Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

MỤC LỤC
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lý luận ………………………………………………………….Trang 5-6
2. Cơ sở thực tiễn ………………………………………………………..Trang 6-7
III. NỘI DUNG
PHẦN 1: DẠY HỌC DỰA TRÊN NĂNG LỰC
1. Khái niệm năng lực …………………………………………………...Trang 8-9
2. Chương trình giáo dục định hướng năng lực…………………………Trang 9-10
3. Dấu hiệu, đặc trưng của hoạt động dạy học hướng đến phát triển năng
lực……………………………………………………………………….Trang 10-12
PHẦN 2: KHÁI QUÁT DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VÀ CHỦ TRƯƠNG ĐỔI
MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
1.Thế nào là dạy học theo chủ đề………………………….................. Trang 13-14
2. Ưu thế của dạy học theo chủ đếo với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống
hiện nay………………………………………………………………... Trang 14-16
3. Tình hình ứng dụng việc dạy học theo chủ đề trong bộ môn Giáo dục công dân
hiện nay…………………………………………………………………Trang 16-17
4. Xây dựng chủ đề dạy học trong môn Giáo dục công dân………….Trang 17-18
5. Các bước cơ bản xây dựng chủ đề dạy học và tiến trình soạn giảng chủ đề trong
bộ môn Giáo dục công dân THPT………………………………………Trang 18-19
PHẦN 3: THIẾT KẾ CHỦ ĐỀ: “CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN NHÂN
VÀ GIA ĐÌNH” THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
I. Mục tiêu……………………………………………………………….Trang 19-20
II. Bảng mô tả các năng lực cần phát triển………………………………Trang 20-21
III. Hoạt động dạy học…………………………………………………..Trang 21-37

thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi
nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học. tạo cơ
sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.
Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang hình thức học tập đa dạng, chú ý các
hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học”.
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực
hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý năng lực giải quyết vấn đề gắn với những
tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động
thực hành, thực tiễn. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới mối quan hệ giữa
giáo viên và học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng
lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của môn học chuyên
môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề
phức hợp.
Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học các môn học
thuộc chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là:
- Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát
triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin từ nhiều
Hoàng Thị Minh Hoạt

2


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

kênh khác nhau,…), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của
tư duy.
- Có thể lựa chọn một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp, kĩ
thuật đặc thù của môn học để thực hiện. Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào

có tác động kịp thời nhắm nâng cao chất lượng của hoạt động dạy học và giáo dục.
Trước bối cảnh đó cũng như để chuẩn bị cho quá trình đổi mới chương trình sau
năm 2015, việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng
lực của người học là cần thiết.

Hoàng Thị Minh Hoạt

3


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

Dạy học theo chủ đề là một trong những mô hình dạy tối ưu hóa góp phần giải
quyết các vấn đề còn tồn tại trong nội dung chương trình học hiện nay như: góp
phần phát huy tính tích cực của học sinh trong quá trình học, tăng cường định
hướng phát triển năng lực học sinh thông qua vận dụng kiến thức giải quyết các
vấn đề thực tiễn, cùng với đó là việc giúp học sinh giảm thiểu sự nhàm chán, áp lực
do sự trùng lặp kiến thức khi học và hướng tới kết cấu lại những đơn vị kiến thức
có tính liên hệ, tổng thể hơn giúp học sinh nắm bắt bản chất kiến thức sau khi học
cũng như vận dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống. Từ đó hình thành
những năng lực cũng như các kỹ năng sống cần thiết.
Chính vì vậy tôi đã chọn và thực hiện nghiên cứu đề tài: “ Thiết kế dạy học theo chủ
đề công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình theo định hướng phát triển năng lực
trong môn Giáo dục công dân”.

Hoàng Thị Minh Hoạt

4

qui định trong chương trình. Hiện nay, có ba lý do quan trọng cần lưu tâm và đặt
chúng ta phải nghĩ đến một giải pháp làm thế nào để đáp ứng và giải quyết được ba
vần đề này, chình là:
- Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục – trong đó chú trọng
đổi mới phương pháp, cách tiếp cận dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực
của học sinh.

Hoàng Thị Minh Hoạt

5


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

- Tính giới hạn về định lượng nội dung trong sách giáo khoa và quá trình bùng
nổ thông tin, tri thức kèm theo đó là nhu cầu cập nhật kiến thức vô hạn đối với quá
trình tự học của người học.
- Với cách tiếp cận giảng dạy truyền thống hiện có, liệu chúng ta đủ khả năng
để thực hiện các mục tiêu dạy học tích cực như; tăng cường tích hợp các vấn đề
cuộc sống, thời sự vào bài giảng; tăng cường sự vận dụng kiến thức của học sinh
sau quá trình học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn; rèn luyện các kĩ năng sống
phong phú vốn rất cần cho người học hiện nay?
Thêm vào đó, ngoài quá trình dạy học hướng tới định hướng nội dung học như
đã có thì đổi mới dạy học hiện nay còn có mong muốn tiến xa hơn đó là định
hướng hình thành năng lực cho học sinh.
2. Cơ sở thực tiễn
Trong những năm qua, toàn thể đội ngũ giáo viên cả nước đã thực hiện tích cực
nhiều công việc trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạt

đến nhiều môn học. Vì vậy, dạy học cần phải tăng cường theo hướng tích hợp đa
chiều, liên môn. Do đó, hệ quả là buộc chúng ta phải xây dựng các chủ đề để tiến
hành dạy học. Tất nhiên, việc xây dựng các chủ đề trong dạy học cũng không tham
vọng sẽ giải quyết việc đưa toàn bộ thực tiễn vào chương trình, thậm chí mô hình
này cũng chưa thể tạo ra một phương pháp giáo dục hoàn toàn mới, nhưng quan
trọng hơn hết chính là nó mở đường cho giáo viên và học sinh tiếp cận với kiến
thức theo một hướng khác. Không phải là sự thụ động mà là chủ động của học sinh.
Không phải là sự tiếp nhận kiến thức sau khi học mà có thể là ngay khi làm nhiệm
vụ học. Nó cũng không chỉ dừng ở mục tiêu “đầu vào” về kiến thức mà nó còn
hướng tới định hướng “đầu ra” (tức khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết
thực tiễn nhờ vào việc xác định các năng lực cần phát triển song song với những
mục tiêu về chuẩn nội dung kiến thức, kĩ năng trong chương trình học.
Ngoài ra, một thực tế khác cũng đáng quan tâm: hiện nay, ít nhiều trong chương
trình học (bao gồm cả trong một bộ môn theo bậc hoặc các môn khác nhau theo
một bậc) cũng có nhiều đơn vị kiến thức có tính giao thoa, liên hệ tương đối gần
hoặc trùng lặp.
Nhằm tránh hiện trạng trên, cũng như nhằm tạo ra một đơn vị kiến thức học có
tính sâu sắc hơn, có tính liên hệ tổng thể, bao quát và đầy đủ hơn, thì việc xây dựng
các chủ đề dạy học là cần thiết.

Hoàng Thị Minh Hoạt

7


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

III. NỘI DUNG


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

+ Năng lực tính toán;
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ;
+ Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin(ITC)
Như vậy có thể hiểu một cách ngắn gọn năng lực là khả năng vận dụng tất cả
những yếu tố chủ quan (mà bản thân có sẵn hoặc được hình thành qua học tập) để
giải quyết các vấn đề trong học tập, công tác và cuộc sống.
2. Chương trình giáo dục định hướng năng lực.
Bảng so sánh một số đặc trưng cơ bản của chương trình định hướng nội dung
và chương trình định hướng phát triển năng lực sẽ cho chúng ta thấy ưu điểm của
chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực:
Chương trình định hướng
nội dung

Chương trình định hướng phát
triển năng lực

Mục tiêu
Mục tiêu dạy học được
Kết quả học tập cần đạt được mô
giáo dục
mô tả không chi tiết và không tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá
nhất thiết phải quan sát, đánh được; thể hiện được mức độ tiến bộ
giá được
của HS một cách liên tục
Nội dung

Hình thức Chủ yếu dạy học lý thuyết
Hoàng Thị Minh Hoạt

Tổ chức hình thức học tập đa
9


Sáng kiến kinh nghiệm

dạy học

trên lớp học

Trường THPT Kiệm Tân

dạng; chú ý các hoạt động xã hội,
ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải
nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ thông tin và truyền thông
trong dạy và học

Đánh giá
Tiêu chí đánh giá được
Tiêu chí đánh giá dựa vào năng
kết quả học xây dựng chủ yếu dựa trên sự lực đầu ra, có tính đến sự tiến bộ
tập của học ghi nhớ và tái hiện nội dung trong quá trình học tập, chú trọng khả
sinh
đã học.
năng vận dụng trong các tình huống
thực tiễn.

Trường THPT Kiệm Tân

hay không? Tất cả những điều này phụ thuộc vào chính những câu hỏi của
giáo viên. Có những câu hỏi tạo ra sự tích cực và có những câu hỏi không gây
nên phản ứng gì. Vậy câu hỏi nên như thế nào? Hiệu quả của những câu hỏi
phụ thuộc vào những kỹ năng đặt câu hỏi sau:
1. Bạn đặt những câu hỏi mà học sinh có thể trả lời được?
2. Bạn có thể cho học sinh có đủ thời gian để trả lời?
3. Bạn có sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ (ánh mắt, nụ cười, nhướn lông mày…)
để khuyến khích học sinh trả lời?
4. Bạn có khen ngợi hay ghi nhận câu trả lời đúng của học sinh?
5. Bạn có tránh làm cho học sinh ngại ngùng với câu trả lời của mình?
6. Nếu không có ai trả lời, bạn có thể đặt một câu hỏi khác đơn giản nhằm
gợi mở cách trả lời câu hỏi ban đầu?
7. Câu hỏi của bạn ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu?
8. Bạn có tránh được việc chuyên sử dụng các câu hỏi ghi nhớ?
9. Bạn có thể phân phối câu hỏi đều cả lớp?
10. Trong khi giảng bài, bạn có khả năng đặt hai câu hỏi mỗi phút?
3.4 Linh hoạt trong phương pháp và ứng xử sư phạm
Sự linh hoạt trong sử dụng phương pháp dạy học, ứng xử sư phạm để
thích ứng với sự thay đổi của đối tượng và hoàn cảnh là yếu tố quan trọng cho
sự thành công của mỗi bài dạy. Phối hợp nhiều phương pháp dạy học sẽ giúp
cho học sinh đỡ nhàm chán và có hứng thú hơn tới môn học. Hơn nữa sự
phong phú về phương pháp dạy học sẽ đáp ứng được yêu cầu giáo dục cá biệt
và đáp ứng lớp học đông người. Mỗi học sinh có những thói quen hoạt động trí
óc khác nhau nên một phương pháp dạy học chỉ có thể phù hợp với một số đối
tượng nhất định. Linh hoạt trong việc sử dung nhiều phương pháp dạy học sẽ
giúp cho mọi học sinh đều có cơ hội bình đẳng trong lĩnh hội kiến thức và kỹ
năng kỹ xảo.
3.5 Luôn kiểm tra đánh giá kiến thức và kỹ năng đạt được của học sinh

- Nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân, có cách ứng xử phù
hợp với các tình huống trong cuộc sống, học tập.
- Tự đánh giá, điều chỉnh hành vi phù hợp với pháp luật và chuẩn mực đạo
đức xã hội
4.2. Tự chịu trách nhiệm và thực hiện trách nhiệm công dân với cộng đồng,
đất nước
- Đặt kế hoạch và nhiệm vụ phấn đấu cho mục tiêu của mình.
- Nhận ra và tự chịu trách nhiệm trong các hoàn cảnh và công việc cụ thể.
- Ý thức được quyền và nghĩa vụ của mình; tự giác thực hiện trách nhiệm
công dân với gia đình, cộng đồng, đất nước.
4.3. Giải quyết các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị, xã hội
Hoàng Thị Minh Hoạt

12


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

- Tự đánh giá, tự điều chỉnh những hành động chưa hợp lý của bản thân
trong học tập và trong cuộc sống hàng ngày.
- Chủ động tham gia hợp tác giải quyết các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị,
xã hội.

PHẦN II: KHÁI QUÁT DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VÀ CHỦ TRƯƠNG ĐỔI
MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
1. Thế nào là dạy học theo chủ đề?
Dạy học theo chủ đề (themes based leraning) là hình thức tìm tòi những khái
niệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa,

hướng dẫn, trao đổi, định hướng cho học sinh làm việc.
Dạy học theo chủ đề ở bậc THPT là sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức,
làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều; là sự tích hợp vào nội
dung những ứng dụng khoa học, kĩ thuật và đời sống thông dụng làm cho nội dung
học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn. Một cách hoa mỹ; đó là việc “thổi hơi thở” của
cuộc sống vào những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật” trong
các bài học.
Theo một số quan điểm, dạy học theo chủ đề thuộc về nội dung dạy học chứ
không phải là phương pháp dạy học nhưng chính khi đã xây dựng nội dung dạy học
theo chủ đề, chính nó lại tác động trở lại làm thay đổi rất nhiều đến việc lựa chọn
phương pháp nào là phù hợp, hoặc cải biến các phương pháp sao cho phù hợp với
nó.
Vì là dạy học theo chủ đề nên căn bản quá trình xây dựng chủ đề tạo ra quá
trình tích hợp nội dung (đơn môn hoặc liên môn) trong quá trình dạy.
2. Ưu thế của dạy học chủ đề so với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống
hiện nay.
Mọi sự so sánh giữa bất kì mô hình hay phương pháp dạy nào cũng trở nên
khập khiễng bởi mỗi một mô hình hay phương pháp đều có những ưu thế hoặc
những hạn chế riêng có. Tuy nhiên, nếu đặt ra vấn đề cho ngành giáo dục hiện nay
là: Làm thế nào để nội dung kiến thức trở nên hấp dẫn và có ý nghĩa trong cuộc
sống? Làm thế nào để việc học tập phải nhắm đến mục đích là rèn kĩ năng giải
quyết vấn đề, đặc biệt là các vấn đề đa dạng của thực tiễn? Có phải cứ phải dạy
kiến thức theo từng bài thì học sinh mới hiểu và vận dụng được kiến thức? Làm thế
nào để nội dung chương trình dạy luôn được cập nhật trước sự bùng nổ vũ bão của
thông tin để các kiến thức của việc học và dạy học thực sự là thế giới mới cho
những người học?
Việc trả lời các câu hỏi trên đồng nghĩa với việc xác định mục tiêu giáo dục,
mô hình dạy học trong thời đại mới. Đồng thời, cũng sẽ chỉ ra cho ta thấy những lợi
thế nhất định của từng mô hình khi áp dụng vào giảng dạy.
Rõ ràng, nếu căn cứ vào việc tìm câu trả lời cho những câu hỏi này thì dạy học

suy luận khoa học…)

Hướng tới các mục tiêu: chiếm lĩnh
nội dung kiến thức khoa học, hiểu biết
tiến trình khoa học và rèn luyện các kĩ
năng tiến trình khoa học như: quan sát,
thu thập thông tin, dữ liệu; xử lý (so
sánh, sắp xếp, phân loại, liên hệ…thông
tin); suy luận, áp dụng thực tiễn.

Dạy theo từng bài riêng lẻ với một
Dạy theo một chủ đề thống nhất được
thời lượng cố định.
tổ chức lại theo hướng tích hợp từ một
phần trong chương trình học.
Kiến thức thu được rời rạc, hoặc chỉ
Kiến thức thu được là các khái niệm
có mối liên hệ tuyến tính (một chiều trong một mối liên hệ mạng lưới với
theo thiết kế chương trình học).
nhau.
Trình độ nhận thức có thể đạt được ở
Trình độ nhận thức sau quá trình học mức độ cao: Phân tích, tổng hợp, đánh
tập thường theo trình tự và thường dừng giá.
lại ở trình độ biết, hiểu và vận dụng (giải
bài tập…).
Kết thúc một chương học, học sinh
Kết thúc một chủ đề học sinh có một
không có một hệ thống kiến thức mới tổng thể kiến thức mới, tinh giản, chặt
mà có kiến thức từng phần riêng biệt chẽ và khác với nội dung trong sách giáo
hoặc có hệ thống kiến thức liên hệ tuyến khoa.

- Dạy học theo chủ đề cũng như một số mô hình tích cực khác, giáo viên không
được coi học sinh là chưa biết gì trước nội dung bài học mới mà trái lại, luôn phải
nghĩ rằng các em tự tin và có thể biết nhiều hơn ta mong đợi, vì thế dạy học cần tận
dụng tốt đa kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng có sẵn của các em và khuyến khích khả
năng biết nhiều hơn thế của học sinh về một vấn đề mới để giảm tối đa thời gian và
sự thụ động của học sinh trong khi tiếp nhận kiến thức mới, để tăng hiểu biết lên
nhiều lần so với nội dung cần dạy.
- Dạy học theo chủ đề nhắm tới việc sử dụng kiến thức, hiểu biết vào thực tiễn
các nhiệm vụ học tập nhắm tới sự lĩnh hội hệ thống kiến thức có sự tích hợp cao,
tinh giản và tính công cụ cao, đồng thời hướng tới nhiều mục tiêu giáo dục tích cực,
trong khi dạy học theo truyền thống lại coi trọng việc xây dựng kiến thức nên chỉ
nhắm tới các mục tiêu được cho là quá trình này có thể mang lại.
- Trong dạy học theo chủ đề, kiến thức mới được học sinh lĩnh hội trong quá
trình giải quyết các nhiệm vụ học tập, đó là kiến thức tổ chức theo một tổng thể
mới khác với kiến thức trình bày trong tất cả các nguồn tài liệu. Hơn nữa, với việc
học sinh lĩnh hội kiến thức trong quá trình giải quyết nhiệm vụ học tập, cũng mang
lại một lợi thế to lớn đó là mở rộng không gian, thời gian dạy học, tinh giản thời
gian dạy, độ ứng dụng thực tế cao hơn.
- Với dạy học theo chủ đề, vai trò của giáo viên và học sinh cơ bản là thay đổi
và khác so với dạy học truyền thống. Người giáo viên từ chỗ là trung tâm trong mô
hình truyền thống đã chuyển sang là người hướng dẫn, học sinh là trung tâm.
3. Tình hình ứng dụng việc dạy học theo chủ đề trong bộ môn Giáo dục công
dân hiện nay

Hoàng Thị Minh Hoạt

16


Sáng kiến kinh nghiệm

hoạch tổ chức Hội thi Sử dụng kiến thức liên môn để giải quyết nội dung bài dạy ở
các bộ môn năm 2014(trong đó có môn Giáo dục công dân) cũng là minh chứng
cho thấy tình hình ứng dụng dạy học theo chủ đề hiện nay là có cơ sở và được quan
tâm nhiều từ các phía ban ngành.
Các hoạt động trên, chính là tiền đề thuận lợi giúp giáo viên bộ môn có cơ hôi
tiếp cận mô hình dạy học này trong giai đoạn sắp tới mà không vấp phải sự bỡ ngỡ,
khó khăn ngay khi chúng ta bước vào giai đoạn thực hiện khung chương trình đổi
mới giáo dục.
Hoàng Thị Minh Hoạt

17


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

4. Xây dựng chủ đề dạy học trong bộ môn Giáo dục công dân
Trước tiên, cần tái khẳng định lại rằng; dạy học theo chủ đề là một cách tiếp
cận hoàn toàn mới mẻ. Do đó, việc đưa ra những định hướng trong quá trình xây
dựng chủ đề, bao gồm cách thức, quy trình và những nguyên tắc xây dựng chủ đề
chỉ là những gợi mở, tham khảo và chờ đợi sự đóng góp tích cực từ kinh nghiệm
giảng dạy của giáo viên trực tiếp tham gia thực hiện mô hình này để chuyên đề có
tính khả dụng.
Tuy nhiên, từ các dữ liệu nghiên cứu, hầu hết đều cho rằng, trước khi bắt tay
vào xây dựng chủ đề học (không chỉ đối với môn Giáo dục công dân mà còn cả đối
với các môn học khác) cần nắm vững những điểm sau:
- Chủ đề tích hợp được soạn theo yêu cầu hình thành một năng lực nào đó cho
học sinh trong thực tiễn. Các năng lực này tùy vào tình hình thực tế tại cơ sở có thể
thay đổi tùy vào trình độ của học sinh.

chương trình. Quỹ thời gian lấy ở các bài đơn lẻ, đã được dạy trong bài dạy tích
hợp. Có thể dạy trong nhiều tiết, nên từ 2-3 tiết/chủ đề. Không gian tổ chức có thể
tại lớp, sân trường… khuyến khích không gian trải nghiệm (các hoạt động thực
hành, trải nghiệm, xưởng sản xuất, đi thực tế, tham quan…) .
- Đối với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có
thể bố trí dạy trong chương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác.
Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách ra thành
các chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp, song
song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan.
5. Các bước cơ bản xây dựng chủ đề và tiến trình soạn giảng chủ đề học môn
Giáo dục công dân bậc THPT
Khó khăn nhất hiện nay của giáo viên bộ môn chính là việc định hình quy trình
xây dựng và tiến hành soạn giảng một chủ đề. Trong thực tế, chưa có sự thống nhất
cuối cùng để đưa ra một hướng dẫn cụ thể, tất cả mới dừng lại ở việc tìm tòi, vừa
thử nghiệm vừa rút kinh nghiệm.
Theo tìm hiểu bước đầu của bản thân, để xây dựng một chủ đề đảm bảo tính
khoa học và đáp ứng các mục tiêu dạy học, có thể tiến hành tuần tự theo các bước
sau:
- Bước 1: Xác định nội dung, phạm vi kiến thức muốn đưa vào chủ đề. Nội
dung có thể là sự tích hợp một đơn vị kiến thức trong một bài, nhiều bài, một môn,
nhiều môn.
Yêu cầu: Có sự liên hệ tri thức gần nhau, giao thoa hoặc trùng lặp hay có độ
liên đới lũy tiến, đi lên phù hợp trình độ nhận thức của học sinh.
- Bước 2: Căn cứ các nội dung đã được xác định tích hợp, giáo viên tiến hành
xây dựng chủ đề.
Yêu cầu: Tên chủ đề bao quát các đơn vị kiến thức muốn tích hợp, kết cấu nội
dung chủ đề phải hợp lý, các đơn vị kiến thức trong chủ đề phải theo trình tự nhận
thức từ dễ đến khó, đơn giản đến phức tạp hoặc nhóm thành các chủ đề nhỏ phù
hợp với nhiệm vụ học tập được giao cho học sinh.
Chủ đề xây dựng vừa đúng, đủ, phù hợp và đảm bảo các yêu cầu về chuẩn kiến

đình.
- Thực hiện tốt trách nhiệm của bản thân trong gia đình.
- Biết thực hiện và nhận xét việc thực hiện quyền bình đẳng của công dân trong
lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
3. Năng lực cần phát triển
- Các năng lực chung:
+ Năng lực tự học;
+ Năng lực giải quyết vấn đề;
+ Năng lực sáng tạo;
+ Năng lực giao tiếp;
+ Năng lực hợp tác;
+ Năng lực sử dụng công nghệ thông tin;
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ.
Hoàng Thị Minh Hoạt

20


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

- Các năng lực chuyên biệt
+ Tự nhận thức, tự điều chỉnh hành vi phù hợp với pháp luật và chuẩn mực
đạo đức xã hội.
+ Tự chịu trách nhiệm và thực hiện trách nhiệm công dân với cộng đồng, đất
nước.
+ Giải quyết các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị, xã hội.
II. Bảng mô tả các năng lực cần phát triển
Nội dung Nhận biết

lầm về tình
yêu.

2.
Hôn
nhân, gia
đình và các
chức năng
của
gia
đình

- Biết được các
đặc trưng tốt
đẹp của chế độ
hôn nhân và
gia đình.

- Hiểu được
như thế nào là
hôn nhân đúng
pháp luật.

- Ủng hộ ác quan
niệm, hành động
đúng đắn trong
hôn nhân và gia
đình.

3.


- Liệt kê được
các chức năng
cơ bản của gia
đình.

Hoàng Thị Minh Hoạt

- Phê phán
một số quan
điểm,
hành
động sai lầm
không đúng
- Yêu quí gia trong gia đình.
đình.
- Thực hiện
tốt
trách
nhiệm của bản
thân trong gia
đình.
- Nhận xét,
phê
phán
những hành vi
vi phạm quyền
bình
đẳng
trong


Sử dụng bài thơ “Nhớ”
trong sách giáo khoa.
Đặt vấn đề: Tình yêu có
những biểu hiện gì?
Giải quyết vấn đề
Kết luận: biểu hiện của
tình yêu
+ Nhớ nhung, quyến
luyến
+ Tình cảm mãnh liệt,
dạt dào
+ Sẵn sàng hi sinh cho
nhau
Đặt tình huống có vấn
đề: “A và B yêu nhau,
nhưng mẹ của A không
cho phép vì bà biết được
B không phải là người
tốt. Mẹ A luôn tìm cơ
hội để giải thích cho A
hiểu nhưng cô không
nghe. Cô nói: “ Con yêu
Hoàng Thị Minh Hoạt

22


Sáng kiến kinh nghiệm


tư của mỗi cá nhân. Xã
hội không can thiệp đến
tình yêu cá nhân nhưng
Hoàng Thị Minh Hoạt

23


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

có trách nhiệm hướng
dẫn mọi người có quan
niệm đúng đắn về tình
yêu, đặc biệt là ở những
người bắt đầu bước sang
tuổi thanh niên. Vì vậy
tình yêu còn mang tính

Tình yêu là sự

xã hội

rung cảm và quyến
luyến sâu sắc giữa
hai

người



động

Nội dung
b. Tình yêu chân
chính

+ Nêu tình huống
+ Chia nhóm
+ Giao câu hỏi cho các
nhóm
Tình huống 1: (Phụ lục
1)
Hoàng Thị Minh Hoạt

24


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

Nhóm 1:
1. Theo em tình yêu của
T dành cho D có phải là
tình

yêu

chân