NguyÔn ThÞ Quúnh Nga

K32G - ViÖt Nam häc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
*********

NGUYỄN THỊ QUỲNH NGA

LỄ HỘI ĐỀN HÙNG TRONG
ĐỜI SỐNG TÂM LINH NGƯỜI VIỆT

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Việt Nam học

HÀ NỘI - 2010

Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

1


NguyÔn ThÞ Quúnh Nga

K32G - ViÖt Nam häc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
*********


Tác giả khóa luận

Nguyễn Thị Quỳnh Nga

Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

3


NguyÔn ThÞ Quúnh Nga

K32G - ViÖt Nam häc

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những nội dung mà tôi trình bày trong khóa luận này
là kết quả nghiên cứu của bản thân tôi dưới sự hướng dẫn của Th.S- GVC Vũ
Ngọc Doanh.
Những nội dung này không trùng lặp với kết quả nghiên của các
tác giả khác.
Tôi xin chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu của cá nhân mình
trong khóa luận này.

Hà Nội, ngày 30 tháng 4 năm 2010.
Tác giả khóa luận

Nguyễn Thị Quỳnh Nga

Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

4

6. Đóng góp của khoá luận

4

7. Bố cục của đề tài

4

NỘI DUNG
Chương 1: Những vấn đề chung
1.1. Khái niệm văn hoá

6

1.2. Khái niệm văn hoá tâm linh

7

1.3 Văn hoá tâm linh trong đời sống người Việt

9

1.4. Văn hoá tâm linh trong đời sống hiện nay

10

Chương 2: Lễ hội Đền Hùng trong đời sống văn hoá tâm linh người Việt
2.1. Khái niệm Lễ hội

14


28

Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

5


NguyÔn ThÞ Quúnh Nga

K32G - ViÖt Nam häc

2.2.3.1. Hội xưa

28

2.2.3.2. Hội nay

31

2.3. Vua Hùng trong đời sống tâm linh người Việt

40

2.4. Ý nghĩa của Lễ hội đền Hùng

44

Chương 3: Thực trạng và giải pháp phát triển Du lịch Văn hoá Nhân văn
của Lễ hội Đền Hùng.

1. Lý do chn ti
Hnh trỡnh lch s dng nc v gi nc ca dõn tc Vit Nam l
quỏ trỡnh lng ng, bi p nhng lp phự sa vn hoỏ lm nờn dy ca
h thng thang bc giỏ tr vt cht v tinh thn. Mi vựng quờ nm tri di
trờn di t cong hỡnh ch S u l khụng gian vn hoỏ chỳng ta khụng
ngng tỡm hiu, khỏm phỏ. Phỳ Th - t T Hựng Vng chớnh l vựng t
khi u ca nhng giỏ tr ú.
Triu i Hựng Vng tn ti trong tõm thc ca ngi Vit Nam l
triu i dng nc, l t tụng, ci ngun ca ngi Vit. S kt hụn gia
Lc Long Quõn v u C ó sinh ra tc ngi Vit sinh ra con Rng, chỏu
Tiờn. V cng t õy, Vua Hựng ó tr thnh mt biu tng vn hoỏ tõm
linh ca dõn tc. Trong rt nhiu triu i lch s, khi t nc b gic ngoi
xõm cỏc v vua, cỏc tng lnh, cỏc nh lónh o ó tỡm n vi n Hựng
nh ni nng ta tõm linh, ni lm tng thờm sc mnh chin u chng
ngoi xõm. Bỏc H - v lónh t v i ca dõn tc ó cn dn cỏc chin s b
i:"Cỏc Vua Hựng ó cú cụng dng nc, Bỏc chỏu phi cựng nhau gi ly
nc" nhõn chuyn Bỏc v thm n Hựng. Ngy nay, khi chin tranh ó lựi
xa, c dõn tc vit Nam li bc vo cuc chin mi, cuc chin trờn mt trn
Vn hoỏ - Kinh t. Xu hng hi nhp v phỏt trin ó kộo theo cỏc lung vn
hoỏ ngoi lai vo nc ta vi nhng tỏc ng ti i sng con ngi c v vt
cht v tinh thn. Song trong sõu thm tõm thc ca ngi Vit Nam - L hi
n Hựng (hay cũn gi l Gi t Hựng Vng) t bao i nay ó tr thnh
mt biu tng vn hoỏ tõm linh, im hi t tinh thn i on kt cng
ng cỏc dõn tc Vit."Con ngi cú t cú tụng, nh cõy cú ci nh sụng cú

Khóa luận tốt nghiệp đại học

7



3. Lch s vn
T trc ti nay l hi n Hựng ó tr thnh phng tin Nhõn
dõn ta th hin giỏo dc v cng c tinh thõn cng ng, o lý dõn tc, tỡnh
cm, nguyn vng, t tng cng nh ý chớ dõn tc. Bi vy, l hi n
Hựng cú sc sng mónh lit trong tõm thc ca ngi Vit qua cỏc thi k
lch s ca t nc. ó cú nhiu tỏc gi nghiờn cu v vit v l hi n
Hựng nh:
Khóa luận tốt nghiệp đại học

9


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

Lờ Lu (ch biờn), n Hựng ni hi t vn hoỏ tõm linh, Nxb Vn hoỏ Thụng tin.
Lờ Tng - Phm Hong Oanh, n Hựng Di tớch lch s vn hoỏ c bit
Quc gia, Nxb Vn hoỏ - Thụng tin.
Ngụ vn Phỳ, Hựng Vng v L hi n Hựng, Nxb Hi Nh Vn.
4. i tng v phm vi nghiờn cu
* i tng nghiờn cu
Nghi L trong ngy Gi T Hựng Vng.
Cỏc trũ chi din ra trong ngy hi
* Phm vi nghiờn cu
L hi n Hựng trong i sng tõm linh ca ngi Vit
5. Phng phỏp nghiờn cu
Khoỏ lun s dng cỏc phng phỏp nghiờn cu:
*Phng phỏp in dó, su tm, kho sỏt.
*Phng phỏp tng hp nghiờn cu, phõn tớch ti liu.

Chng 3: Gii phỏp phỏt trin du lch vn hoỏ nhõn vn ca L hi
n Hựng.

Khóa luận tốt nghiệp đại học

11


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

NI DUNG
CHNG 1
NHNG VN CHUNG

1.1. Khỏi nim vn hoỏ
Vn hoỏ l si ch xuyờn sut ton b lch s ca dõn tc, nú lm
nờn sc sng mónh lit giỳp cng ng Dõn tc Vit Nam vt qua bao súng
giú ghnh thỏc tng chng nh khụng th vt qua ni khụng ngng ln
mnh v phỏt trin. Vn hoỏ l mt sc sng bờn trong, vn húa c to ra
t lao ng sinh hot v phỏt trin trong cỏi nụi a hỡnh sinh thỏi v mụi
trng ca bn thõn mỡnh. Vn húa th hin mt cỏch rừ rt bn cht sõu xa
ca con ngi.
Nhng nm gn õy, nhn thc v vai trũ ca vn hoỏ nc ta c
nõng lờn ỳng vi giỏ tr ớch thc ca nú. Ngh quyt ln th 4 ca Ban chp
hnh Trung ng khoỏ VII ó khng nh vn hoỏ l nn tng tinh thn ca xó
hi, th hin tm cao v chiu sõu v trỡnh phỏt trin ca mt dõn tc, l s
kt tinh nhng giỏ tr tt p nht trong quan h gia ngi vi ngi, vi xó
hi v vi thiờn nhiờn. Nú va l ng lc thỳc y va l mt mc tiờu phỏt

sau: "Vn hoỏ l mt tng th cỏc giỏ tr võt cht v tinh thn do con ngi
sỏng to v tớch lu qua quỏ trỡnh hoat ng thc tin, trong s tng tỏc
gia con ngi vi mụi trng t nhiờn v xó hi v vi chớnh bn thõn
mỡnh"(Trn Ngc Thờm, Giỏo trỡnh C s Vn hoỏ Vit Nam).
1.2. Khỏi nim vn hoỏ tõm linh
Nh ó núi trờn, vn hoỏ l nhng gỡ do con ngi to ra nờn trong
quan h vi t nhiờn xó hi con ngi t nhiờn c phõn chia thnh hai v:
t nhiờn ngoi ta (mụi trng) v t nhiờn trong ta (bn nng). Cng vy, xó
hi c chia thnh hai: xó hi ngoi ta (cng ng) v xó hi trong ta (cỏ
nhõn). Trong tõm thc ca ngi Vit Nam vi phng phỏp t duy õm
dng, con ngi ó phõn chia th gii thnh hai: thc v o, vt cht v tinh
thn, trong ú cỏi m h quan tõm nht chớnh l i sng tõm linh. Loi ngi
t rt xa xa ó cm nhn rng, con ngi cú hai phn: phn xỏc v phn hn
c kt hp theo nguyờn lý õm dng. Mi s din ra trong cuc sng u
biu hin s linh cm ca chỳng ta. Tinh thn hng ti õu u mang mu
Khóa luận tốt nghiệp đại học

13


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

sc ca trớ tu, ca tõm lý. Vn hoỏ tõm linh thng c biu hin sinh ng
nhng ni cuc sng tinh thn rn rng trong tõm can, trong mụi trng.
Bt c cỏ nhõn sinh th no cng cú t tng "ung nc nh ngun" bi sau
nhng thi k sụi ni ca th cht, sau nhng thnh cụng m món trờn th
gian v sau quỏ trỡnh tng trng tt bc... thỡ con ngi ta li phng pht
nhng tõm t th cũn th, nhng hoi vng c xa thanh thn nh nhng

khỏc hn l "Nhng hot ng tinh thn, nhn thc tõm lý ca con ngi
th hin bn nng siờu vit nht ca mỡnh trong cuc sng". (H Vn Khỏnh,
Tõm hn khi ngun cuc sng vn hoỏ tõm linh).
1.3.Vn hoỏ tõm linh trong i sng ngi Vit
Vn hoỏ tõm linh l mt thut ng c dựng ch mt loi hỡnh vn hoỏ
tinh thn c thự ca ngi Vit Nam ly i tng l s by t tỡnh cm linh
thiờng, nim tin linh thiờng, s tri õn ca nhng ngi ang sng i vi
nhng ngi thõn ó mt, i vi nhng v anh hựng dõn tc, nhng lit s
c tụn lm Thỏnh, lm Thn, lm Thnh hong din ra trong mt khụng
gian thiờng v thi gian thiờng nht nh. T xa xa, trong cỏc hot ng vn
hoỏ truyn thng dõn tc, ngi Vit Nam u cú t chc cỏc hot ng vn
hoỏ tõm linh, hoc do nh nc Trung ng t chc, hoc do lng, xó t chc
theo nhng l nghi trang trng, uy linh, vi s tham gia mt cỏch thnh kớnh,
t nguyn ca nhõn dõn. ú l L hi gi T Hựng Vng, L t Tri, t, t
Thn, Thỏnh, t T tiờn nhm mc ớch cu cho quc thỏi, dõn an, cho con
chỏu hnh phỳc. Trong phm vi mt dũng tc, mt gia ỡnh cng cú cỏc sinh
hot vn hoỏ tõm linh. ú l vic th cỳng t tiờn, sa sang n miu, xõy p
m m vo cỏc dp tt Nguyờn ỏn, cỏc ngy gi t, gi ụng, b, cha, m.
Thụng qua nhng hot ng vn hoỏ tõm linh ú, con ngi ta t tu tõm, tớch
c tr nờn tt p hn, on kt hn, hng thin hn, bt i cỏi ỏc, cỏi
xu trong lũng. í ngha tớch cc ca cỏc hot ng vn hoỏ tõm linh c
ngi Vit khai thỏc rt cú hiu qu vo vic giỏo dc cỏc th h con chỏu, c
kt cng ng, gi gỡn bn sc, truyn thng. Hot ng vn hoỏ tõm linh ó
tr thnh mt nhu cu vn hoỏ lnh mnh, y tớnh nhõn vn ca ngi Vit
Nam. Hóy ly tc th cỳng t tiờn ca ngi Vit lm vớ d. Th cỳng t tiờn
l mt nột p trong vn hoỏ tõm linh ca ngi Vit Nam. Hu nh gia ỡnh
Vit Nam no cng cú bn th t tiờn. Trong tõm thc ca ngi Vit Nam,
Khóa luận tốt nghiệp đại học

15

Nhõn duyờn... Nhõn gian cú ngi xu ngi tt nờn cỏc v thn cng cú thn
Thin v thn c, cú thỏnh thn luụn giỳp ngi v cng cú ma qu chuyờn
hi ngi. Do nh hng ca xó hi phong kin, th gii tõm linh cng c
Khóa luận tốt nghiệp đại học

16


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

hỡnh dung theo mt mụ hỡnh t chc tng t: trờn cú Ngc Hong Thng
, cú cỏc v Thn b tụi vi cỏc c quan chuyờn trỏch, gia cú th gii ngi
trn mt tht v di t cú Diờm Vng ph trỏch vic xột x nhng linh
hn ca con ngi trn gian. S mnh cú th c hiu nh l kt qu lp
trỡnh ca mt v thn chuyờn trỏch, v nhiu khi bt cn, thiờn v nờn v thn
ny cng gõy ra bao iu ngang trỏi, oỏi m. Ngi Vit cho rng ngi xu
sau khi cht s c xột x, ai tt s c lờn Thiờn ng hay cừi tiờn, c
u thai, cú kip sau sung sng, ai xu s b trng pht, kip sau phi chu
kh. V linh hn ca tin nhõn, ca t tiờn luụn bờn cnh con chỏu, chng
giỏm, trỡ cho con chỏu. Vỡ quan nim trn sao õm vy nờn mi cú nhng
tc l nh chia ca cho ngi cht, chụn theo ngi cht tin bc, cỏc
dựng, ri nghi l t vng mó cng l mt cỏch tip t cho ngi cht.
Vn húa tõm linh cú nhng mt tớch cc khụng th ph nhn trong i sng
cng ng. ú l si dõy c kt cng ng, lu gi truyn thng, giỏo dc
lũng nhõn ỏi, v tha, ý thc hng thng, hng thin. Cỏc tụn giỏo khỏc
nhau v giỏo lý song u gp nhau tinh thn nhõn ỏi, khoan dung, trit lý
nhõn bn.
Vn húa tõm linh l ch da v mt tinh thn, xoa du nhng au

tớn, d oan ca mt b phn t chc hoc cỏ nhõn no ú. Trong thc t, hin
tng li dng cỏc hot ng vn hoỏ tõm linh kim li, buụn thn,
bỏn thỏnh mt s ni, mt s ngi khụng phi khụng xy ra, v bỏo chớ
cng ó phn ỏnh nhiu v hin tng ny.
õy, cú mt vn t ra l vn hoỏ tõm linh v hot ng vn hoỏ
tõm linh Vit Nam hin nay cn phi c nhn thc v i x nh th no
cho ỳng. V mt nhn thc, vn hoỏ tõm linh l mt b phn ca vn hoỏ
truyn thng ca dõn tc Vit Nam, ó tn ti hng my nghỡn nm, gn vi
quỏ trỡnh hỡnh thnh, phỏt trin ca vn hoỏ dõn tc, gúp phn to ra bn sc
c ỏo ca vn hoỏ dõn tc Vit Nam, cú nhiu mt tớch cc khụng th ph
nhn trờn cỏc bỡnh din: quc gia (nh nc), a phng (lng, xó), gia ỡnh,
dũng h. Do vy, cn tha nhn cú i sng tõm lý tõm linh, cú vn hoỏ tõm
linh, cú cỏc hot ng vn hoỏ tõm linh ca cng ng v cỏ nhõn.
iu cn lu ý õy l, bn cht vn hoỏ tõm linh, hot ng vn hoỏ tõm
linh l tớch cc, hng thin v nhõn vn; nú khụng tha nhn mi suy ngh,
Khóa luận tốt nghiệp đại học

18


NguyÔn ThÞ Quúnh Nga

K32G - ViÖt Nam häc

hành vi, hành động trục lợi vị kỷ xấu xa, phản nhân văn. Chúng ta khuyến
khích các hoạt động văn hoá tâm linh mang ý nghĩa tích cực, có ích cho việc
xây dựng và phát triển các giá trị văn hoá tinh thần, đạo đức tốt đẹp của con
người Việt Nam, đồng thời kiên quyết phản đối các hành vi xuyên tạc ý nghĩa
vì con người của văn hoá tâm linh. Mặt khác, chúng ta cũng không nên tuyệt
đối hoá tâm lý tâm linh, đời sống văn hoá tâm linh đến mức địa phương nào


L HI N HNG TRONG I SNG VN HO TM LINH
NGI VIT
2.1. Khỏi nim L hi
Truyn thng l nhng cỏi ó tr thnh n np c truyn li v k
tha t i ny sang i khỏc. Truyn thng tn ti thụng qua lao ng sn
xut, li sng, s tỡm tũi. Truyn thng tinh hoa ó cht lc qua th thỏch
thi gian v c nõng cao theo yờu cu trỡnh dõn trớ m khụng xa ri
ngun ci sn sinh ra truyn thng. Nn vn hoỏ truyn thng Vit Nam ó
tri qua nhiu thi k thng trm ca lch s v b nh hng khụng ớt ca vn
hoỏ phng ụng vi nghỡn nm Bc thuc v mt s ch thc dõn
phng Tõy. Song nn vn hoỏ Vit Nam vn mang m phong thỏi ca nn
vn hoỏ lỳa nc. Trong thi k i mi thi k ca cụng nghip hoỏ hin i
hoỏ t nc vn hoỏ Vit Nam ó c bo tn v phỏt huy (Ngh quyt ca
Ban chp hnh Trung ng ng v xõy dng mt nn vn hoỏ tin tin m
bn sc vn húa dõn tc). Núi n vn hoỏ - vn hoỏ dõn gian l chỳng ta
li núi n cỏc phong tc, cỏc l hi c truyn ca dõn tc.
i vi phn ln cỏc tc ngi trờn th gii, c bit l nhúm c dõn
nụng nghip, L hi gi mt vai trũ quan trng. L hi cha ng nhiu mt
ca i sng vn hoỏ chớnh tr, xó hi, tõm lý, tụn giỏo v tớn ngng ca c
dõn lỳa nc. L hi l loi hỡnh vn hoỏ tp th, phn ỏnh tớn ngng, cỏc
sinh hot ca ngi dõn lao ng. Vit Nam, l hi gn bú vi lng xó nh
mt phn tt yu trong i sng. Ch l hi mi cú th tho món c ht yờu
cu tõm linh ca ngi nụng dõn.
Xột v ci ngun, L hi l sinh hot tớn ngng lng xó. Bi mi l
hi u bt ngun t lng xó. Mi hi lng cú phong tc, nghi l, t chc,

Khóa luận tốt nghiệp đại học

20

dõn lao ng sỏng to ra. Bi vy, nhng yu t v khớa cnh thuc v bn sc
vn hoỏ ca dõn tc Vit Nam vn rt c sc, nguyờn thu v ớch thc c
Khóa luận tốt nghiệp đại học

21


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

lu truyn v phỏt huy t i ny sang i khỏc trong dng thc sinh hot ca
vn hoỏ dõn gian.
Túm li, l v hi l mt th thng nht, tn ti song song vi nhau
trong hot ng tớn ngng tụn giỏo ca con ngi. Nu núi l l phn o thỡ
hi chớnh l phn i.
2.2. L hi n Hựng
2.2.1. Truyn thuyt Hựng Vng
Nu l tt l mt h thng phõn b theo thi gian thỡ l hi l h thng
phõn b theo khụng gian. Mi vựng cú nhng l hi riờng ca mỡnh. Nhng
cú l trờn th gii ny him cú ni no li cú c hỡnh thc tớn ngng th
cỳng t tiờn c ỏo nh Vit Nam khin chỳng ta phi nhỡn nhn nú nh
mt hin tng xó hi mang bn sc riờng Vit Nam gúp phn lm nờn h giỏ
tinh thn v bn sc vn hoỏ Vit.
Trong lch s dõn tc Vit Nam, nhng ngi cú cụng ln trong s
nghip xõy dng t nc bo v nhõn dõn chng gic ngoi xõm u c
nhõn dõn ta nh n. Mt trong nhng ngy l k nim quan trng ú l ngy
Gi T Hựng Vng. Trong phm vi ca mt tp th nh l lng xúm, bao
gm nhiu h, nhiu gia ỡnh, cng nh trong phm vi c nc, dõn tc Vit
Nam ta, trong i sng tinh thn, i sng t tng v tỡnh cm ca mỡnh u

chim phượng mẹ bay tới chim trống, cả đàn chim bay theo. Công việc bỏ dở
vua lại thôi (đó là vùng Xuân Lộc, Thanh Thuỷ)
Người Nghệ Tĩnh thì cho rằng vua Hùng đã về vùng Hoan Châu ngắm
nhìn Hùng Lĩnh nhưng Hùng Lĩnh chỉ có 99 ngọn nên Vua lại bỏ đi. Ở Phong
Châu, vua Hùng đã đi lựa chọn chín nơi. Đất Phong Châu cao ráo tươi tốt có
ba sông lớn hội tụ, có Tản Viên, có Tam Đảo chầu về. Liên tiếp những gò đồi
những khe suối uốn lượn. Vua nhìn thấy núi Nghĩa Lĩnh, trèo lên trông ra xa
đất mênh mông tươi tốt. Núi Nghĩa Lĩnh như con voi mẹ, các gò đồi xung
quanh là đàn voi con, cả đàn voi vui mừng chầu phục. Nhưng rồi có một con
bước ra khỏi hàng quay đầu về hướng khác, vua nổi giận sai công chúa Bàu
cầm kiếm trị con voi bất nghĩa. Công chúa kể tội trạng nó xong, thì giơ cao
kiếm chém chết con voi đó. Vì vậy ngày nay dân các vùng xung quanh đền
Hùng còn tuyền nhau câu ca:
Chín mươi chín con theo mẹ một lòng
Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

23


Nguyễn Thị Quỳnh Nga

K32G - Việt Nam học

Mt con n ra lũng riờng tõy.
(Ca dao)
Truyn thuyt chộm voi bt ngha l bi hc lch s nghiờm khc ca
cha ụng bo ton s thng nht quc gia, nghiờm tr nhng k chng li s
thng nht y. Ngoi ra truyn thuyt cũn núi v con s 100, s 99 nh trm
ngn nỳi, trm cỏi h núi lờn rng 100 cú ý trn vn y . Cũn 99 thỡ rt
tic, suýt soỏt ri nhng thiu chỳt na. Nhiu ni p nhng cha iu

Đá Bà (dân địa phương gọi là hòn đá Cối xay) là nơi cầu phồn thực.
Theo Ngọc phả Hùng Vương viết: "Vào thời Hùng Vương thứ sau,
sau khi đánh thắng giặc  n xâm lược, Hùng Huy Vương đã lập điện Cửu
trùng tiên ở tên núi Nghĩa Lĩnh làm điện Kính Thiên, hàng ngày đến đây cầu
đảo để thấu lòng trời. Từ đó thiên hạ thái bình, quốc gia yên vui."
Sang đời Hùng Vương thứ 7, hiệu là Hùng Chiêu Vương " khi vừa
lên ngôi đã chăm lo chính sự. Vua ra ngự ở điện Kính Thiên, cho dựng đìa
vàng cửa ngọc, kẻ vẽ cung tường, trang hoàng miếu vũ, thiết bày nghi vật tất
thảy trang nghiêm. Các đồ tế khí đều chạm khắc rồng mây, đêm ngày thắp
hương không dứt. Mỗi tháng vào kỳ sóc vọng, vua thường trai giới đến đay
ngự thị trầu trực ''
Vào thời Hùng Vương thứ 18, sau khi được Hùng Duệ vương
nhường ngôi thục Phán Vua của nước Âu lạc: “ đã đến núi Nghĩa Lĩnh lập
đền đài, lấy làm nơi thờ tự của nước, dựng hai cột đá giữa núi chỉ lên trời mà
khấn rằng: Nguyện có trời cao lồng lộng soi sét không bao giờ sai, nước Nam
sẽ trương tồn, miếu thờ Hùng Vương sẽ còn mãi.."
2.2.2.2. Thời kỳ Bắc thuộc
Vào những năm đầu công nguyên khi đất nước bị nhà Hán xâm lược,
tương truyền khi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa đã đến đây tế các vua
Hùng và có lời thề còn truyền tụng đến ngày nay:
Một xin rửa sạch quốc thù
Hai xin nối lại nghiệp xưa họ Hùng
Trong suốt thời kỳ nghìn năm Bắc Thuộc, việc thờ cúng, tế lễ ở Đền Hùng
do nhân dân sở tại cúng tế. Trước đây nhân dân các xã Hy Cương, Tiên Kiên,
Triệu Phú là các làng cổ quanh đền Hùng đều có đình làng để thờ cúng các

Khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc

25