ĐÀO
TẠOlượng
DUYgiáo
HẢIdục ở trường THCS
Sáng kiến kinh nghiệm:PHÒNG
Quản lý GIÁO
chuyênDỤC
mônVÀ
nâng
cao chất
TRƯỜNG THCS CHUYÊN NỘI
_________________________________

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở TRƯỜNG THCS

Họ và tên: Bùi Minh Tuấn
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị: THCS Chuyên Nội

Bùi Minh Tuấn

________________________________
Chuyên Nội, tháng 04 năm 2015

1



nhỏ đến những học sinh thiếu động cơ thái độ học tập dẫn đến kết quả học tập yếu,
kém, bỏ học (Thể hiện qua kết quả xếp loại hai mặt cuối năm học của nhà trường).
Là Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn ở trường trung học cơ sở, tôi
luôn suy nghĩ, trăn trở làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là những
trường đại trà như trường chúng tôi. Qua nhiều năm làm công tác chuyên môn tại
trường trung học cơ sở Chuyên Ngoại, tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm
trong quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường trung học cơ sở.
Thực hiện chủ đề năm học “Tiếp tục đổi mới quản lý nâng cao chất lượng giáo
dục”, tôi chọn đề tài “Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở
trường THCS Chuyên Ngoại”.
II. Mục đích và phương pháp:
Bùi Minh Tuấn

2


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

1. Mục đích nghiên cứu:
Qua quá trình phân tích, nghiên cứu, thu thập thông tin về hoạt động
chuyên môn tại trường THCS Chuyên Ngoại. Tôi muốn rút ra một số kinh nghiệm
trong công tác quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS.
2. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp trò chuyện: Tiến hành trong quá trình giảng dạy, các buổi
sinh hoạt chuyên môn, qua trò chuyện với giáo viên và học sinh, trao đổi trong
BGH.
- Phương pháp đọc sách và tài liệu tham khảo: Phương pháp này được
tiến hành trước và trong quá trình nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu khách quan: Được tiến hành trong suốt quá
trình nghiên cứu.


1.1.3. Quản lý chuyên môn: Là hoạt động của chuyên môn nhằm tập hợp,
tổ chức, huy động tối đa các nguồn lực để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục.
2. Nội dung của quản lý chuyên môn:
- Nắm vững nhiệm vụ trọng tâm của năm học để xây dựng kế hoạch
chuyên môn. Kế hoạch năm, kế hoạch học kỳ, kế hoạch học tháng, kế hoạch tuần
phù hợp với đặc điểm tình hình của trường của địa phương, thực hiện và chỉ đạo
thực hiện kế hoạch.
- Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh.
- Xây dựng chỉ tiêu và biện pháp phát triển số lượng và duy trì sĩ số.
- Xây dựng chỉ tiêu và biện pháp nâng cao chất lượng đại trà.
- Xây dựng chỉ tiêu và biện pháp nâng cao chất lượng mũi nhọn.
- Xây dựng kế hoạch, thực hiện và chỉ đạo thực hiện kiểm tra đánh giá.
3. Yêu cầu của việc quản lý chuyên môn:
- Nắm được cơ sở lý luận, thực tiễn của công tác chuyên môn trong nhà
trường.
- Hiểu rõ nhiệm vụ năm học và các thông tư hướng dẫn thực hiện năm
học, các phương pháp giáo dục, chương trình giáo dục THCS để tổ chức dạy, học
có hiệu quả nhất.
- Biết huy động, xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực của nhà
trường, cộng đồng, xã hội để nâng cao chất lượng giáo dục.
4. Nguyên tắc quản lý chuyên môn:
Quản lý chuyên môn dựa trên các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc chính trị xã hội: Tính đảng, tính giai cấp, sự kết hợp Nhà
nước - Nhân dân; tập trung dân chủ; pháp chế xã hội chủ nghĩa.
- Nguyên tắc tổ chức quản lý giáo dục: Sự thống nhất của hệ thống các bộ
phận; kết hợp lãnh đạo tập thể trách nhiệm cá nhân.
- Nguyên tắc về hoạt động quản lý giáo dục: kết hợp hài hoà các lợi ích;
chuyên môn hoá; sử dụng các phương pháp giáo dục.
II. Thực trạng:

2.1. Thành công:
Những năm gần đây chất lượng giáo dục của trường THCS Chuyên
Ngoại luôn đạt kết quả cao và tương đối ổn định.
2.2. Hạn chế:
Học sinh học lực yếu kém, học sinh nghỉ học dài ngày và học sinh bỏ học
tuy đã giảm nhưng vẫn còn.
Sự phối hợp giữa ba môi trường (Gia đình, nhà trường, xã hội) còn chưa
đồng bộ.
3. Mặt mạnh – Mặt yếu:
3.1. Mặt mạnh:
Tập thể sư phạm nhà trường đoàn kết, đa số cán bộ, giáo viên, công nhân
viên tự giác tích cực, thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn. Đa số học sinh
chăm ngoan, ham học hỏi, phụ huynh đồng tình ủng hộ, chính quyền địa phương
quan tâm.
3.2. Mặt yếu:
Còn có một vài giáo viên năng lực chuyên môn còn hạn chế, khả năng
truyền thụ và thuyết phục chưa cao. Một số học sinh học yếu chưa có cố gắng
trong học tập.
4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:
Bùi Minh Tuấn

5


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

Trường làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, được nhân dân đồng thuận,
tự nguyện đóng góp xây dựng cơ sở vật chất xây dựng trường. Công tác tuyên
truyền giáo dục tư tưởng được chú trọng, BGH gương mẫu, kiểm tra động viên
nhắc nhở kịp thời, giáo viên nhiệt tình có ý thức phấn đấu vươn lên.


38,69

55,3

0,25

6,08

33,04

60,88

2010 - 2011

5,8

34,3

57,4

1,8

6,2

32,1

61,7

2011 - 2012

- Kích thích tình cảm và hành vi: Thi đua, nêu gương, khen thưởng, trách
phạt...
- Gắn kết các hoạt động trên lớp và ngoài giờ lên lớp.
Bùi Minh Tuấn

6


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

- CB – GV - CNV phải làm gương cho học sinh về mọi mặt: Giao tiếp,
ứng xử, lời nói, việc làm,...
2.2. Các biện pháp phát triển số lượng và duy trì sĩ số:
Trường ở vùng nông thôn, dân chủ yếu làm nghề nông thì công tác phát triển
và duy trì sĩ số là vô cùng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo
dục. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phát triển số lượng và duy
trì sĩ số BGH nhà trường đặc biệt quan tâm đến vấn đề này và đề ra nhiều
biện pháp để phát triển số lượng và duy trì sĩ số cụ thể như sau:
2.2.1. Biện pháp phát triển số lượng:
Hàng năm vào đầu tháng 7 sau khi nhận được kế hoạch tuyển sinh của
PGD&ĐT. Nhà trường lên kế hoạch, gửi thông báo tuyển sinh về các thôn, đồng
thời phân công giáo viên xuống các thôn tuyên truyền vận động phụ huynh có con
em đã hoàn thành chương trình tiểu học, mang hồ sơ của con em về trường nhập
học. Huy động hết số học sinh hoàn thành chương trình tiểu học vào lớp 6. Chính
vì vậy mà năm nào nhà trường cũng đạt và vượt kế hoạch tuyển sinh của phòng đề
ra.
2.2.2. Biện pháp duy trì sĩ số:
Công tác duy trì sĩ số là công tác hết sức quan trọng, có ảnh hưởng lớn
đến chất lượng hai mặt. Nhà trường đã áp dụng nhiều biện pháp để tăng tỉ lệ
chuyên cần, giảm thiểu tình trạng học sinh bỏ học như:

thú đến trường, để mỗi ngày đến trường của các em thật sự là một ngày vui.
- Tăng cường vận động: Khi có học sinh nghỉ học trước hết GVCN trực
tiếp gặp gia đình, bạn bè tìm hiểu nguyên nhân, bàn cách động viên con em, đồng
thời tổ chức cho nhóm bạn thân gặp trực tiếp học sinh làm công tác tư tưởng rồi rủ
rê, lôi kéo bạn đến trường, nếu không được thì GVCN trực tiếp gặp học sinh trò
chuyện tâm tình chia sẻ những vướng mắc, kiên trì động viên học sinh đến trường,
không để tình trạng học sinh nghỉ học kéo dài, lây lan. Cuối cùng BGH, chi bộ nhà
trường cùng vào cuộc kết hợp với gia đình, thôn xóm kiên trì thuyết phục, thực
hiện mưa dầm thấm sâu .
2.3. Các biện pháp nâng cao chất lương đại trà:
Đây là nhiệm vụ cơ bản và trọng tâm của năm học. Nếu chất lượng đại trà
(Xếp loại hai mặt: Hạnh kiểm và học lực) thấp coi như không hoàn thành nhiệm vụ
năm học. Chính vì vậy mà BGH đầu tư nhiều công sức lên kế hoạch, thực hiện và
chỉ đạo thực hiện bằng nhiều biện pháp:
- Tăng cường quán triệt tư tưởng: Ông cha ta có câu: “Tư tưởng không
thông đeo bi đông cũng nặng”. Để tập thể sư phạm nhà trường đoàn kết, vui vẻ,
thoải mái, cùng nhau thực hiện tốt nhiệm vụ năm học thì BGH nhà trường cần làm
tốt công tác tư tưởng: Ngay từ đầu năm nhà trường đã quán triệt sâu sắc nhiệm vụ
năm học của ngành cấp trên, nêu cao tinh thần tự học và sáng tạo trong chuyên
môn. Nâng cao tinh thần, ý thức trách nhiệm cá nhân, tận tụy trong công tác. Phân
công, công việc phù hợp với chuyên môn, năng lực của từng giáo viên, BGH
thường xuyên động viên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để mọi người cố gắng
hoàn thành tốt nhiệm vụ, vươn lên đạt thành tích xuất sắc trong giảng dạy. (Ví dụ:
Khi phân giáo viên dạy hay chủ nhiệm một lớp khó khăn tôi thường gặp trước giáo
viên đặt vấn đề, cũng là để giáo viên biết BGH nhà trường rất tin tưởng vào khả
năng của họ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ).
- Tăng cường áp dụng quy chế chuyên môn: Biện pháp này mang tính
pháp lý, yêu cầu tất cả cán bộ, giáo viên, công nhân viên phải thực hiện:
+ Thực hiện tốt quy chế chuyên môn, trước khi lên lớp phải chuẩn bị kĩ
bài giảng làm sao đảm bảo phù hợp với từng đối tượng học sinh, phải bao quát lớp,

+ Đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá học sinh, đổi mới trong cách ra đề
kiểm tra, đề thi theo hướng người học hiểu bài, vận dụng sáng tạo kiến thức đã học
vào bài kiểm tra, tránh học vẹt, học đối phó. Đề phải đảm bảo tính vừa sức không
đánh đố, không quá khó. Phân công ra đề kiểm tra chéo khối lớp và kiểm tra tập
trung.
+ BGH thường xuyên thanh tra, kiểm tra đột xuất đặc biệt tăng cường dự
giờ thăm lớp. Kết quả các đợt dự giờ, kiểm tra được đưa vào chỉ tiêu thi đua của
tháng, của kỳ và cả năm.
+ Quản lý bài kiểm tra chung, hoán đổi chấm bài kiểm tra giữa các giáo
viên cùng bộ môn, quản lý điểm bằng phần mềm, thư kí cập nhật điểm hằng tuần.
Giáo viên trả bài phải công bố đáp án và thang điểm để học sinh tự đối chiếu bài
của mình, thông báo kết quả kiểm tra kịp thời cho phụ huynh học sinh biết.
+ Đảm bảo tốt các tiết thực hành thí nghiệm ở các môn khoa học tự nhiên
(Vật lý, Hoá học, Sinh học), chú trọng các tiết Văn học, Lịch sử, Địa lý địa phương.
Tăng cường giáo dục thể chất, giáo dục An toàn giao thông, nâng dần chất lượng
học Ngoại Ngữ, tăng cường hướng dẫn cho học sinh giải toán bằng máy tính bỏ
túi, giải toán, giải Tiếng Anh trên mạng Internet, nâng cao chất lượng các hoạt
động ngoài giờ lên lớp, giáo dục hướng nghiệp.
Bùi Minh Tuấn

9


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

+ Để giáo viên tự chủ, tự chịu trách nhiệm về chất lượng của mình. Căn
cứ vào chất lượng khảo sát đầu năm, các tổ trưởng xây dựng kế hoạch cho giáo
viên đăng ký chất lượng mũi nhọn và chất lượng đại trà, cam kết trách nhiệm giữa
giáo viên bộ môn - tổ trưởng với BGH nhà trường về chất lượng giảng dạy của tổ
mình. Khoán chất lượng đại trà đến từng giáo viên bộ môn nhằm giảm tình trạng

trường, phát hiện bồi dưỡng các giáo viên có đủ năng lực tham dự hội thi giáo viên
dạy giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.
Bùi Minh Tuấn

10


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

- Nâng cao hiệu quả của chỉ đạo và tổ chức thực hiện:
+ Lập kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi và quan tâm phụ đạo học sinh
yếu kém ngay từ đầu năm ở tất cả các khối lớp, khoán chất lượng đến từng giáo
viên bộ môn.
+ Đoàn – Đội thường xuyên tổ chức các hoạt động Đố vui để học bằng
hệ thống câu hỏi tổng hợp kiến thức đã học trong cuối các giờ chào cờ hàng tuần để
khắc sâu kiến thức, tăng cường các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm khuyến khích
các em tìm tòi, sáng tạo, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập.
+ Tham mưu tốt nguồn kinh phí đảm bảo cơ sở vật chất tốt nhất đáp ứng
cho nhu cầu học tập của học sinh.
2. 4. Biện pháp nâng cao chất lượng mũi nhọn:
Những trường ở vùng sâu vùng xa vùng đồng bào dân tộc như trường
Chuyên Ngoại việc duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng đại trà đã khó, việc nâng cao
chất lượng mũi nhọn lại càng khó hơn. Chất lượng mũi nhọn đánh giá năng lực
thực sự của giáo viên và khả năng tổ chức, quản lý của BGH nhà trường là bề nổi
của nhà trường. Để có nhiều học sinh giỏi huyện, tỉnh, trường tôi đã tiến hành thực
hiện các bước:
- Trước hết nhà trường phải xây dựng kế hoạch cụ thể, lâu dài:
+ Lựa chọn GV có năng lực có kinh nghiệm dạy và bồi dưỡng.
+ Thi chọn để tạo nguồn ngay từ lớp 6, 7 đối với hai môn Toán và Ngữ
văn với số lượng 5HS/ đội, nhằm tạo nguồn cho các môn khác ở khối 8,9;

năng lực và kinh nghiệm nhà trường cho giáo viên đó tự chọn và cam kết bồi
dưỡng .
+ Tuyển chọn đội tuyển: Đây là khâu hết sức quan trọng để có đội tuyển
học sinh giỏi ở khối 9 nhà trường phải tiến hành tuyển chọn bồi dưỡng tạo nguồn
ngay từ lớp 6 (Môn Ngữ văn, Toán) các môn khác từ lớp 7, lớp 8 và chọn lọc dần
đến đầu năm lớp 9 thì tuyển chọn đội hình chính thức.
+ Công tác bồi dưỡng: Được BGH nhà trường đặc biệt quan tâm từ khâu
chọn lựa giáo viên dạy và bồi dưỡng đến sắp xếp thời khoá biểu ôn tập; tạo điều
kiện về thời gian và cơ sở vật chất.
III. Kết quả:
1. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp:
1.1.Cơ sở vật chất: Trường có đầy đủ phòng học, phòng thư viện, phòng
thiết bị, phòng máy tính; sân chơi bãi tập,...
1.2. Đội ngũ giáo viên: Đội ngũ giáo viên tương đối đầy đủ theo định
biên; có trình độ, năng lực; có phẩm chất đạo đức tốt; năng động nhiệt tình, tạo
sáng; yêu nghề, mến trẻ; tập thể sư phạm đoàn kết
1.3. Học sinh: Ngoan, chăm học, chấp hành tốt nội quy, quy định của
trường.
* Số lượng giáo viên và học sinh của trường:
- Tổng số CB – GV - CNV là 33, trong đó trình độ đại học 22; trình độ
cao đẳng 8.
- Học sinh: Tổng số 382 em; Trong đó: Nữ: 178 học sinh.
2. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp:
Các giải pháp, biện pháp trên đều có mối quan hệ thống nhất biện chứng
với nhau, do vậy cần được phối kết hợp sử dụng thì mới nâng cao được chất lượng
hiệu quả công tác giáo dục cho học sinh.
3. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu:
Nhờ áp dụng các biện pháp hợp lý, phù hợp với đặc điểm tình hình của
trường của địa phương nên chất lượng giáo dục của trường trong những năm qua
Bùi Minh Tuấn


0

2013-2014

99

100

0

0

2014-2015

97

100

0

0

Kết quả xếp loại hai mặt trong ba năm:
Năm
học

Học lực
Giỏi


SL %

S
%
L

S
L

%

S
L

%

S
L

%

20112012

17

4,2
8

152


4,1

179

45,3

195

49,4

4

1,01

1

0,3

349

88,4

40

10,1

5

1,2



3

0,8

Chất lượng mũi nhọn trong ba năm qua:
Năm học
2011-2012
2012-2013
2013-2014

Giỏi huyện
24 giải: 4 giải Nhì, 16 giải
Ba, 4 giải KK
13 giải: 1 giải Nhì, 5 giải
Ba, 7 giải KK
17 giải, trong đó: 5 giải Nhì,
4 giải Ba, 8 giải KK

Giỏi tỉnh
1 giải Nhì môn Sinh học.
2 giải Ba: Môn Lịch sử và môn Hóa học.
1 giải KK môn Địa lí.
. 1 giải Ba môn Sinh học
1 Giải Ba môn Lịch sử
1 giải Nhì môn Lịch sử
1 giải Nhì môn Sinh học

* Một số kinh nghiệm đúc rút trong quá trình nghiên cứu:
Bùi Minh Tuấn

Tiếp theo là phải làm tốt công tác duy trì sĩ số, đảm bảo tỉ lệ chuyên cần
cao, giảm thiểu tỉ lệ học sinh bỏ học ta phải kết hợp: Tuyên truyền và vận động,
gắn kết gia đình và nhà trường với xã hội. Thường xuyên tổ chức các hoạt động tập
thể, vui chơi, văn nghệ, thể thao và phải thật kiên trì vận động. Đặc biệt thầy giáo,
cô giáo phải có trình độ, có năng lực, có khả năng truyền thụ, được học sinh tin
yêu và kính phục.
Nâng cao chất lượng đại trà và chất lượng mũi nhọn là nhiệm vụ trọng
tâm của nhà trường và cũng là thước đo năng lực giảng dạy của giáo viên và khả
năng quản lý của BGH nhà trường. Nên đòi hỏi người quản lý phải năng động sáng
tạo, luôn đổi mới từ khâu lên kế hoạch đến việc đề ra biện pháp thực hiện, kiểm tra
đánh giá. Kết hợp nhiều biện pháp từ công tác tư tưởng, thực hiện quy chế chuyên
môn; các phong trào thi đua,... Sử dụng các biện pháp vừa mềm mỏng vừa cứng rắn
dựa trên các nguyên tắc quản lý giáo dục. Đồng thời phải thường xuyên kiểm tra,
Bùi Minh Tuấn

14


Sáng kiến kinh nghiệm: Quản lý chuyên môn nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS

động viên nhắc nhở, tạo điều kiện thuận lợi để toàn thể giáo viên công nhân viên
hoàn thành tốt nhiệm vụ.
II. Kiến nghị:
1. Đối với gia đình: Cần quan tâm, theo dõi việc học tập của con em
mình hơn nữa, thường xuyên liên lạc với giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn
để phối hợp giáo dục các em.
2. Đối với nhà trường: Tăng cường hơn nữa công tác xã hội hóa giáo
dục để phát huy mọi nguồn lực vào hoạt động giáo dục
3. Đối với chính quyền địa phương: Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất,
xây thêm phòng chức năng, phòng học bộ môn, nhà đa chức năng, sân chơi bãi tập