BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
----o0o----

KAGNASITH PHOMBOUTY

HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG
TRONG CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP
TẠI TỈNH CHAMPASACK - LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH
MÃ SỐ: 60 34 01 02

Giáo viên hướng dẫn khoa học
Ts. Nguyễn Mỹ Dung

TP HCM 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội
dung nghiên cứu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng
được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tỉnh Champasack, ngày 24 tháng 5 năm 2014
Tác giả luận văn

Kngnasith PHOMBOUTY




ủy ban nhân dân

03

SN

Sự nghiệp

04

HCSN

Hành chính sự nghiệp

05

TSCĐ

Tài sản cố định

06

Ha

Héc ta

07

BTC

Champasack - Lào. .......................................................................................... 26
2.2. Cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp hiện nay ............... 32
2.3. Đánh giá về cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp Tỉnh
Champasack – Lào .......................................................................................... 39
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI SẢN
CÔNG TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP THUỘC TỈNH
CHAMPASACK – LÀO ............................................................................... 49
3.1. Phương hướng và yêu cầu hoàn thiện quản lý tài sản công tại các đơn vị
sự nghiệp Tỉnh Champasack – Lào ................................................................. 49


3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài sản công tại các đơn vị sự Tỉnh
Champasack - Lào. .......................................................................................... 54
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 67


LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Tài sản công là nguồn tài sản đảm bảo môi trường cho cuộc sống con
người, là yếu tố cơ bản trong quá trình sản xuất và quản lý xã hội, là nguồn lực
tài chính tiềm năng cho đầu tư phát triển phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước. Nhà nước là chủ sở hữu của mọi tài sản công, song nhà nước không
phải là người trực tiếp sử dụng tài sản công mà tài sản công được nhà nước giao
cho các cơ quan, đơn vị thuộc bộ máy nhà nước trực tiếp quản lý, sử dụng. Để
thực hiện vai trò chủ sở hữu của mình thì nhà nước phải thực hiện chức năng
quản lý nhà nước đối với tài sản công nhằm sử dụng, bảo tồn, phát triển nguồn
tài sản công, tiết kiệm, hiệu quả phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã
hội, bảo vệ môi trường, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và

công.
3. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: là công tác quản lý tài sản công
trong đơn vị sự nghiệp từ khâu hình thành đến kết thúc.
- Phạm vi nghiên cứu của luận văn: là tài sản công trong đơn vị sự
nghiệp tại tỉnh Champasack – Lào. Tuy nhiên thực tế quản lý hiện nay
chưa tách biệt được số liệu về tài sản giữa cơ quan hành chính, đơn vị sự
nghiệp. Do vậy, phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung vào toàn bộ
tài sản của các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp bao gồm: trụ sở
làm việc, phương tiện đi lại và các tài sản khác.
- Giới hạn nghiên cứu: về thời gian từ năm 2008 đến 2012.
4. Phương pháp nghiên cứu
2


- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp, phân tích, nghiên cứu so sánh và các
tình huống cụ thể.
- Nguồn tài liệu sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: các số liệu thứ cấp từ
các báo cáo kết quả công bố từ cuộc điều tra, tổng kiểm kê tài sản trong
toàn tỉnh.
5. Kết quả nghiên cứu của luận văn:
Luận văn đã có những đóng góp chính như sau:
- Luận văn trình bày nội dung các quy định trong quản lý tài sản công trong
đơn vị sự nghiệp
- Phân tích đánh gía thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu
quả công tác quản lý tài sản công trong đơn vị sự nghiệp.
- Luận văn đã đề xuất những quan điểm, yếu cầu và các giải pháp chủ yếu
nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài sản công trong đơn vị sự nghiệp tại
Tỉnh Champasack – Lào trong thời gian tới.
6. Bố cục của luận văn

thành thông qua quốc hữu hóa hoặc do đầu tư, mua sắm bằng nguồn ngân sách
nhà nước hoặc có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, kế đến là những tài sản do
thiên nhiên tạo và các tài sản nhân tạo khác được pháp luật qui định là tài sản
nhà nước. Tài sản do pháp luật qui định là tài sản thuộc sở hữu nhà nước tùy
thuộc vào pháp luật của từng nước.
Như vậy, tài sản công được hiểu là tài sản thuộc sở hữu nhà nước, bao
gồm toàn bộ tài sản được hình thành từ nguồn vốn ngân sách nhà nước hoặc có
nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, các tài sản khác được xác lập quyền sở hữu
của nhà nước thông qua quốc hữu hóa hoặc quy định bằng pháp luật và đất đai,
tài nguyên thiên nhiên khác gắn liền với đất đai, vùng trời vùng song của quốc
gia được nhà cho tổ chức, cá nhân trực tiếp quản lý, sử dụng theo qui định
chung của nhà nước và chịu sự kiểm tra giám sát của nhà nước trong quá trình
quản lý sử dụng tài sản.
1.2. Phân loại tài sản công

4


Để nhận biết và từ đó xác định các biện pháp quản lý và sử dụng có hiệu
quả với từng loại tài sản, tài sản công có thể được phân chia theo các tiêu thức
chủ yếu sau:
1.2.1. Phân loại tài sản công theo nguồn gốc hình thành
Theo cách phân loại này, tài sản công gồm:
- Tài sản do thiên nhiên tạo ra ban tặng cho con người và thuộc chủ quyền
của từng quốc gia như: đất đai, rừng tự nhiên, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên
nước trong lòng đất, vùng trời, vùng biển, mặt nước, những danh lam thắng
cảnh. Những tài sản này thường gọi chung là tài nguyên thiên nhiên.
- Tài sản nhân tạo là tất cả các tài sản do con người tạo lập ra và được duy
trì qua các thế hệ như: hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, các công trình
văn hoá, các cổ vật, công sở, cơ sở sản xuất kinh doanh, phương tiện đi lại và

- Tài sản công dùng vào sản xuất kinh doanh bao gồm đất đai giao cho
các thành phần kinh tế khai thác sử dụng, tài nguyên thiên nhiên, nhà xưởng,
trang thiết bị máy móc, phương tiện vận tải… vốn bằng tiền giao cho các doanh
nghiệp nhà nước quản lý sử dụng vào sản xuất kinh doanh hoặc Nhà nước dùng
các tài sản này góp vốn vào các công ty cổ phần và giao hoặc cho các tổ chức
kinh tế khác, hộ gia đình và cá nhân thuê.
- Tài sản công chưa sử dụng bao gồm các tài sản dự trữ Nhà nước, tài sản
được xác lập sở hữu của Nhà nước đang trong quá trình xử lý và đất đai tài
nguyên thiên nhiên chưa giao cho ai sử dụng.
1.2.4. Phân loại tài sản công theo tính chất của tài sản
Theo cách phân loại này, tài sản công bao gồm:
- Bất động sản là các tài sản không di dời được như: Đất đai; Nhà ở, công
trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà ở, công
6


trình xây dựng đó; Các tài sản khác gắn liền với đất đai và các tài sản khác do
pháp luật quy định.
- Động sản là những tài sản không phải là bất động sản như phương tiện
giao thông vận tải, trang thiết bị làm việc và các tài sản khác.
1.3. Đơn vị sự nghiệp và tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
1.3.1 Đơn vị sự nghiệp
Đơn vị sự nghiệp là những đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp
giáo dục, khoa học công nghệ, môi trường, y tế, văn hoá nhệ thuật, thể dục thể
thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ, tư vấn, … do cơ quan nhà nước có thẩm quyền
thành lập.
Đơn vị sự nghiệp có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân vì các
đơn vị này cung cấp cho xã hội nguồn nhân lực chất lượng cao, quy trình công
nghệ cao, công trình nghiên cứu khoa học cơ bản và thực hiện các hoạt động
công ích phục vụ cho kinh tế – xã hội phát triển. Các đơn vị sự nghiệp này được

- Máy móc, thiết bị: là toàn bộ các loại máy móc, thiết bị trang bị cho cán
bộ để làm việc và phục vụ hoạt động của đơn vị như máy móc chuyên dùng,
thiết bị công tác, dây truyền công nghệ, những máy móc đơn lẻ;
- Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: là các loại phương tiện vận tải,
thiết bị truyền dẫn như hệ thống thông tin, hệ thống điện, đường ống nước, băng
tải;
- Thiết bị, dụng cụ quản lý: là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công tác
quản lý hoạt động của đơn vị như máy vi tính, thiết bị điện tử, thiết bị, dụng cụ
đo lường, kiểm tra chất lượng, máy hút ẩm, hút bụi, chống mọt;…
- Vườn cây lâu năm, súc vật nuôi để thí nghiệm hoặc nhân giống như vườn
cà phê, vườn chè, vườn cao su, vườn cây ăn quả và đàn gia súc các loại.
8


- Các loại tài sản khác: là toàn bộ các tài sản khác chưa liệt kê vào năm
loại trên như tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật...
1.3.3 Đặc điểm tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
Tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp có các đặc điểm sau:
- Tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp không chỉ được Nhà nước giao,
được đầu tư, mua sắm bằng nguồn vốn Ngân sách nhà nước mà còn được đầu tư
mua sắm từ nguồn vốn của các dự án, vốn vay của quỹ hỗ trợ phát triển hoặc
Ngân hàng và quỹ phát triển sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp có thu.
- Tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp trong qúa trình sử dụng một phần
giá trị của tài sản là yếu tố chi phí tiêu dùng công, không trực tiếp thu hồi được
phần giá trị hao mòn của các tài sản trong quá trình sử dụng, mà phần lớn thu
hồi gián tiếp qua phí, lệ phí theo qui định của Nhà nước hoặc qua hiệu quả của
các hoạt động sự nghiệp phục vụ cho sự phát triển kinh tế – xã hội; chỉ một số
tài sản công trực tiếp sử dụng vào các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ, thì
các tài sản đó là những tư liệu sản xuất để tạo ra các sản phẩm dịch vụ công
được tính vào giá thành sản phẩm dịch vụ và thu hồi trực tiếp phần giá trị hao

khâu đột phá để đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
- Tài sản công trong đơn vị sự nghiệp là điều kiện vật chất để đào tạo con
người có tri thức, có năng lực khoa học và công nghệ mạnh. Để có con người có
tri thức, có năng lực khoa học để tiếp cận khoa học, công nghệ thế giới, đồng
thời có lực lượng lao động có trình độ kỹ thuật, phải từ phát triển các sự nghiệp
giáo dục - đào tạo; như năm 1994 UNESCO đã khẳng định: “không có một sự
tiến bộ và thành đạt nào có thể tách khỏi sự tiến bộ và thành đạt trong lĩnh vực
giáo dục của quốc gia đó”.
10


- Tài sản công trong đơn vị sự nghiệp là điều kiện vật chất để nâng cao
thể chất và tinh thần cho con người lao động. Con người lao động hiện nay
không chỉ cần có tri thức, trình độ khoa học kỹ thuật mà còn phải có thể chất
cường tráng, có hiểu biết về văn hoá, tinh thần yêu nước. Để tạo cho con người
đạt các yêu cầu này phải bằng các hoạt động sự nghiệp phát triển trên cơ sở vật
chất phục vụ cho các hoạt động này được bảo đảm về số lượng và phù hợp với
xu hướng phát triển khoa học công nghệ.
- Tài sản công trong đơn vị sự nghiệp là điều kiện vật chất cần thiết để
thực hiện các công trình khoa học công nghệ và áp dụng các thành tựu khoa vào
phát triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện nghiên cứu và ứng dụng các công trình
khoa học, ngoài các nhà khoa học thì điều kiện không thể thiếu là cơ sở vật chất;
cơ sở vật chất này chính là yếu tố quan trọng đóng góp cho các hoạt động
nghiên cứu, kết quả và sự thành công của các công trình nghiên cứu khoa học.
1.4. Cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
1.4.1. Cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
Cơ chế quản tài sản công được hiểu là phương thức mà qua đó bộ máy
quản lý tác động vào khu vực tài sản công để kích thích, định hướng, hướng dẫn,
tổ chức, điều tiết tài sản công vận động đến các mục tiêu đã xác định. Cơ chế
quản lý tài sản công do chủ thể quản lý là Nhà nước hoạch định thông qua các

- Củng cố vai trò của nhà nước trong việc thực hiện các chức năng phát
triển văn hóa xã hội và chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.
Với cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp để phục vụ tốt
cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao, môi
trường, …, bảo đảm cơ sở vật chất cho không chỉ bộ máy của các đơn vị
sự nghiệp hoạt động mà còn bảo đảm cho các hoạt động sự nghiệp do các
12


đơn vị sự nghiệp đảm nhận thực hiện ngày càng được nâng cao phục vụ
ngày càng tốt hơn cho xã hội và mọi người dân; từ đó khẳng định và thể
hiện rõ vai trò của Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do dân và vì
dân, củng cố vững chắc vai trò của nhà nước không chỉ là bộ máy quản lý
xã hội, mà còn là bộ máy phục vụ nhân dân, phục vụ lợi ích của toàn xã
hội.
- Góp phần nâng cao cả về chất lượng và số lượng của các hoạt động sự
nghiệp phục vụ lợi ích chung của quốc gia, lợi ích công cộng. Với cơ chế
quản lý tài sản tại các đơn vị sự nghiệp phù hợp, sẽ tạo điều kiện huy
động tối đa các nguồn lực hiện có cho việc đầu tư tài sản tại các đơn vị sự
nghiệp bảo đảm đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất để thực hiện các chức
năng, nhiệm vụ được giao, tạo lập nên hệ thống cơ sở vật chất hiện đại để
phục vụ giáo dục, nghiên cứu khoa học, cải tạo môi trường, phát triển văn
hóa, thể thao, … ;từ đó mở rộng các hoạt động sự nghiệp phục vụ cho xã
hội, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng và kết quả của các hoạt
động sự nghiệp.
- Phát huy và nâng cao hiệu quả của tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
nói riêng và tài sản công nói chung phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và
phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Cơ chế quản lý tài sản công tại các
đơn vị sự nghiệp định ra những nguyên tắc, quy chế, qui định,.. trong việc
sử dụng tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp một cách phù hợp, tiết kiệm,

qua văn bản qui phạm pháp luật và các biện pháp kinh tế kết hợp với biện
pháp hành chính, Nhà nước qui định việc tổ chức thực hiện đầu tư, mua
sắm tài sản công trong các đơn vị hành chính sự nghiệp, việc sử dụng,
việc xử lý bán, điều chuyển, thanh lý tài sản để các đơn vị hành chính sự
nghiệp, các tổ chức và cá nhân có liên quan tổ chức thực hiện. Đồng thời
cũng điều tiết việc quản lý sử dụng tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp
14


cân đối, phù hợp với khả năng nguồn tài sản hiện có của Nhà nước, khả
năng của Ngân sách nhà nước; cân đối, phù hợp với tài sản công tại các
lĩnh vực khác, cũng như trong từng loại hình đơn vị sự nghiệp để bảo đảm
phục vụ nhu cầu công tác hoạt động của các đơn vị sự nghiệp vừa duy trì
phát triển có hiệu quả và tiết kiệm tài sản công.
- Chức năng pháp lý làm căn cứ, cơ sở cho việc quản lý tài sản công tại các
đơn vị sự nghiệp: Thể hiện ở chỗ, cơ chế tạo lập các chuẩn mực, các quy
phạm để làm căn cứ, cơ sở cho việc xây dựng qui chế, qui định quản lý sử
dụng, kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm trong quản lý tài sản công tại
các đơn vị sự nghiệp. Bằng thể chế quản lý bao gồm những quy tắc, qui
định, quy chế,.. trong cơ chế quản lý, được ban hành thông qua các văn
bản qui phạm pháp luật, thiết lập nên các căn cứ, cơ sở pháp lý cho việc
huy động các nguồn tài sản, nguồn vốn để trang bị tài sản công phục vụ
cho các hoạt động sự nghiệp; là căn cứ, cơ sở để thực hiện việc quản lý,
sử dụng, xử lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp từ khi hình thành đến
quá trình sử dụng và kết kết thúc; đồng thời đó cũng là công cụ pháp lý để
các cơ quan chức năng của nhà nước, tổ chức và nhân dân thực hiện việc
kiểm tra, giám sát việc quản lý sử dụng và xử lý những vi phạm trong
việc quản lý sử dụng tài sản công trong các đơn vị sự nghiệp.
1.4.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế quản lý tài sản công tại các
đơn vị sự nghiệp

triển hoạt động sự nghiệp được xác định; từ đó cơ chế quản lý tài sản tại các đơn
vị sự nghiệp sẽ phải xây dựng, sửa đổi, hoàn thiện cho phù hợp để bảo đảm cơ
sở vật chất phục vụ công tác của các đơn vị sự nghiệp, phục vụ cho các hoạt
động sự nghiệp theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển hoạt động sự
nghiệp và đạt được các mục tiêu đã đề ra.
 Thể chế về quản lý kinh tế, quản lý tài chính và quản lý tài sản công
16


Đây là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến những nguyên tắc, quy chế, qui
định,.. trong cơ chế quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp. Thể chế quản
lý về kinh tế, về tài chính và quản lý tài sản công qui định chuẩn mực hành vi
của các chủ thể tham gia trong hệ thống kinh tế, qui định trách nhiệm và thẩm
quyền của chủ thể quản lý về tài chính, tài sản và nghĩa vụ, trách nhiệm của đối
tượng quản lý. Thể chế quản lý kinh tế, quản lý tài chính và quản lý tài sản công
qui định cái gì được làm, cái gì không được làm, các gì làm phải có điều kiện;
đồng thời cũng xác lập các công cụ cưỡng chế, chế tài hành vi của các tổ chức,
của các đơn vị trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, tài sản công. Thể chế quản lý tài
sản công tại các đơn vị sự nghiệp phải căn cứ các thể chế quản lý kinh tế, quản
lý tài chính và quản lý tài sản công để sửa đổi và hoàn thiện cho phù hợp; đồng
thời lấy các thể chế quản lý kinh tế, quản lý tài chính và quản lý tài sản công làm
cơ sở để xây dựng, bổ sung và thể chế để quản lý tài sản công tại các đơn vị sự
nghiệp.
 Ý thức, năng lực của cán bộ, công chức trong bộ máy quản lý và các đơn
vị sự nghiệp.
Đây là nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của cơ chế. Do cơ
chế quản lý do chủ thể quản lý hoạch định thông qua các quan hệ pháp lý, tổ
chức theo luật định; Về nguyên tắc, cơ chế quản lý do bộ máy quản lý soạn thảo
và được quy chế hoá theo quy trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để
tác động vào đối tượng quản lý, cơ chế quản lý là sản phảm mang tính chủ quan,

động, đầu tư dài hạn, tài sản cố định, tài sản vô hình và các loại tài sản khác.
Nhiệm vụ chủ yếu của quản lý tài sản sự nghiệp là: xây dựng và hoàn
thiện các loại điều lệ, chế độ, xác định rõ quan hệ về quyền sở hữu tài sản, thực
hiện quản lý quyền sở hữu tài sản một cách hợp lý, sử dụng tài sản một cách tiết

18


kiệm và có hiệu quả, thực hiện chế độ sử dụng có hoàn trả đối với tài sản kinh
doanh, giám sát việc bảo toàn vốn và phát triển vốn đối với tài sản kinh doanh.
Nội dung quản lý tài sản sự nghiệp gồm có: đăng ký, xác định giới hạn,
thay đổi quyền sở hữu tài sản và xử lý tranh chấp về quyền sở hữu tài sản; sử
dụng, xử lý, đánh giá, thống kê báo cáo và giám sát về tài sản, thông báo cho cơ
quan tài chính cùng cấp về tình hình tài sản.
Nhà nước quản lý mọi tài sản sự nghiệp, giữ vững nguyên tắc tách biệt
giữa quyền sở hữu với quyền sử dụng, thực hiện chế độ quản lý nhà nước do
Nhà nước nắm quyền sở hữu thống nhất, chính quyền giám sát và quản lý theo
từng cấp và đơn vị được quyền chiếm hữu và sử dụng tài sản này.
Trong quá trình sử dụng tài sản công tại đơn vị sự nghiệp, một số đơn vị
sự nghiệp được phép chuyển tài sản không kinh doanh sang kinh doanh với điều
kiện các đơn vị này phải đảm bảo hoàn thành công tác bình thường được Nhà
nước giao và phải thu hồi vốn đầu tư mua sắm tài sản. Cơ quan quản lý tài sản
nhà nước các cấp có quyền giám sát, kiểm tra hiệu quả kinh tế, tình hình chia lời
của tài sản không kinh doanh chuyển thành tài sản kinh doanh của đơn vị, kịp
thời xử lý những vấn đề còn vướng mắc.
1.5.1.2. Cơ chế quản lý tài sản công trong khu vực sự nghiệp Việt nam.
• Quy định trong quản lý sử dụng tài sản
- Sử dụng tài sản
Tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp phải được quản lý, bảo quản và bảo
dưỡng thường xuyên theo đúng chế độ và tiêu chuẩn kỹ thuật của cơ quan Nhà