3. Chủ đề 3: PHÁT HUY TƯ DUY SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT CỦA
HS (6 tiết)
A. Mục tiêu
Học xong chủ đề này, HS có khả năng:
- Phân biệt các hình thức biểu hiện nghệ thuật và kết nối mối quan hệ giữa chúng
- Thể hiện được ý tưởng nghệ thuật bằng nhiều cách khác nhau theo khả năng, ý
thích. Tạo được ấn tượng riêng.
- Chủ động sáng tạo nghệ thuật trong các tình huống thực tiễn. Quan tâm, hứng
thú tới các hoạt động sáng tạo nghệ thuật.
B. Nội dung chính của chủ đề
- Cảm thụ tác phẩm
- Đặt lời mới cho bài hát có giai điệu yêu thích
- Sáng tác âm hình tiết tấu và giai điệu âm nhạc
- Sáng tạo các nhạc cụ đơn giản
- Sáng tạo động tác nhảy múa, dàn dựng bài hát và trình diễn theo phong cách
riêng
- Đóng kịch dựa theo cốt chuyện âm nhạc
- Phổ nhạc cho một đoạn thơ...
- Sáng tác tranh, tượng
- Sắp đặt bố cục, triển lãm trưng bày sản phẩm
- Trang trí ứng dụng trong nhà trường và cộng đồng
- Vẽ theo nhạc, minh họa cốt chuyện hoặc bộ phim…
- Sử dụng các chất liệu, vật liệu khác nhau trong sáng tác nghệ thuật, 3D
- Đọc và cảm thụ các văn bản văn học, thơ, kịch…dân gian và hiện đại
- Bình luận văn bản văn học nghệ thuật
- Đóng kịch các trích đoạn văn học…
C. Chuẩn bị
Tài liệu học tập:
- SGK, SGV môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Lịch sử, Ngữ văn, CT hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp cấp THCS
- Băng đĩa hình về các bài hát thiếu nhi Việt Nam

+ Nhóm 2: HS yêu thích âm nhạc
+ Nhóm 3: HS yêu thích kịch
+ Nhóm 4: HS yêu thích thơ ca, kể chuyện…
- Trường hợp HS không có biểu hiện rõ rệt với các loại hình nghệ thuật trên, GV
có thể phân công HS về các nhóm, tạo sự cân đối về số lượng thành viên trong mỗi
nhóm (cần lưu ý đến sự đồng đều giữa các nhóm thực hiện các hình thức nghệ thuật
khác nhau).
- GV: Quan sát, gợi ý và hỗ trợ các nhóm trong quá trình hoạt động
E. Gợi ý các hoạt động dạy học
2


Gợi ý về nội dung và hoạt động có thể sử dụng:
I. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
Hoạt động 1. Tìm hiểu tư liệu
GV yêu cầu các nhóm thực hiện (nghe hát/ xem tác phẩm nghệ thuật/ đọc văn
bản) tìm hiểu tư liệu theo loại hình nghệ thuật tự chọn (âm nhạc/ mĩ thuật/ văn học)
theo nội dung:
- Tác phẩm, tác giả
- Ý tưởng, nội dung và hình thức thể hiện của tác phẩm
- Phong cách biểu đạt nghệ thuật
- Đặc điểm riêng biệt của tác phẩm (ca từ, giai điệu, âm thanh/màu sắc, bố cục
hình ảnh, chất liệu/hình tượng nhân vật, bối cảnh hình ảnh…)
GV yêu cầu HS:
- Chia sẻ kết quả hoạt động của nhóm với GV
- Lắng nghe thông tin bổ sung từ GV
Hoạt động 2. Tìm chọn nội dung, xây dựng ý tưởng nghệ thuật
Hoạt động nhóm
Nhóm 1: Mĩ thuật (vẽ, nặn, xé dán tạo hình 3D, bao gồm HS yêu thích mĩ thuật).
GV yêu cầu HS:

không gian, địa điểm…
- Hình dung các nhân vật, bối cảnh cụ thể
- Trình bày kết quả thảo luận của nhóm với GV
- Lắng nghe thông tin bổ sung từ GV
Nhóm 4: Ngâm thơ, kể chuyện (bao gồm HS yêu thích thơ ca, kể chuyện). GV yêu
cầu HS:
- Xác định nhu cầu mong muốn: kể chuyện hoặc ngâm thơ?
- Chia sẻ trong nhóm về nội dung chuyện kể/ bài thơ yêu thích
- Thành viên trong nhóm góp ý hỗ trợ cho cá nhân/nhóm về sự lựa chọn
- Trình bày kết quả thảo luận của nhóm với GV
- Lắng nghe thông tin bổ sung từ GV
- Đại diện nhóm 1, 2 , 3 và 4 trình bày kết quả thảo luận nhóm trước lớp
- Nhóm, cá nhân khác bổ sung ý kiến.
GV tóm tắt kết quả làm việc và bổ sung ý kiến. Khuyến khích các nhóm tập hợp ý
kiến bổ sung để hoàn thiện nội dung ý tưởng
Hoạt động 3. Tìm hiểu cách thể hiện ý tưởng
GV cần gợi ý HS về cách thức thực hiện ý tưởng nghệ thuật sao cho phù hợp với
loại hình nghệ thuật đã chọn. Cụ thể:
Nhóm 1: Mĩ thuật
4


GV yêu cầu HS nhắc lại cách tiến hành bài vẽ (tìm hình, sắp đặt bố cục, vẽ hình,
vẽ màu…)
GV yêu cầu nhóm thảo luận:
- Thực hiện sản phẩm theo nhóm hoặc cá nhân?
- Hình thức thể hiện: vẽ tranh, xé dán, nặn hay tạo hình 3D…?
- Lựa chọn chất liệu nào cho tạo hình (bột màu, sơn dầu, bút sáp, bút dạ, đất nặn,
giấy màu, dây thép…)?
GV yêu cầu nhóm thống nhất các nội dung nêu trên

GV hướng dẫn HS thực hiện các nội dung sau:
- Xác định nội dung trích đoạn
- Hình dung nhân vật, phân vai
- Hình dung bối cảnh (địa điểm, thời gian, không gian, cảnh vật)
- Tập đọc lời thoại
- Thử diễn xuất
GV yêu cầu HS thực hiện các yêu cầu trên và góp ý kiến để nhóm hình dung cách
thức thể hiện hoạt cảnh
Nhóm 4: Ngâm thơ, kể chuyện
GV yêu cầu HS:
- Đọc nội dung thơ/chuyện
- Xác định sắc thái giọng đọc, biểu đạt cảm xúc cho phù hợp với nội dung
thơ/chuyện
- Tìm hiểu phong cách (động tác, nét mặt, dáng vẻ) cho phù hợp với nội dung thơ/ chuyện
Kết luận
- Mỗi loại hình nghệ thuật có nhiều cách thể hiện khác nhau. Cùng một nội dung
chủ đề, nhưng ý tưởng và phong cách thể hiện khác nhau, sẽ tạo nên những cảm
nhận khác nhau.
- Ý tưởng nghệ thuật là cụ thể hóa nội dung chủ đề nghệ thuật, người xem có cảm
nhận cái đẹp của nghệ thuật hay không, hoàn toàn phụ thuộc vào ý tưởng và khả
năng biểu đạt ý tưởng. Vì vậy, sáng tạo ý tưởng là cần thiết đối với người tham gia
nghệ thuật.
- Những tác phẩm nghệ thuật được ưu chuộng, luôn là sự kết hợp hài hòa giữa ý
tưởng với hình thức thể hiện. Hình thức thể hiện sáng tạo, phù hợp với ý tưởng sẽ
tạo điều kiện cho người xem cảm nhận sâu sắc về tác phẩm.
- Thể hiện ý tưởng nghệ thuật bằng cảm xúc chân thực và sự say mê, sẽ mang lại
thành công nhất định cho người tham gia nghệ thuật.

6


- Tập động tác, lời thoại của từng nhân vật
- Thể hiện các tình huống kịch bản
7


- Di chuyển, tạo nhóm bố cục
- Xây dựng cảnh, trang trí sân khấu
GV chú ý nhắc nhở HS điều chỉnh động tác, biểu cảm nét mặt
Nhóm 4. Ngâm thơ, kể chuyện
Dưới sự hướng dẫn của GV, các thành viên trong nhóm thực hiện:
- Tập đọc nội dung thơ/chuyện
- Học thuộc khổ thơ/chuyện
- Thể hiện biểu cảm nét mặt, động tác phù hợp với nội dung thơ/chuyện
- Trao đổi với các bạn để tìm cách trình bày bài cho hay và hấp dẫn
GV có thể cho HS nghe lại băng đĩa cách thể hiện bài thơ để tham khảo
Trong quá trình thực hành, GV quan sát theo dõi HS để có những hỗ trợ kịp thời.
GV có thể yêu cầu các nhóm chia sẻ với các bạn cảm nhận của mình về: thuận lợi, khó
khăn vướng mắc trong quá trình thực hành (điều kiện thực hiện, năng lực riêng…).
GV tóm tắt những khó khăn thuận lợi của từng nhóm, dựa vào đặc thù mỗi nhóm, huy
động sự đóng góp của HS, giúp nhóm bạn hoàn thành nhiệm vụ.
Hoạt động 2. Hoạt động đánh giá
GV yêu cầu các nhóm:
* Trình bày sản phẩm
* Tự đánh giá
- Nhận xét, đánh giá về sự tham gia của bạn trong nhóm
- Nhận xét, đánh giá về hoạt động của mỗi nhóm
- Kiểm tra: nội dung các công việc được phân công của các nhóm/thành viên
- Đánh giá kết quả hoạt động sáng tạo theo PHIẾU ĐÁNH GIÁ
GV đánh giá:
- GV tập hợp các ý kiến nhận xét, đánh giá kết quả thực hành

- Treo tranh, trưng bày sản phẩm, triển lãm tranh. Thuyết trình sản phẩm
- Biểu diễn trích đoạn kịch, ngâm thơ, kể chuyện

9


Hoạt động cùng gia đình:
- Chia sẻ cảm nhận của mình cùng với các thành viên trong gia đình về các hoạt
động đã tham gia.
- Có thể hát, ngâm thơ, kể chuyện tạo không khí vui trong gia đình. Vẽ tranh trang
trí góc học tập, phòng ở…
- Cùng với sự giúp đỡ của gia đình, tìm hiểu thêm các tấm gương tốt trong học
tập, lao động và chiến đấu; những hình ảnh đẹp về quê hương đất nước… hình thành ý
tưởng cho các hoạt động sáng tạo nghệ thuật tiếp theo.

PHỤ LỤC
1. Nội dung các bài liên quan (lấy trong phần CT)
+ CT môn Âm nhạc:
Tiết 15 (lớp 7): Ôn tập và kiểm tra
Tiết 33 (lớp 7): Ôn tập và kiểm tra
Tiết 15 (lớp 8): Ôn tập và kiểm tra
Tiết 33 (lớp 8): Ôn tập và kiểm tra
+ CT môn Mĩ thuật
Bài 15-16 (lớp 7): Đề tài tự chọn
Bài 33-34 (lớp 7): Đề tài tự do
Bài 16-17 (lớp 8): Đề tài tự do
10


Bài 33-34 (lớp 8): Đề tài tự chọn

Thể hiện đúng đặc thù loại hình
nghệ thuật đã lựa chọn (mĩ
thuật, âm nhạc, kịch, thơ...)
Tạo được ấn tượng cho người
xem (hấp dẫn, mới lạ)
Nêu cảm nhận của em sau khi
xem nhóm bạn trình bày sản
phẩm

11


3. Tư liệu sử dụng trong bài
- Tham khảo tranh vẽ của họa sĩ Van gogh, Picasso… và một số họa sĩ nổi tiếng

- Tham khảo một số hình ảnh tập và biểu diễn văn nghệ

12


- Tham khảo một số hình ảnh tập đóng kịch, ngâm thơ, kể chuyện

- Hình ảnh tập các tiết mục văn nghệ ở trường phổ thông, các câu lạc bộ, nhà văn
hóa…
- Thơ của Trần Đăng Khoa
4. Giới thiệu tài liệu tham khảo
Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:
- Tìm hiểu một số tác giả, tác phẩm của họa sĩ trong nước (Trần Văn Cẩn, Bùi
Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm...) và trên thế giới (Claude Monet,
Camille Pissarro, Picasso… )

- Bài tập 1: Dùng 1 nốt trắng, 4 nốt đen, 4 nốt móc đơn để xây dựng hình tiết tấu
gồm 4 nhịp 2/4.
Mục tiêu của bài tập để HS xây dựng hình tiết tấu dựa vào những nốt nhạc cho
trước, giống như ghép vần từ những chữ cái. Với những nốt nhạc trên, các em sẽ làm
được bài tập với nhiều kết quả khác nhau.
- Bài tập 2: Dùng 1 nốt trắng, 4 nốt đen, 4 nốt móc đơn để viết 4 nhịp 2/4, đưa tiết
tấu này lên không nhạc với cao độ tự chọn.
- Bài tập 3: Viết 4 nhịp 2/4 với các nốt nhạc tự chọn về cao độ và trường độ.
- Bài tập 4: Viết 8 nhịp 2/4 với các nốt nhạc tự chọn về cao độ và trường độ, trong
đó sử dụng các kí hiệu: dấu lặng đen, lặng đơn, dấu nối, dấu chấm dôi.
GV nên hướng dẫn HS thực hiện bài tập từ dễ đến khó, để các em biết cách làm
phù hợp với khả năng. Nếu có điều kiện, GV đàn những giai điệu do HS sáng tác thậm
chí là đặt lời cho nét nhạc đó, các em sẽ thấy hứng thú với bài tập này và có thêm kinh
nghiệm để viết giai điệu được hay hơn.
Sáng tạo nhạc cụ đơn giản
HS chế tạo những nhạc cụ đơn giản từ chất liệu sẵn có, VD cho hạt đỗ vào chai
nhựa, hoặc dùng hai thanh tre, vỏ quả dừa, vỏ con trai, con sò làm thành nhạc cụ gõ, ...
Viết lời mới cho bài hát hoặc bài Tập đọc nhạc
Viết lời mới theo chủ đề tự chọn cho một bài dân ca, bài hát nước ngoài hoặc bài
TĐN. VD bài Lí dĩa bánh bò (Âm nhạc 8).
Đóng kịch dựa theo một câu chuyện âm nhạc
Luyện tập, trình bày vở kịch theo nội dung câu chuyện Bản hành khúc cách mạng
(Tiết 26, Âm nhạc 7).
Hãy tham khảo các CT sáng tạo nghệ thuật trên TV hoặc Internet, để tạo ra một
sản phẩm nghệ thuật (hộp bút, khung tranh, mặt nạ, túi xách, ...).

16