Nhà văn Pháp Gióoc – giơ Đuy – a – men (1884 – 1966) nói: “Một tiểu thuyết
thực sự hứng thú là tiểu thuyết không chỉ mua vui cho chúng ta, mà quan trọng
hơn là giúp chúng ta nhận thức cuộc sống, lí giải thế giới”.
Bình luận câu nói ấy dựa trên cơ sở một số truyện ngắn hoặc tiểu thuyết đã học
hoặc đã đọc!
Dàn ý :
Với dạng đề này có thể kiểm tra được kiến thức của học sinh về những vấn đề lí luận
văn học cơ bản: đặc trưng văn học, đặc trưng thể loại, phong cách nghệ thuật, bản chất
của lao động nghệ thuật, giá trị và chức năng của văn học, vai trò của văn học đối với
đời sống v.v…đồng thời củng cố kiến thức cơ bản về tác phẩm văn học, gắn lí luận văn
học với việc cảm thụ cái hay, cái đẹp của tác phẩm. Qua lí luận văn học, học sinh có căn
cứ khoa học để hiểu sâu hơn tác phẩm và ngược lại, qua tác phẩm, học sinh hiểu và biết
khái quát năng cao thành những vấn đề lí luận văn học cơ bản.
Dàn ý chi tiết:
-MB:
Trong cấu trúc của văn học, tiểu thuyết có vai trò đặc biệt quan trọng. Và mỗi nhà văn lại
có quan niệm khác nhau về tiểu thuyết. Vũ Trọng Phụng thì nói : Các ông muốn tiểu
thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là
sự thực ở đời”. Có vẻ như Giooc – giơ Đuy- a- men (nhà văn Pháp 1884 – 1966) là một
đồng nghiệp cùng chí hướng với ông khi nói : Một tiểu thuyết thực sự hứng thú là tiểu
thuyết không chí giúp mua vui cho chính ta, mà quan trọng hơn là giúp chúng ta nhận
thức cuộc sống, lí giải thế giới”. Cả hai nhà văn lớn dù khác nền văn hóa, khác tiếng nói
nhưng đã gặp nhau ở niềm say mê văn chương và ở quan niệm về tiểu thuyết.
TB:
Chức năng của văn học nói chung và tiểu thuyết nói riêng, bên cạnh chức năng giải trí,
thẩm mĩ, còn có chức năng giáo dục giúp chúng ta nhận thức cuộc sống, lí giải thế
giới…. Nhìn lại các cuốn tiểu thuyết nổi tiếng trên thế giới như Hồng lâu mộng, Tam
quốc diễn nghĩa, Tiếng chim hót trong bụi mận gai, Nhà thờ Đức Bà Paris, Chiến tranh và
hòa bình, Vụ án – Kafka, ….có tác phẩm nào lại chỉ là sự giải trí đơn thuần, kể về những
cuộc đời, những số phận, những câu chuyện mà không có chút dụng ý nào.
Qua câu chuyện về cuộc đời cậu bé Remi không cha mẹ, không họ hàng thân thích, đi

ông áo đen đúng hẹn tới giết K một cách thản nhiên mà không hề giải thích gì thêm. Một
câu chuyện đầy phi lí và khó hiểu nhưng lại hoàn toàn có lí. Kafka . Để diễn đạt thế giới
hiện đại vô tình, ông sáng tạo ra tình trạng con người lạc vào mê cung bị chi phối bởi
thiết chế đầy quyền lực và bí ẩn thông qua hình tượng lâu đài, tòa án... Nhờ sự trừu
tượng hóa nhân vật (nhân vật bị mất danh tính, tiểu sử chỉ còn lại tên gọi là ký hiệu như
K.) và xóa nhòa tính cụ thể không gian và thời gian (không biết câu chuyện xảy ra thời
điểm nào, ở địa danh nào cụ thể ) . Cốt truyện này dường như tiên đoán được sự kết án
vô cớ và giết hại thường dân vô tội của Đức quốc xã sau này. Thật ra, Franz Kafka không
có tài tiên tri mà chẳng qua ông nhìn thấu được sự tan rã các mối liên kết cuộc sống xã
hội tiền hiện đại. Ông nhận ra xã hội hiện đại sẽ trở nên vô tình do kỹ thuật hóa và quan
liêu hóa. Lý giải cuộc sống, cho bạn đọc nhận thức về xã hội theo cách của riêng ông.
Tiểu thuyết là thể loại có khả năng tiếp cận hiện thực bằng cảm hứng đa chiều, nó được
xem là thể loại “năng động” nhất, vừa có khả năng bao quát hiện thực rộng lớn (vĩ mô)
vừa có khả năng đi sâu khám phá đời tư, tâm hồn con người (vi mô). Tiểu thuyết là một
thể loại cao cấp nhất thuộc phương thức tự sự, tính chất văn xuôi, vì vậy, trở thành đặc
trưng tiêu biểu cho nội dung của thể loại. Tính chất đó đã tạo nên trường lực mạnh mẽ
để thể loại dung chứa toàn vẹn hiện thực, đồng hóa và tái hiện chúng trong một thể
thống nhất với những sắc màu thẩm mỹ mới vượt lên trên hiện thực, cho phép tác phẩm
phơi bày đến tận cùng sự phức tạp muôn màu của hiện thực đời sống. Có thể trong
thực tế sáng tác, mỗi nhà văn có một “tạng” riêng, hợp với một “gu” riêng khiến cho bộ
mặt của tiểu thuyết đa dạng từ loại thể, kết cấu, cấu trúc đề tài, chủ đề…., thế nhưng tất
cả các nhà văn đều tận dụng khả năng to lớn của nó để tái hiện một bức tranh hiện thực
rộng lớn về một thời kì, hoặc chỉ đơn giản là tái hiện cuộc đời của một con người với
những tình tiết uẩn khúc, diễn biến trong đời sống nội tâm nhân vật…qua đó giúp cho
bạn đọc nhận thức được thế giới, lí giải được xã hội. Đọc “Không gia đình”, “Vụ án”,
“Ruồi trâu”, “Túp lều bác Tôm” … mỗi người lại nhận thấy vẻ đẹp từ cuộc sống muôn
màu, những mảnh đời, những bài học rút ra từ cuộc đời mỗi nhân vật…Chẳng thể nào
đọc xong một tác phẩm mà lại không suy nghĩ, trăn trở điều gì; Chẳng thể nào quên đi
không một vết tích mà không “vỡ” ra được một điều gì đó. Đấy chính là những cuốn tiểu
thuyết hay. Ngược lại, những cuốn tiểu thuyết mua vui chẳng để lại gì, chỉ là những câu