Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
==***==
NGUYỄN THỊ HOÀI
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG,
PHÁT TRIỂN GIAI CẤP CÔNG NHÂN Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
HÀ NỘI - 2012
Sv: Nguyễn Thị Hoài
1
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
==***==
hơn.
Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2012
Sinh viên
Nguyễn Thị Hoài
Sv: Nguyễn Thị Hoài
3
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan khóa luận là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Trong khi nghiên cứu, tôi đã kế thừa những thành quả của các nhà khoa
học, các nhà nghiên cứu với sự trân trọng và biết ơn.
Những kết quả nghiên cứu trong khóa luận chưa được công bố trong
bất kỳ công trình nào.
Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2012
Sinh viên
Nguyễn Thị Hoài
Sv: Nguyễn Thị Hoài
4
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế tri thức,
giai cấp công nhân ở các nước, nhất là các nước đang phát triển, là một trong
những lực lượng xã hội quan trọng nhất, đang tham gia tích cực vào các
chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.
Giai cấp công nhân Việt Nam là một bộ phận của giai cấp công nhân
quốc tế. Và hiện nay, cũng đang là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giai cấp công nhân Việt Nam chính là nền
tảng và là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của Đảng. Xây dựng giai cấp
công nhân lớn mạnh trong điều kiện hiện nay về thực chất là góp phần quan
trọng vào quá trình xây dựng Đảng, phát triển kinh tế tạo cơ sở cho giữ vững
chế độ định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nghị quyết lần thứ bảy (khóa VII) của Ban chấp hành Trung ương
Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Cùng với quá trình phát triển công nghiệp
và nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần xây
dựng giai cấp công nhân phát triển về số lượng, giác ngộ về giai cấp, vững
vàng về chính trị, tư tưởng, có trình độ học vấn tay nghề cao, có năng lực tiếp
thu và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng hiệu quả
cao, vươn lên làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình” [11, tr.581].
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là sự nghiệp của toàn dân nhằm
đưa nước ta ra khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, kém phát triển, nhằm xây
dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội. Bước vào thời kỳ đổi mới,
sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam giai cấp công nhân đã không ngừng
vươn lên, bắt nhịp với thời cuộc, hằng ngày, hằng giờ hiện diện trong các thành
phần kinh tế, các ngành nghề, làm chủ những phương tiện - kỹ thuật quan trọng
và tiên tiến nhất. Để xây dựng và phát triển đội ngũ công nhân Việt Nam không
ngừng lớn mạnh về số lượng và chất lượng, phát huy vai trò lãnh đạo của mình
cấp đó và đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm xây dựng và phát
triển giai cấp công nhân Việt Nam.
Dương Xuân Ngọc (2004): Giai cấp công nhân trong sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước - Luận án tiến sĩ. Đề tài nghiên cứu giai cấp
công nhân dưới nhiều góc độ, đặc biệt là về cơ cấu, chất lượng giai cấp công
nhân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Từ đó thấy
nhiệm vụ, vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước.
PGS, TSKH. Nguyễn Viết Vượng (2010): Giai cấp công nhân và tổ
chức công đoàn Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ 20. Cuốn sách trình
bày một cách toàn diện về sự ra đời và phát triển của giai cấp công nhân và tổ
chức Công đoàn Việt Nam trong điều kiện hiện nay.
Cao Văn Lượng (chủ biên) 2001: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự
phát triển của giai cấp công nhân, Nxb CTQG, 2001. Với công trình nghiên
cứu này, tác giả đã tìm hiểu và thấy được sự phát triển của giai cấp công
nhân, những thành tựu mà giai cấp đã đạt được trong quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa.
Phạm Việt Dũng: Xu hướng vận động, phát triển và một số giải pháp
xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam đáp ứng yêu cầu hiện nay - Tạp chí
cộng sản (số 6 - 27/04/2012). Tác giả đã trình bày cụ thể những xu hướng vận
Sv: Nguyễn Thị Hoài
7
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
4. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về thực trạng phát triển giai cấp công
nhân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Sv: Nguyễn Thị Hoài
8
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, khóa luận
đã dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử.
Trong quá trình thực hiện tác giả đã sử dụng các phương pháp cụ thể
như phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, đối chiếu để trình bày các luận
điểm của mình.
6. Đóng góp của đề tài
Với kết quả đạt được khóa luận có thể làm tài liệu tham khảo cho học
sinh, sinh viên, giáo viên các môn chính trị, đạo đức học trong các trường Đại
học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp và những ai quan tâm đến vấn đề
này.
7. Kết cấu
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận chia 3
chương, 7 tiết.
Sv: Nguyễn Thị Hoài
đẳng cấp, trước hết là sự phân rã của đẳng cấp trung gian. Xu hướng phát
triển của giai cấp vô sản là đi tới chỗ xóa bỏ nó với tư cách là một giai cấp
[22, tr. 589 - 590].
Trong tác phẩm Gia đình thần thánh, C.Mác và Ph.Ăngghen phân tích
mối quan hệ giữa giai cấp vô sản và chế độ tư hữu. Giai cấp vô sản là sản
Sv: Nguyễn Thị Hoài
10
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
phẩm của chế độ tư hữu. Chế độ tư hữu muốn duy trì sự tồn tại vĩnh viễn của
bản thân nó, thì nó phải duy trì sự tồn tại vĩnh viễn của mặt đối lập với nó là
giai cấp vô sản. Chế độ tìm được sự thỏa mãn trong bản thân mình là mặt
khẳng định của sự đối lập của một chỉnh thể thống nhất - chế độ tư hữu. Cả
hai đều là sản phẩm của chế độ ấy. Xu hướng phát triển của giai cấp vô sản là
đi tới sự thủ tiêu của bản thân mình với tư cách là giai cấp vô sản, do đó, tiêu
diệt cả mặt đối lập với nó là chế độ tư hữu – đang chi phối và làm cho nó
thành giai cấp tư sản. Mác và Ăngghen viết: “vấn đề là ở chỗ giai cấp vô sản
thực ra là gì, và phù hợp với sự tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp vô sản
buộc phải làm gì về mặt lịch sử” [20, tr.56, 348 - 354].
Đến tác phẩm “Tình cảnh của giai cấp lao động Anh”. Ph.Ăngghen
khẳng định: Anh là nước điển hình của sự phát triển của giai cấp vô sản. Giai
cấp công nhân Anh là kết quả chủ yếu của cuộc cách mạng công nghiệp Anh.
Lịch sử giai cấp công nhân Anh bắt đầu từ nửa sau thế kỷ XVIII. Và công
nghiệp nhỏ đã nảy sinh giai cấp tư sản, công nghiệp lớn đã làm nảy sinh giai
do bán sức lao động để kiếm sống . Đó chính là những người vô sản đầu tiên.
Từ cuối thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII, cùng với sự ra đời và phát triển kiểu tổ
chức sản xuất công trường thủ công, giai cấp vô sản công trường thủ công
hình thành, song phần lớn họ còn mang nặng tư tưởng, tâm lý người sản xuất
nhỏ, chưa bị cột chặt vào bộ máy sản xuất tư bản chủ nghĩa. Cho nên, vô sản
công trường thủ công chưa trở thành một lực lượng ổn định, độc lập trong xã
hội. Cuộc cách mạng công nghiệp cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX tạo ra
bước nhảy vọt trong sự phát triển kinh tế, chính trị - xã hội, đánh dấu bước
chuyển căn bản của chủ nghĩa tư bản sang giai đoạn đại công xưởng, giai cấp
vô sản hiện đại ra đời và nhanh chóng trở thành một lực lượng xã hội to lớn.
Như vậy sự ra đời của giai cấp vô sản gắn liền với nền sản xuất đại
công nghiệp và chỉ trở thành một giai cấp ổn định khi sản xuất đại công
nghiệp đã thay thế về cơ bản nền sản xuất thủ công. Đúng như Ph.Ăngghen đã
viết: “đại công nghiệp kéo người công nhân công trường thủ công ra khỏi
những điều kiện gia trưởng của họ, họ mất hết mọi tài sản cuối cùng của họ và
chỉ khi đó họ mới trở thành người vô sản giai cấp vô sản là do cuộc cách
mạng công nghiệp sinh ra”.
Lần đầu tiên C.Mác và Ph.Ăngghen đã trình bày khái niệm giai cấp vô
sản tương đối đầy đủ trên các phương diện trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng
sản và có thể khái quát lại với một số điểm chủ yếu là:
Sv: Nguyễn Thị Hoài
12
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
13
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Những đặc trưng cơ bản của giai cấp vô sản dưới chế độ tư bản chủ
nghĩa mà C.Mác và Ph.Ănghen nêu lên trên đã được V.I.Lênin tiếp tục làm
rõ, phát triển và khẳng định trong tác phẩm của mình.
1.1.2. Quan điểm của Lênin
Từ thực tiễn lịch sử thế kỷ XX, V.I.Lênin chỉ rõ giai cấp vô sản là giai
cấp thống trị về chính trị, giai cấp lãnh đạo xã hội trong cuộc đấu tranh chống
lại ách thống trị của chủ nghĩa tư bản, trong sự nghiệp sáng tạo ra một xã hội
mới, trong cuộc đấu tranh để thủ tiêu hoàn toàn các giai cấp. Ông đã phân biệt
giai cấp vô sản với tầng lớp tri thức. “người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn
to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản
xuất xã hội nhất định trong lịch sử khác nhau về quan hệ của họ (thông thường
thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư
liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, như vậy là khác
nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ
được hưởng. Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoạn này thì có thể
chiếm đoạt lao động của những tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị
khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định” [19, tr.17-18].
Như vậy, trí thức không phải là một giai cấp xã hội vì nói chung trí
thức không có hệ tư tưởng riêng và không có quan hệ độc lập với tư liệu sản
xuất. Họ lao động bằng trí óc, độc lập, sáng tạo dựa trên cơ sở một trình độ
văn hóa cơ bản cần thiết. Đó cũng là một đặc trưng nổi bật của trí thức mà từ
đó có thể phân biệt họ với giai cấp công nhân.
xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa (và các chế độ tư hữu, áp bức, bóc lột), xóa bỏ
giai cấp tư sản (và cá giai cấp bóc lột), giải tán chế độ nhà nước của chế độ
cũ, thành lập chính quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, do
Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo.
Ba là, giai cấp công nhân thông qua đảng lãnh đạo của mình, tổ chức
thực hiện quá trình củng cố, bảo vệ chính quyền, bảo vệ đất nước và đồng
thời xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa trên mọi lĩnh vực:
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, con người, để từng bước hình thành xã hội
chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa trên thực tế ở mỗi nước và trên toàn cầu.
Đây là nội dung cơ bản quyết định nhất trong sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân. Vì thế, chủ nghĩa Mác - Lênin luận giải một cách khoa học rằng:
Đó là những quá trình cải biến cách mạng căn bản, toàn diện, triệt để trên
phạm vi quốc gia, quốc tế. Đó là một nội dung mới mẻ và rất phức tạp, do đó
là một nội dung được thực hiện từng bước, lâu dài, với yeu cầu ngày càng cao
đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động và nhất là đối với đảng cộng
sản, với nhà nước cả về sức lực, trí tuệ lẫn bản lĩnh và lập trường chính trị,
nhân cách và phong cách của mình. Nếu giai cấp công nhân coi nhẹ vấn đề
này, mắc bệnh “tả” khuynh hay “hữu” khuynh, “đốt cháy giai đoạn”, giản
đơn, chủ quan, duy ý chí thì thời kỳ quá độ và quá trình xây dựng chủ nghĩa
xã hội, chủ nghĩa cộng sản sẽ khó khăn và kéo dài hơn.
Sv: Nguyễn Thị Hoài
15
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Sv: Nguyễn Thị Hoài
16
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Thứ hai, cũng do nền công nghiệp hiện đại phát triển mà giai cấp công
nhân ngày càng được trang bị thêm nhận thức mới, hiện đại cả về văn hóa cơ
bản, khoa học - kĩ thuật, tay nghề và chính trị - xã hội. Đây cũng là yêu cầu
khách quan đối với giai cấp công nhân trong quá trình sản xuất, hoạt động xã
hội và đấu tranh cách mạng. Vì thế, nền sản xuất hiện đại cũng qui định một
cách khách quan giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến, đại diện cho phương
thức sản xuất mới và có sứ mệnh lịch sử thay thế phương thức sản xuất cũ lỗi
thời, xét về mặt kinh tế.
Thứ ba, khi nền sản xuất hiện đại phát triển cùng với phong trào công
nhân và nhân dân lao động bị áp bức, bóc lột trong chủ nghĩa tư bản (trong đó
có tri thức, đại bộ phận là người lao động bị bóc lột về “chất xám”) thì chính
giai cấp công nhân luôn được bổ sung một lượng trí thức và những người lao
động khác, giác ngộ, ra nhập giai cấp công nhân; thậm chí một số trí thức giác
ngộ đã giúp giai cấp công nhân hình thành hệ tư tưởng, hiểu về sứ mệnh lịch
sử của mình, tiến tới hình thành đảng tiên phong để lãnh đạo phong trào. Đó
cũng là sự qui định khách quan đối với sứ mệnh lịch sử mà không giai cấp,
tầng lớp nào có được.
Thứ tư, tính qui luật khách quan, cơ bản nhất và mang ý nghĩa tổng hợp
về cả địa vị kinh tế lẫn chính trị - xã hội đối với sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân là: ngay từ trong chế độ tư bản chủ nghĩa đã nảy sinh mâu thuẫn cơ
bản nhất, đó là mâu thuẫn về mặt kinh tế, giữa lực lượng sản xuất phát triển ở
dưới dạng dân tộc dân chủ nhân dân và đi lên chủ nghĩa xã hội, không qua
chế độ tư bản chủ nghĩa. Ở các nước đó, tuy công nghiệp và phong trào công
nhân còn chưa phát triển nhưng phong trào giải phóng dân tộc, chịu ảnh
hưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin và sự hỗ trợ của các nước xã hội chủ nghĩa,
phong trào công nhân quốc tế…vẫn có khả năng hình thành đảng Mác - Lênin
để lãnh đạo cách mạng thành công. Tính quy luật đặc thù đó đã được thể hiện
qua cách mạnh Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên, Cuba, Lào và nhiều nước
khác. Điều này cũng nằm trong tính tất yếu của quá trình “lịch sử tự nhiên”
chung là quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội của cả thời đại.
Những nước “quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” đó, đương nhiên có rất
nhiều khó khăn, phức tạp, nhưng có nhiều thuận lợi, có thể rút ngắn quá trình
lịch sử lâu dài và bị áp bức, bóc lột cho đại đa số nhân dân lao động. Tính chủ
động, sáng tạo và sự kiên định, vững vàng qua thử thách của các đảng cộng
sản và nhân dân ở những nước “quá độ bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa”
càng phải thể hiện ở nỗ lực cao hơn, tránh những sau lầm mang tính nguyên
tắc của chủ nghĩa xã hội khoa học.
Sv: Nguyễn Thị Hoài
18
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Như vậy, những đặc trưng của giai cấp vô sản mà C.Mác và
Ph.Ăngghen đã nêu và V.I.Lênin tiếp tục phát triển, khẳng định phù hợp với
điều kiện lịch sử ngày ấy. Những đặc trưng cơ bản đó đến nay vẫn còn
nguyên giá trị. Nó là cơ sở phương pháp luận khoa học để cho chúng ta
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc tế, giai cấp công nhân ta đã tỏ ra là
Người lãnh đạo xứng đáng nhất và đáng tin nhất của nhân dân Việt Nam”.
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cách
mạng đồng thời Người cũng nhấn mạnh rằng: giai cấp công nhân muốn hoàn
thành sứ mệnh vẻ vang của mình cần có đội tiên phong, có lãnh tụ chính trị,
có bộ tham mưu chiến đấu của mình đó là Đảng cộng sản.
Không chỉ là lực lượng lãnh đạo, theo Hồ Chí Minh giai cấp công nhân
là lực lượng chủ yếu, là gốc của cách mạng. Trong tác phẩm “Đường cách
mệnh” Người viết “Bây giờ tư bản lại đi áp bức công nông, cho nên công
nông là người chủ cách mệnh…công nông là gốc cách mệnh”.
Trong thời kỳ miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, ở đâu Người cũng
nhấn mạnh vai trò to lớn của giai cấp công nhân, công nhân là người làm chủ
nước nhà “công nhân phải hiểu xí nghiệp là của mình, làm chủ nước nhà là
nói chung, làm chủ xí nghiệp là nói riêng, xí nghiệp có phát triển tương lai
của công nhân mới tiến lên” [17,tr.566].
Xây dựng chủ nghĩa xã hội đó là nhiệm vụ, công việc chung của tất cả
các giai tầng trong xã hội nhưng Hồ Chí Minh khẳng định “Lực lượng chủ
chốt xây dựng chủ nghĩa xã hội là công nhân” [17, tr.809].
Như vậy, thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin về sứ mệnh lịch sử của
giai cấp công nhân, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thấy sứ mệnh lịch sử to lớn
của giai cấp công nhân thế giới nói chung cũng như vai trò của giai cấp công
nhân Việt Nam nói riêng. Giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cách
mạng, là lực lượng chủ yếu và là gốc của cách mạng. Để giành thắng lợi, cách
mạng phải do giai cấp công nhân lãnh đạo. Vì nó là giai cấp tiên tiến nhất,
giác ngộ nhất, kiên quyết nhất và có tổ chức kỷ luật nhất.
động lực chính của cuộc đấu tranh - là lực lượng của giai cấp vô sản tức là lực
lượng của công hội. Đó là phương tiện để đấu tranh lật đổ chế độ tư bản, là
phương tiện của Đảng” [10, tr.178].
Vị trí, vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam được xác định ngay từ
những năm 30 của thế kỷ XX, trải qua những bước thăng trầm của lịch sử,
giai cấp công nhân vẫn là lực lượng giữ vai trò lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Luận cương cách mạng Việt Nam do đồng chí Trường Chinh đọc tại Đại hội 2
đã khẳng định: Công nhân Việt Nam tuy còn trẻ…song nói chung, công nhân
Việt Nam là giai cấp tiên phong của cách mạng” [7, tr.80]. “Hai mươi năm
nay giai cấp công nhân Việt Nam đã nắm vững được quyền lãnh đạo cách
mạng và tỏ ra rất xứng đáng với sứ mệnh lịch sử của mình. Chỉ có dưới sự
lãnh đạo của giai cấp công nhân và Đảng cách mạng của công nhân, cách
mạng Việt Nam mới có thể thành công, động lực của cách mạng Việt Nam là
nông dân. Kẻ lãnh đạo cách mạng Việt Nam là giai cấp công nhân [7, tr.81].
Sau 1975, khi đất nước thống nhất, cả nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội.
Từ đó cho đến nay, chúng ta đang cố gắng xây dựng cơ sở - vật chất kỹ thuật
cho chủ nghĩa xã hội và vai trò của giai cấp công nhân lại tiếp tục được khẳng
định: “lãnh đạo thành công công cuộc xây dựng một xã hội mới, trong đó
nhân dân lao động làm chủ, đất nước độc lập và phồn vinh xóa bỏ áp bức bất
công, mọi người đều có điều kiện phấn đấu cho cuộc sống ấm no, tự do, hạnh
phúc” [8, tr.33].
Như vậy, giai cấp công nhân Việt Nam có nhiệm vụ là lãnh đạo cuộc
cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân thông qua đội tiền phong của mình,
giành chính quyền thiết lập nền chuyên chính nhân dân “phải tự vươn lên
thành giai cấp dân tộc”. Không thông qua giai đoạn cách mạng đó giai cấp
Sv: Nguyễn Thị Hoài
21
đoạt ruộng đất trắng trợn được hợp pháp hóa bằng những điều ước, nghị định
do sự cấu kết chặt chẽ giữa đế quốc và phong kiến. Chính sách cướp đoạt
ruộng đất và khai thác nông nghiệp của thực dân Pháp đã đẩy nông nghiệp Việt
Nam vào tình trạng hết sức tiêu điều. Chính sách cướp đoạt của thực dân Pháp
đã làm người nông dân không còn đất đai để cày cấy, tức họ không còn tư liệu
sản xuất nữa, họ chỉ còn hai bàn tay trắng và sức lao động của mình. Do đó
muốn duy trì cuộc sống của người nông dân không còn sự lựa chọn nào khác,
họ phải làm thuê, mướn phải bán sức lao động cho nhà tư bản ở các hầm mỏ,
nhà máy, xí nghiệp. Và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư.
Sv: Nguyễn Thị Hoài
22
Khóa luận tốt nghiệp
Gv: Chu Thị Diệp
Chính sách độc quyền thương mại của thực dân Pháp trong lĩnh vực
thương nghiệp đã bần cùng hóa nhân dân lao động và bóp chết các ngành tiểu
thủ công nghiệp Việt Nam. Còn những người thợ thủ công, họ bị sự cạnh
tranh của hàng hóa đế quốc gạt sang một bên dần dần đi đến phá sản. Cũng
như những người nông dân, những người thợ thủ công không còn tư liệu sản
xuất họ phải làm thuê, bán sức lao động cho nhà tư bản và cũng bị nhà tư bản
bóc lột giá trị thặng dư.
Như vậy, giai cấp công nhân Việt Nam ra đời từ chính sách khai thác
thuộc địa của thực dân Pháp, từ sự bần cùng hóa của người nông dân, thợ thủ
công. “Không phải bao giờ cũng đã có giai cấp vô sản. Trước đây kinh tế
Đông Dương còn là kinh tế tự nhiên, dân cư còn chăm lo cày cấy nhọc nhằn,
Gv: Chu Thị Diệp
Ra đời trong một nước nông nghiệp lạc hậu, do đó, giai cấp công nhân
Việt Nam phần đông xuất thân từ nông dân nên chịu ảnh hưởng của thói quen,
tập quán của người sản xuất nhỏ, manh mún, cá thể. Điều này ảnh hưởng đến
tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật của người công nhân. Nhưng
bù lại giai cấp công nhân Việt Nam rất cần cù, chăm chỉ, khéo tay… Đây
chính là đức tính, phẩm chất tốt của người lao động cần được phát huy.
Lịch sử của dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh dựng
nước và giữ nước. Cuộc đấu tranh chống lại ách đô hộ 1000 năm của phong
kiến phương bắc, 30 năm kháng chiến chống Pháp, chống mỹ giành độc lập tự
do cho dân tộc, truyền thống khí phách ấy đã tác động đến giai cấp công nhân.
Sinh ra trong một nước thuộc địa nửa phong kiến, giai cấp công nhân
Việt Nam phải chịu ba tầng áp bức thống trị của phong kiến, tư sản, đế quốc.
Nên có tinh thần cách mạng triệt để, có mối thù sâu sắc với đế quốc phong
kiến tay sai, có ý chí kiên cường trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội. “Giai cấp vô sản có một tinh thần quần chúng hơn các
giai cấp khác. Nó không cói gì khác ngoài hai bàn tay và không gắn với chế
độ tư hữu và muốn giải phóng nó phải đánh đổ chế độ đang đẻ ra chủ nghĩa
đế quốc. Từ lao động tập trung từ phân công lao động nảy sinh tinh thần tập
thể hóa. Giai cấp vô sản toàn thế giới không có lợi ích mâu thuẫn nhau, do đó
nó sẽ không chỉ có tinh thần dân tộc chủ nghĩa mà trái lại có tinh thần quốc tế
chủ nghĩa”.
Dưới ách thống trị của thực dân Pháp, nhân dân Việt Nam đã vùng lên
đấu tranh, giai cấp công nhân Việt Nam và phát triển trong không khí sục sôi
của các phong trào yêu nước như: phong trào Cần Vương, Đông Du, các cuộc
khởi nghĩa của Đồ Thám, Nguyễn Thái Học… Sự thất bại của phong trào đã
đem lại cho giai cấp công nhân những bài học kinh nghiệm bổ ích nhưng nó
cũng đặt ra nhiệm vị mới cho giai cấp công nhân đó là: tìm ra con đường cách
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước những hạn chế đó sẽ dần dần được khắc
phục.
Sv: Nguyễn Thị Hoài
25
Copyright: Tài liệu đại học ©