CHUYÊN ĐỀ LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1925 ĐẾN NĂM 1930
1.Tác giả: Vũ Thị Trâm. Trường THPT DTNT Tỉnh.
2. Đối tượng bồi dưỡng: Học sinh lớp 12.
3. Dự kiến số tiết bồi dưỡng: 8 tiết.
4. Hệ thống kiến thức và bài tập sử dụng trong chuyên đề.
A. NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN NẮM:
I. Sự ra đời và hoạt động của ba tổ chức cách mạng:
1. Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên:
* Sự ra đời:
- tháng 11/1924, sau khi đến Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc
Mở lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ. Phần lớn học viên là thanh niên, trí thức Việt Nam
yêu nước. Họ học làm cách mạng, học cách bí mật. Phần lớn số học viên đó sau khi
“học xong, họ lại bí mật về nước truyền bá lí luận giải phóng dân tộc và tổ chức nhân
dân”. Một số người được gửi sang học tại trường đại học phương đông ở Matxcova
(Liên Xô) hoặc trường quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc).
- Tháng 2/1925, Nguyễn Ái Quốc đã giác ngộ, lực chọn một số thanh niên tích cực
trong “tâm tâm xã”, lập ra Cộng sản đoàn.
- Tháng 6/1925, Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.
* Mục đích:
Nhằm tổ chức và lãnh đạo quần chúng đoàn kết, tranh đấu để đánh đổ đế quốc chủ
nghĩa pháp và tay sai để tự cứu lấy mình.
* Tổ chức:
- Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Hội là Tổng bộ, trong đó có Nguyễn Ái Quốc, Hồ
Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn. Trụ sở của tổng bộ đặt tại Quảng Châu.
* Hoạt động:
- Từ 1925 – 1927, Người mở lớp huấn luyện đào tạo cán bộ tại Quảng Châu.
- Báo thanh niên của Hội do Nguyễn Ái Quốc sáng lập, ra số đầu tiên ngày 21/6/1925.
- Đầu năm 1927, tác phẩm Đường Kách mệnh, gồm những bài giảng của Nguyễn Ái
Quốc ở các lớp huấn luyện tại Quảng Châu được xuất bản.
Báo Thanh niên và tác phẩm đường kách mệnh đã trang bị lí luận cách mạng giải phóng
dân tộc cho cán bộ của hội Việt Nam cách mạng thanh niên để tuyên truyền đến giai cấp
25/12/1927, Nguyễn Thái Học, Phó đức chính… đã thành lập Việt nam quốc dân đảng.
Đây là một chính đảng yêu nước, đấu tranh giành lại độc lập tự do cho dân tộc.
* Cương lĩnh:
- Lúc đầu mới thành lạp, chính đảng này chưa có chính cương rõ ràng, chỉ nêu chung
chung là: Trước làm dân tộc cách mạng, sau làm thế giới cách mạng.
- Chương trình hành động của VNQD công bố năm 1929 đã nêu nguyên tắc tư tưởng:
“tự do – bình đẳng – bác ái”.
- Chương trình của đảng chia thành bốn thời kì. Thời kì cuối cùng là bất hợp tác với
chính phủ Pháp và triều đình Nguyễn, cổ động bãi công, đánh đuổi giặc Pháp, đánh
đuổi ngôi vua, thiết lập dân quyền.
* Phương pháp cách mạng:
- Tiến hành cách mạng bằng bạo lực, chú trọng lấy lực lượng binh lính người Việt trong
quân đội Pháp giác ngộ làm lực lượng chủ lực.
* Tổ chức và địa bàn hoạt động:
- Tổ chức cơ sở của quốc dân đảng trong quần chúng rất ít, địa bàn hoạt động chỉ bó hẹp
trong một số địa phương ở bắc kì, còn ở trung kì và nam kì không đáng kể.
b. Khởi nghĩa Yên Bái:
*Nguyên nhân:
- Tháng 2/1929, VNQDD tổ chức vụ ám sát tên trùm mộ phu Ba Danh ở Hà Nội. Nhân
sự kiện này, thực dân Pháp tiến hành một cuộc khủng bố dã man.
- Bị động trước tình thế, những nhà lãnh đạo chủ chốt của VNQDD đã quyết định dốc
hết lực lượng nhằm thực hiện một cuộc bạo động cuối cùng.
* Diễn biến:
- Đêm 9/2/1930, cuộc khởi nghĩa của Việt Nam quốc dân đảng nổ ra ở Yên Bái.
- Cùng đêm đó, khởi nghĩa nổ ra ở Phú Thọ, Sơn tây; sau đó là Hải Dương, Thái Bình…
Ở Hà Nội, cũng có đánh bom phối hợp.
* Kết quả, ý nghĩa:
- Cuộc khởi nghĩa thất bại nhanh chóng.
- Sự ra đời của 3 tổ chức cộng sản là một xu thế khach quan của cuộc vận động giải
phóng dân tộc ở Việt Nam theo con đường Cách mạng vô sản.
- Sự ra đời của 3 tổ chức cộng sản ở Việt Nam đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc
của giai cấp công nhân..
- Là bước chuẩn bị trực tiếp về mặt tổ chức tiến tới thành lập một đảng cộng sản duy
nhất ở Việt Nam…
- Tuy vậy, 3 tổ chức cộng sản lại hoạt động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng gây ra ảnh
hưởng không tốt đến phong trào.
2. Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam:
a. Hoàn cảnh lịch sử:
- Năm 1929,phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân, tiểu tư sản và các tầng lớp
nhân dân yêu nước khác đã phát triển, kết thành một làn sóng dân tộc dân chủ ngày
càng lan rộng.
- Cuối năm 1929, ba tổ chức cộng sản ra đời ở Việt Nam: Đông Dương cộng sản Đảng,
An Nam cộng sản Đảng và Đông Dương cộng sản liên đoàn. Sự ra đời của ba tổ chức
cộng sản là một xu thế khách quan của cuộc vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam
theo con đường cách mạng vô sản. Nhưng các tổ chức đó đều hoạt động riêng rẽ, tranh
giành ảnh hưởng với nhau, làm cho phong trào cách mạng trong nước có nguy cơ dẫn
đến sự chia rẽ lớn. Nó đặt ra yêu cầu phải thống nhất các tổ chức cộng sản thành một
đảng cộng sản duy nhất.
Giữa lúc đó, Nguyễn Ái Quốc được tin HVNCMTN phân liệt thành hai nhóm, người
liền rời khỏi Xiêm, sang Trung Quốc để thống nhất các tổ chức cộng sản.
- Với cương vị là phái viên của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc triệu tập đại biểu
của Đông Dương cộng sản Đảng và AN Nam Cộng sản đảng đến cửu long (Hương
Cảng, Trung Quốc) để bàn việc hợp nhất.
- Hội nghị hợp nhất họp từ 6/1/1930 đến 8/2/1930.
b. Nội dung hội nghị:
- Hội nghị hợp nhất Đảng họp ở Cửu Long (Hương Cảng - Trung Quốc) từ ngày
- Tại hội nghị thống nhất ba tổ chức cộng sản tại Hương Cảng Trung Quốc (từ ngày
6/1/1930 – 8/2/1930), Người đã thông qua Chính cương vắn tắt của đảng, sách lược vắn
tắt của đảng, đó là cương lĩnh chính trị đầu tiên của đảng cộng sản Việt Nam.
*. Nội dung:
- Cương lĩnh xác định đường lối chiến lược cách mạng của Đảng là tiến hành “tư sản
dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”.
- Nhiệm vụ của cuộc cách mạng là dánh đổ đế quốc Pháp, bọn phong kiến và tư sản
phản cách mạng, làm cho nước Việt Nam được độc lập tự do; lập chính phủ công nông
binh, tổ chức quân đội công nông, tịch thu hết sản nghiệp lớn của đế quốc, tịch thu hết
ruộng đất của đế quốc và bọn phản cách mạng chia cho dân cày nghèo, tiến hành cách
mạng ruộng đất…
- Lực lượng cách mạng là công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức; còn phú nông,
trung, tiểu địa chủ và tư sản thì lợi dụng hoặc trung lập.
- Phải liên lạc với các dân tộc bị áp bức và vô sản thế giới.
- Đảng cộng sản Việt Nam – đội tiên phong của giai cấp vô sản sẽ giữ vai trò lãnh đạo.
* Ý nghĩa:
- Là một cương lĩnh cách mạng giải phóng dân tộc sáng tạo, kết hợp đúng đắn vấn đề
giai cấp và vấn đề dân tộc. Độc lập tự do là tư tưởng cốt lõi của cương lĩnh này.
- Nêu lên vấn đề chiến lược của cáh mạng giải phóng dân tộc nước ta, đáp ứng yêu cầu
của lịch sử.
- Giải quyết tình trạng khủng hoảng về đường lối.
3. Ý nghĩa lịch sử của sự ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN):
- ĐCSVN ra đời là kết quả của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp quyết liệt của nhân
dân Việt Nam, là sự sàng lọc nghiêm khắc của lịch sử trên con đường đấu tranh trong
mấy thập kỉ đầu thế kỉ XX.
- Đảng ra đời là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác Lê nin với phong trào
công nhân và phong trào yêu nước ở Việt Nam trong thời đại mới.
- Việc thành lập đảng là một bước ngoặt vĩ đai trong lịch sử cách mạng nước ta. Từ đây,
Cách mạng thanh niên đi vào nhà máy, đồn điền... để tuyên truyền vận động cách mạng,
nâng cao ý thức chính trị cho giai cấp công nhân => Phong trào công nhân ngày càng
phát triển và trở thành nòng cốt của phong trào dân tộc trong cả nước…
- Đến năm 1929, đáp ứng yêu cầu của phong trào công nhân và phong trào yêu nước,
chi bộ cộng sản đầu tiên được thành lập tại Hà Nội (tháng 3/1929). Sau đại hội lần thứ
nhất (tháng 5/1929), Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên phân hoá thành hai tổ chức
cộng sản (Đông Dương Cộng sản Đảng (tháng 6/1929) và An Nam Cộng sản Đảng
( tháng 8/ 1929).
* Ý nghĩa:
- Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ra đời là mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển
của cách mạng nước ta, nhờ hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên, chủ
nghĩa Mác – Lê nin được truyền bá rộng rãi vào nước ta, thúc đẩy phong trào dân tộc
dân chủ phát triển…
- Là bước chuẩn bị về tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam...Đây là
bước quá độ nhằm chuẩn bị cho sự ra đời của một chính Đảng cộng sản. Hội là tổ chức
tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam...
Câu 2: Tổ chức cách mạng nào là tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam
năm 1930. Những nét chính về sự ra đời, hoạt động và ý nghĩa của tổ chức cách
mạng đó.
* Hội Việt Nam cách mạng thanh niên là tổ chức cách mạng tiền thân của Đảng
Cộng sản Việt Nam.
* Những nét chính về sự ra đời và hoạt động:
* Sự thành lập:
* Hoạt động:
* Ý nghĩa:
Câu 3: Sự ra đời và hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên. Tại sao
nói Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là tổ chức cách mạng yêu nước theo lập
trường cách mạng vô sản.
* Sự ra đời
* Hoạt động
- VNQDĐ chưa có cương lĩnh rõ ràng, thành phần ô hợp, không tập hợp được đông đảo
quần chúng nhân dân tham gia...Trong khi đó Hội Việt Nam cách mạng thanh niên hoạt
động mạnh mẽ, gây ảnh hưởng lớn và lôi kéo được đông đảo quần chúng nhân dân tham
gia với đường lối và cương lĩnh rõ ràng...
- Khởi nghĩa bị động, không chuẩn bị kĩ càng, thực dân Pháp còn đủ sức mạnh để đàn
áp.
* Tuy thất bại nhưng đã cổ vũ tinh thần yêu nước, chí căm thù giặc của nhân dân. Nối
tiếp tinh thần yêu nước, bất khuất của dân tộc Việt Nam...
Câu 5: Sự xuất hiện các tổ chức cộng sản ở Việt Nam năm 1929? Ý nghĩa lịch sử?
(Trình bày về sự ra đời của ba tổ chức cộng sản và ý nghĩa của sự ra đời?)
* Sự xuất hiện các tổ chức cộng sản ở Việt Nam năm 1929? Ý nghĩa lịch sử?
* Ý nghĩa:
Câu 6: Sự thành lập và ý nghĩa lịch sử của sự ra đời ba tổ chức cộng sản ở Việt
Nam. Tại sao năm 1930 lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc quyết định thống nhất ba tổ chức
cộng sản thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam?
* Sự thành lập:
* Ý nghĩa:
* Năm 1930 lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc quyết định thành lập Đảng Cộng sản:
- Đầu năm 1930 phong trào cách mạng ở nước ta: phong trào công nhân và phong trào
yêu nước của các giai cấp phát triển mạnh yêu cầu thành lập chính đảng vô sản để lãnh
đạo phong trào
- Ở trong nước có ba tổ chức cộng sản hoạt động riêng rẽ nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng
không tốt đến phong trào cách mạng trong nước yêu cầu thống nhất các tổ chức cộng
sản để thành lập chính đảng duy nhất
- Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc nhận thức được yêu cầu đó được sự ủy nhiệm của Quốc tế
Cộng sản đã tổ chức hội nghị thống nhất ba tổ chức cộng sản thành lập một chính đảng
duy nhất.
Câu 7: Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1-1930)? Nguyên nhân dẫn
có giá trị lý luận và thực tiễn lâu dài đối với cách mạng Việt Nam
- Cương lĩnh xác định đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam, nhiệm vụ cách
mạng, lực lượng cách mạng …đây là cương lĩnh GPDT sáng tạo kết hợp đúng đắn vấn
đề dân tộc và vấn đề giai cấp…
- Hội nghị ngày 6-1-1930 sáng lập ra đảng, chỉ rõ giai cấp công nhân là giai cấp lãnh
đạo cách mạng, đề ra đường lối cách mạng đúng đắn cho dân tộc . Nguyễn Ái Quốc đã
giải quết được yêu cầu khách quan của LS đặt ra…- là công lao vĩ đại nhất của Nguyễn
Ái Quốc đối với lịch sử dân tộc ta.
Câu 9: Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập đảng cộng sản Việt Nam. (Tại sao nói:
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã tạo ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng
Việt Nam?)
* Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập đảng cộng sản Việt Nam:
Câu 10: Bằng những sự kiện lịch sử chọn lọc làm rõ vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái
Quốc trong cuộc vận động thành lập Đảng cộng sản Việt Nam.
* Truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin về nước chuẩn bị những điều kiện về tư tưởng,
chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng
- Cuộc vận động thành lập Đảng bắt đầu từ khi Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác
- Lênin kết thúc Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập. Trước yêu cầu của lịch sử cách
mạng Việt Nam đang khủng hoảng trầm trọng về giai cấp lãnh đạo và đường lối CM....
- Sau thời gian đi tìm đường cứu nước năm 1920 đọc bản "Sơ thảo lần thứ nhất những
luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa" của Lênin, tham gia sáng lập Đảng Cộng
sản Pháp, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên, mở đường giải quyết khủng
hoảng về đường lối.
- Từ 1921 đến 1923 hoạt động ở Pháp viết báo....viết sách " Bản án chế độ thực dân
Pháp"...những tài liệu này được bí mật truyền bá về nước thức tỉnh nhân dân, truyền bá
những tư tưởng cách mạng về nước
- Tháng 6-1923 sang Liên Xô tham gia viết bài cho các báo, tạp chí..tham dự đại hội V
của Quốc tế Cộng sản nêu rõ quan điểm về cách mạng giải phóng dân tộc các thuộc
dân cày nghèo...
- Những nhiệm vụ trên bao gồm hai nội dung chống đế quốc và chống phong kiến, song
nhiệm vụ chống đế quốc được nhấn mạnh hơn. Điều đó phù hợp với yêu cầu thực tiễn phải giải quyết mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế
quốc Pháp, đáp ứng nguyện vọng độc lập tự do của nhân dân...
- Lực lượng cách mạng là công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức; còn đối với phú
nông, trung, tiểu địa chủ và tư sản thì lợi dụng hoặc trung lập...
- Đó là chủ trương tập hợp mọi lực lượng có mâu thuẫn với đế quốc Pháp về quyền lợi
dân tộc, phù hợp với thái độ chính trị và khả năng cách mạng của các giai cấp và tầng
lớp trong xã hội Việt Nam; huy động lực lượng toàn dân tộc vào cuộc đấu tranh giành
độc lập dân tộc...
Câu 12: Hãy làm sáng tỏ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt
Nam "là một cương lĩnh giải phóng dân tộc đúng đắn và sáng tạo".
- Một cương lĩnh chính trị đúng đắn là cương lĩnh phù hợp với thực tế, phản ánh đúng
yêu cầu khách quan của lịch sử, vì thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm tra chân lí.
Sự đúng đắn trong cương lĩnh chính trị đầu tiên thể hiện trên một số điểm chủ yếu như
sau:
+ Về đường lối chiến lược: Cương lĩnh khẳng định "làm tư sản dân quyền cách mạng và
thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản".Trong bối cảnh các phong trào yêu nước
chống Pháp ở Việt Nam theo các khuynh hướng phong kiến và tư sản đều thất bại, thì
để giành độc lập dân tộc chỉ có thể đi theo khuynh hướng vô sản. Việc xác định đường
lối chiến lược cách mạng như vậy là đúng đắn.
+ Về nhiệm vụ cách mạng: Cương lĩnh hết sức nhấn mạnh vấn đề dân tộc, đưa nhiệm
vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Điều đó đáp ứng đúng đòi hỏi khách quan của lịch
sử, vì ở nước Việt Nam thuộc địa, mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế
quốc xâm lược là mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu, ngày càng phát triển gay gắt.
Nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt ra vô cùng cấp thiết.
+ Về lực lượng cách mạng, cương lĩnh chủ trương tập hợp rộng rãi mọi lực lượng dân
tộc. Chủ trương đó phù hợp với thái độ chính trị và khả năng cách mạng của mỗi giai