BỘ TÀI CHÍNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING
-------------------

TRẦN MẠNH HÀ

PHÂN TÍCH NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
QUẢN LÝ HIỆU QUẢ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC DÀNH
CHO CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TỈNH QUẢNG TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60.34.02.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. ĐÀO DUY HUÂN

TP.HCM, Tháng 07/2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam kết rằng tôi đã viết luận văn này một cách độc lập và không sử
dụng các nguồn thông tin hay tài liệu tham khảo nào khác ngoài những tài liệu và
thông tin đã được liệt kê trong danh mục tài liệu tham khảo trích dẫn của luận văn.
Những trích đoạn hay nội dung tham khảo từ các nguồn khác nhau được liệt kê
trong danh mục tài liệu tham khảo theo hình thức những đoạn trích dẫn nguyên văn
hoặc lời diễn giải trong luận văn kèm theo thông tin về nguồn tham khảo rõ ràng.
Bản luận văn này chưa từng được xuất bản và cũng chưa được nộp cho một
Hội đồng nào khác cũng như chưa chuyển cho bất kỳ một bên nào khác có quan tâm
đến nội dung luận văn./.

5

LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................ ii
T
8
5

T
8
5

MỤC LỤC ..................................................................................................................... iii
T
8
5

T
8
5

DANH MỤC VIẾT TẮT ............................................................................................ viii
T
8
5

T
8
5

DANH MỤC BẢNG ................................................................................................... viii


T
8
5

1.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ............................................................................... 1
T
8
5

T
8
5

1.2. MỤC TIÊU, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU .................................................................. 2
T
8
5

T
8
5

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: .............................................................................. 2
T
8
5

T
8

T
8
5

T
8
5

1.4.1 Quy trình nghiên cứu .............................................................................................. 3
T
8
5

T
8
5

1.4.2 Số liệu sử dụng trong luận văn bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và số liệu thứ cấp ....... 4
T
8
5

T
8
5

1.4.2.1 Dữ liệu sơ cấp: ..................................................................................................... 4
T
8
5

5

1.6. KẾT CẤU LUẬN VĂN .......................................................................................... 5
T
8
5

T
8
5

Tóm tắt chương 1: ......................................................................................................... 6
T
8
5

T
8
5

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HIỆU QUẢ NGÂN SÁCH NHÀ
T
8
5

NƯỚC DÀNH CHO CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ...................... 7
T
8
5


2.1.3. Yêu cầu của hoạt động quản lý ngân sách nhà nước ............................................. 9
T
8
5

T
8
5

2.1.4. Các nội dung của hoạt động quản lý ngân sách nhà nước................................... 10
T
8
5

T
8
5

2.1.4.1. Lập dự toán ngân sách ...................................................................................... 11
T
8
5

T
8
5

2.1.4.2. Chấp hành ngân sách ........................................................................................ 12
T
8

8
5

2.1.6.2. Hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước ........................................................ 21
T
8
5

T
8
5

2.1.6.3. Hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước ........................................................ 22
T
8
5

T
8
5

2.1.6.4. Hiệu quả vay và sử dụng vốn vay .................................................................... 22
T
8
5

T
8
5


T
8
5

T
8
5

2.2.2. Quản lý ngân sách nhà nước dành cho các trường trung học phổ thông ............ 26
T
8
5

T
8
5

2.2.2.1. Cơ chế quản lý ngân sách nhà nước dành cho các trường THPT .................... 26
T
8
5

T
8
5

2.2.2.2. Nguồn tài chính của các trường trung học phổ thông ...................................... 27
T
8
5

8
5

iv


2.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH
T
8
5

NHÀ NƯỚC DÀNH CHO CÁC TRƯỜNG THPT ...................................................... 34
T
8
5

2.3.1. Các nhân tố chung tác động đến hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước dành cho
T
8
5

các trường THPT ........................................................................................................ 34
T
8
5

2.3.1.1 . Điều kiện kinh tế - xã hội ................................................................................ 34
T
8
5

2.3.1.3 . Cơ chế quản lý ngân sách nhà nước ................................................................ 35
T
8
5

T
8
5

T
8
5

T
8
5

2.3.1.4.Chính
T
8
5

T5
8
5
T
8

sách


8
5

2.3.2.1. Chủ trường quản lý ngân sách của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực GD
T
8
5

- ĐT ................................................................................................................... 36
T
8
5

2.3.2.2. Trình độ bộ máy kế toán tại các trường THPT................................................. 36
T
8
5

T
8
5

2.3.2.3. Hệ thống kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng tài chính ở các trường THPT ....... 37
T
8
5

T
8
5

8
5

NƯỚC DÀNH CHO CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH QUẢNG
TRỊ ................................................................................................................................ 40
T
8
5

3.1. MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU ..................................................... 40
T
8
5

T
8
5

3.2. MẪU NGHIÊN CỨU ............................................................................................. 42
T
8
5

T
8
5

3.2.1. Đối tượng mẫu: .................................................................................................... 42
T
8

8
5

v


3.3.1. Thiết kế thang đo ................................................................................................. 43
T
8
5

T
8
5

3.3.2. Thiết kế bảng hỏi ................................................................................................. 44
T
8
5

T
8
5

3.4. TRIỂN KHAI THU NHẬP DỮ LIỆU ................................................................... 45
T
8
5

T

3.5.3. Phân tích nhân tố khám phá................................................................................. 47
T
8
5

T
8
5

3.5.4. Phân tích hồi quy và kiểm định giả thuyết .......................................................... 48
T
8
5

T
8
5

Tóm tắt chương 3: ....................................................................................................... 48
T
8
5

T
8
5

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................. 50
T
8


T
8
5

4.2.2. Chấp hành dự toán cho ngân sách nhà nước ....................................................... 54
T
8
5

T
8
5

4.2.3. Quyết toán chi ngân sách nhà nước ..................................................................... 55
T
8
5

T
8
5

4.3. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN
T
8
5

SÁCH NHÀ NƯỚC DÀNH CHO CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH QUẢNG TRỊ ........ 55
T

4.3.4. Hồi quy và kiểm định giả thuyết các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý
T
8
5

NSNN dành cho trường THPT Quảng Trị.................................................................. 62
T
8
5

4.4. BÌNH LUẬN, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ........................................ 65
T
8
5

T
8
5

Tóm tắt chương 4: ....................................................................................................... 71
T
8
5

T
8
5

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý GIẢI PHÁP ............................................... 72
T

T
8
5

T
8
5

5.1.1.2 Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý chi NSNN cho các trường
T
8
5

THPT ................................................................................................................. 74
T
8
5

5.2. HÀM Ý GIẢI PHÁP .............................................................................................. 74
T
8
5

T
8
5

5.2.1. Hoàn thiện cơ chế quản lý ngân sách nhà nước (CCQLNS) ............................... 74
T
8

Xây dựng hệ thống kiểm tra, kiểm soát tình hình tài chính của đơn vị

(HTKTKS) . ................................................................................................................ 78
T
8
5

5.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ............................................................................................ 80
T
8
5

T
8
5

5.3.1. Kiến nghị với Nhà nước ...................................................................................... 80
T
8
5

T
8
5

5.3.2. Kiến nghị với tỉnh Quảng Trị, Sở Giáo dục và Đào tạo ...................................... 81
T
8
5



5.4.2. Hạn chế về mặt thực tiễn ..................................................................................... 84
T
8
5

T
8
5

Tóm tắt chương 5: ....................................................................................................... 84
T
8
5

T
8
5

TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................................. .
T
8
5

T
8
5

PHỤ LỤC 1 .................................................................................................................... ..
T

T
8
5

PHỤ LỤC 5: HỒI QUY - KIỂM ĐỊNH ....................................................................... .
T
8
5

T
8
5

PHỤ LỤC 6: HỒI QUY PHỤ VỀ PHƯƠNG SAI SAI SỐ THAY ĐỔI ................... .
T
8
5

T
8
5

PHỤ LỤC 7: ANOVA .................................................................................................... .
T
8
5

T
8
5


Bảng 4.6. Biểu đồ cơ cấu trình độ trong mẫu nghiên cứu ............................................. 57
TU
8
5

T
8
5
U

Bảng 4.7. Kết quả tính toán độ tin cậy thang đo khảo sát ............................................. 58
TU
8
5

T
8
5
U

Bảng 4.8. Kết quả phân tích nhân tố khám phá ............................................................. 60
TU
8
5

T
8
5
U

U

Bảng 4.12: Đánh giá về hiệu quả quản lý NSNN dành cho các trường trung học phổ
TU
8
5

thông tại tỉnh Quảng Trị ................................................................................................ 66
T
8
5
U

Bảng 4.13: Sự khác biệt của các nhân tố theo các thuộc tính của mẫu ......................... 70
TU
8
5

T
8
5
U

viii


DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1. Quy trình nghiên cứu.......................................................................................4
Hình 3.1. Mô hình nghiên cứu....................................................................................... 41

GD - ĐT

Giáo dục và Đào tạo

THPT

Trung học phổ thông

QLNSNN

Quản lý ngân sách nhà nước

GDPT

Giáo dục phổ thông

TTHPT

Trường trung học phổ thông

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

NS

Ngân sách

GDP


CQTC

Cơ quan tài chính

KBNN

Kho bạc Nhà nước

HQNSTH

Hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước dành cho các trường
trung học phổ thông tỉnh Quảng Trị

CCQLNS

Cơ chế về quản lý ngân sách nhà nước

CSTCKT

Chính sách về thể chế kinh tế

CCCSNN

Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh
vực giáo dục và đào tạo

TDCBQL

Trình độ cán bộ quản lý


quản lý hiệu quả NSNN dành cho các trường trung học phổ thông tỉnh Quảng Trị” đã
được tác giả trình bày một các chi tiết và khoa học tại chương 4 của đề tài trên cơ sở
nghiên cứu các dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập được. Kết quả đã cho thấy bước đầu
việc quản lý ngân sách của các trường THPT đã đạt được các thành tích đáng kể tuy
cũng còn nhiều tồn tại, bất cập cần được cải tiến.
Đề tài Nghiên cứu cũng chỉ ra 6 nhân tố có tác động tới hiệu quả NSNN dành
cho các trường trung học phổ thông tỉnh Quảng Trị: Chính sách và thể chế kinh tế
(CSTCKT - 4 biến); Cơ chế quản lý NSNN (CCQLNS - 4 biến); Chủ trương, chính
sách của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục - đào tạo (CCCSNN - 4 biến);
Trình độ tổ chức bộ máy kế toán trong đơn vị (TDTCBM - 4 biến); Hệ thống kiểm tra,
xi


kiểm soát tình hình tài chính của đơn vị (HTKTKS - 4 biến); Trình độ cán bộ quản lý
NSNN (TDCBQL - 4 biến).
Đề tài cũng đã nêu ra những hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo đồng thời
từ các kết quả nghiên cứu này tác giả sẽ ứng dụng vào đề xuất các giải pháp cho việc
nâng cao hiệu quả NSNN dành cho các trường trung học phổ thông tỉnh Quảng Trị
trong thời gian tới.

xii


CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
1.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Theo chương 7 của Luật Giáo dục 2005 (và sửa đổi 2009), NSNN là một nguồn
tài chính quan trọng cho giáo dục và được quán triệt với 3 nội dung sau: (1) Nhà nước
dành ưu tiên hàng đầu cho việc bố trí ngân sách giáo dục, bảo đảm tỷ lệ tăng chi ngân
sách giáo dục hằng năm cao hơn tỷ lệ tăng chi NSNN. (2) NSNN chi cho giáo dục phải
được phân bổ theo nguyên tắc công khai, tập trung dân chủ; căn cứ vào quy mô giáo

vấn đề NSNN dành cho giáo dục, tiến sỹ Dương Xuân Thành thuộc chương trình
giảng dạy kinh tế fulbright (2013) đã phát biểu: "Nghèo không phải là nguyên nhân
chính làm giáo dục tụt hậu, chính “chùm khế ngọt” ngân sách mới là nguyên nhân
chính. Cái “bầu sữa” ngân sách ấy khiến cho những bộ óc quản lý trong ngành càng
ngày càng trì trệ. “Ăn no tắm mát rủ nhau đi nằm” không phải là điều lạ đối với một
bộ phận công chức...". Và cũng từ những bất cập trong vấn đề NSNN dành cho giáo
dục và yêu cầu phải đổi mới ngành giáo dục, Hội nghị lần thứ 8 của Ban chấp hành
Trung ương khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW với nội dung: “Đổi mới
căn bản, toàn diện GD - ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều
kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Nội dung
của Nghị quyết bao gồm nhiều vấn đề lớn, mang tính định hướng, tầm nhìn như tư duy
giáo dục, chiến lược phát triển con người (đội ngũ nhà giáo, nhà quản lý, học sinh sinh
viên), xã hội hóa giáo dục, đánh giá, thi cử, ngân sách dành cho giáo dục… đã được thể
hiện rất rõ.
Tại tỉnh Quảng Trị, hiện tại các vấn đề đổi mới giáo dục, đầu tư cho giáo dục,
thu, chi và sử dụng NSNN cho giáo dục...cũng còn nhiều bất cập như tình trạng chung
của cả nước và cả hệ thống nền tài chính công của chúng ta. Nhận thức được các vấn
đề mang tính chất vừa chung, vừa riêng của Quảng Trị trong quản lý hiệu quả NSNN,
do có được điều kiện công tác tại Quảng Trị, điều kiện khảo sát hệ thống NSNN dành
cho giáo dục tại Quảng Trị; tác giả đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: "Phân tích những
yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hiệu quả NSNN dành cho các trường THPT tỉnh
Quảng Trị" làm luận văn tốt nghiệp.
1.2. MỤC TIÊU, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
Mục tiêu của đề tài là phân tích ảnh hưởng của các nhân tố tới hiệu quả quản lý
ngân sách nhà nước dành cho đối tượng là các trường trung học phổ thông trên địa bàn
2


Quảng Trị để từ đó đề ra các giải pháp mang tính khả thi cho việc quản lý hiệu quả

Phân tích hiện trạng QLNSNN
các TTHPH Quảng Trị

Khảo sát nhân tố tác động

Nhận định đánh giá
Kết luận và giải pháp
Hình 1.1. Quy trình nghiên cứu
1.4.2 Số liệu sử dụng trong luận văn bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và số liệu
thứ cấp
1.4.2.1 Dữ liệu sơ cấp
Được thu thập thông qua việc điều tra khảo sát các cán bộ nghiệp vụ của các
trường THPT và các đơn vị liên quan (Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Kho bạc
nhà nước) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị với quy trình như sau: (1) Xác định rõ mẫu
nghiên cứu, (2) Thiết kế bảng hỏi và thang đo; (3) Phát phiếu điều tra; (4) Nhận các trả
lời và tổng hợp các kết quả trả lời; (5) Phân tích và kết luận.
1.4.2.2 Dữ liệu thứ cấp
Các dữ liệu thứ cấp được tác giả thu thập qua các nguồn sau:
(1). Các báo cáo của Chính phủ, Bộ, ngành, số liệu của các cơ quan thống kê về
tình hình thu chi NSNN, NSNN cho giáo dục…
(2). Các báo cáo nghiên cứu của cơ quan, viện, trường đại học.
(3). Các bài viết đăng trên báo hoặc các tạp chí khoa học chuyên ngành và tạp
chí mang tính hàn lâm có liên quan; các công trình nghiên cứu của các tác giả đi trước.
(4). Các báo cáo về quản lý NSNN của tỉnh Quảng Trị, của Sở Giáo dục và Đào
tạo và các trường THPT.
1.4.3 Xử lý dữ liệu

4



Chương 3: Mô hình nghiên cứu hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước dành cho

5


các trường trung học phổ thông tỉnh QuảngTrị
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và hàm ý giải pháp.
Tóm tắt chương 1:
Chương này giới thiệu lý do chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu,
phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học cũng như ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Xuất
phát từ những ý tưởng và mục tiêu đó, nghiên cứu cũng cụ thể hóa bằng các câu hỏi
mà sẽ được trả lời trong suốt đề tài, sau cùng là trình bày bố cục của đề tài nghiên cứu.
Chương này làm cơ sở và nền tảng của các chương sau.

6


CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HIỆU
QUẢ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC DÀNH CHO CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
2.1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ HIỆU QUẢ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
2.1.1. Khái niệm và nguyên tắc hoạt động của công tác quản lý ngân sách
nhà nước
Điều 1 của Luật NSNN được Quốc hội khoá XI nước Cộng hoà XHCN Việt
Nam thông qua tại kỳ họp thứ hai, năm 2002 quy định: “NSNN là toàn bộ các khoản
thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được
thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.
Như vậy, từ khái niệm NSNN trên ta có thể đưa ra khái niệm quản lý NSNN
như sau: Quản lý NSNN là quá trình tác động của chủ thể quản lý NSNN thông qua


xác trong NS các nghiệp vụ tài chính của Chính phủ; tính chất của mỗi khoản thu, chi;
sự phù hợp giữa dự toán đã phê chuẩn và thực tế chấp hành. Nghiêm trị mọi hành vi

7


man trá trong hạch toán thu - chi NSNN.
Thứ tư, là nguyên tắc công khai: Chính phủ phải công bố công khai trên báo chí
T
1

T
1

và các phương tiện thông tin khác về NSNN, bao gồm: nội dung khối lượng các khoản
thu, chi chủ yếu. Tuy nhiên, trên thực tế, ở mỗi nước và trong từng giai đoạn, vì lợi ích
giai cấp và vì các lý do khác, nhiều khi những nguyên tắc cơ bản cũng bị vi phạm hoặc
chỉ được chấp nhận một cách hình thức. Đó cũng là nguyên nhân diễn ra các cuộc đấu
tranh gay gắt giữa Nghị viện và Chính phủ, giữa nhân dân và nhà nước.
Thứ năm, là nguyên tắc quy trách nhiệm: Nhà nước là cơ quan công quyền, sử
dụng các nguồn lực của nhân dân để thực hiện các mục tiêu đề ra. Đây là nguyên tắc
yêu cầu về trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân trong quá trình quản lý ngân sách, bao
gồm: Quy trách nhiệm giải trình về các hoạt động ngân sách; chịu trách nhiệm về các
quyết định về ngân sách của mình; Trách nhiệm đối với cơ quan quản lý cấp trên và
trách nhiệm đối với công chúng, đối với xã hội. Quy trách nhiệm yêu cầu phân định rõ
ràng quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị, chính quyền các cấp trong
thực hiện NSNN theo chất lượng công việc đạt được.
Ở Việt Nam, NSNN được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân
chủ, công khai có phân công trách nhiệm gắn với quyền hạn, phân cấp quản lý giữa

sách. Đội ngũ cán bộ công chức giữ vai trò quyết định sự thành công hay thất bại
của quản lý NSNN.
2.1.3. Yêu cầu của hoạt động quản lý ngân sách nhà nước
Quá trình quản lý NSNN cần phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản như sau:
Một là, chính sách quản lý ngân sách cần phải được tiếp tục thay đổi theo
hướng lành mạnh phù hợp với chính sách tài chính quốc gia và thông lệ của kinh tế thị
trường, tức là chính sách thu chi NSNN phải huy động được mọi nguồn vốn cho đầu tư
phát triển, triệt để tiết kiệm trong chi tiêu nhằm mục tiêu tạo nên một nền kinh tế phát
triển và tăng trưởng bền vững. Trong đó phải coi trọng đổi mới chính sách thuế theo
hướng đơn giản, ổn định, công bằng, khuyến khích làm ăn công khai, hợp pháp vừa
đảm bảo thu thuế hợp lý vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp, dân cư tích luỹ để phát
triển.
Hai là, tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý NSNN: Phân cấp ngân sách phải đảm bảo
vừa tập trung nguồn thu vào NSTW để NSTW đảm nhiệm các nhiệm vụ chi lớn, vừa
khuyến khích tính năng động, sáng tạo của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho chính
quyền địa phương các cấp hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

9


Ba là, việc thực hiện chu trình ngân sách một cách nghiêm minh đúng luật
định. Cụ thể: Lập dự toán ngân sách trước hết phải dựa vào phương hướng, chủ
trương, nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng của Đảng và
Nhà nước. Từ đó xác định mục tiêu và nhiệm vụ cần động viên khai thác nguồn thu
cũng như việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách có trọng tâm, trọng điểm đảm bảo
yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả.
Lập dự toán ngân sách còn phải dựa vào các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển
kinh tế, xã hội của nhà nước trong niên độ kế hoạch và dựa vào hệ thống các chính
sách chế độ, tiêu chuẩn định mức thu chi của NSNN. Chấp hành NSNN phải thực hiện
tốt việc chấp hành dự toán thu và chấp hành dự toán chi. Thu ngân sách phải trên cơ sở

Ngân sách là chiếc gương tài chính phản ánh sự lựa chọn các chính sách của
Nhà nước. Vì vậy, cần có cơ chế cho việc hình thành các chính sách hữu hiệu và đảm
bảo mối quan hệ vững chắc giữa chính sách và ngân sách là rất quan trọng.
Quá trình lập dự toán ngân sách nhằm mục tiêu sau: Trên cơ sở nguồn lực của
Nhà nước là có hạn, cần bảo đảm rằng, NSNN đáp ứng được việc thực hiện các chính
sách kinh tế xã hội. Phân bổ nguồn lực phù hợp với chính sách ưu tiên của Nhà nước
trong từng thời kỳ.
Tạo điều kiện cho việc quản lý thu, chi trong khâu thực hiện cũng như việc
đánh giá, quyết toán NSNN.
Lập ngân sách hàng năm thường được tổ chức thực hiện bằn các cách sau:
Một là, cách tiếp cận từ trên xuống, bao gồm: Xác định tổng các nguồn lực có
sẵn cho chi tiêu công cộng trong khuôn khổ kinh tế vĩ mô; Chuẩn bị thông tư hướng
dẫn lập ngân sách; Hình thành sổ kiểm tra về thu, chi cho các Bộ, các địa phương, đơn
vị phù hợp với chính sách ưu tiên của Nhà nước...; Thông báo số kiểm tra cho các Bộ,
các địa phương, đơn vị.
Hai là, cách tiếp cận từ dưới lên, bao gồm: Các Bộ, các địa phương, đơn vị đề
xuất ngân sách của mình trên cơ sở các hướng dẫn ở trên.
Ba là, trao đổi, đàm phán, thương lượng: Đàm phán ngân sách giữa các Bộ, đơn
vị với cơ quan tài chính là quá trình rất quan trọng để xác định dự toán ngân sách cuối
cùng trình lên cơ quan lập pháp, trên cơ sở đạt được sự nhất quán giữa mục tiêu và
nguồn lực sẵn có.

11


Để dự toán NSNN thật sự trở thành công cụ hữu ích trong điều hành ngân sách,
lập dự toán NSNN phải căn cứ vào các nhân tố chủ yếu sau:
Thứ nhất, căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh
quốc phòng nói chung và nhiệm vụ cụ thể của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan
khác ở trung ương và các cơ quan khác ở địa phương.