MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................1
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ
VỪA VÀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA .......................................................................................4
1.1 Tổng quan chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa..................................4
1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa................................................4
1.1.2 Đặc điểm của các doanh nghiệp nhỏ và vừa....................................7
1.1.3 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế..................8
1.2 Kinh nghiệm trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số
nước..............................................................................................................9
1.2.1 Nhật Bản...........................................................................................9
1.2.2 Hàn Quốc.......................................................................................12
1.2.3 Cộng hòa Liên Bang Đức...............................................................13
1.2.4 Philippines, Indonexia và Thái Lan...............................................13
1.3 Một số bài học kinh nghiệm của nước ngoài về phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa......................................................................................15
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM.............................................................20
2.1 Thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam giai đoạn 2001 –
2008.............................................................................................................20
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở
Việt Nam.................................................................................................20
2.1.2 Số lượng các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian qua..........23
2.1.3 Cơ cấu của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.........................24
2.1.3.1Cơ cấu theo quy mô lao động...........................................................24
2.1.3.2 Cơ cấu theo quy mô vốn...................................................................28
2.1.3.3 Cơ cấu theo hình thức pháp lý của doanh nghiệp...........................31
2.1.3.4 Cơ cấu theo ngành nghề kinh doanh...............................................32
2.1.4 Phân bố của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.......................34
2.2 Đánh giá vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế

2.3.4.2 Những hạn chế của chính sách thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ
và vừa...........................................................................................................54
2.3.5 Thực trạng chính sách thương mại hỗ trợ phát triển doanh nghiêp
nhỏ và vừa...............................................................................................55
2.3.5.1 Chính sách hỗ trợ sản xuất và xuất khẩu.........................................55
2.3.5.2 Chính sách thị trường hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa..................56
2.4 Đánh giá những tiến bộ đạt được trong việc phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.................................................................58
2.4.1 Những kết quả đạt được.................................................................58
2.4.2 Những vấn đề tồn tại......................................................................60
2.4.3 Nguyên nhân của những yếu kém trên...........................................61
2.4.3.1 Từ phía cơ quan quản lý nhà nước..................................................61
2.4.3.2 Từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa.............................................62
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ CÁC GIẢI PHÁP HỖ TRỢ
PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015...........................................................63
3.1 Định hướng và mục tiêu phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt
Nam.............................................................................................................63
3.1.1 Những yếu tố tác động tới sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và
vừa Việt Nam, cơ hội và thách thức........................................................63
3.1.1.1 Tình hình quốc tế.............................................................................63
3.1.1.2 Tình hình trong nước.......................................................................64
3.1.1.3 Những thách thức đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian
tới.................................................................................................................65
3.1.2 Định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhà nước....66
3.1.3 Mục tiệu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa................................67
3.2 Các nhóm giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.. .67
3.2.1 Tăng cường quản lý của nhà nước đối với các doanh nghiệp nhỏ và
vừa...........................................................................................................67
3.2.2 Tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay cho các doanh doanh

mại thế giới (WTO)… Đặc biệt là tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng
kinh tế thế giới khiến cho các DNNVV càng gặp nhiều bất lợi trong hoạt động
sản xuất. Yêu cầu đặt ra là cần phải có một cơ chế chính sách cụ thể để hỗ trợ
các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam phát triển, vượt qua khủng hoảng
1
kinh tế, nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường
trong nước và quốc tế. Do đó, em chọn đề tài “Giải pháp hỗ trợ phát triển
doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong điều kiện suy thoái kinh tế hiện
nay, định hướng đến năm 2020”. Thực hiện đề tài nhằm thúc đẩy việc trợ giúp
doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam một cách đồng bộ, thích ứng với xu thế
hội nhập giữa các nước trong khu vực và trên thế giới.
2. Mục đích và nội dung nghiên cứu.
Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quá trình hình
thành và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, kết hợp với
kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của các nước trên thế
giới, qua đó đề xuất một số giải pháp trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và
vừa trong giai đoạn tới. Nội dụng của nghiên cứu như sau:
- Thứ nhất, tham khảo khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa của các
quốc gia trên thế giới, qua đó tìm ra tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và
vừa đối với Việt Nam. Tìm hiểu vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong
nền kinh tế. Phân tích kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiêp nhỏ và vừa
trên thế giới. Trên cơ sở đó xây dựng các chính sách trợ giúp doanh nghiệp
nhỏ và vừa ở nước ta.
- Thứ hai, Phân tích thực trạng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ
và vừa của Việt Nam trong thời gian qua, chỉ ra được những điểm còn vướng
mắc cân giải quyết trong thời gian tới.
- Thứ ba, Đề xuất một số giải pháp trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở
Việt Nam để tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và
thích ứng với yêu cầu hội nhập kinh tế.
2

Từ viết tắt SMEs được dùng phổ biến ở Cộng đồng các nước Châu Âu
và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (World Bank), Liên Hiệp Quốc
(United Nation), Tổ chức thương mại thế giới (WTO). SMEs được sử dụng
nhiều nhất là ở Mỹ.
Các nước thuộc Cộng đồng Châu Âu truyền thống có cách định nghĩa về
SMEs của riêng họ, ví dụ như ở Đức, SMEs được định nghĩa là những doanh
nghiệp có số lao động dưới 500 người, trong khi đó ở Bỉ là 100 người. Nhưng
cho đến nay Liên minh Châu Âu (EU) đã có khái niệm về SMEs chuẩn hóa
hơn. Những doanh nghiệp có dưới 50 lao động được gọi là doanh nghiệp nhỏ
còn những doanh nghiệp có trên 250 lao động được gọi là những doanh
nghiệp vừa. Ngược lại, ở Mỹ những doanh nghiệp có số lao động dưới 100
người được gọi là doanh nghiệp nhỏ, dưới 500 người là doanh nghiệp vừa.
Trong hầu hết các nền kinh tế, doanh nghiệp nhỏ chiếm đa số. Ở EU,
DNNVV chiếm khoảng 99% và số lao động lên đến 65 triệu người. Trong
4
một số khu vực kinh tế, DNNVV giữ vai trò chủ đạo trong công cuộc cải tạo
và là động lực phát triển của nền kinh tế. Trên phạm vi thế giới, DNNVV
chiếm 99% tổng số doanh nghiệp và đóng góp 40%-50% tổng thu nhập quốc
dân (GDP).
Ở Mỹ, cách định nghĩa về DNNVV có ý nghĩa rộng hơn ý nghĩa nội tại
của DNNVV. Và ở các quốc gia Châu Phi họ cũng có cách định nghĩa riêng
và các định nghĩa này là khác nhau ở các quốc gia. EU thì dùng định nghĩa về
DNNVV chuẩn như trên. Sự khác nhau về định nghĩa khiến cho việc nghiên
cứu về DNNVV trở nên khó khăn hơn.
- Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.
Để xác định DNNVV, các quốc gia căn cứ vào các tiêu chuẩn khác nhau
như số lao động, vốn sản xuất, doanh thu, lợi nhuận, giá trị gia tăng. Ở mỗi
quốc gia khác nhau, tiêu chí để phân biệt DNNVV cũng khác nhau.
Ở nước ta, tiêu chí xác định DNNVV được dựa trên điều kiện thực tiễn
của Việt Nam (là một nước có trình độ phát triển kinh tế còn thấp, năng lực

nghiệp nhỏ và vừa. Tại điều 3 của nghị định đã quy định cụ thể về doanh
nghiệp nhỏ và vừa như sau:
Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng
ký kinh doanh lao động theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10
tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hằng năm không quá 300 người. Căn cứ
vào tình hình kinh tế- xã hội cụ thể của ngành, địa phương, trong quá trình
thực hiện các biện pháp, Chương trình trợ giúp có thể linh hoạt áp dụng đồng
thời hai tiêu chí vốn và lao động hoặc một trong hai tiêu chí nói trên.
DNNVV ở Việt Nam có những điểm khác so với DNNVV ở các nước. Ở
các nước Châu Âu, doanh nghiệp có một vài ngàn công nhân và nhân viên,
6
quy mô vài chục triệu đô cũng được coi là DNNVV, nhưng có khi không có
nhiều công nhân vẫn được xem là doanh nghiệp lớn. Chẳng hạn như các
doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nano, công nghệ cao không cần thiết
phải có đông công nhân.
1.1.2 Đặc điểm của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tuy cách định nghĩa DNNVV ở mỗi quốc gia khác nhau nhưng nhìn
chung các DNNVV ở các quốc gia đều có đặc điểm chung đó là:
- Quy mô về vốn nhỏ bé, gặp phải nhiều khó khăn trong việc tiếp cận với
nguồn vốn chính thức.
- Trình độ khoa học công nghệ, tay nghề lao động, trình độ quản lý nói
chung là thấp so với các doanh nghiệp lớn.
- Thiếu thông tin, thị trường nhỏ bé, quan hệ kinh doanh hạn hẹp.
- Sức cạnh tranh của hàng hóa sản xuất ra là thấp, khó tiêu thụ, độ rủi ro
cao.
- Hoạt động phân tán, rải rác khắp cả nước nên khó hỗ trợ.
Ở Việt Nam, DNNVV có những đặc điểm sau:
- Kinh tế tư nhân tuy rộng lớn nhưng về cơ bản là kinh tế hộ quy mô nhỏ
và đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.
- Trình độ công nghệ lạc hậu so với mức trung bình của thế giới, hơn nũa