
động trước những rung cảm của cuộc sống. Vì vậy, vai diễn “không được nhạt


nhẽo quá”, “lúc diễn phải vận dụng trí xét đoán. Động tác phải ăn nhịp với lời
nói, lời nói với động tác phải đặc biệt thận trọng sao cho đúng mức, không
được vượt quá cái bình dị của tự nhiên. Cường điệu quá trớn lúc diễn xuất, tức
là xa rời nghệ thuật sân khấu”. Và lý trí sáng suốt đã mách bảo cho chàng,
giúp chàng mau chống nhận ra kẻ thù đã sát hại cha mình.
Để thực hiện những bước kế tiếp, chàng để cho mọi người xung quanh
nghĩ rằng căn bệnh của chàng ngày càng nặng hơn. Trong quan niệm của
Hamlet, trả thù không đơn giản là chém giết, lấy máu đền máu. Do đó khi biết
chắc Claudius là kẻ có tội, Hamlet không giết hắn, vì thấy hắn đang cầu kinh
“giết một người đang cầu kinh cũng có nghĩa là đưa hắn lên thiên đường”,
“Thù ta có rửa được không, nếu ta giết y đúng vào lúc y cầu nguyện cho linh
hồn sạch tội, sẵn sàng bước sang thế giới bên kia?”. Đối với hoàng hậu (tức
mẹ chàng), chàng quyết định sẽ trả thù mà không làm vấy bẩn tâm hồn như lời
căn dặn từ người cha đáng kính của chàng. Chàng quyết định “Ta sẽ nói với mẹ
ta những lời như kim châm dao cắt, nhưng dao thật ta nhất định không dùng.
Trong cuộc gặp gỡ này miệng lưỡi và tâm hồn ta phải hư quy. Những lời nói
của ta sẽ làm cho mẹ ta phải tủi hổ, đau đớn, nhưng ra tay hành động thì tâm
hồn ta nhất định không bao giờ cho phép”. Qua sự suy tính kỹ lưỡng việc trả
thù sao cho kẻ có tội phải đền tội mà không nhất thiết sự đền tội ấy phải được
tô bằng máu. Sự trả thù mà theo chàng là đau đớn nhất chính là để kẻ có tội
phải xuống đại ngục, phải khổ đau khi nhận ra tội lỗi của mình. Và người trả
thù chỉ là người thực thi công lý nên không cho phép thù hận làm hoen ố tâm
hồn cao đẹp của chính mình “dù phải trả thù bằng cách nào, con cũng chớ làm
nhơ bẩn tân hồn con, đừng suy tính một sự trừng phạt nào đối với mẹ con, hãy
phó mặc cho trời, hãy xứng để cho chông gai cấu xé cõi lòng nó.”

của Hamlet đã phần nào nói lên sự cương quyết của con người trong việc tìm ra
giải pháp mới. Đoạn độc thoại chứa đựng câu nói trên của Hamlet là một bước
ngoặt của vở bi kịch. Bi kịch ở chỗ khi con người đang sống, thay vì tận hưởng
những điều tốt đẹp của cuộc sống thế mà trước thực tế xung quanh toàn những
điều đen tối, dối trá để phải ngờ vực mà phân vân giữa sự sống hay không
sống.
2.1.1.3. Hamlet- con người mang tư tưởng của chủ nghĩa hoài nghi.
Trong tác phẩm Hamlet chúng ta thấy nhân vật chính- Hamlet hoài nghi
về tất cả mọi thứ từ gia đình, bạn bè đến người yêu và cả bản thân mình. Trước
“những điều trông thấy” trong xã hội mình đang sống khiến chàng hoài nghi


tất cả những thứ xung quanh mình và cả chính bản thân mình. Chàng không tin
vào điều gì gọi là tuyệt đối của thế gian và bắt đầu ngờ vực mọi người, mọi
việc. Chính những tư tưởng hoài nghi ấy, đã phát triển thành sự xung đột trong
nội tâm Hamet và trở thành nỗi đau khổ dằn vặt không nguôi. Sự hoài nghi của
chàng lớn nhanh đến mức chàng đã buộc miệng thốt lên “Bẩn thỉu thay là đời,
ôi bẩn, bẩn! chỉ là một cái vườn hoang mọc lên hạt giống độc, đầy rẫy những
cây cỏ thối tha”.
Hoài nghi bắt đầu từ nỗi khổ đau dằn vặt của Hamlet là cái bi hài của gia
đình mình. Cha chàng chết chưa đầy hai tháng mà mẹ chàng đã đi lấy chồng
khác, chồng khác đó không ai xa lạ lại là em chồng của mình và là chú ruột của
Hamlet. Với nỗi đau khi mất đi người thân- người cha mà chàng tôn kính nhất
và sự việc mẹ chàng vội vàng tái giá cùng chú chàng đã làm dấy lên trong lòng
Hamlet những hoài nghi nhen nhóm về tình anh em, tình nghĩa vợ chồng và
tình đời. Khi chàng biết được sự thật về cái chết của cha mình thì chàng thật sự
đau đớn và chàng đau đớn đến cùng cực khi chính hồn ma của cha mình xác
nhận điều đó. Cái chết của vua cha Hamlet là một vụ mưu sát, mà chủ mưu là
người chú ruột thịt của chàng. Chính người chú ruột của chàng đã bày mưu
hiểm để đoạt ngôi và cướp luôn vợ của vua. Từ lúc đó trong tâm hồn Hamlet đã

vặt theo nội tâm của nhân vật. Đồng thời thông qua sự đau khổ dằn vặt đã thôi
thúc, hình thành trong lòng nhân vật những hoài nghi. Điều đó cho ta thấy rõ
con người có quyền nghi ngờ bất kỳ ai, mọi thứ xung quanh và tìm câu trả lời
hợp lý cho chính mình bằng cách chứng minh sự hoài nghi của mình là đúng
hay sai. Chỉ có hoài nghi mới giúp con người chủ động hơn, tiến bộ hơn khi tìm
ra lời giải đáp đích đáng về những gì mình nghi ngờ. Vì thế nên chủ nghĩa hoài
nghi xuất hiện trong tác phẩm nói riêng và xã hội nói chung đến nay vẫn còn
nguyên giá trị.
2.1.1.4. Khát khao yêu thương nồng cháy
Hamlet tuy là một người lý trí, trí tuệ và hoài nghi nhưng chàng cũng là
con người như bao con người khác. Sâu thẳm trong tâm hồn chàng cũng nung
nấu một khát khao yêu đương nồng cháy. Ngay từ đầu chàng đã yêu say đắm
Opelia nhưng lại bị người cha của nàng ngăn cản. Dù cho biến cố gia đình xảy
đến đột ngột cũng chẳng thể làm chàng từ bỏ tình yêu với Opelia. Ngay cả khi
đắn đo trước lựa chọn “sống hay không nên sống” thì chàng cũng vẫn tha thiết
dành cho Ophelia tình yêu chân thành của mình. Bằng chứng là khi thoáng
thấy nàng thì Hamlet tạm thay sự đắn đo giữa vấn đề chàng đặt ra mà chợt
chuyển sang suy nghĩ về người con gái mà chàng thầm yêu: “Thôi khẽ chứ!


Kìa Ophelia yêu kiều! nữ thần của ta ơi, khi nàng cầu nguyện, xin nàng đừng
quên những tội lỗi của ta”. Dù trước mặt nàng Hamlet đã dùng những lời lẽ
như ngàn lưỡi dao khứa nát trái tim nàng “Nếu cô em cứ nhất định xuất giá thì
tôi xin gởi tặng lời nguyền bất hạnh này để cô em làm của hồi môn: dù cô em
có trinh khiết như bang trong trắng như tuyết, cũng không thể nào tránh khỏi
được miệng tiếng người đời. Thôi cô em vào nhà tu kín đi, vào đi, chào cô!
Hay cô em thấy cứ cần phải lấy chồng, thì chỉ nên lấy một thằng rồ, vì những
kẻ khôn ngoan thừa biết cô sẽ biến họ thành quỷ dữ”. Trước bi kịch gia đình,
Hamlet đã hành động trái với tình cảm của mình. Tuy mang trong mình chủ
nghĩa hoài nghi nhưng không vì thế mà chàng vứt bỏ những suy nghĩ ban đầu

cũng một nét cau mày ấy, giận giữ như lúc thương nghị với kẻ địch. Người đã
bổ mạnh chùy xuống mặt băng”.
Việc hồn ma xuất hiện đã làm nổi bật bầu không khí bao trùm đất nước
Đan Mạch. Cả đất nước sống trong lo âu, sợ hãi. Hoàn cảnh rất bất lợi “Có cái
gì đang thối nát trong đất nước Đan Mạch này”. “Hồn ma hiện lên có ý gì, tôi
chẳng rõ, nhưng đại khái theo chỗ tôi hiểu thì đây là điều báo trước một tai
họa kinh hoàng cho đất nước ta” (lời Horalio). Hình ảnh quốc vương (hồn
ma) chính là hình ảnh người anh hùng thời trung cổ, quả cảm, trung thực, luôn
tin theo tín điều gia trưởng. Là đại diện cho một đất nước Đan Mạch trong giai
đoạn hưng thịnh, yên bình. Thế nhưng việc Quốc vương vừa qua đời đồng
nghĩa với việc đất nước chuyển sang sự ngự trị của vị quốc vương mới- một
con người đầy mưu toan, độc ác. Với sự cai trị của một con người tàn nhẫn,
mưu mô ấy thì những giá trị tốt đẹp có còn tồn tại? Nội bộ triều đình có tránh
khỏi việc hình thành những con người “a dua xua nịnh” theo vị vua mới?
Trong lòng Đất nước đã có sự thay đổi lớn, lòng dân vẫn chưa yên thì bên
ngoài Fortinbrat cháu của quốc vương Na Uy lợi dụng lúc chú mình lâm bệnh
nặng mưu đồ giành lại phần đất mà quốc vương Đan Mạch cũ đã thắng trận
trước đây. Sự lần lượt xuất hiện của hồn ma được tác giả miêu tả đậm dần theo
ý đồ của mình. Ba lần hiện lên trước mắt của người lính gác lâu đài. Hồn ma
đi đi lại lại ba lần với bề ngoài vũ trang từ đầu tới chân, dáng vẻ ung dung,
đường bệ. Vào đêm thứ tư Horatio – bạn của Hamlet đưa chàng đến gặp hồn
ma của vua cha. Hamlet cuối cùng cũng gặp được vua cha và biết được uẩn
khúc sau cái chết của phụ vương chàng. Hồn ma tố cáo tội ác của em ruột
mình là Claudius rằng chính hắn là kẻ đã nhẫn tâm giết anh trai mình cướp
ngôi vua và hoàng hậu “…Hamlet con ơi! người đã phao tin đồn lên rằng cha
đang nằm nghỉ trong vườn thượng quyển thì bị rắn độc cắn … Nhưng con ơi


con trai yêu quý của ta, con nên biết rằng con rắn độc đã chăm nọc cướp mất
đời cha con, hiện nay đang đội vương miện của người đó.”. Hồn ma sau khi



lo việc nước. Bằng bộ óc đầy mưu mô, sáng suốt ông đã đối phó với mưu đồ
xâm lược của nước Na Uy và Ba Lan. Ông nhanh chóng nắm quyền lực trong
tay khiến cận thần khuất phục dân chúng tin tưởng “Này Corneliut và cả
Vôntiman nữa. Trẫm phái hai khanh hãy đem lời thăm hỏi của trẫm tới vương
quốc Na Uy. Trong việc giao tiếp các khanh không được quyền giải quyết điều
gì ngoài những điều đã ghi trong chiếu chỉ này đây.”
Vua Claudius không bao giờ có mâu thuẫn giữa suy nghĩ và hành động,
nghĩ là làm. Ông còn là một con người miệng lưỡi xảo trá, đạo đức giả nhưng
cũng là nhà chính trị có mưu mẹo và khôn ngoan. Hắn xoa dịu dư luận bằng
những lời lẻ ngọt ngào, khôn khéo về việc mình lên ngôi báu và lấy chị dâu,
làm ra vẻ đau lòng, xót xa trước cái chết anh trai mà chính hắn là người gây ra
cái chết đó“Tuy huynh vương Hamlet thân yêu của trẫm mất đi, kỉ niệm hãy
còn tươi xanh, đáng lẽ chúng ta phải giữ niềm đau buồn trong lòng, cả đất
nước phải rầu rĩ tang tóc; vậy mà lẽ phải với thường tình chẳng dung nhau,
thương tiếc người là hợp tình nhưng phải nghĩ đến bản thân chúng ta…trẫm đã
cùng người se duyên, lòng vừa mừng vừa đau, một bên mắt chói ngời hạnh
phúc, một bên đau buồn rơi lệ, cười trong tang tóc, khóc trong hôn lễ, bắc cân
lên, niềm vui và nỗi buồn thật quá đều nhau…”. Đối với Hamlet hắn cũng dùng
lời đường mật, đồng cảm để an ủi chàng “Hamlet, cháu làm tròn bổn phận cư
tang đối với thân phụ như thế, để tỏ bản chất dịu hiền đáng khen của cháu…Kẻ
còn sống tất nhiên vì chữ hiếu phải ấp ủ trong một thời gian mối sầu thương
tang tóc, nhưng nếu cứ khư khư đau buồn mãi thì đó là một sự ương ngạnh,
một niềm đau không xứng đáng với kẻ nam nhi, chẳng thuận lẽ trời, một trái
tim yếu mềm, một tâm hôn không kiên định, một trí suy xét tầm thường và ngu
muội!...Hãy vứt bỏ nỗi sầu đau vô ích ấy đi và hãy coi trẫm như cha đẻ; cho
thiên hạ thấy rằng con sẽ là người kế tục trực tiếp ngơi báu này và lòng ta đối
với con như một người cha yêu thương con nhất đời với tình yêu cao quý”.
Bằng vỏ bọc nhân từ với con và vợ vua cũ, là một con người tình

vua một nước, là hoàng hậu cả một xứ sở nhưng không làm chủ được chính
mình, đánh mất đi đức hạnh vốn có của một người phụ nữ - một hoàng hậu. Bà
dễ dàng đánh mất nhân phẩm khi bị (em rể) chú Hamlet dùng lời ngon ngọt và
“đem tài cám dỗ, đem những tặng vật lừa dối”. Những lời dụ dỗ đường mật đã
làm tai bà ù đi và những tặng phẩm kia cũng đã làm mắt bà hoa lên, không
phân biệt được đúng sai, luân thường đạo lý và không còn biết bản thân mình là
ai nữa“để lôi cuốn vào vòng dâm ô bỉ ổi..”. Bà đã bỏ mặc cha Hamlet khi ông
còn rất thương bà, bỏ mặc chồng mình vừa mới mất chưa kịp hết tang đã “ngã


vào vòng tay tên khốn nạn ấy”. Sau cái chết đột ngột của chồng, chưa đầy hai
tháng bà đã đám cưới với Claudius em trai của chồng mình “Thịt quay trong
đám tang sẽ dùng làm đồ nguội trong đám cưới”. Mới ngày nào bước lên lễ
đường cùng chồng thề câu chung thủy, đã từng bám lấy cổ chồng và sống hạnh
phúc. Thế mà giờ đây bà đã phản bội lại tình yêu và lòng tin của cả chồng, con
trai bà để chạy theo dâm ô, dục vọng. Bà là người đàn bà nhẹ dạ cả tin và đầy
giả dối “Nhẹ dạ, đích danh mi là đàn bà ! Một tháng trời ngắn ngủi! Đôi giày
tang còn chưa mòn gót, mới ngày nào còn lê theo thi hà ngườii cha đáng
thương của ta, khóc như nàng Niôbê đầm đìa giọt lệ…”. Hay lúc xem kịch bà
vô tư cười thỏa thích như không có chuyện đau buồn gì xảy ra “mẹ tôi có vui
không kìa, mà cha tôi thì mới chết chưa đầy hai tiếng đồng hồ thôi đấy”.
Những giọt nước mắt khóc chồng giả dối của bà còn khiến cho Hamlet kinh
tởm và nói bà không bằng “một con vật không biết điều hay lẽ phải cũng còn
để tang được lâu hơn – mẹ ta đã tái giá cùng chú ta,em ruột của cha ta”,“Mới
trong vòng một tháng ! Giọt lệ khóc chồng chưa kịp ráo trong khóe mắt đỏ hoe,
thì đã vội bước đi bước nữa”. Bà là người quá vô tình và nhẫn tâm khi chồng
chết “mồ chưa xanh cỏ” đã vội rơi vào đống chăn gối loạn luân “Sao quá
nhẫn tâm vội vang đắm mình vào đống chăn gối loạn luân khéo léo đến thế”.
Dù trong lòng Hamlet bà là một vết nhơ, bà đã không còn là người mẹ kính yêu
của chàng nữa. Nhưng trong lòng hoàng hậu vẫn yêu thương Hamlet – con trai

vẫn còn giữ được mình là một người quan tâm con khi Hamlet đấu kiếm cùng
Laertes “Hamlet con ơi, cầm lấy tấm khan này mà lau trán đi”, và ân cần hơn
khi gọi Hamlet đến “lại đây mẹ lau mặt cho con”. Đến khi bà ngã xuống vì vô
tình uống phải ly rượu độc mà Claudius chuẩn bị mừng chiến thắng cho
Hamlet, trước lúc chết đi bà vẫn gọi tên đứa con mình rất trìu mến, đầy yêu
thương “Ôi, Hamlet con yêu của mẹ ơi! Rượu kia! Rượu kia! Mẹ bị đầu độc
rồi!”.
Hoàng Hậu là hiện thân của con người “nhẹ dạ cả tin” trong xã hội. Là
một người phụ nữ mê muội trước những lời dụ dỗ ngọt ngào của kẻ ác. Mà
không hề hay biết mình đã sa ngã vào lối sống vô đạo đức “trái với luân thường
đạo lý”. Tuy nhiên, bà là một người mẹ rất mực yêu thương con cho dù bị con
xem thường, khinh bỉ. Qua đó giúp chúng ta thấy trong cái xã hội loạn luân,
tranh giành quyền lực, mọi thứ tình cảm giữa người với người còn cần phải
nhìn nhận lại thì tình mẫu tử vẫn là tình cảm thiêng liêng và cao đẹp nhất.
2.2. Về nghệ thuật
2.2.1. Nghệ thuật tạo dựng tình tiết và dẫn dắt hành động kịch.


Vở kịch Hamlet của Shakespeare được vay mượn cốt truyện (chủ yếu là
từ văn học dân gian). Nhưng nếu chỉ đơn thuần sử dụng cốt truyện vay mượn
và rồi dựng lại thành một vở kịch có các nhân vật sống động thì kịch của
Shakespeare chẳng có gì đặc sắc để mà ghi lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bao
thế hệ độc giả và khán giả bấy lâu nay. Tuy sử dụng cốt truyện vay mượn
nhưng Shakespeare đã tạo thêm những tình tiết, những nét nhấn và đồng thời
khéo léo dẫn dắt hành động kịch của các nhân vật một cách hết sức tự nhiên.
Nghệ thuật bi kịch trở nên đặc sắc nhờ vào nghệ thuật tạo dựng và dẫn
dắt hành động kịch. Đầu tiên Shakepeare đặt nhân vật của mình vào tình huống
bi kịch. Từ trong bi kịch hiện lên những xung đột: lúc đầu là nghi ngờ, kế đến
xác định kẻ thù và cũng chính lúc này xung đột lên cao trào khi những mâu
thuẫn không được dàn xếp mà ngày càng gay gắt hơn. Trong tác phẩm Hamlet,

tái giá, trong buồn đau chán nãn tác giả dẫn nhân vật của mình tìm đến sự thật
là gặp hồn ma, trả thù rồi nhìn thấy kẻ thù đang cầu nguyện lại đắn đo…Cho
đến đỉnh điểm của mâu thuẫn chính là cả hai bên đều muốn đối phương phải
chết. Từ những tình tiết nhỏ, đơn giản đó tác giả đã dẫn đến những tình tiết
phức tạp, quan trọng làm ảnh hưởng đến kết thúc của vở kịch. Tất cả từ việc tạo
dựng hình tượng nhân vật Hamlet đặt trong bi kịch gia đình đã dẫn dắt nhân vật
hành động theo một logic của tâm lý con người. Dẫn dắt từ hành động nghi
ngờ-làm rõ nghi ngờ đến biết mọi sự thật và đỉnh điểm là hành động trả thù.
Những tình tiết trong vở bi kịch Hamlet đã được Shakespeare tạo dựng
hết sức hợp lý. Nó không những biểu hiện được đầy đủ những biến đổi, những
xáo trộn trong thế giới tâm hồn của nhân vật mà nó còn hợp lại thành một dòng
chảy xuyên suốt từ đầu đến cuối vở kịch, làm cho hành động kịch liền mạch và
phát triển hết sức tự nhiên đó là nét đặc sắc trong việc dẫn dắt hành động kịch
của ông. Shakespeare đã khéo léo đưa các nhân vật của mình trải qua những
tình huống hàm chứa nhiều mối xung đột, mâu thuẫn để từ đó những tình
huống, những xung đột ấy chồng chéo lên nhau tạo thành một mạng lưới phức
tạp, làm cho những mối xung đột ấy trở nên gay gắt dần, buộc phải đưa ra một
giải pháp mở nút. Vì vậy mà nghệ thuật tạo dựng tình tiết và dẫn dắt hành động
kịch trờ nên độc đáo làm cho vỡ kịch Hamlet trở nên cuốn hút, li kỳ, tạo nên
nhiều những kịch tính trong chính nhân vật Hamlet.
2.2.2. Nghệ thuật xây dựng xung đột kịch
Mỗi vở kịch đều hàm chứa trong nó những xung đột nhất định. Xung đột
trong kịch luôn mang tính lịch sử cụ thể, tùy vào thời đại mà vở kịch ra đời mà
nó mang những xung đột đặc trưng của thời đại đó. Để tạo nên giá trị cho vở


kịch của mình thì kịch gia phải biết phát hiện, nêu ra và giải quyết được những
xung đột đó. Shakespeare đã thành công trong việc xây dựng xung đột cho vở
bi kịch Hamlet. Nghệ thuật xây dựng xung đột kịch trong Hamlet được
Shakespeare khéo quy tụ vô khối xung đột, tạo nên tầng tầng lớp lớp những