SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

0


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài................................................................................................ 5
2. Mục đích nghiên cứu.......................................................................................... 6
3. Đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................................ 6
4. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................... 6
5. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................... 6
PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG
DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
TRONG CHƢƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ 11 ................................................... 7
A. Cơ sở lí luận ............................................................................................................ 7
I. Khái niệm năng lực, chƣơng trình giáo dục định hƣớng năng lực ........................... 7
1. Khái niệm năng lực ............................................................................................ 7
2. Chương trình giáo dục định hướng năng lực .................................................... 7
II. Các năng lực trong dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực
nói chung và dạy học địa lí nói riêng ................................................................. 8
II.1. Các năng lực chung........................................................................................ 9
II.2. Các năng lực chuyên biệt trong môn Địa lí........................................................... 13
III. Hai vấn đề cốt lõi trong dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực......................... 16
III.1. Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng
phát triển năng lực của học sinh ..................................................................... 16

IV.2.8. Kĩ thuật tổ chức Trò chơi (Game show) ..................................................... 40
B. Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực
trong bài 5 – Một số vấn đề của Châu Phi (Địa lí 11) .............................................
1. Chương trình Địa lí 11....................................................................................... 40
2. Việc vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực ở các trường THPT
trên địa bàn tỉnh Hưng Yên chung và trường THPT Khoái Châu nói riêng ......... 41
3. Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá ở các trường THPT nói chung và trường
THPT Khoái Châu nói riêng .................................................................................. 41
CHƢƠ NG II: THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC TRONG BÀI 5: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI – ĐỊA LÍ 11” ........ 42
I. Mục tiêu bài học ................................................................................................. 42
II. Chuẩn bị của Giáo viên và Học sinh ................................................................. 43
III. Mô tả các mức độ nhận thức và định hƣớng năng lực hình thành theo chủ đề..........44
IV. Dự kiến tiến trình giờ học...............................................................................52
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM................................................................. 67
I. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm ............................................................................. 67
1. Mục đích thực nghiệm ....................................................................................... 67
2. Nhiệm vụ của thực nghiệm ................................................................................ 67
II. Tổ chức thực nghiệm ............................................................................................... 67
1. Chọn đối tƣợng thực nghiệm ............................................................................. 67
2. Kết quả thực nghiệm .......................................................................................... 67
3. Nhận xét kết quả thực nghiệm .......................................................................... 68
PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết luận ............................................................................................................. 69
2. Khuyến nghị. ...................................................................................................... 69
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................ 70

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

2

Hệ đào tạo

: Chính quy

Bộ môn giảng dạy

: Địa lí

Năm vào ngành

: 2004

Danh hiệu thi đua

: Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

3


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt

Viết đầy đủ

GV



SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế với những
ảnh hƣởng của xã hội tri thức và toàn cầu hóa đang tạo ra những cơ hội nhƣng đồng thời
cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục trong việc đào tạo đội ngũ lao động.
Giáo dục đứng trƣớc một thử thách là tri thức của loài ngƣời tăng ngày càng nhanh
nhƣng cũng lạc hậu ngày càng nhanh, thời gian đào tạo thì có hạn. Mặt khác thị trƣờng
lao động luôn đòi hỏi ngày càng cao ở đội ngũ lao động về năng lực hành động, khả
năng sáng tạo, linh hoạt, tính trách nhiệm, năng lực cộng tác làm việc, khả năng giải
quyết các vấn đề phức hợp trong những tình huống thay đổi, khả năng học tập suốt
đời....
Giáo dục phổ thông nƣớc ta đang thực hiện bƣớc chuyển từ chƣơng trình giáo dục
tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của ngƣời học – từ chỗ quan tâm tới việc học
sinh học đƣợc gì đến chỗ quan tâm tới việc học sinh học đƣợc cái gì qua việc học. Để
thực hiện đƣợc điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phƣơng pháp
dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn
luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất, đồng thời phải chuyển cách đánh giá
kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng
kiến thức giải quyết vấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra,
đánh giá trong quá trình học tập để có tác động kịp thời nhắm nâng cao chất lƣợng của
hoạt động dạy học và giáo dục.
Trong những năm qua, toàn thể giáo viên cả nƣớc đã thực hiện nhiều công việc trong
đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạt đƣợc những thành công bƣớc
đầu. Đây là những tiền đề vô cùng quan trọng để chúng ta tiến tới việc việc dạy học và
kiểm tra, đánh giá theo theo định hƣớng phát triển năng lực của ngƣời học. Tuy nhiên, từ
thực tế giảng dạy của bản thân cũng nhƣ việc đi dự giờ đồng nghiệp tại trƣờng tôi thấy
rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực

Phạm vi nghiên cứu.
Đề tài đƣợc thực nghiệm đối với học sinh lớp 11 - Trƣờng THPT Khoái Châu –

Huyện Khoái Châu – Tỉnh Hƣng Yên.
5.

Phƣơng pháp nghiên cứu.

Với sáng kiến kinh nghiệm này, tôi vận dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau:


Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết



Phƣơng pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm.



Phƣơng pháp so sánh



Phƣơng pháp thực nghiệm khoa học.

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

6




7


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

Chƣơng trình định hƣớng nội Chƣơng trình định hƣớng phát triển
dung

Mục

tiêu

giáo dục

Mục tiêu dạy học đƣợc mô tả
không chi tiết và không nhất thiết
phải quan sát, đánh giá đƣợc

năng lực
Kết quả học tập cần đạt đƣợc mô tả chi
tiết và có thể quan sát, đánh giá đƣợc; thể
hiện đƣợc mức độ tiến bộ của HS một
cách liên tục

Việc lựa chọn nội dung dựa vào Lựa chọn những nội dung nhằm đạt đƣợc
Nội

dung


Hình
dạy học

thức Chủ yếu dạy học lý thuyết trên
lớp học

các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên
cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và
truyền thông trong dạy và học

Đánh

giá Tiêu chí đánh giá đƣợc xây dựng

kết quả học chủ yếu dựa trên sự ghi nhớ và tái
tập của HS hiện nội dung đã học.

Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu
ra, có tính đến sự tiến bộ trong quá trình
học tập, chú trọng khả năng vận dụng
trong các tình huống thực tiễn.

II. Các năng lực trong dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực nói chung và
dạy học địa lí nói riêng.
Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

8



các hình thức phù hợp, thuận lợi cho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ
sung khi cần thiết; tự đặt đƣợc vấn đề học tập.
c) Tự nhận ra và điều chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân
trong quá trình học tập; suy ngẫm cách học của mình, đúc kết kinh
nghiệm để có thể chia sẻ, vận dụng vào các tình huống khác; trên
cơ sở các thông tin phản hồi biết vạch kế hoạch điều chỉnh cách
học để nâng cao chất lƣợng học tập.
a) Phân tích đƣợc tình huống trong học tập, trong cuộc sống; phát

2. Năng lực
giải quyết vấn đề

hiện và nêu đƣợc tình huống có vấn đề trong học tập, trong cuộc
sống.
b) Thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề; đề
xuất và phân tích đƣợc một số giải pháp giải quyết vấn đề; lựa
chọn đƣợc giải pháp phù hợp nhất.

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

9


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

c) Thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề; suy ngẫm về
cách thức và tiến trình giải quyết vấn đề để điều chỉnh và vận dụng
trong bối cảnh mới.
a) Đặt câu hỏi có giá trị để làm rõ các tình huống và những ý tƣởng
3. Năng lực sáng trừu tƣợng; xác định và làm rõ thông tin, ý tƣởng mới và phức tạp


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

khoẻ, tinh thần trong trong gia đình và ở trƣờng.
a) Xác định đƣợc mục đích giao tiếp phù hợp với đối tƣợng, bối
cảnh giao tiếp; dự kiến đƣợc thuận lợi, khó khăn để đạt đƣợc mục
5. Năng lực giao
tiếp

đích trong giao tiếp.
b) Chủ động trong giao tiếp; tôn trọng, lắng nghe có phản ứng tích
cực trong giao tiếp.
c) Lựa chọn nội dung, ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh và đối
tƣợng giao tiếp; biết kiềm chế; tự tin khi nói trƣớc đông ngƣời.
a) Chủ động đề xuất mục đích hợp tác để giải quyết một vấn đề do
bản thân và những ngƣời khác đề xuất; lựa chọn hình thức làm
việc nhóm với quy mô phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ.

6. Năng lực hợp b) Tự nhận trách nhiệm và vai trò của mình trong hoạt động chung
của nhóm; phân tích đƣợc các công việc cần thực hiện để hoàn thành
tác
nhiệm vụ đáp ứng đƣợc mục đích chung, đánh giá khả năng của mình
có thể đóng góp thúc đẩy hoạt động của nhóm.
c) Phân tích đƣợc khả năng của từng thành viên để tham gia đề
xuất phƣơng án phân công công việc; dự kiến phƣơng án phân
công, tổ chức hoạt động hợp tác.
d) Theo dõi tiến độ hoàn thành công việc của từng thành viên và cả
nhóm để điều hoà hoạt động phối hợp; khiêm tốn tiếp thu sự góp ý
và nhiệt tình chia sẻ, hỗ trợ các thành viên khác.
e) Căn cứ vào mục đích hoạt động của nhóm để tổng kết kết quả

cũng nhƣ lập kế hoạch giải quyết vấn đề; sử dụng công cụ ICT để
chia sẻ, trao đổi thông tin và hợp tác với ngƣời khác một cách an
toàn, hiệu quả.
a) Nghe hiểu và chắt lọc đƣợc thông tin bổ ích từ các bài đối
thoại, chuyện kể, lời giải thích, cuộc thảo luận; nói với cấu trúc

8. Năng lực

logic, biết cách lập luận chặt chẽ và có dẫn chứng xác thực, thuyết
trình đƣợc nội dung chủ đề thuộc chƣơng trình học tập; đọc và lựa

sử dụng ngôn ngữ chọn đƣợc các thông tin quan trọng từ các văn bản, tài liệu; viết
đúng các dạng văn bản với cấu trúc hợp lý, lôgíc, thuật ngữ đa
dạng, đúng chính tả, đúng cấu trúc câu, rõ ý.
b) Sử dụng hợp lý từ vựng và mẫu câu trong hai lĩnh vực khẩu
ngữ và bút ngữ; có từ vựng dùng cho các kỹ năng đối thoại và độc
thoại; phát triển kĩ năng phân tích của mình; làm quen với các
cấu trúc ngôn ngữ khác nhau thông qua các cụm từ có nghĩa trong
các bối cảnh tự nhiên trên cơ sở hệ thống ngữ pháp.
c) Đạt năng lực bậc 3 về 1 ngoại ngữ.
a) Vận dụng thành thạo các phép tính trong học tập và cuộc sống;
sử dụng hiệu quả các kiến thức, kĩ năng về đo lƣờng, ƣớc tính
trong các tình huống ở nhà trƣờng cũng nhƣ trong cuộc sống.

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

12


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

thổ

Mức 2

Mức 3

Mức 4

Mức 5

Xác định

Xác định

Xác định

Giải thích

Phân tích

đƣợc mối

đƣợc mối

đƣợc hệ quả

đƣợc hệ quả

đƣợc mối


thành phần

thành phần tự

phần tự nhiên

nhiên và kinh

tự nhiên,

tự nhiên,

nhiên và kinh

và kinh tế - xã

tế - xã hội

kinh tế - xã

kinh tế - xã

tế - xã hội

hội trên một

cũng nhƣ hệ

hội trên



Mức 4

Mức 5
quan hệ đó
trong thực
tiễn

Quan sát và

Quan sát và Thu thập các

Phân tích các

Đánh giá về

ghi chép

ghi chép

thông tin thu

hiện trạng của

một số yếu

đƣợc một số đƣợc về các

thập đƣợc về


hội ở phạm vi

tại

đơn giản ở

các yếu tố tự phạm vi một

hội ở phạm vi

một

thực

quanh

nhiên và

một

quận/huyện

địa

trƣờng học

kinh tế - xã

quận/huyện


bản
đồ

Đo đạc,

Mô tả đƣợc

So sánh đƣợc

Giải thích

Sử dụng bản

tính toán

đặc điểm

những điểm

đƣợc sự phân

đồ để phục vụ

đƣợc một

về sự phân

tƣơng đồng

bố hoặc mối


sâu, chiều

trúc, động

kinh tế - xã

tế - xã hội

quan, thực

dài, xác

lực của các

hội trong một

đƣợc thể hiện

hiện dự án…

định đƣợc

đối tƣợng

tờ bản đồ hay

trên bản đồ

ở một khu vực

Năng lực Mức 1
tƣợng tự

Mức 2

Mức 3

Mức 4

Mức 5

trên bản đồ

nhiên và
kinh tế - xã
hội trên bản
đồ
Nêu các

So sánh về

Giải thích

Phân tích mối

Sử dụng số

nhận xét về

quy mô,

gần, ảnh
máy bay,
ảnh
tinh)

vệ

trúc và xu

xu hƣớng

hƣớng biến

nhiên và kinh

minh, giải

hƣớng biến

biến đổi

đổi hoặc nét

tế - xã hội

thích cho các

đổi của các

của các đối


lãnh thổ chứa

hội của một

hội thông

hội thông

hiện qua số

đựng số liệu

lãnh thổ nhất

qua đọc số

qua đọc số

liệu thống kê

liệu thống

liệu thống

kê

kê

Nhận biết


tƣợng tự

giữa các đối nhiên và kinh

nhiên và kinh

cho các hiện

nhiên và

tƣợng tự

tế - xã hội

tế - xã hội và

tƣợng tự

kinh tế - xã

nhiên và

đƣợc thể hiện

hệ quả của nó

nhiên hay

hội đƣợc


Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

định

thể

15


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

III. Hai vấn đề cốt lõi trong dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực
III.1. Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
Phƣơng pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực
hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn
với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với
hoạt động thực hành, thực tiễn. Tăng cƣờng việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ
giáo viên – học sinh theo hƣớng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực
xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên
môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các
vấn đề phức hợp.
Những định hƣớng chung, tổng quát về đổi mới phƣơng pháp dạy học các môn
học thuộc chƣơng trình giáo dục định hƣớng phát triển năng lực là:
- Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của ngƣời học, hình thành và phát
triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin,...), trên
cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tƣ duy.
- Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phƣơng pháp chung và phƣơng pháp đặc
thù của môn học để thực hiện. Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phƣơng pháp nào cũng phải
đảm bảo đƣợc nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ

tác tƣ duy nhƣ phân tích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tƣơng tự, quy lạ về
quen… để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo của họ.
- Tăng cƣờng phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phƣơng châm “tạo
điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”. Điều đó
có nghĩa, mỗi học sinh vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa hợp tác chặt chẽ với
nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới. Lớp học trở thành môi
trƣờng giao tiếp thầy – trò và trò – trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của
từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung.
- Chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến trình dạy
học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học). Chú trọng phát triển kỹ năng
tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh với nhiều hình thức nhƣ theo lời giải/đáp
án mẫu, theo hƣớng dẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để có thể phê phán, tìm đƣợc nguyên
nhân và nêu cách sửa chữa các sai sót.
III.2. Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực
III.2.1. Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh
Xu hƣớng đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh tập trung vào
các hƣớng sau:
Chuyển từ chủ yếu đánh giá kết quả học tập cuối môn học, khóa học sang đánh
giá toàn quá trình học, đánh giá của giáo viên dạy với tự đánh giá của ngƣời học.
Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

17


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

Chuyển từ chủ yếu đánh giá kiến thức, kỹ năng sang đánh giá năng lực của ngƣời
học. Tức là chuyển trọng tâm đánh giá chủ yếu từ ghi nhớ, hiểu kiến thức, … sang đánh
giá năng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đặc biệt chú trọng đánh giá
các năng lực tƣ duy bậc cao nhƣ tƣ duy sáng tạo;

SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

- Đối với giáo viên:
 Biết đƣợc trình độ chung của ngƣời học, những học sinh có tiến bộ, những học
sinh sút kém để có thể động viên và giúp đỡ kịp thời.
 Kết quả đánh giá giúp giáo viên xem xét và điều chỉnh lại phƣơng pháp và hình
thức tổ chức dạy học hiện hành.
- Đối với cán bộ quản lí giáo dục: Giúp nhà quản lí có động thái uốn nắn. điều
chỉnh, động viên, khuyến khích kịp thời giáo viên và học sinh.
III.2.3. Các phương pháp đánh giá
 Các phƣơng pháp đánh giá truyền thống
 Bài kiểm tra tự luận
 Bài kiểm tra trắc nghiệm

Tập trung vào đánh giá nhận thức và kĩ

 Kiểm tra vấn đáp

năng cứng của ngƣời đƣợc đánh giá.

 Kiểm tra thực hành
Đối tƣợng sử dụng các phƣơng pháp đánh giá này thƣờng là giáo viên, học sinh rất
ít có cơ hội đƣợc tham gia vào quá trình đánh giá.
 Các phương pháp đánh giá hiện đại
Ngoài những phƣơng pháp đánh giá trên, quan điểm đánh giá hiện đại còn sử dụng
các phƣơng pháp đánh giá sau:
 Quan sát
 Trao đổi
 Trình diễn
 Hồ sơ đánh giá

trƣờng nhƣ:
Ô nhiễm không khí: Lƣợng CO2 tăng đáng kế trong khí quyển gây ra hiệu ứng nhà
kính, làm cho nhiệt độ Trái Đất tăng lên. Hoạt động công nghiệp và sinh hoạt, nhất là ở
các nƣớc đang phát triển đã đƣa vào khí quyển một lƣợng lớn khí thải gây ra mƣa a xít ở
nhiều nơi trên Trái Đất. Khí thải CFCs đã làm tầng ô dôn mỏng dần và lỗ thủng tầng ô
dôn ngày càng rộng ra.

Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

20


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

Ô nhiễm nƣớc: Việc đƣa các chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt chƣa đƣợc
xử lí vào hồ, sông ngòi và biển, cùng các sự cố đắm tàu, rửa tàu, tràn dầu xảy ra ở nhiều
nơi đang làm môi trƣờng biển và đại dƣơng chịu nhiều tổn thất lớn.
Suy giảm đa dạng sinh vật: Việc khai thác thiên nhiên quá mức của con ngƣời làm
cho nhiều loài sinh vật bị tuyệt chủng hoặc đứng trƣớc nguy cơ bị tuyệt chủng làm mất đi
nhiều loài sinh vật, các gen di truyền, nguồn thực phẩm, nguồn thuốc chữa bệnh, nguồn
nguyên liệu của nhiều ngành sản xuất.
Câu 1: Môi trƣờng sống của chúng ta
Có ý kiến cho rằng “Bảo vệ môi trƣờng là vấn đề sống còn của nhân loại”. Hãy
trình bày ngắn gọn quan điểm của em về vấn đề trên?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
Câu 2: Môi trƣờng sống của chúng ta
Khi đƣa ra các giải pháp bảo vệ môi trƣờng, có ý kiến cho rằng cần phải “tƣ duy
toàn cầu, hành động địa phƣơng”. Em hãy đƣa ra lí do để giải thích cho câu nói trên?

sinh và đôi khi ban đầu thoạt nghe, tƣởng chừng nhƣ vô lí làm học sinh ngạc nhiên.
Ví dụ: “Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều ưu thế hơn Đồng bằng sông
Hồng về sản xuất lúa nhưng năng suất lúa lại đứng sau Đồng bằng sông Hồng?"
 Tình huống khó khăn, bế tắc, giữa cái đã biết và cái chƣa biết cần phải
khám phá, nhận thức, giữa vốn kiến thức khoa học đã có và vốn kiến thức thực tiễn
đa dạng. "Khoảng cách về phát triển kinh tế giữa Việt Nam và các nước đứng đầu
về kinh tế ở ASEAN ngày càng lớn. Liệu có thể rút ngắn và và tiến tới xóa bỏ
khoảng cách này?".
 Tình huống lựa chọn. Ví dụ: "Phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng cao,
thu được nhiều lợi nhuận nhưng môi trường bị ô nhiễm và phát triển kinh tế với
tốc độ tăng trưởng chậm, nhưng liên tục và ổn định, môi trường không ô nhiễm và
phá hoại. Trong hai định hướng trên, lựa chọn nào là thích hợp hơn cả?".
 Tình huống tại sao hay nhân quả. Đó là trƣờng hợp đi tìm nguyên nhân của một
kết quả, bản chất của một hiện tƣợng, nguồn gốc–qui luật của một hiện tƣợng, động cơ
sâu xa của một hành vi. Ví dụ: “Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa lớn nhất
của nước ta?”
b. Tiến trình sử dụng phương pháp
Việc tổ chức cho học sinh nhận thức và giải quyết vấn đề bao gồm các bƣớc cơ
Nguyễn Thị Thu Hiền – Trường THPT Khoái Châu

22


SKKN: VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI: “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU PHI”- ĐỊA LÍ 11

bản sau đây:
Bước 1. Đặt vấn đề và chuyển học sinh vào tình huống có vấn đề
Bước 2. Giải quyết vấn đề
 Đề xuất các giả thuyết cho vấn đề đặt ra
 Thu thập và xử lí thông tin theo hƣớng các giả thuyết đã đề xuất

thuỷ văn, đất đai, thực vật, động vật, dân cƣ, kinh tế).
IV.1.3. Phương pháp dự án
a. Khái niệm dự án và dạy học theo dự án
Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó ngƣời học thực hiện một
nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, có tạo ra các sản
phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này đƣợc ngƣời học thực hiện với tính tự lực cao trong
toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự
án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Làm việc nhóm là hình
thức cơ bản của dạy học dự án.
b. Công việc của GV&HS trong tiến trình thực hiện một dự án
Giáo viên

Học sinh
Giai đoạn 1: chuẩn bị

(Trước khi thực hiện dự án. Thời gian chuẩn bị có thể từ 1-2 tuần)
- Xác định đối tƣợng tiến hành dự án
+ Số lượng, năng lực HS
+ Điều kiện CSVC tại trường
+ Nội dung bài học sẽ tiến hành DA
- Xác định mục tiêu học tập
+ DA cần đạt chuẩn nội dung nào?
+ Nhắm đến những kỹ năng nào?
+ Sản phẩm cần đạt được là gì?
- Xây dựng ý tƣởng dự án
+ Từ nội dung bài học
+ Từ hình hình thực tế xã hội
+ Từ khả năng và nhu cầu HS
- Xây dựng bộ câu hỏi định hƣớng của