Sáng kiến kinh nghiệm
Quản lý chỉ đạo
Nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho
học sinh ở trường tiểu học
A/Đặt vấn đề
I .Cơ sở lý luận .
Phẩm chất đạo đức - bộ phận quan trọng trong cấu trúc nhân cách toàn
diện của con người theo quan điểm Mác xít.
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường luôn là vấn đề cần
quan tâm. Đồng thời với việc dạy văn hoá các em có ngoan ngoãn chăm chỉ thì
mới có thể học tập tốt được, bên cạnh đó việc tiếp thu tốt kiến thức các bộ môn
văn hoá là nền tảng xây dựng những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn trong sáng
của các em.
Giáo dục đạo đức cùng với công tác tư tưởng chính trị trong nhà trờng là
nhiệm vụ chính trị hàng đầu góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ trung tâm- nhiệm vụ
chuyên môn nhất là trong tình hình hiện nay, khi các giá trị truyền thống trong xã
hội đang bị xói mòn, tệ nạn xã hội đang len lỏi, xâm nhập vào nhà trường.
Cấp tiểu học – cấp học có vị trí nền móng (luật giáo dục) trong hệ thống
giáo dục quốc dân. Nhà ường tiểu học là nơi đặt những viên gạch đầu tiên trong
việc xây dựng nhân cách toàn diện cho học sinh. Giáo dục đạo đức cho học sinh
thế hệ mới - chủ nhân tơng lai của nền khoa học công nghệ hiện đại càng có vị trí
quan trọng trong mục tiêu giáo dục toàn diện.
Cùng với gia đình, xã hội, nhà trờng có trách nhiệm "phải chăm lo giáo
dục đạo đức cách mạng" cho học sinh.
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh, không đơn thuần trên lý thuyết,
truyền thụ trang bị cho các em nguồn tri thức khoa học về tự nhiên xã hội,
con ngời, cách làm việc trí óc, mà còn hớng tới sự tạo dựng phát triển những phẩm
chất nhân cách, giá trị nhân văn, đạo đức cho học sinh góp phần hoàn thiện nhân
cách phù hợp yêu cầu định hớng xã hội.
Phải hình thành cho các em có sự phát triển toàn diện nhân cách, đó là sự
mất trật tự trong giờ học hoặc vất rác bừa bãi ở sân trờng. Học sinh vừa đợc học
bài “Lễ phép vâng lời thày cô giáo’’ nhng lại chỉ chào hỏi thầy cô giáo dạy mình
hoặc không biết cảm ơn, xin lỗi khi đợc ngời khác giúp hay làm điều gì đó không
phải. Sở dĩ vẫn còn có các các hiện tợng trên tôi nghĩ nguyên nhân do:
- Gia đình cha thật sự quan tâm đến đời sống tinh thần của con cái.
- Do tác động mặt trái của cơ chế thị trờng vào môi trờng sống của học
sinh.
- Về phía giáo viên: còn coi nhẹ công tác giáo dục đạo đức cho học sinh.
Một số thày cô giáo chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thức văn hoá, cha thực
sự chú trọng đến việc giảng dạy tốt môn học đạo đức cho các em. Nếu có dạy chỉ
cung cấp cho các em về mặt lý thuyết mà coi nhẹ thực hành. Trong giờ học, giáo
viên chủ yếu sử dụng phơng pháp thuyết trình, giảng giải. Hình thức tổ chức dạy
học đơn điệu. Học cha đi đôi với hành. Việc soạn giáo án của giáo viên cha sát với
mục đích yêu cầu của bài giảng. Một số trờng cán bộ quản lý trờng học (hiệu trởng,
phó hiệu trởng) cha nhận thức rõ vấn đề này, cha quán triệt một cách đúng đắn,
sâu sắc nội dung cũng nh tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho các em
thông qua bài giảng của môn đạo đức, thông qua việc phối kết hợp giữa: nhà trờng
– gia đình – xã hội.
Xuất phát từ mục đích yêu cầu và tầm quan trọng của việc giáo dục cho
học sinh, trớc tình hình thực tế, là ngời quản lý tôi nghĩ mình phải có trách nhiệm
tìm hiểu nguyên nhân, đề ra biện pháp từng bớc tháo gỡ những tồn tại trên. Trong
khuôn khổ hạn hẹp của bài viết này, tôi xin trình bày một số kinh nghiệm: "quản
lý chỉ đạo nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh ở trờng tiểu học"
B / nội dung sáng kiến kinh nghiệm :
I. Những sáng kiến cụ thể áp dụng trong quá trình công tác.
Việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ là một quá
trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trờng khác nhau, liên quan đến nhiều
mối quan hệ phức tạp. Vì thế trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học cần
phải linh hoạt, sáng tạo, biết kết hợp nhiều biện pháp. ở bài viết này tôi xin đợc đề
cập một số biện pháp cơ bản:
b. Thông qua các đoàn thể khác ở địa phơng.
Học sinh tiểu học ở lứa tuổi sinh hoạt sao, đội nhi đồng. Ngoài hoạt động
ở trờng các em còn tham gia những tổ chức đoàn thể các xóm. Đoàn thể trực tiếp
quản lý các em là đoàn thanh niên. Nhà trờng cần có mối liên hệ chặt chẽ với tổ
chức này. Với địa bàn xã rộng có 15 thôn xóm chúng tôi đã phân công giáo viên
phụ trách phối kết hợp với các đoàn thể trong xóm tổ chức các hoạt động ngoại
khoá mang ý nghĩa giáo dục: sửa sang nghĩa trang liệt sĩ, giúp đỡ ngời cô đơn
không nơi nơng tựa, bà mẹ Việt Nam anh hùng, giúp đỡ gia đình thơng binh liệt
sĩ Phối kết hợp với hội CCB mời các bác, các chú kể chuyện về các anh Bộ đội
Cụ Hồ, những thiếu nhi dũng cảm, những tấm gơng anh hùng của các chiến sĩ
cách mạng. Phối kết hợp với Hội Phụ nữ tổ chức các hoạt động vui chơi, thể dục
thể thao, văn nghệ. với học sinh tiểu học việc hình thành và rèn luyện các hành vi,
thói quen đạo đức cho học sinh đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển
nhân cách. Nó giúp cho các em phát triển thành những con ngời có nhân cách toàn
diện.
2/ Phối kết hợp với các lực lợng trong nhà trờng
a) Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên:
Để làm tốt điều này ngời quản lý phải không ngừng tuyên truyền, giáo
dục cho cán bộ giáo viên thấy đợc trách nhiệm của mình trong việc giáo dục đạo
đức cho học sinh. Ngời giáo viên không chỉ thực hiện nội dung bài giảng mà phải
rèn cho học sinh biết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Học sinh tiểu học rất
nghe lời và làm theo thây cô giáo. Các em coi thầy cô giáo là thần tợng và luôn
đúng. Chính vì vậy mỗi giáo viên phải là tấm gơng sáng cho học sinh học tập và
noi theo. Là tấm gơng trong lời nói, cách c xử, thái độ trong giao tiếp giữa giáo
viên với giáo viên, giáo viên với học sinh, giáo viên với các tầng lớp nhân dân.
Môĩ giáo viên cần có thái độ kiên quyết với những học sinh có biểu hiện hành vi
thiếu văn hoá và cùng có trách nhiệm phối kết hợp cộng đồng trong việc giáo dục
đạo đức cho học sinh .
Thực hiện việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh theo qui định.
Kế hoạch này phải đợc thông qua tập thể hội đồng s phạm trong hội nghị
quản lý phải xây dựng lịch kiểm tra, nội dung kiểm tra cụ thể, có thể kiểm tra
thờng xuyên, đột xuất. Căn cứ vào mục tiêu, kế hoạch, phân phối chơng trình xem
giáo viên có thực hiện đúng không. Từ đó xây dựng nề nếp cho giáo viên có tính
kỷ luật thực hiện dạy đúng đủ bài, giờ dạy có hiệu quả cao.
* Tạo điều kiện đầu t về cơ sở vật chất cho việc dạy học môn đạo đức.
T duy của học sinh tiểu học là t duy trực quan hình ảnh. Vì vậy để giờ dạy
thành công thì việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là vô cùng cần thiết. Nhà trờng cần
phải coi trọng việc đầu t mua sắm trang thiết bị dạy học nh tranh ảnh minh hoạ cho
các giờ dạy. Chỉ đạo giáo viên nghiên cứu tự làm đồ dùng dạy học đơn giản. Lập
tủ sách măng non đầu t mua sắm thêm sách báo, truyện tranh phù hợp với lứa tuổi
thiếu niên nhi đồng, mở phòng đọc sách cho học sinh sau giờ nghỉ giải lao, sau
buổi học.
Làm tốt công tác xã hội hoá, vận động chính quyền, hội cha mẹ học sinh,
các tổ chức xã hội ở địa phơng tạo điều kiện về cơ sở vật chất để chức cho học
sinh đi thăm quan du lịch trong và ngoài tỉnh, tham gia các lễ hội truyền thống ở
địa phơng. Qua đó giáo dục cho các em truyền thống về quê hơng đất nớc, lòng tự
hào dân tộc, các em thêm yêu quê hơng đất nớc mình hơn.
Chỉ đạo cho học sinh tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp nh tổ
chức các hội thi; tiếng hát tuổi thơ, búp măng xinh, tham gia các hoạt động xã hội,
nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa … giáo dục cho các em về truyền thống của Đội đồng
thời tạo môi trờng thuận lợi cho học sinh luyện tập, thực hành kiến thức đã học
đợc trong bài giảng.
* Chỉ đạo tổ chức, cải tiến phơng pháp dạy học môn đạo đức
Từ năm học 2002-2003 Bộ GD-ĐT đã triển khai chơng trình giáo dục tiểu
học mới trên phạm vi cả nớc. Song song với việc cải tiến nội dung chơng trình thì
việc đổi mới phơng pháp, các hình thức tổ chức dạy các môn học (trong đó có
môn đạo đức) đã đợc các cấp, các ngành quan tâm. Trong những năm gần đây
ngành đã có nhiều đợt hội thảo, thao giảng các cấp để giáo viên cùng với các nhà
chuyên môn trao đổi về nội dung chơng trình cũng nh thống nhất phơng pháp dạy.
Nhng trong thực tế ở các trờng tiểu học, giáo viên vẫn còn lúng túng khi sử dụng
chức trao đổi rút kinh nghiệm thống phơng pháp dạy.
Mỗi năm nhà trờng tổ chức hai lần hội thảo cần dành riêng quan tâm đến
nội dung và phơng pháp giảng dạy môn đạo đức. Mỗi giáo viên viết một sáng kiến
kinh nghiệm về các đề tài. Phân công những giáo viên có kinh nghiệm viết sáng
kiến kinh nghiệm đổi mới phơng pháp giảng daỵ môn đạo đức, phối kết hợp giáo
dục đạo đức học sinh giữa nhà trờng gia đình, xã hội Sau đó tổ chức cho mỗi tổ
trình bày đề tài của mình để toàn thể giáo viên trao đổi, bàn bạc rút kinh nghiệm
trong giảng dạy bộ môn.
* Bồi dỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên.
Nhà trờng cần coi trọng công tác chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên và
thực hiện một cách thờng xuyên. Thực hiện sinh hoạt chuyên môn đúng lịch, đúng
kỳ (một tháng 3 lần). Nội dung sinh hoạt chuyên môn phải đợc ban giám hiệu
duyệt trớc với các tổ. Điều này sẽ giúp chất lợng các buổi sinh hoạt chuyên môn
không ngừng đợc nâng cao. Nội dung sinh hoạt luôn đợc cập nhật, đổi mới không
ngừng: triển khai các văn bản hớng dẫn về chuyên môn, kiểm điểm công tác giảng
dạy trong thời gian qua, thảo luận đúc rút kinh nghiệm góp ý cho nhau về chuyên
môn nghiệp vụ … Với các đợt bồi dỡng thờng xuyên theo chu kỳ của ngành mở
cần đông viên giáo viên tham gia một cách đầy đủ có chất lợng. Nhà trờng cần tạo
điều kiện mua sách cho giáo viên học tập, tham khảo. Bồi dỡng thêm về chế độ
cho giáo viên đi học. Chính vì vậy đến nay trờng tôi đã có 100% giáo viên, cán bộ
hoàn thành tốt các đợt bồi dỡng thờng xuyên theo chu kỳ đặc biệt hội thảo về thay
sách, học tập chuyên môn cho việc thay sách lớp 1, 2, 3,4.
- Phổ biến, chỉ đạo giáo viên đánh giá xếp loại học sinh môn đạo đức
cũng nh xếp loại hạnh kiểm theo đúng các văn bản chỉ đạo hớng dẫn của Bộ Giáo
dục và đào tạo.
Tóm lại: trong công tác chỉ đạo giáo dục đạo đức cho học sinh, thông qua
việc chỉ đạo giảng dạy môn đạo đức trong nhà trờng ngời cán bộ quản lý phải biết
kết hợp nhiều biện pháp, tiến hành một cách thờng xuyên liên tục lâu dài thì mới
từng bớc đạt đợc mục tiêu kế hoạch của năm học, tạo ra những chuyển biến sâu
sắc về nhận thức về hành vi của học sinh. Học sinh ngoan học tập chăm chỉ có nề
88% 12% 0%
2005
2005-
2006
635 100%
91,5%
8,5% 0%
2006-
2007
(Học
kỳ I)
578 100%
Qua bảng kết quả cho thấy tỷ lệ học sinh có hạnh kiểm tốt tăng nhanh, số
học sinh có hạnh kiểm khá tốt giảm, số học sinh có hạnh kiểm cần cố gắng không
có. Học sinh ngoan ngoãn kính thầy yêu bạn, vâng lời ông bà cha mẹ thầy cô giáo,
các nề nếp học tập học sinh thực hiện tốt, từ đó hoạt động ngoài giờ lên lớp ngày
một tốt hơn, chất lợng giáo dục toàn diện ngày một nâng cao. Các chỉ số thi đua
của nhà trờng luôn đạt thứ hạng cao trong những năm vừa qua. Tuy nhiên việc
thực hiện là một quá trình và phải thực hiện có nề nếp thờng xuyên liên tục.
c/ kết luận
Để đáp ứng đợc mục tiêu của giáo dục đào tạo trong thời kỳ công nghiệp
hoá , hiện đại hoá đất nớc đó là : "Đào tạo nguồn nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho
xã hội ".
Do vậy công tác giáo dục đạo đức trong nhà trờng tiểu học là một yêu cầu
hết sức cấp bách và cần thiết. Việc giáo dục đạo đức tốt sẽ góp phần tạo ra những
ngoại khoá.
Việc giảng day môn đạo đức trong nhà trờng nhiều năm nay đợc thực
hiện một cách nghiêm túc, nhng vẫn còn một số giáo viên nhận thức cha đầy đủ
nên còn coi nhẹ phân môn này mà chỉ tập trung vào 2 môn Toán, Tiếng Việt. Có
những giáo viên soạn bài còn sơ sài chiếu lệ, nắm phơng pháp giảng dạy bộ môn
còn lơ mơ, lộn xộn, phơng pháp sử dụng còn cứng nhắc, không linh hoạt hiệu quả
giảng dạy còn cha cao.
Còn một số giáo viên cha thực sự chú trọng đến việc rèn kỹ năng cho học
sinh, kiến thức của từng bài học ít đợc các em áp dụng vào thực tế cuộc sống, học
cha đi đôi với hành. Cụ thể: Vẫn còn hiện tợng học sinh nói tục chửi bậy, nói bậy
trong trờng học, các hành vi đẹp lời nói hay cha phổ biến .
3. Đề xuất kiến nghị
Qua quá trình nghiên cứu, áp dụng một số biện pháp trên vào việc chỉ đạo,
nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh ở trờng tiểu học, tôi có một số
đề xuất kiến nghị sau:
- Đề nghị các cấp lãnh đạo tăng cờng cho nhà trờng cơ sở vật chất trang
thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học, tăng cờng đầu sách, truyện
đọc cho học sinh.
- Tăng cờng đầu t ngân sách tạo điều kiện cho nhà trờng tổ chức các buổi
tham quan cho giáo viên, học sinh để tăng cờng hiểu biết về truyền thống địa
phơng, lịch sử văn hoá, thêm yêu quê hơng đất nớc.
- Ngành giáo dục thờng xuyên mở các đợt hội thảo , tổ chức hội giảng
phân môn đạo đức để giáo viên nhuần nhuyễn về phơng pháp nói chung và phơng
pháp giảng dạy môn đạo đức nói riêng .