de tai tot nghiep CKI K16.doc


BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN XUÂN SƠN

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TỒN TRỮ, CẤP
PHÁT THUỐC TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN
TỈNH THANH HÓA NĂM 2014

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI 2015


BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN XUÂN SƠN

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TỒN TRỮ, CẤP
PHÁT THUỐC TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN
TỈNH THANH HÓA NĂM 2014

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC
MÃ SỐ: CK 60720412
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyễn Thanh Bình


MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ

1

Chương1. TỔNG QUAN

3

Hoạt động bảo quản, tồn trữ

3

1.1.1

Hoạt động bảo quản

3

1.1.2

Hoạt động tồn trữ

5

1.2

Hoạt động cấp phát



1.4.1

Trên cả nước

10

1.4.2

Tại Thanh Hóa

10

Bệnh viện Tâm Thần Thanh Hóa

11

1.5.1

Cơ cấu nhân lực của Bệnh viện Tâm Thần Thanh Hóa năm
2014

11

1.5.2

Cơ cấu tổ chức của Bệnh viện Tâm Thần Thanh Hóa năm
2014

12


Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu

25

2.1.1

Đối tượng nghiên cứu

25

2.1.2

Địa điểm nghiên cứu

25

2.1.3

Thời gian nghiên cứu

25

Nội dung và phương pháp nghiên cứu

25

2.2.1

Thiết kế nghiên cứu

3.1.1

Hoạt động bảo quản

30

3.1.2

Hoạt động tồn trữ

35

3.2.

Phân tích hoạt động cấp phát thuốc tại khoa dược bệnh viện
tâm thần Thanh Hóa năm 2014

39

Chương 4. BÀN LUẬN

51

1

Hoạt động bảo quản

51

2

DANH MỤC BẢNG

Tên bảng

STT

Trang

1.1

Cơ cấu nhân lực bệnh viện Tâm Thần Thanh Hóa năm 2014

11

1.2

Chức năng quản lý của trưởng khoa Dược

22

1.3

Cơ cấu nhân lực của khoa Dược bệnh viện

23

Phân loại và đặc điểm thiết kế hệ thống kho dược bệnh viện
3.1

tâm thần Thanh Hóa

Số liệu quan sát duy trì nhiệt độ và độ ẩm

34

3.7

Giá trị tiền thuốc tồn kho năm 2014

36

Tỷ lệ thuốc hư hao so với tỷ lệ thuốc sử dụng tại bệnh viện
3.8

Tâm thần Thanh hóa năm 2014

38

3.9

Một số chỉ số kê đơn cấp phát thuốc ngoại trú

48

3.10

Một số chỉ số chăm sóc bệnh nhân ngoại trú tại bệnh viện

49



24

3.1

Sơ đồ hệ thống kho của khoa Dược

30

3.2

Quy trình kiểm nhập thuốc của Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa

37

3.3

Quy trình cấp phát thuốc tại bệnh viện

39

3.4

Quy trình cấp phát thuốc nội trú

41

3.5

Lọ đựng thuốc uống của bệnh nhân



Phản ứng có hại của thuốc (Adverse Drug Reaction )

BHYT

Bảo hiểm y tế

CTQG

Chương trình quốc gia

DLS

Dược lâm sàng

KHTH

Kế hoạch tổng hợp

SĐK

Số đăng ký

SKS

Số kiểm soát

TTYT

Trung tâm y tế

khỏe tâm thần cộng đồng đã được thực hiện với mục tiêu nâng cao chất
lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân dân theo phương thức
lồng ghép vào hoạt động của trạm y tế xã phường.
Bệnh viên tâm thần là nơi triển khai dự án bảo vệ sức khỏe tâm thần
cộng đồng trên địa bàn tỉnh. Khoa dược bệnh viện tâm thần có nhiệm vụ
đảm bảo số lượng, chất lượng thuốc cho điều trị nội, ngoại trú đáp ứng yêu
cầu trong công tác điều trị an toàn hợp lý [1].
Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa là bệnh viện chuyên khoa hạng I
tuyến tỉnh với nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục, phòng bệnh, khám và điều
trị, phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần trong tỉnh Thanh Hóa.
Năm 2014 Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa được giao chỉ tiêu là 220 giường
bệnh nội trú và 1.600 bệnh nhân ngoại trú lĩnh thuốc hàng tháng tại bệnh
viện. Trong đó thực hiện 240 giường đạt 109,1% với công suất giường
bệnh đạt 100,7% cùng các chỉ số:
Tổng số lần khám bệnh

: 23.515 (đạt 116,41 % kế hoạch)

Tổng số bệnh nhân nội trú : 3.824 (đạt 123,35 % kế hoạch)
Tổng số bệnh nhân ngoại trú : 2.241 (đạt 140,06 % kế hoạch ) [11].

1


Trong những năm gần đây, đã có nhiều đề tài nghiên cứu về hoạt
động cung ứng thuốc của bệnh viện, so sánh hiệu quả của các nhóm thuốc
trong điều trị bệnh nhân tâm thần… Các đề tài chủ yếu tập trung nghiên
cứu về 4 nội dung của quy trình cung ứng thuốc trong bệnh viện, và so
sánh hiệu quả của Olanzapin và Haloperidol trong điều trị tâm thần phân
liệt. Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa cũng có những đặc thù riêng do nằm

- Căn cứ vào nhu cầu điều trị của mỗi Bệnh viện làm sao cho đảm
bảo quá trình xuất nhập kho an toàn, hợp lý và luôn có sự quản lý cấp phát,
kiểm tra giám sát từ khâu cấp phát đến khoa phòng và đến tay bệnh nhân,
thực hiện tốt quá trình kiểm kê, dự trữ và các biện pháp kỹ thuật bảo quản
thuốc [2], [3].
Yêu cầu về vị trí, thiết kế kho
Kho thuốc được bố trí ở nơi cao ráo, an toàn, thuận tiện cho việc
xuất, nhập, vận chuyển và bảo vệ, đảm bảo vệ sinh, chống nhiễm khuẩn,
diện tích kho cần đủ rộng để bảo đảm việc bảo quản thuốc, đáp ứng với yêu
cầu của từng mặt hàng thuốc, kho hóa chất (pha chế, sát khuẩn) bố trí ở khu
vực riêng;
Yêu cầu về trang thiết bị
- Trang bị tủ lạnh để bảo quản thuốc có yêu cầu nhiệt độ thấp;

3


- Kho có quạt thông gió, điều hòa nhiệt độ, nhiệt kế, ẩm kế, máy hút ẩm;
- Các thiết bị dùng để theo dõi điều kiện bảo quản phải được hiệu chuẩn
định kỳ;
- Có đủ giá, kệ, tủ để xếp thuốc; khoảng cách giữa các giá, kệ đủ rộng để
vệ sinh và xếp dỡ hàng;
- Đủ trang thiết bị cho phòng cháy, chữa cháy (bình cứu hỏa, thùng cát,
vòi nước) [7].
Quy định về bảo quản
Thuốc, hoá chất, vắc xin, sinh phẩm được bảo quản đúng yêu cầu
điều kiện bảo quản do nhà sản xuất ghi trên nhãn hoặc theo yêu cầu của
hoạt chất (với các nhà sản xuất không ghi trên nhãn) để đảm bảo chất lượng
của sản phẩm. Có sổ theo dõi công tác bảo quản, kiểm soát, sổ theo dõi
nhiệt độ, độ ẩm tối thiểu 2 lần (sáng, chiều) trong ngày và theo dõi xuất,

sàng và bệnh nhân ngoại trú tại khoa khám bệnh. Đối với đơn thuốc cấp
cho bệnh nhân ngoại trú sau khi được kiểm duyệt, bệnh nhân nhận thuốc
tại nơi cấp thuốc ngoại trú. Đối với thuốc cho bệnh nhân nội trú, điều
dưỡng tổng hợp thuốc từ bệnh án vào sổ tổng hợp thuốc sau đó vào phiếu
lĩnh thuốc, riêng thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần vào phiếu riêng.
Phiếu lĩnh thuốc phải được trưởng khoa hoặc người được trưởng khoa uỷ
quyền phê duyệt. Nếu đơn thuốc, phiếu lĩnh thuốc sai sót khoa Dược có
quyền từ chối cấp phát và thông báo lại với Bác sĩ, phối hợp với Bác sĩ
lâm sàng trong việc điều chỉnh đơn hoặc thay thế đơn thuốc [3].
Tùy thuộc vào điều kiện nhân lực của đơn vị, Khoa Dược đưa thuốc
đến các khoa lâm sàng hoặc khoa lâm sàng nhận thuốc tại khoa Dược theo
quy định của Giám đốc bệnh viện.
Kiểm tra, đối chiếu khi cấp phát thuốc:
Thể thức phiếu lĩnh thuốc hoặc đơn thuốc;
5


Kiểm tra tên thuốc, nồng độ (hàm lượng), dạng bào chế, liều dùng,
đường dùng, khoảng cách dùng thuốc trên đơn thuốc với thuốc sẽ giao;
Nhãn thuốc, chất lượng thuốc;
Số lượng, số khoản thuốc trong đơn thuốc, phiếu lĩnh thuốc với số
thuốc sẽ giao;
Sau khi cấp phát phải vào thẻ kho theo dõi thuốc hàng ngày, cấp phát
thuốc theo nguyên tắc thuốc nhập trước xuất trước, thuốc có hạn ngắn hơn xuất
trước. Thuốc cấp phát phải đảm bảo còn hạn sử dụng và đảm bảo chất lượng
Tất cả các thuốc trước khi cấp phát cho các khoa phòng, cho bệnh
nhân trong giờ hành chính đều phải được Trưởng khoa Dược hoặc Dược sĩ
được ủy quyền duyệt phiếu lĩnh thuốc.
Sử dụng thuốc là hoạt động chuyên môn nhằm giúp bệnh nhân sử
dụng thuốc được an toàn, hợp lý đảm bảo phát huy được chất lượng của

về kê đơn thuốc nội trú, ngoại trú [3], [9].
Giao phát thuốc: Khoa Dược tổ chức cấp phát thuốc bảo đảm chất
lượng, phát thuốc kịp thời để người bệnh được dùng thuốc đúng thời gian.
Thuốc sau khi được đóng gói và dán nhãn sẽ được cấp phát cho bệnh nhân,
trước khi cho người bệnh dùng thuốc điều dưỡng phải công khai thuốc cho
bệnh nhân, kiểm tra thuốc so với y lệnh, kiểm tra hạn sử dụng và chất
lượng cảm quan của thuốc.
Sự tuân thủ của người bệnh: Người bệnh phải tuân thủ điều trị,
không tự ý bỏ thuốc hoặc tự ý dùng thuốc không đúng chỉ định của thày
thuốc, các khoa lâm sàng phải có trách nhiệm trong việc cho người bệnh
dùng thuốc và phải có hướng dẫn theo dõi việc dùng thuốc của bệnh nhân.
- Thông tin về thuốc cho bệnh nhân và hướng dẫn, giải thích bệnh
nhân tuân thủ điều trị.
- Theo dõi, giám sát, việc sử dụng thuốc của người bệnh trong quá
trình điều trị.
- Đảm bảo 5 đúng: đúng người bệnh, đúng thuốc, đúng liều dùng,
đúng đường dùng, đúng thời gian.
7


- Trực tiếp chứng kiến người bệnh dùng thuốc và theo dõi phát hiện
kịp thời các bất thường của người bệnh trong khi dùng thuốc.
Từ các khâu chẩn đoán, kê đơn, cấp phát đến thông tin thuốc và theo dõi
dùng thuốc chính là quá trình chăm sóc bằng thuốc cho bệnh nhân. Trong quá
trình này cần xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa Bác sĩ (chịu trách
nhiệm về chỉ định), Dược sĩ (thông tin và tư vấn), Điều dưỡng là người thực
hiện y lệnh và người bệnh, do đó lấy người bệnh là trung tâm [4].
Khoa điều trị phải có sổ và mẫu báo cáo theo dõi phản ứng có hại của thuốc.
Nếu có trường hợp nào xảy ra khoa điều trị phải làm báo cáo theo mẫu
gửi về khoa dược. Khoa dược có trách nhiệm gửi báo cáo về trung tâm

- Trầm cảm tái diễn.
Các rối loạn bệnh tâm căn có liên quan đến stress và dạng cơ thể.
Các rối loạn nhân cách và hành vi ở người trưởng thành.
Chậm phát triển tâm thần.
Các rối loạn hành vi và cảm xúc khởi phát ở trẻ em và thanh thiếu niên.
1.3.3. Thuốc sử dụng điều trị bệnh tâm thần
3 tác dụng chủ yếu chống loạn thần
- Chống triệu chứng dương tính bao gồm các biến đổi quá mức quá
trình tư duy (hoang tưởng), tri giác (ảo giác), lời nói và thông báo (ngôn
ngữ hỗn loạn) và kiểm soát hành vi (hành vi thanh xuân và căng trương
lực). Các triệu chứng dương tính này có thể được chia làm hai mức độ khác
nhau: Mức độ loạn thần bao gồm các hoang tưởng và ảo giác và mức độ
hỗn loạn bao gồm rối loạn ngôn ngữ và hành vi.
- Êm dịu làm giảm kích động vận động lo âu.
- Chống triệu chứng âm tính và sự sa sút ở bệnh nhân tâm thần phân
liệt thể hiện sự tiêu hao, mất mát các hoạt động tâm thần sẵn có [16], [19].
Các tác dụng phụ.
- Các hội chứng ngoại tháp: Co cứng kiểu ngoại tháp, hội chứng bất
động hoặc tăng động, run, rối loạn vận động.
9


- Rối loạn thần kinh thực vật: Giảm huyết áp động mạch, táo bón,
giảm tiết nước bọt, khô niêm mạc, thay đổi điều hòa thân nhiệt.
- Rối loạn tâm thần: Bồn chồn, trầm cảm.
Thuốc chống loạn thần
- Thuốc chống loạn thần cổ điển: Clopromazin, Levomepromazin,
Haloperidol, Thioridazin….
-Thuốc chống loạn thần thế hệ mới: Olanzapin, Risperidon, Sulpirid,
paliperidone, Quetiapin.

Năm 2014, tổng số bệnh nhân tâm thần đang được quản lý, điều trị
ngoại trú tại 27 Trung tâm y tế huyện thị, Thành phố khoảng 4.009 người
với kinh phí ngoại trú 266.760.176 đồng cho cả năm [12].
Các thuốc cấp về tuyến xã (phường):
Aminazin 25 mg
Haloperidol 1,5mg
Phenobarbital 10mg
Phenobarbital 100mg
1.5. Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa
1.5.1. Cơ cấu nhân lực bệnh viện tâm thần Thanh hóa
Bảng 1.1. Cơ cấu nhân lực của bệnh viện tâm thần Thanh hóa
TT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

Cán bộ nhân viên
Bác sĩ chuyên khoa II
Bác sĩ chuyên khoa I
Thạc sĩ
Bác sĩ
Dược sĩ đại học
Điều dưỡng chuyên khoa I

100

Bệnh viện Tâm Thần Thanh Hóa được thành lập năm 1972, từ khoa
tâm thần kinh của bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa. Qua 40 năm xây
11


dựng và trưởng thành, đến năm 2012 là bệnh viện chuyên khoa hạng I
tuyến tỉnh [19]. Với đội ngũ cán bộ vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ
cũng như tuổi công tác, với sự nổ lực phấn đấu không ngừng, cũng như
tinh thần trách nhiệm hết lòng vì người bệnh của toàn thể cán bộ bệnh viện
và sự quan tâm tạo điều kiện của các cấp đảng chính quyền, của ngành y tế,
trong những năm qua Bệnh viện đã đi vào hoạt động toàn diện và ngày
càng phát triển [4]. Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa đã đóng góp không nhỏ
vào việc chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân dân tỉnh Thanh Hóa và
giảm tải lớn cho các bệnh viện tuyến Trung ương. Cũng do tính chất của
một bệnh viện chuyên khoa, các Bác sĩ và Điều dưỡng viên luôn được luân
chuyển một cách linh hoạt giữa các khoa phòng, tạo điều kiện thuận lợi cho
việc bố trí nhân lực và phát huy khả năng của cán bộ viên chức.
Trong đó:
- Cán bộ Dược chiếm tỷ lệ 5,43% so với toàn bệnh viện
- Tỷ lệ Dược sĩ đại học trên tổng số Bác sĩ trong toàn bệnh viện là:
12,5% tỷ lệ này còn thấp (Theo Quyết định số: 07/QĐ- UB LĐTL ngày
23/1/1975 của ủy ban kế hoạch nhà nước thì cứ 3-5 Bác sĩ cần 1 Dược sĩ và
theo thống kê năm 2000 thì ở tuyến điều trị tỷ lệ 1 Dược sĩ đại học có 7
Bác sĩ).
- Tỷ lệ cán bộ có trình độ chuyên môn (Bác sĩ, Dược sĩ đại học, sau
đại học) chiếm tỷ lệ: 18 % so với toàn Bệnh viện.
- Tỷ lệ Bác sĩ sau đại học chiếm: 13%
- Tỷ lệ Điều dưỡng sau đại học chiếm: 0,35 %


Khoa nam
II

Phòng
TCCB

Khoa Nữ

Khoa Xét
nghiệm

Phòng
TCKT

Khoa
PHCN- Nhi

Khoa KS
nhiễm khuẩn

Phòng
Hành chính

Khoa y học
cổ truyền

Khoa dinh
dưỡng
Khoa

tâm và chú trọng. vì vậy để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng
tăng, trong năm vừa qua bệnh viện đã chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể
hàng tháng, quý và cả năm, thường xuyên tổ chức định kỳ sơ kết đánh giá,
rút kinh nghiệm. Chất lượng công tác khám, chữa bệnh ngày càng được
nâng lên, các máy móc trang thiết bị y tế sử dụng phát huy tốt hiệu quả
trong khám chữa bệnh trong đó các máy như: Máy điện não đồ, máy chụp
X- quang DR, máy CT Scanner 2 lớp cắt, máy siêu âm Dopple mạch máu
não, máy kích thích từ xuyên xọ, máy đo lưu huyết não ... đã hoạt động khá
hiệu quả trong việc hổ trợ cho công tác khám và điều trị và đã tạo điều kiện
thuận lợi cho bệnh nhân trong tỉnh Thanh Hóa và bệnh nhân các vùng lân
cận trong việc khám chữa bệnh, và góp một phần làm giảm tải cho các
bệnh viện tuyến trên.
14


1.5.3. Chức năng, nhiệm vụ của Bệnh viện
Chức năng
Bệnh viện tâm thần Thanh Hóa là đơn vị sự nghiệp y tế, trực thuộc
sở y tế Thanh hóa, có chức năng khám, chữa bệnh, phòng bệnh và phục hồi
chức năng cho người bệnh tâm thần trên địa bàn tỉnh. Bệnh viên tâm thần
Thanh Hóa là đơn vị có tư cách pháp nhân, có trụ sở riêng, có con đấu
riêng và được mở tài khoản tại kho bạc Nhà nước.
Nhiệm vụ
Khám, chữa bệnh, phòng bệnh và phục hồi chức năng cho người
bệnh tâm thần trên địa bàn tỉnh:
Trực tiếp khám, cấp cứu, điều trị cho bệnh nhân tâm thần trên địa
bàn tỉnh cả nội trú hoặc ngoại trú;
Tiếp nhận mọi bệnh nhân tâm thần do người bệnh tự đến hoặc do
người nhà, các tổ chức khác chuyển đến;
Tham gia khám giám định sức khóe tâm thần và giám định pháp y

Là đơn vị tham mưu cho Sở Y Tế mô hình quản lý bệnh tâm thần
trên địa bàn tỉnh;
Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện công tác chỉ đạo tuyến, thường
xuyên kiểm tra các hoạt động phòng chống bệnh tâm thần của tuyến dưới,
thực hiện sơ kết và tổng kết theo định kỳ, chỉ đạo y tế cơ sở thực hiện dự án
phòng, chống bệnh tâm thần tại cộng đồng trong chương trình mục tiêu y tế
quốc gia.
Tố chức triển khai chương trình và dự án bảo vệ sức khỏe tâm thần
cộng đồng
Phối hợp với trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe xây dựng kế
hoạch, nội dung để tham gia với các cơ quan thông tin đại chúng trên địa
bàn tỉnh thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục sức khỏe tâm thần nâng
cao kiến thức phòng, chống bệnh tâm thần trong cộng đồng.
16