Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………
…

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
Trên lĩnh vực giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề đã và đang
được đề cập và bình luận sôi nổi. Điều đổi mới quan trọng nhất là trong giờ học, học
sinh đóng vai trò chủ động, giáo viên đóng vai trò chủ đạo, có nghĩa là học sinh phải
chủ động, tích cực sáng tạo để tự tìm kiếm và nắm bắt kiến thức; giáo viên là người
giúp đơ, hướng dẫn, gợi mở cho học sinh. Để đạt được mục đích hoạt động đổi mới
của phương pháp dạy học môn Ngữ văn, bản thân người giáo viên phải tự tìm tòi
phương pháp thích hợp nhằm gây hứng thú cho học sinh.
Vậy làm thế nào để học sinh say mê, hứng thú trong giờ học Ngữ văn ?
Làm thế nào để phát huy được sự chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ học
Ngữ văn ?
Thực hiện được vấn đề này quả không đơn giản, nó đòi hỏi mỗi giáo viên dạy
văn phải mất nhiều thời gian và công sức tìm tòi sáng tạo cho mỗi giờ lên lớp. Xuất
phát từ thực tế trên nên tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú
của học sinh trong giờ học Ngữ văn” với mong muốn được trình bày vài kinh
nghiệm để các đồng nghiệp chia sẻ và góp ý.
2. Mục đích nghiên cứu :
Đưa ra một số biện pháp cụ thể nhằm khêu gợi sự hứng thú của học sinh làm
cho giờ học diễn ra sôi nổi hơn, học sinh ham học hơn, không còn cảm thấy mệt mỏi,
nặng nề khi đến tiết Ngữ văn. Từ đó giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao hơn, đáp ứng
được yêu cầu của phương pháp dạy học đổi mới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Vì thời gian và khả năng có hạn tôi chỉ tập trung nghiên cứu và đưa ra một số
kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy học sinh ở Trường THCS Tôn Đức Thắng.
Sách giáo khoa, sách giáo viên môn Ngữ văn 6, 7, 8, 9, một số sách tham khảo và tư

hướng đến các nhiệm vụ chủ yếu sau :
- Giúp người học biết đọc, biết viết.
- Giúp người đọc thấy được cái hay, cái đẹp và biết thưởng thức cái hay cái đẹp
của văn chương nghệ thuật. Từ đó mở mang tri thức, hình thành nhân cách của học
sinh. Hươn thế nữa môn học này còn giúp cho các em sự hiểu biết phong phú về mọi
mặt của cuộc sống con người, xã hội và đất nước. Bồi dưỡng cho các em một cuộc
sống tâm hồn tươi đẹp, phong phú, rộng mở. Từ đó khơi dậy niềm tự hào về đất nước,
dân tộc mình và tình yêu cuộc sống.
2. Cơ sở lí luận :
Theo các nhà nghiên cứu giáo dục thì hiệu quả trong việc gây hứng thú cho học
sinh trong giờ dạy ngữ văn nói lên trình độ giáo dục văn học của nhà trường nói chung
và của từng giáo viên. Văn học dễ làm say mê người học nếu người dạy tạo được sự
hứng thú tự thân nơi người học. Người học văn cảm thụ được cái hay , cái đẹp trong từ
ngữ, bố cục, vần điệu ...khi có được sự hứng thú tìm hiểu và đưa đến cảm xúc. Cái khó
của người dạy là làm thế nào truyền được cảm xúc của tác giả đến với người học.
Trong nhà trường phổ thông đối tượng học sinh do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi thích
tìm hiểu và sáng tạo nhưng chưa có phương pháp đúng để cảm thụ văn học, chưa hiểu
rõ cái hay, cái đẹp ẩn chứa trong từng câu thơ, câu văn, chưa có cảm xúc thực sự đồng
Trang 2


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………
…

điệu với cảm xúc của tác giả...Chính những thiếu sót trên học sinh thường không thích
học và đọc văn. Nhiệm vụ của giáo viên dạy văn là phải tạo sự hứng thú, phải khiến
cho những từ ngữ khô khan biết nhảy múa biết vẽ ra những khung cảnh lúc yên bình ,
lúc dữ dội, phải đi vào tâm hồn các em những tình cảm yêu, ghét, nhớ nhung, mơ

nhận thức mà còn là đối tượng thẩm mỹ, đồng thời là một cơ sở để hiểu biết về lịch
Trang 3


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………
…

sử, văn hóa. xã hội, lại vừa là một công cụ giáo dục đặc biệt giúp học sinh phát triển
toàn diện và cân đối.
Văn chương là phương tiện cơ bản để con người đi đến thành công trong cuộc
sống, thành công trong các lĩnh vực khoa học. Vì đó là môn học để am hiểu, trình bày
những kiến thức khoa học, giúp người học nâng cao cảm xúc thẩm mỹ, hướng đến lẽ
sống cao đẹp.
Thông qua những hình tượng văn học sẽ giúp ta yêu cái thiện, ghét cái ác,trân
trọng cái cao cả, khinh bỉ cái thấp hèn.
Môn học có vị trí quan trọng như vậy nhưng những năm gần đây số lượng học
sinh giỏi ít dần, thậm chí những em có năng khiếu được giáo viên giảng dạy bộ môn
chọn vào đội tuyển học sinh giỏi thì từ chối với lí do” đã đăng kí vào đội tuyển các
môn khoa học tự nhiên rồi”
Mặc dù giáo viên đã có nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học
( theo tinh thần chỉ đạo chung ) theo hướng làm tăng tính tích cực của người học.
Nhưng thực tế từ ngày thay sách giáo khoa đến nay, việc thực hiện theo tinh thần đổi
mới phương pháp dạy học vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Trong từng tiết học, học sinh
còn thụ động nhiều, chỉ ngồi nghe, chép là chính, không khí giờ học văn trôi qua nặng
nề , nhàm chán.
3. Nguyên nhân của thực trạng:
- Phần lớn học sinh ở vùng ven biển có hoàn cảnh khó khăn. Ngoài giờ học các
em còn phải tham gia cùng gia đình vào việc kiếm sống nên thời gian học tập, nghiên

sinh để các em yêu thích, say mê môn học.
2. Các giải pháp chủ yếu:
- Ngoài sách giáo khoa, giáo viên tự tìm đọc những loại sách tham
khảo, tài liệu có liên quan, xây dựng mô hình tiết dạy, thiết kế bài
giảng, nghiên cứu băng hình mẫu.
- Dự giờ đồng nghiệp trong trường để tích lũy kinh nghiệm giảng dạy.
- Đưa ra một số biện pháp cụ thể đã áp dụng có hiệu quả trong quá
trình giảng dạy.
3. Tổ chức và triển khai thực hiện:
a. Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà :
Qua thực tế giảng dạy, chúng ta thấy khâu chuẩn bị bài ở nhà là việc làm vô
cùng quan trọng. Bỡi chuẩn bị bài ở nhà là bước tập dượt cho sự cảm thụ trên lớp
được sâu sắc hơn. Giáo viên cần chuẩn bị và định hướng cụ thể nội dung công việc
cho học sinh chuẩn bị tốt ở nhà. Tùy theo từng phân môn mà giáo viên có cách hướng
dẫn cụ thể. Có thể là hướng dẫn tập đọc văn bản, tìm hiểu các từ khó, suy nghĩ về một
chi tiết nghệ thuật, một kiến thức cụ thể cần thiết có liên quan đến việc tiếp nhận tác
phẩm … Nhưng nội dung chủ yếu vẫn là nhằm khơi dậy hứng thú của học sinh đối
với bài học mà giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh đi sâu phát hiện ở trên lớp. Câu hỏi
chuẩn bị cho học sinh tuyệt đối không được tùy tiện. Câu hỏi cần rõ ràng vừa có tác
dụng khơi gợi sự hứng thú vừa hướng dẫn học sinh đi vào những nội dung cơ bản của
bài học, vừa có tác dụng chuẩn bị cho hoạt động khám phá của giáo viên và học sinh
ở trên lớp. Giáo viên cần dành ít nhất từ 3 đến 5 phút cuối giờ để hướng dẫn cho các
em. Bỡi đây là khâu quan trọng giúp học sinh chủ động tìm kiến thức, phát huy được
khả năng tư duy và tự học cao của học sinh.
Trang 5


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………

hỏi, các yếu tố kết nối các câu hỏi, thứ tự hỏi. Giáo viên cũng cần dự kiến các phương
án trả lời của học sinh để có thể chủ động thay đổi hình thức, cách thức, mức độ hỏi,
có thể dẫn dắt qua các câu hỏi phụ tránh đơn diệu nhàm chán, nặng nề, bế tắc; tạo
hứng thú học tập của học sinh và tăng hấp dẫn của giờ học.
Ví dụ: Khi dạy bài “ Sự tích Hồ Gươm” ( Ngữ văn 6 )
Giáo viên có thể đưa ra các dạng câu hỏi:
- Câu hỏi tìm tòi, phát hiện:
Trang 6


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………
…

? Em hãy cho biết thể loại và phương thức biểu đạt của truyện?
- Câu hỏi yêu cầu quan sát:
? Bức tranh ở sách giáo khoa minh họa cho đoạn truyện nào? Em hãy kể lại đoạn
truyện đó?
- Câu hỏi gợi mở:
Trong tay Lê Lợi thanh gươm báu có sức mạnh tung hoành khắp các trận địa và cuối
cùng không còn một tên giặc nào trên đất nước ta. Theo em đó là sức mạnh của gươm
hay của con người?
- Câu hỏi đánh giá:
? Thần đòi gươm và vua trả gươm giữa cảnh đất nước thanh bình. Điều đó có ý nghĩa
gì?
- Câu hỏi giải quyết vấn đề:
? Vì sao tác giả dân gian không để Lê Lợi trực tiếp nhận cả chuôi gươm và lưỡi gươm
cùng một lúc?
- Câu hỏi suy đoán:

- Trong khi hai đội thi, cả lớp cổ vũ bằng những tràng pháo tay.
- Hết giờ qui định đội nào nhiều hoa hơn, đúng thì sẽ thắng.
Qua bài tập, giáo viên giúp học sinh rút ra những chú ý phân biệt giữa từ láy và
từ ghép.
nhè
nhẹ
xinh
xinh

bồng
bềnh
từ
láy

lấp
lánh
đo
đỏ

lanh
canh

* Hướng dẫn, tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm:
Đặc trưng của phương pháp thảo luận nhóm là cho học sinh được hội thoại tự
do theo nhóm của mình, học sinh có cơ hội trình bày ý kiến, suy nghĩ của mình và
được nghe ý kiến của bạn. Mọi ý kiến đều được trân trọng bao gồm cả những kinh
nghiệm mà các em có được. Ở phương pháp này học sinh cũng có cơ hội sử dụng các
kĩ năng nhận biết bậc cao như đánh giá và tổng hợp. Khi tổ chức cho các em thảo
luận, hoạt động theo nhóm sẽ tạo không khí thi đua, sôi nổi, toải mái cho giờ học.
Ngoài ra nó còn khơi dậy sự gắn bó của tập thể, tạo sự hứng thú, tạo cơ hội cho các

Trước tình hình học sinh không ham thích học văn và các môn xã hội nói chung
việc gây hứng thú trong giờ dạy ngữ văn là rất quan trọng. Để đạt được kết quả như
mong đợi cần có thời gian, trước mắt khi áp dụng chương trình, sách giáo khoa mới
đòi hỏi người giáo viên ngoài việc nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa, các tài
liệu tham khảo còn phải suy nghĩ tìm biện pháp thích hợp cho từng tiết dạy thực hiện
phương châm: “Lấy học sinh làm trung tâm”.
Việc gây hứng thú trong giờ dạy bước đầu cả giáo viên và học sinh đều phải
làm việc tích cực, thời gian chuẩn bị bài nhiều hơn, học sinh phải hoạt động hơn trong
giờ học, sẽ có những thiếu sót, vấp váp, e ngại lúc mới áp dụng khi học sinh phải đi từ
cách học thụ động : nghe giảng, ghi chép sang cách học tích cực: phát biểu ý kiến,
tham gia thảo luận, dự các trò chơi...Tuy nhiên với bản tính ham học hỏi, thích thú với
việc được tôn trọng, hấp dẫn bởi vừa chơi vừa học... Bên cạnh sự nhiệt tình tổ chức
hướng dẫn của giáo viên. Người viết tin tưởng rằng những biện pháp đã nêu sẽ thành
công tốt đẹp trong giờ dạy ngữ văn THCS.
2. Kiến nghị:
- Đề nghị Phòng giáo dục hoặc nhà trường đầu tư thêm băng hình, tư liệu, tranh ảnh
để phục vụ trong quá trình giảng dạy.
Hòa Thành, ngày 28 tháng10 năm 2011
Người viết
Võ Sinh
Trang 9


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nhằm tạo sự hứng thú của học sinh trong giờ học Ngữ văn
Năm học: 2011-2012
…………………………………………………………………………………………………………………
…

ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CÁC CẤP:
I/ ĐÁNH GIÁ CỦA TRƯỜNG THCS TÔN ĐỨC THẮNG:

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.
5.

Phương pháp dạy học văn học ( NXB Giáo dục – 1988)
Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam .
Thơ văn Hồ Chí Minh.
Từ điển thuật ngữ văn học
Lịch sử văn học Trung Quốc, tập 2 ( NXB GD- 2002)

Trang 11