TĂNG CƯỜNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA Ở KHOA
KHOA HỌC XÃ HỘI NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
TS. Nguyễn Thị Nga
Thiết nghĩ một trong những nguyên tắc quan trọng của dạy học là gắn lý thuyết với thực hành,
gắn môn học với đời sống, mở cánh màn tri thức phả vào chân trời hiện thực. Để nối liền bục giảng
với thực tiễn, đưa những hiểu biết trong trang sách bước ra giữa cuộc đời thì ngay trong những ngày
đang còn ngồi trên ghế nhà trường người học cần phải được tập dợt các hoạt động. Nhà thơ Xuân
Diệu từng đúc rút một kinh nghiệm đầy triết lý: “Mọi lý thuyết đều màu xám, và cây đời vĩnh viễn xanh
tươi ”. Một trong những yếu tố quan trọng nhất để tạo môi trường thuận lợi cho người học được chủ
động thể hiện kỹ năng sống, hòa nhập tốt với cộng đồng là phải tổ chức nhiều các hoạt động ngoại
khóa để tri thức không bị đông cứng trong sách vở mà tạo cơ hội cho nó phơi bày trên thực tiễn cuộc
sống. Bài viết này, chúng tôi chỉ tập trung đề cập đến công tác tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho
sinh viên Khoa Khoa học Xã hội, trường Đại học Quảng Bình nhằm góp phần đổi mới phương pháp
qua các hình thức tổ chức dạy học sinh động.

Năm học 2013 – 2014 này, Khoa Khoa học Xã hội chịu trách nhiệm quản lý 16
lớp (Đại học và Cao đẳng) có gần 600 sinh viên với nhiều đối tượng khác nhau: ngành
Sư phạm (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) và ngoài Sư phạm (công tác xã hội, lưu học sinh
Lào) gồm cả 2 hệ (chính quy lẫn liên thông). Trong tương lai đội ngũ này sẽ là đối
tượng chủ yếu đảm nhận các công tác xã hội ở cộng đồng và góp công cùng sự nghiệp
trồng người ở các bậc học Trung học cơ sở, Trung học phổ thông trong toàn tỉnh nhà.
Chất lượng và hiệu quả giáo dục sẽ bắt đầu từ đây, ở chính đối tượng sinh viên hiện
nay Khoa đang quản lý đào tạo. Để tạo thương hiệu cho trường Đại học Quảng Bình
đồng thời làm tròn trách nhiệm nặng nề là đào tạo đội ngũ tri thức cho tỉnh nhà, đòi hỏi
chúng ta phải nghiêm túc tuân thủ quy chế, thực hiện đúng các chủ trương chính sách,
chỉ thị, quy định của ngành cũng như cần phải mở mang tri thức, nâng cao năng lực
nghề nghiệp cho đối tượng, thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy
học. Trong hướng dẫn số 5791/BGDĐT-CTHSSV về công tác học sinh, sinh viên, hoạt
động ngoại khóa và y tế trường học năm học 2013-2014, Bộ Giáo dục & Đào tạo chỉ rõ
nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục chuyên nghiệp cần phải “chỉ đạo và tổ chức các hoạt
động văn hóa, nghệ thuật, hoạt động ngoài giờ lên lớp; Giáo dục kỹ năng sống, kỹ

khổ một số học phần đào tạo ở trường Đại học không thể thiếu các hoạt động ngoại
khoá. Đó là một trong những hình thức mang lại không ít hiệu quả. Bởi hoạt động
ngoại khoá ở chương trình đào tạo các ngành khoa học Xã hội - Nhân văn như là một
bộ phận hợp thành, một hình thức dạy học không thể thiếu.
Mặt khác hoạt động ngoại khóa cũng là dịp để kiểm nghiệm chất lượng giảng dạy,
rèn luyện, nâng cao năng lực trình độ tổ chức các hoạt động ở giảng viên. Hoạt động
ngoại khóa là một thế mạnh cần được phát huy. Bởi nó không chỉ góp phần nâng cao
khả năng tư duy độc lập, tăng cường năng lực tổ chức các hoạt động mà còn là cơ hội
để cá nhân tự học tập, tự bồi dưỡng, kích thích lòng ham muốn khám phá, tìm tòi cái
mới và hoàn thiện khả năng chuyên môn, kỹ năng sư phạm của người dạy trong quá
trình chuẩn bị và đồng hành cùng người học. Nó giúp người dạy củng cố kiến thức,
khơi sâu cảm thụ và nuôi dưỡng hứng thú nghề nghiệp. Hoạt động ngoại khóa góp
phần mở rộng, nâng cao trường liên tưởng, dắt tri thức sách vở bước ra với cuộc đời
sôi động. Kiến thức môn học bao giờ cũng có mối quan hệ nhiều chiều với các vấn đề
2


chính trị, kinh tế, khoa học, văn hoá, xã hội. Nếu tự khép mình đơn lẻ, chật hẹp, một bề
trong khuôn khổ học phần thì khó lòng có được những hiệu quả giáo dục mong muốn.
Cần phải luôn mở rộng, tích hợp các kiến thức qua hoạt động ngoại khóa. Và cũng từ
đó khắc sâu tình yêu nghề, rèn luyện nâng cao các kĩ năng sư phạm trong giờ chính
khoá, phát huy khả năng vận dụng thực hành. Đó cũng là cơ hội để người dạy có thêm
điều kiện và hoàn cảnh bộc lộ đầy đủ nhất năng lực sáng tạo, phát triển năng khiếu,
cũng như thiên hướng cá nhân. Thông qua đó người dạy có thể khắc phục được những
bất cập trong chương trình. Chẳng hạn, nó giải quyết được mâu thuẫn giữa thời gian
hạn hẹp cho phép và khối lượng kiến thức cần phải cung cấp, có thêm cơ hội mở rộng,
đào sâu những nội dung quan trọng, bổ sung những vấn đề chưa được đặt ra trong
chương trình chính khoá. Nó cũng tăng cường tính thời sự, tính xã hội cho nội dung bài
học, giúp các em có thể hiểu sâu hơn những giá trị về văn hoá, khoa học xã hội - nhân
văn, cũng như những tiềm năng của quê hương, đất nước. Đồng thời bồi dưỡng khả

sáng tạo, có năng lực tổ chức các hoạt động. Bên cạnh đó còn cần sự tiếp sức của giảng
viên cũng như sinh viên để dồn góp sức mạnh, gây dựng hứng thú niềm say mê tạo
động lực để tổ chức các hoạt động. Đồng thời hoạt động này còn đòi hỏi cả người tổ
chức hướng dẫn lẫn đối tượng tham gia phải có tâm hồn nhạy bén, giàu cảm xúc, năng
động sáng tạo, vốn tri thức phong phú, dồi dào và lòng nhiệt tâm đầy trách nhiệm cùng
với một quá trình nỗ lực vượt trội.
Để giúp cho đối tượng đào tạo có hành trang bước vào đời một cách tự tin, giảng
viên trước hết phải tìm biện pháp cụ thể kích thích động cơ học tập, tác động vào nhận
thức, tình cảm giúp người học yêu quý và có niềm say mê, hứng thú đối với hoạt động.
Sau nữa làm sao phát huy tính chủ động, tích cực học tập và sáng tạo trong tiếp nhận
các học phần thông qua hoạt động ngoại khóa để đạt được hiệu quả giáo dục. Từ vấn
đề đặt ra ở trên, Khoa đã thực sự cố gắng tổ chức nhiều các buổi ngoại khóa để góp
phần nâng cao chất lượng đào tạo như: tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa
để tập dợt và dần đưa người học vào các tình huống có vấn đề, các điều kiện, môi
trường sống cụ thể. Từ các hoạt động ngoại khóa chúng ta có cơ hội hướng dẫn, giúp
đỡ, “bắt tay chỉ việc”, đưa người học vào hoạt động trong chính môi trường của nó.
Nghĩa là người học được dẫn dắt, thực hành một cách kỹ lưỡng trên nhiều phương
diện, ở tất cả các khâu của môi trường hoạt động. Sau đây là các bước cần có của một
hoạt động ngoại khóa:
Trước hết, phải biết tác động lên tư tưởng, nhận thức cho đối tượng để có một
quan niệm đúng đắn về tầm quan trọng, giá trị mục tiêu của hoạt động. Nhận thức
được vị trí ý nghĩa của ngoại khóa, người học có động cơ đúng đắn, sẵn sàng nhập
cuộc với tinh thần hăng say xem mình là chủ nhân của hoạt động. Người tham gia sáng
tạo, chuyển thể, biểu diễn…sẽ được tập dợt nhiều, rèn luyện nhiều, có cơ hội để thể
hiện các năng lực cá nhân. Các năng lực nghề nghiệp cũng được phát triển nhờ qua tôi
luyện. Mặt khác khi đưa kiến thức thu lượm được vào môi trường sinh hoạt thì chúng ó
thể trở nên sống động và đầy ý nghĩa.
Sau nữa người tổ chức hoạt động cần phải có các kỹ năng cần thiết như: biết đề
xuất ý kiến với các cấp lãnh đạo, yêu cầu các đơn vị cùng phối hợp, đề ra mục tiêu,
phân tích giá trị ý nghĩa, lựa chọn chủ đề và thời gian phù hợp với hoàn cảnh, xác định

+ Hoạt động nghệ thuật như: thi kể chuyện diễn cảm, phân vai, ngâm thơ, đọc
nghệ thuật, kể tóm tắt, kể sáng tạo, sáng tác, vẽ tranh minh hoạ, sưu tầm hiện vật,
chuyển thể tác phẩm, tham quan (quê hương các nhà văn nhà thơ, bảo tàng nghệ thật,
bảo tàng lịch sử, di tích văn hoá..., danh lam thắng cảnh), câu lạc bộ văn học (mời nhà
văn, nhà thơ, nhà phê bình để nói chuyện ), dạ hội văn học theo chủ đề (đọc, ngâm
những bài văn thơ theo chủ đề đã chọn...), hội diễn (trình bày hoạt cảnh, múa, các trích
đoạn bài hát, ca dao, dân ca…).

5


+ Hoạt động sáng tạo như: ứng dụng môn học trong cuộc sống thông qua quá
trình tạo sản phẩm phù hợp, người học có thể tham gia vào một trong các câu lạc bộ
Địa lý, Sử học, ngôn ngữ và Văn học…Người học có thể tham gia các sân chơi khoa
học trẻ, nghiên cứu khoa học để nâng cao kiến thức, tầm nhìn tạo ra những sản phẩm
thiết thực. Hay ngày hội tái chế phế thải với nội dung thiết kế và chế tạo các mô hình
hoặc sản phẩm hữu dụng.
+ Hoạt động sự kiện như: Đêm hội nguyên tiêu, kỷ niệm các ngày truyền thống
(phụ nữ, nhà giáo Việt Nam, quân đội nhân dân, sinh nhật Đảng, sinh nhất Bác, thành
lập Đoàn thanh niên, đội thiếu niên, ngày Độc lập, thành lập trường…), tổ chức hội trại
truyền thống nhằm tôn vinh những gương người tốt việc tốt, tiêu biểu đạt thành tích
xuất sắc trong học tập, trong các hoạt động.
+ Hoạt động công tác xã hội như: tham gia phong trào tình nguyện làm sạch môi
trường, tuyên truyền an toàn giao thông, nói không với ma túy, phòng chống
HIV/AIDS, giúp đỡ người nghèo, những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gia đình neo
đơn…thông qua đó nhận thức được bài học quý giá trong thực tiễn, biết cảm thông và
cùng chia sẻ khó khăn với những mảnh đời bất hạnh trong cuộc sống.
Ngoài ra chúng ta có thể thành lập các nhóm nòng cốt cho hoạt động ngoại khóa
như: năng khiếu đọc, kể, sưu tầm thành ngữ, tục ngữ, ca dao, triển lãm, thông tin văn
học để lên bảng tin, ra báo tường, câu lạc bộ, toạ đàm.... Từ đó sinh viên có cơ hội tập

Phương pháp dạy - học Văn, CXB Cục xuất bản.
2.HD Số: 5791/BGDĐT-CTHSSV về công tác học sinh, sinh viên, hoạt động
ngoại khóa và y tế trường học năm học 2013-2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
3. Nguyễn Thị Nga (2012) đổi mới hình thức tổ chức dạy học trong đào tạo giáo
viên Mầm non nhìn từ hoạt động ngoại khóa
4. />
7