Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2
M U

1. Lý do chn ti
1.1. Xut phỏt t v trớ ca Nguyn Huy Thip i vi s phỏt trin ca
vn hc ng i Vit Nam: c coi l mt hin tng c ỏo ca vn hc
Vit Nam thi kỡ i mi, sỏng tỏc ca Nguyn Huy Thip hi t rừ nột tớnh liờn
tc v tớnh t on ca lch s vn hc dõn tc. Cú th núi khụng quỏ rng, mt
mỡnh Nguyn Huy Thip khụng lm nờn c din mo ca nn vn hc Vit
Nam sau 1975 n nay, nhng mt mỡnh Nguyn Huy Thip li cú th o xi
lờn nhiu vn thuc v bn cht ca vn hc, to nờn sc bt khi nh hng
vn hc trc 1975, t ú a vn hc Vit Nam sau 1975 i xa hn, vng vng
hn trờn hnh trỡnh i mi vn hc dõn tc, ho nhp vo bin c vn hc hin
i ca th gii.
Vo thp niờn 80 - 90 ca th k XX, Nguyn Huy Thip ni lờn nh mt
hin tng vn hc c ỏo gõy xụn xao nn vn hc nc nh vn ang trm
lng sau chin tranh. Truyn ngn Nguyn Huy Thip xut hin ngay lp tc gõy
khụng khớ tranh lun trờn vn n. Nht l khi chựm truyn ngn vit v ti
lch s c ng trờn tun bỏo Vn ngh, lp tc gõy mt cuc tranh lun sụi
ni. Trong ú, t duy t s lch s ó ỏnh du mt hng khỏm phỏ mi, cỏi
nhỡn c ỏo ca nh vn v mi quan h gia lch s vi vn hc, t lch s
n vn hc chớnh l mt bc chuyn th sỏng to ca Nguyn Huy Thip.
1.2. Xut phỏt t tỏc phm Nguyn Huy Thip, c bit l nhng truyn
ngn vit v ti lch s. ú l nhng tỏc phm cú vn . Mc dự vit v
ti lch s n Nguyn Huy Thip khụng phi l iu mi m, nú ó c nhiu
cõy bỳt trc ú quan tõm vi tinh thn c v khỏng chin, phc v khỏng
chin. Cỏc cõy bỳt y thi kỡ i mi tip tc o sõu vo mng ti ny nhm
thuyt minh cho nhng t tng, cỏch nhỡn riờng ca mỡnh. Vi Nguyn Huy


úng gúp ca Nguyn Huy Thip vn l ni tri hn c.
Chõm ngũi n cho cuc tranh lun l bi vit ca nh s hc T Ngc
Lin V truyn ngn Vng la (Vn ngh, 26/6/1988) ó ch trớch Nguyn Huy
Thip h cu cỏc nhõn vt lch s mt cỏch tu tin v khng nh: "Vit lch s
khụng ch s gia m c nh vn cng phi phc tựng s tht, ỳng bn cht lch
s, khụng c lm din mo lch s mộo mú i" [17, 177].
Trong bi T duy tiu thuyt v folklore hin i ( Lt, 8/1988), nh
nghiờn cu Hong Ngc Hin li ng h li h cu lch s ca Nguyn Huy

Bùi Thị Hương

2

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Thip v cho rng: "Ba truyn ngn lch s Kim sc, Vng la, Phm tit ng
trờn bỏo Vn ngh nm nay bc l mt phng din mi ca ti nng Nguyn
Huy Thip: t duy tiu thuyt" [17, 356].
Dip Minh Tuyn vi bi Nguyn Huy Thip, mt ti nng mi (Vn
ngh, s 36, 37 ngy 3/9/1988) cng cho rng: "Ch vi by nhiờu truyn ngn,
anh ó mang n cho vn hc chỳng ta mt din mo mi: t cỏch chn ti,
cỏch xõy dng nhõn vt, cỏch dng truyn, li hnh vn... u mi, cui cựng
din t nhng ch t tng mi [17, 396].
Thỏi Ho trong bi Cú ngh thut Ba-rc trong truyn ngn ca Nguyn
Huy Thip (Tp chớ Vn hc, s 2, 3/4/1989) cng a ra nhn xột v cỏch



Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

cỏ tớnh sỏng to ca Nguyn Huy Thip v nhng úng gúp ca ụng vo s
nghip vn hc.

3. Mc ớch nghiờn cu
- Lm rừ vai trũ vn hc s ca Nguyn Huy Thip i vi cụng cuc
i

mi vn hc Vit Nam sau nm 1986.
- Thy c nhng cỏch tõn c ỏo ca nh vn trong t duy t s lch

s th loi truyn ngn.
- Trau di thờm kin thc nghiờn cu cho bn thõn tỏc gi khoỏ lun v
ti lch s trong vn xuụi Vit Nam ng i.
4. Nhim v nghiờn cu
Khoỏ lun T duy t s lch s trong truyn ngn ca Nguyn Huy Thip
cú nhim v sau:
- Nờu nhng nột khỏi quỏt v ti lch s trong vn xuụi vit Nam hin
i, v cuc i, s nghip ca tỏc gi Nguyyn Huy Thip cng nh chựm
truyn ngn vit v ti lch s ca ụng.
- Ch ra nhng nột c ỏo, mi m ca Nguyn Huy Thip khi vit v
ti lch s trờn cỏc phng din: cm hng lch s, cỏc x lớ t liu lch s, cỏch
xõy dng nhõn vt, ngh thut trn thut, ngụn ng, ging iu.
5. i tng v phm vi nghiờn cu
- i tng nghiờn cu l chựm truyn ngn vit v ti lch s trong

8. Cu trỳc ca khoỏ lun
Ngoi phn M u, Kt lun, Ti liu tham kho, Ni dung chớnh ca khoỏ
lun c chia thnh 2 chng:
Chng 1. Nhng vn chung
Chng 2. T duy t s lch s trong truyn ngn ca Nguyn Huy Thip.

Bùi Thị Hương

6

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

NI DUNG
CHNG 1
NHNG VN CHUNG

1.1. Khỏi nim "T duy t s"
T duy t s l khỏi nim hp hn so vi t duy ngh thut. Nú nm
trong t duy ngh thut. T duy t s chớnh l t duy v th loi t s. Vỡ vy
hiu c t duy t s, chỳng ta phi hiu c t duy ngh thut.
Theo T in thut ng vn hc ca Lờ Bỏ Hỏn, Trn ỡnh S, Nguyn
Khc Phi (ng ch biờn): T duy ngh thut l dng hot ng trớ tu ca con
ngi hng ti sỏng to v tip nhn tỏc phm ngh thut phự hp vi chc
nng phi i xng ca bỏn cu i nóo v lớ thuyt v hai kiu nhõn cỏch thỡ t
duy ngh thut da trờn mt nn tng tõm sinh lớ khỏc hn vi t duy lớ lun

quan ca nhõn vt tr tỡnh thỡ tỏc phm t s li tỏi hin i sng trong ton b
tớnh khỏch quan ca nú. Tỏc phm t s phn ỏnh hin thc qua bc tranh m
rng ca i sng trong khụng gian, thi gian, qua cỏc s kin, bin c xy ra
trong cuc i con ngi. Trong tỏc phm t s nh vn cng th hin t tng
v tỡnh cm ca mỡnh. Nhng õy, t tng v tỡnh cm ca nh vn thõm
nhp sõu sc vo s kin v hnh ng bờn ngoi ca con ngi ti mc gia
chỳng dng nh khụng cú s phõn bit no c. Nh vn k li, t li nhng gỡ
xy ra bờn ngoi mỡnh, khin cho ngi c cú cm giỏc rng hin thc c
phn ỏnh trong tỏc phm t s l mt th gii to hỡnh xỏc nh ang t phỏt
trin, tn ti bờn ngoi nh vn, khụng ph thuc vo tỡnh cm, ý mun ca nh
vn.
T duy t s khỏc t duy tr tỡnh cũn ch trong tỏc phm t s bao gi
cng cú ct truyn. Gn vi ct truyn l mt h thng nhõn vt c khc ha
y , nhiu mt hn hn nhõn vt tr tỡnh v kch. Trong tỏc phm t s, ct
truyn c khc ho nh mt h thng chi tit ngh thut phong phỳ, a dng
bao gm s kin, xung t, ni tõm, ngoi hỡnh ca nhõn vt, chi tit tớnh cỏch,
ngoi cnh, phong tc, i sng vn hoỏ, lch s... li cũn c nhng chi tit liờn
tng, tng tng, hoang ng m khụng ngh thut no tỏi hin c.

Bùi Thị Hương

8

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2


9

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

T sau cỏch mng thỏng Tỏm, do s phỏt trin gp rỳt ca i sng ũi
hi ngi vit phi bỏm sỏt thi s phc v cho cỏc yờu cu ca cuc chin
u hin ti nờn thnh tu ca vn xuụi vit v ti lch s tm thi vng búng.
Phi t sau 1960, khi min Bc bc vo k hoch 5 nm ln th 1 - xõy dng
ch ngha xó hi, cú c hi nhỡn li quỏ kh, cỏc sỏng tỏc vit v ti lch s
li xut hin nh Qun He khi ngha (1963), T quc kờu gi (1972), Ngi
Thng Long (1981) ca H n, Nỳi rng Yờn Th (Nguyờn Hng), Búng nc
H Gm ca Chu Thiờn... Bờn cnh ú l nhng tỏc phm vit cho thiu nhi
nh Lỏ c thờu sỏu ch vng (1960), K chuyn Quang Trung (1962) ca
Nguyn Huy Tng, Nguyn Trung Trc (1964), Bờn b Thiờn Mc (1967) ca
H n... T nhng nm 80 ca th k XX, xu hng dõn ch hoỏ bao trựm i
sng tinh thn ca ngi Vit Nam v cng l xu hng vn ng chung ca
nn vn hc.ý thc ngh thut thay i, quan nim v vai trũ, v trớ, chc nng
vn hc, v nh vn v hin thc cng cú bin i. Cựng vi nú l quan nim v
hin thc nh i tng khỏm phỏ ca vn hc c m rng v mang tớnh ton
din. Hin thc khụng ch l cỏc bin c lch s v i sng cng ng m cũn
l hin thc hng ngy vi cỏc quan h th s riờng t, a oan, phc tp. Vn
hc ngy cng i ti nhng quan nim ton vn v sõu sc hn v con ngi m
nn tng ca nú l trit hc v ht nhõn c bn ca nú l t tng nhõn bn.
i vi loi hỡnh t s lch s, giai on sau 1986 cú nhng bin i mi
c bit quan trng. Nm 1988, chựm truyn ngn vit v ti lch s ca

kh kim, kh tớn. Chớnh vỡ vy to iu kin cho nh vn cú th t do dn dt
ngi c n nhng vựng t bao la ca trớ tng tng. Thun li cựng vi
nhng khú khn, th thỏch y li y sc quyn r i vi ngi ngh s. Nú
ph thuc rt nhiu vo ti nng v bn lnh ca mi nh vn.

1.3. Tỏc gi Nguyn Huy Thip
1.3.1. Cuc i
Nguyn Huy Thip sinh ngy 29 thỏng 4 nm 1950, quờ gc: lng
Khng H (xúm Cũ) huyn Thanh Trỡ nay thuc qun Thanh Xuõn, H Ni.
Thu nh, ụng cựng gia ỡnh lu lc khp nụng thụn ng bng Bc b t
Thỏi Nguyờn qua Phỳ Th, Vnh Yờn... Nụng thụn v nhng ngi lao ng vỡ
th li nhiu du n khỏ m nột trong nhiu sỏng tỏc ca ụng. Nm 1960,
ụng cựng gia ỡnh chuyn v quờ nh c xúm Cũ, lng Khng H, H Ni.

Bùi Thị Hương

11

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

ễng thõn sinh Nguyn Huy Thip l mt cỏn b ngnh giao thụng cụng
chớnh, Nguyn Huy Thip chu nh hng giỏo dc ch yu ca ụng ngoi, vn
l ngi am hiu Nho hc v m vn l ngi sựng o Pht.
Nm 1970, ụng tt nghip khoa S trng i hc S phm H Ni v
c iu i dy tnh Sn La trong 10 nm. Nm 1980, ụng chuyn v H Ni

Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

thoi, c tớch, xó hi Vit Nam ng i, xó hi lng quờ v nhng ngi lao
ng. Cú th tm c phõn loi nh sau:
+ Truyn v lch s v vn hc: Kim sc, Vng la, Phm tit, Nguyn
Th L, Ma Nhó Nam, Chỳt thoỏng Xuõn Hng...
+ Truyn mang hi hng huyn thoi, c tớch: Nhng ngn giú Hua Tỏt,
Con gỏi Thu Thn, Git mỏu, Mui ca Rng, Chy i sụng i, Trng
Chi...
+ Truyn v xó hi Vit Nam ng i: Khụng cú vua, Tng v hu,
Cỳn, Sang sụng, Ti ỏc v trng pht...
+ Truyn v ng quờ v nhng ngi dõn lao ng: Thng nh ng
quờ, Nhng bi hc nụng thụn, Nhng ngi th x...
Ngoi truyn ngn, Nguyn Huy Thip cũn vit nhiu kch, tiờu biu l
Xuõn Hng, Cũn li l tỡnh yờu, Gia ỡnh (hay Qu vi ngi da theo
truyn ngn Khụng cú vua). Nh tiờn tri, Hoa Sen n... v nhiu th (cha xut
bn tp th no, song th xut hin khỏ nhiu trong cỏc truyn ngn ca ụng).
Nm 1996, Tiu Long N c coi l "tiu thuyt u tay" - cun tiu
thuyt u tiờn ca ụng c chớnh thc xut bn bi Nh xut bn Cụng an
Nhõn dõn.
Cựng vi truyn ngn, kch, th, tiu thuyt, Nguyn Huy Thip cũn vit
tiu lun phờ bỡnh ng trờn nhiu bỏo, tp chớ trong nc.
Nm 2004, bi vit Trũ chuyn vi hoa thu tiờn v nhng nhm ln ca
nh vn ca Nguyn Huy Thip ng trờn Tp chớ Ngy nay ó to ra nhng
tranh lun sụi ni trong gii vn chng mt thi gian u trờn Bỏo Vn ngh v
mt s trang bỏo mng ti Vit Nam.
S nghip vn hc vi nhiu th loi khỏc nhau, cú th khng nh
Nguyn Huy Thip l mt ti nng ngh thut. ễng ó gúp vo s nghip vn

Hin thc khụng b úng cng bi tiờu chớ lch s theo tinh thn s thi m mang
ni dung sinh ng, dõn ch hn nhiu vi hng thỳ kim tỡm "lch s trong mi
con ngi" [3, 23]. Lch s theo kinh nghim cng ng chuyn thnh lch s
theo kinh nghim cỏ nhõn. Kinh nghim cng ng dự phong phỳ n õu cng
khụng sỏnh c vi kinh nghim cỏ nhõn v tớnh c th, sinh ng v a dng.
Thoỏt khi s l thuc vo hin thc s thi, Nguyn Huy Thip l ngi ó
mnh dn trỡnh by mt thỏi t do i vi lch s: Nho nn li cht liu lch
s dựng lch s lm cỏi v ngh thut truyn nhng thụng ip v hin ti.

Bùi Thị Hương

14

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Bao nhiờu ý kin khen chờ trỏi ngc xung quanh ca nh vn ny ct li u
xoay quanh hin thc v con ngi.
Cú th núi, s thnh cụng ca chựm truyn ngn vit v ti lch s ca
Nguyn Huy Thip l ch cỏc tỏc phm ó i sõu khỏm phỏ "con ngi bờn
trong con ngi" [3, 23]. Chng t tớnh sỏng sut ca t tng coi trng con
ngi vi nhng "vn t nú [3, 23].
Chựm truyn ngn vit v ti lch s ca Nguyn Huy Thip cú nhng
c im sau:
- Tớnh a ngh?a: Truyn thng cú nhiu ch .
- Ct truyn li kỡ

Chim v trớ ch o l nhúm th ti lch s dõn tc. Do vy tớnh cht s thi l
c im ni bt quy nh nn vn hc ny. T duy s thi vi mt khong cỏch
khú vt qua gia nh vn v i tng m nh nghiờn cu ni ting Bakhtin
gi l "khong cỏch s thi", vn hc chuyn sang kiu t duy mi: suy ngm v
hin thc, v cỏi ng i ang din ra, "cỏi ng i cha hon thnh".
Cựng vi kiu t duy vn hc mi, hin i ny, ó xut hin mt th h nh
vn mi. H va l sn phm ca thi i vn hc i mi, va gúp phn ỏng
k to nờn s i mi t duy v thnh tu ca vn hc i mi, to ra s "t
bin" ca i sng vn hc.
S xut hin ca Nguyn Huy Thip (1987) ó tht s gõy chn ng i
sng vn hc v rt nhanh chúng tr thnh mt hin tng vn hc. Ngay t
nhng sỏng tỏc u tay, Nguyn Huy Thip ó khin cụng chỳng phi sng st.
c bit l 3 truyn ngn vit v ti lch s ca Nguyn Huy Thip (Kim
sc, Vng la, Phm tit) tip ú l Ma Nhó Nam, Nguyn Th L. i tng
k chuyn õy l lch s cỏch õy trờn di nm trm nm, l hin thc khộp
kớn trn vn. mng truyn ny, ngi c khụng c tip xỳc vi mt cm
hng sỏng to vn chng truyn thng Vit Nam vn quen thuc lõu nay. ú l
cm hng s thi vi khớ cht ho hựng, ch yu i vo nhng khớa cnh tớch cc
ca hin thc. Ging nh nhiu truyn khỏc, cm hng ch yu trong truyn
ngn vit v ti lch s ca Nguyn Huy Thip l cm hng i thng, cú

Bùi Thị Hương

16

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học



17

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Núi túm li, trong truyn ngn vit v ti lch s ca Nguyn Huy
Thip, nh vn ó kộo xung vi i thng nhng nh cao ca lch s dõn
tc, trn tc hoỏ vua Gia Long, Quang Trung v cỏc nhõn vt lch s nh
Nguyn Du, Nguyn Trói lm cho h mang nhng tớnh cỏch gn gi vi con
ngi i thng.
Nh vy, vn hc Vit Nam sau 1986 cú s chuyn bin t t duy s thi
sang t duy tiu thuyt, t cm hng lch s dõn tc sang cm hng i thng
v c im ny kt tinh ch yu trong nhng truyn ngn vit v ti lch s
ca Nguyn Huy Thip. Quỏ kh lch s lỳc ny ó tr thnh i tng trung
tõm ngh s khỏm phỏ, nghin ngm v a ra nhng kin gii mi v i
sng con ngi. Nguyn Huy Thip ó khụng nhỡn lch s bng cm hng ngi
ca, sựng kớnh, mt chiu nh trc na m thay vo ú l thỏi khỏch quan v
c s "phỏn xột" cụng bng i vi nú.
2.2. Cỏch x lớ t liu lch s
Sau nm 1975, hon cnh t nc thay i, vn hc cng phi cú s
chuyn i ỏp ng nhu cu mi ca i sng, ca cụng chỳng. Theo dừi vn
hc t 1975 n nay, cú th nhn thy s chuyn i ny theo hai giai on: giai
on u, vn hc ch yu chuyn i v cht liu, v hng tip cn hin thc
i sng; giai on sau, l nhng chuyn i trong chiu sõu, trong ý thc ca
nh vn.

to ngh thut - tr thnh mt c trng ca vn hc.
Li Nguyờn n trong bi c vn phi khỏc c s nhc li: "Cỏc phỏt
ngụn trong vn xuụi ngh thut khụng bao gi cng ng nht vi t tng tỏc
gi" [17, 180].
Chõu Hng Thu trong bi Lm quen vi cõy bỳt tr trong ngnh giỏo
dc (Ngi GVND 27/6/1988) cng cho rng: "Vi con mt ca thy giỏo s
hc, anh (tc Nguyn Huy Thip ) khụng cú ý dng li chõn dung cỏc nhõn vt
lch s. Lch s ch l cỏi c anh suy ngm v quan h ng x gia ngi vi
ngi, suy ngm v s phn, tõm linh dõn tc" [17, 527-528].
Chớnh nh vn Nguyn Huy Thip cng quan nim: "Lch s cng ch l
c l, cú tớnh tng i, cú tớnh hn ch ch quan v khỏch quan do thi i
lch s quy nh [17, 338].
thy c s sỏng to ca Nguyn Huy Thip v cỏch x lớ t liu lch
s, chỳng tụi tin hnh so sỏnh vi cỏc ti liu chớnh s.
V nhõn vt Gia Long, s sỏch ó dựng nhng li bỳa rỡu nhn xột.

Bùi Thị Hương

19

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Cun Lch s Vit Nam gin yu cng tng vit: "Cui 1779, Nguyn ỏnh
tr li chim Gia nh, xng Vng, phong cho Thnh Nhn, th lnh quõn
ụng Sn lm Ph chớnh thng tng quõn. Chng c bao lõu (1782),



Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Nguyn Hu lp tc lm l ng quang, lờn ngụi Hong , ly niờn hiu l
Quang Trung, ng thi lm l tin quõn ra Bc dit quõn Thanh... Ngy 29
thỏng 11 ra n Ngh An, Quang Trung tuyn thờm quõn, t chc duyt binh
Vnh Doanh v truyn hch cu nc... Trit li dng t tng ch quan
khinh ch v nhng s h ca quõn Thanh trong nhng ngy n Tt, Quang
Trung ó m cuc tn cụng nhanh chúng... ờm mng 3 tt, Quang Trung bớ
mt cho quõn bao võy n H Hi v cho loa kờu gi quõn gic u hng . B
bao võy bt ng, quõn Thanh mt ht tinh thn, ó u hng" [20, 288].
Cun i cng lch s Vit Nam (ton tp) cng vit: "Sau l "th s"
c t chc trong khụng khớ h hi, quyt chin ca ton quõn, gia ờm giao
tha thanh vng, Quang trung ó c vang li hch:
ỏnh cho túc ti
ỏnh cho rng en
ỏnh cho nú chớnh luõn bt phn
ỏnh cho nú phin giỏp bt hon
ỏnh cho s tri Nam quc anh hựng chi liu ch.
Khi Hu dt li, ch quõn d ran nh sm, rung ng c hang nỳi, tri
t i mu. Ri chiờng trng ng thi khua vang, quõn lớnh gp rỳt lờn ng
ra Bc" [21, 421].
Cun Vit s k yu cng vit: Nhn rừ tm quan trng ca n, Quang
Trung tp trung lc lng to ln, quyt tn cụng git gic. Ha T Hanh hay
tin H Hi tht th v quõn Tõy Sn ang tin, cho k binh i ún ỏnh. Nga
ca gic thy voi ca ta hong s chy v... Gic trong n bn sỳng ra d di.
Quang Trung sai ly nhng mnh vỏn, ghộp li ba mnh lm mt, ph rm c

556] thỡ trong truyn ngn ca Nguyn Huy Thip, Thỏm l mt anh hựng
cng l mt ngi nhu nhc, khụng quyt oỏn trong tỡnh yờu - Thỏm yờu
Xoan m khụng dỏm th l tỡnh yờu ca mỡnh.
V nhõn vt Nguyn Trói, theo chớnh s l ngi cú v trớ quan trng
trong lch s li va cú v trớ ỏng t ho trong nn vn hc trung i Vit Nam.
ó cú nhiu ti liu nghiờn cu v nhõn vt ny, bi bờn cnh cụng lao to ln
vi dõn tc, ụng cũn hng chu mt ni oan khiờn thm khc trong lch s. Tuy
nhiờn, xut phỏt t truyn Nguyn Th L ca Nguyn Huy Thip, chỳng tụi ch
xem xột nhng s kin cú liờn quan n cuc i hai nhõn vt Nguyn Trói v
Nguyn Th L. V mi quan h ny, s sỏch cng cú ghi li nhng khỏ vn tt.
Trong cun i vit s kớ ton th ca Ngụ S Liờn vit: "Trc õy, vua
thớch v ca Tha ch Nguyn Trói l Nguyn Th L. Ngi rt p, vn

Bùi Thị Hương

22

K32B Ngữ Văn


Khoá luận tốt nghiệp Đại học

Trường ĐHSP Hà Nội 2

chng rt hay, gi vo cung phũng lm L nghi hc s, ngy ờm hu bờn
cnh... Ngy 16, git hnh khin Nguyn Trói cựng v l Nguyn Th L, bt ti
n ba h. Trc l Nguyn Th L ra vo cung cm, Thỏi Tụng thy rt a lin
ct nh vi th. n õy, vua i tun min ụng, n chi nh Trói ri b bnh
ỏc m cht, cho nờn Trói b ti y" [15, 170 - 171].
Qua mt s ti liu lch s nh vy, ta cú cỏi nhỡn chớnh xỏc v mi quan


Trường ĐHSP Hà Nội 2

Nhõn vt lch s trong chựm truyn ngn lch s ca Nguyn Huy Thip
va l nhõn vt tớnh cỏch, va l nhõn vt t tng. Mi nhõn vt mang mt tớnh
cỏch, mt ni cụ n riờng nhng u chng minh cho t tng "ch mun l
con ngi bỡnh thng" ca tỏc gi.
Trong Tp chớ Sụng Hng, s 5/1989, Hong Ngc Hin cho rng: "Con
ngi trỳt b b cỏnh xó hi, con ngi tht vi nhng ham mờ v dc vng
thng tỡnh, nhng ni khc khoi v s phn v nhng tỡnh cm yờu ghột, tc
gin thụng thng" [17, 364].
Nh vn Bựi Hin cng cho rng: "Tụi cm thy Nguyn Huy Thip cũn
mun núi v bn cht ca con ngi" [17, 451].
Cú l vỡ vy m mi chi tit Nguyn Huy Thip to dng lờn u tr
thnh mt "ụ ca s" soi chiu tớnh cỏch, tõm lớ nhõn vt.
Cỏch xõy dng nhõn vt lch s ca Nguyn Huy Thip c th hin
nhng khớa cnh sau:
Th nht: Nguyn Huy Thip ó sỏng to ra nhng nhõn vt h cu,
t nhõn vt trong mi quan h vi nhau. ng thi gn nhõn vt vi hon
cnh c th, t nhõn vt vo tỡnh hung y kch tớnh nhõn vt bc l
phm cht, nhõn cỏch, cỏ tớnh riờng cng nh chiu hng con ng i
ca tng loi nhõn vt.
truyn Kim sc, Nguyn ỏnh l nhõn vt chớnh c t trong mi
quan h phc tp vi nhõn vt m Nguyn Huy Thip ó h cu - ng Phỳ
Lõn. Mt mt õy l hai nhõn vt cú quan h hu thun - cựng chin tuyn, cựng
trn a. Mt khỏc, nhõn vt Nguyn ỏnh cng cú quan h i chi ngm ngm
vi ng Phỳ Lõn. Bt u l lũng ghen ghột k ti nng. Ngay trong bui
chia lc thỏnh sỏng mng mt, ng Phỳ Lõn khin Nguyn ỏnh khú chu "ỏnh
cau my ỏp: ta ch vn vn cú ba thc t chụn thõy thụi". Khi Nguyn Hu
cht, Nguyn ỏnh sai m tic mng b ngn cn, ụng núi: "Nú cht, ta cng

yờu thớch Vinh Hoa nhng b cn thn can ngn "vui ớt thụi". Bit vy nhng
Nguyn ỏnh vụ cựng bun "Ta ch thớch nh ngi thng thụi" [24, 144] - con
ngi thng vi nhng ham mun tho món rt con ngi. õy l mõu thun
trong chớnh con ngi Gia Long - gia ngha v gi gỡn ca ng quõn vng v
khỏt khao c sng nh mt con ngi bỡnh thng.
Qua mt chui hnh ng, chi tit nờu trờn, nhõn vt Nguyn ỏnh hin
lờn l mt con ngi vi bn cht nham him, c ỏc, tn bo nhng cng cha
ng trong ú bi kch gia trỏch nhim ca bc vng v khỏt vng c
sng nh con ngi bỡnh thng.

Bùi Thị Hương

25

K32B Ngữ Văn