CH

NGă1. C ă S LÝ LU N V HI Uă QU
DOANH TRONG DOANH NGHI P

QU N TR V N KINH

1.1. T ng quan v v n kinh doanh c a doanh nghi p
1.1.1.

Khái ni m v v n kinh doanh

Nh đư nói

l i m đ u, các DN ho t đ ng kinh doanh trong đi u ki n c a n n kinh

t m v i xu th qu c t hóa ngày càng cao, s c nh tranh trên th tr ng ngày càng m nh
m cùng v i s phát tri n c a khoa h c, công ngh t c đ cao thì nhu c u v n cho ho t
đ ng kinh doanh, cho s đ u t phát tri n ngày càng l n. Vì v y, v n có vai trò h t s c
quan tr ng đ n s t n t i và phát tri n c a DN. T tr c t i nay có r t nhi u quan ni m v
v n, m i hoàn c nh kinh t khác nhau thì có nh ng quan ni m khác nhau v v n.
Theo quan đi m c a Mác, d i góc đ các y u t s n xu t, Mác cho r ng: “V n (t
b n) là giá tr đem l i giá tr th ng d , là đ u vào c a quá trình s n xu t”. nh ngh a c a
Mác v v n có t m khái quát l n vì nó bao hàm đ y đ b n ch t và vai trò c a v n. B n
ch t c a v n là giá tr , m c dù nó đ c th hi n d i nhi u hình th c khác nhau: tài s n c
đ nh, nguyên v t li u, ti n công,… Tuy nhiên, do h n ch v trình đ phát tri n c a n n
kinh t , Mác ch bó h p khái ni m v v n trong khu v c s n xu t v t ch t và cho r ng ch có
quá trình s n xu t m i t o ra giá tr th ng d cho n n kinh t . y là m t h n ch trong
quan ni m v v n c a Mác.
David Begg, trong cu n “Kinh t h c” ông đư đ a ra hai đ nh ngh a v v n là: “V n
hi n v t và v n tài chính c a DN. V n hi n v t là d tr các hàng hóa đư s n xu t ra đ s n

Hàng

Ti n

Tóm t t l i, VKD c a DN là bi u hi n b ng ti n c a toàn b tài s n và các ngu n
l c mà DN s d ng trong ho t đ ng kinh doanh bao g m:
 Tài s n hi n v t nh : nhà kho, c a hàng, hàng hóa d tr ,…;
 Ti n Vi t Nam, ngo i t , vàng, đá quỦ;
 B n quy n s h u trí tu và các tài s n vô hình khác.
1.1.2.

c tr ng c a v n kinh doanh
qu n lý và s d ng VKD trong DN m t cách h p lý và hi u qu đòi h i nhà

qu n tr c n nh n th c đúng đ n và đ y đ các đ c tr ng c a VKD trong ho t đ ng
c a DN. VKD trong DN có các đ c tr ng c b n sau:
V n ph i đ i di n cho m t l ng tài s n nh t đ nh, ngh a là v n ph i đ c th
hi n b ng giá tr c a nh ng tài s n có th c (h u hình ho c vô hình) nh nhà x ng,
đ t đai, thi t b , nguyên v t li u, thông tin, b n quy n phát minh sáng ch , nhãn hi u
th ng m i,…
V n ph i đ c v n đ ng đ sinh l i, đ t đ c m c tiêu kinh doanh c a DN. Ban
đ u v n đ c bi u hi n b ng m t l ng ti n nh t đ nh, sau m t quá trình v n đ ng
v n có th bi n đ i qua các hình thái v t ch t khác nhau, k t thúc chu k v n đ ng v n
l i tr l i tr ng thái ban đ u là ti n. Theo quy lu t, đ DN t n t i và phát tri n thì
l ng ti n này ph i l n h n l
l i nhu n.

ng ti n mà DN b ra ban đ u, có ngh a là DN ph i có

V n có giá tr v m t th i gian. Nh t là trong n n kinh t th tr

hàng hóa v n thu c tài s n c a DN bán nh ng l i do DN mua n m gi , DN bán không s
d ng đ c. DN mua s có quy n s d ng hàng hóa đó nh ng không ph i mãi mãi vì s m
hay mu n c ng ph i tr l i b ng ti n ho c b ng hàng hóa khác cho DN bán.
V n đ c quan ni m là hàng hóa đ c bi t. Khác v i hàng hóa thông th ng, hàng hóa
v n đ c bán s không b m t quy n s h u mà ch m t đi quy n s d ng, ng i mua đ c
quy n s d ng v n trong th i gian nh t đ nh và ph i tr cho ng i s h u m t kho n ti n
đ c g i là lưi. Nh v y, lãi su t là giá ph i tr cho vi c đ c quy n s d ng v n trong m t
th i k nh t đ nh. Vi c mua bán di n ra trên th tr ng tài chính, giá mua bán v n c ng tuân
theo quan h cung – c u trên th tr

ng.

(Ngu n: Bùi V n V n, V V n Ninh (2013), “Tài chính doanh nghi p”, NXB
Tài chính, tr.449 – 450)
1.1.3.

Phân lo i v n kinh doanh

1.1.3.1. Phân lo i theo k t qu ho t đ ng đ u t
Theo cách phân lo i này, VKD c a DN đ c chia thành VKD đ u t vào tài s n
l u đ ng, tài s n c đ nh và tài s n tài chính doanh nghi p. M i lo i tài s n đ u t c a
DN có th i h n s d ng và tính thanh kho n khác nhau, đi u này có nh h ng r t l n
đ n th i gian luân chuy n c a VKD c ng nh m c đ r i ro trong s d ng VKD c a
DN.
V n kinh doanh đ uăt ăvƠoătài s năl uăđ ng (TSL )
Là s v n đ u t đ hình thành các tài s n l u đ ng ph c v cho ho t đ ng
SXKD c a DN, bao g m các lo i v n b ng ti n, v n v t t hàng hóa, các kho n ph i
thu, các lo i TSL khác c a DN.
V n kinh doanh đ uăt ăvƠoătài s n c đ nh (TSC )
Là s v n đ u t đ hình thành các TSC h u hình và vô hình nh nhà x ng,

 V n c đ nh (VC ) c a DN là s v n ti n t ng tr c đ xây d ng, mua s m
các TSC s d ng trong kinh doanh. Hay nói cách khác, VC dùng đ bi u th tr giá
b ng ti n c a TSC , t c là nh n m nh v m t giá tr .
 Tài s n c đ nh là nh ng t li u lao đ ng, tham gia vào nhi u chu k SXKD,
hình thái v t ch t không thay đ i t chu k SXKD đ u tiên đ n khi thanh lỦ. Nh ng
không ph i t t c t li u lao đ ng đ u là TSC . Theo thông t s 162/2014/TT-BTC,
TSC ph i th a mưn 2 đi u ki n sau:
+ Giá tr t

ng đ i l n: có nguyên giá t 30 tri u VND tr lên;

+ Th i gian s d ng dài: thông th

ng quy đ nh th i gian s d ng t 1 n m tr

lên.
c đi m
V n c đ nh có hình thái bi u hi n v t ch t là TSC . Nh v y, VC c a DN có đ c
đi m t ng t nh TSC .
Trong quá trình tham gia vào ho t đ ng kinh doanh, VC chu chuy n giá tr d n
d n t ng ph n vào giá tr s n ph m. Ph n giá tr luân chuy n này c a VC đ c ph n
ánh d i hình th c chi phí kh u hao TSC , t
c a DN.

ng ng v i ph n giá tr hao mòn TSC

V n c đ nh tham gia vào nhi u chu k SXKD m i hoàn thành m t vòng chu
chuy n. i u này là do đ c đi m c a TSC có th i gian qu n tr lâu dài, trong nhi u
chu k SXKD quy t đ nh.
Sau nhi u chu k kinh doanh, VC m i hoàn thành m t vòng luân chuy n. Vì


ng, máy móc, thi t b v n phòng,…);
+ Tài s n c đ nh vô hình: là nh ng tài s n không có hình thái v t ch t nh ng xác

đ nh đ

c giá tr và do DN n m gi , s d ng trong s n xu t kinh doanh.

 Theo quy n s h u:
+ Tài s n c đ nh t có: là nh ng tài s n xây d ng, mua s m ho c ch t o b ng
ngu n v n c a DN;
+ Tài s n c đ nh đi thuê: thuê ho t đ ng ho c thuê tài chính.
(Ngu n: Tr nh Tr ng Anh (2013), “slide Nh p môn tài chính doanh nghi p”, i
h c Th ng Long, tr.12-13)
b. V n l u đ ng
Khái ni m
 V n l u đ ng (VL ) là s v n ng ra đ hình thành nên tài s n l u đ ng nh m
đ m b o quá trình SXKD c a DN đ c th c hi n th
giá tr VL chính b ng giá tr tài s n ng n h n hay:
VL trong SXKD

=

Các kho n
ph i thu

+ Hàng t n
kho

ng xuyên và liên t c. Nh v y,

thúc m i chu k kinh doanh, giá tr c a VL đ c d ch chuy n toàn b m t l n vào
giá tr s n ph m hàng hóa, d ch v s n xu t ra đ c bù đ p l i khi DN thu đ c ti n
bán s n ph m hàng hóa, d ch v . Quá trình này di n ra th ng xuyên, liên t c và đ
l p l i sau m i chu k kinh doanh t o thành vòng tu n hoàn c a VL .

c

 V n l u đ ng trong quá trình chu chuy n luôn thay đ i hình thái bi u hi n: t
hình thái v n ti n t ban đ u tr thành v t t , hàng hóa d tr s n xu t, ti p đ n tr
thành s n ph m d dang, bán thành ph m, thành ph m và cu i cùng tr v tr ng thái
v n b ng ti n. Nh v y, VL
quá trình ho t đ ng SXKD.

chuy n đ i hình thái khác nhau qua t ng giai đo n c a

 V n l u đ ng là bi u hi n b ng ti n c a TSL . Do các TSL
d ng ng n nên VL luân chuy n nhanh, toàn b giá tr đ
l n và đ c hoàn l i toàn b sau m i chu k kinh doanh.

có th i h n s

c chuy n ngay trong m t

Phân lo i
 C n c vào vai trò c a VL :
+ Trong khâu d tr : Nguyên v t li u, công c d ng c ;
+ Trong khâu s n xu t: giá tr s n ph m d dang và chi phí tr tr

c;


Mà theo l i gi ng c a Th.s Chu Th Thu Th y – Gi ng viên khoa Kinh t tr

ng

i

h c Th ng Long, t ng VKD chính b ng t ng tài s n (g m TSNH và TSDH). Suy ra,
giá tr VC b ng giá tr TSDH.
1.1.4.

Vai trò c a v n kinh doanh trong doanh nghi p

V n kinh doanh th hi n giá tr toàn b tài s n và các ngu n l c c a DN trong
ho t đ ng kinh doanh. Vì v y, VKD có vai trò quy t đ nh trong vi c thành l p, ho t
đ ng và phát tri n c a DN. C th :
 V n kinh doanh là đi u ki n tiên quy t, quan tr ng nh t cho s ra đ i, t n t i
và phát tri n c a các DN. Vì khi DN mu n thành l p thì đi u ki n đ u tiên là ph i có
m t l ng v n nh t đ nh (l ng v n t i thi u do pháp lu t quy đ nh cho t ng lo i
DN). Tùy theo ngu n c a VKD, c ng nh ph ng th c huy đ ng v n mà DN có tên là
công ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n, doanh nghi p t nhân, doanh nghi p
nhà n c hay doanh nghi p liên doanh,… Nh v y, v n đ c xem nh là môt c s
quan tr ng nh t đ đ m b o cho s t n t i c a DN tr c pháp lu t. Theo đi u 6, m c II
Quy t đ nh s 158-BXD/QLXD, “v n pháp đ nh c a t ch c t v n xây d ng khi
thành l p áp d ng theo quy đ nh hi n hành đ i v i các DN” mà theo đi u 1 Ngh đ nh
s 26/1998/N -CP, công ty c ph n ho t đ ng trong l nh v c xây d ng có m c v n
pháp đ nh là 1000 tri u đ ng.
 V n kinh doanh c ng là m t trong nh ng tiêu th c đ phân lo i quy mô c a
DN, x p lo i DN vào lo i l n, nh hay trung bình. Theo kho n 1 đi u 3 Ngh đ nh s
56/2009/N -CP ngày 30/06/2009, DN nh có t ng ngu n v n 20 t đ ng tr xu ng,
DN v a có t ng v n t 20 t đ ng đ n 100 t đ ng, DN l n có t ng ngu n v n t 100

kinh t t i u.
(Ngu n: Bùi V n V n, V V n Ninh (2013), “Tài chính doanh nghi p”, NXB
Tài chính, tr.452)
Các doanh nghi p ho t đ ng trong c ch th tr ng c nh tranh nh hi n nay đ u
ph i quan tâm t i hi u qu kinh t . Hi u qu kinh t đ c hi u là m t ph m trù kinh t
ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c c a DN đ đ t đ c các m c tiêu xác đ nh
trong quá trình s n xu t – kinh doanh. M i DN t n t i vì các m c tiêu khác nhau song
t t c các m c tiêu c th đó đ u nh m m c tiêu bao trùm nh t t i đa hóa giá tr tài s n
cho ch s h u.
đ t đ c m c tiêu này, t t c các DN đ u ph i n l c khai thác
tri t đ và s d ng có hi u qu tài s n c a mình.
Tóm l i, “Qu n tr VKD” bao g m các ho t đ ng c a nhà qu n tr liên quan đ n
vi c đ u t , mua s m, qu n lý, s d ng có hi u qu tài s n c a doanh nghi p nh m đ t
đ c các m c tiêu đ ra.
1.2.2.

M c tiêu qu n tr v n kinh doanh t i doanh nghi p

Kinh t h c chính tr và kinh t h c vi mô cho r ng m c tiêu c a m t DN khi
th c hi n các ho t đ ng kinh doanh là nh m t i đa hóa l i nhu n. Tuy nhiên, m c tiêu
này đ c xem xét trong đi u ki n gi n đ n, không xét đ n th i gian, s r i ro, s t ng
tr

ng trong t

ng lai,…

Nh ng trong n n kinh t th tr ng hi n nay, thành công trong ho t đ ng SXKD
c a DN không ch là t i đa hóa l i nhu n mà còn t i đa hóa giá tr th i gian c a ti n và
t i thi u hóa m c đ r i ro c a kho n đ u t . Khi đư huy đ ng đ c v n, DN c n ph i

DN mà còn do vi c s d ng VC th ng g n li n v i ho t đ ng đ u t dài h n, thu
h i v n ch m và d g p r i ro.
Qu n tr v n c đ nh có th khái quát thành hai n i dung c b n là: t o l p v n,
qu n lý s d ng v n c đ nh trong doanh nghi p.
(Ngu n: Bùi V n V n, V V n Ninh (2013), “Tài chính doanh nghi p”, NXB
Tài chính, tr.453)
T o l p v n c đ nh trong doanh nghi p
T o l p đ c VC trong DN là m t câu h i khi n các nhà qu n tr tài chính ph i
đ a ra câu tr l i đúng đ n và c n th n.
th c hi n đ c đi u đó, các nhà qu n tr tài
chính c n tìm ra ngu n v n đ u t cho các TSC . Thông th ng các nhà qu n tr d a
trên m t s c n c đ d báo các ngu n v n đ u t vào TSC nh sau:
Quy mô và kh n ng s d ng qu đ u t phát tri n đ đ u t mua s m TSC
hi n t i và các n m ti p theo.
Quy mô c a qu đ u t phát tri n c a m t DN ph thu c vào quy mô l i nhu n
sau thu c a DN đ l i tái đ u t c ng nh chính sách trích l p qu c a nhà qu n tr ,
ngoài ra nó còn ph thu c vào các chính sách tài chính hi n hành c a nhà n c. M t
DN s n sàng s d ng ph n l n l i nhu n sau thu đ trích l p qu đ u t phát tri n s
giúp DN ch đ ng h n trong vi c mua s m các TSC m i trong các n m ti p theo.
9


Tuy nhiên, đ ng ngh a v i nó là l i nhu n dùng đ chia cho các ch s h u s gi m
xu ng, r t d khi n cho nh ng c đông c a DN không hài lòng b i suy cho cùng l i
ích tr c m t v n đ c r t nhi u ng i l a ch n. Vì v y, các nhà qu n tr tài chính DN
c n có nh ng quy t đ nh sáng su t đ v a t o đ c l i ích cho DN trong c ng n h n
và dài h n, v a làm hài lòng các c đông.
Kh n ng huy đ ng v n vay n dài h n t các t ch c tín d ng ho c phát hành
trái phi u DN trên th tr ng v n.
Tài s n dài h n có đ c tr ng là th i gian hoàn v n khá dài, vì v y đ đ m b o

10

Thang Long University Library


ánh chính xác tình hình bi n đ ng c a VC , quy mô v n ph i b o toàn, đi u ch nh k p
th i giá tr c a TSC

đ t o đi u ki n tính đúng, tính đ chi phí kh u hao, không đ

m t VC .
L a ch n ph

ng pháp kh u hao tài s n c đ nh thích h p:

Trong quá trình s d ng, do nhi u nguyên nhân khác nhau TSC

luôn b hao

mòn d i 2 hình th c là hao mòn h u hình (hao mòn v m t v t ch t và v giá tr s
d ng) hay hao mòn vô hình (hao mòn thu n túy v giá tr bi u hi n s gi m sút giá
tr trao đ i c a TSC ).
V m t kinh t , b t kì hình th c hao mòn nào đ u mang l i s t n th t giá tr
TSC cho doanh nghi p. Vì v y c n thi t ph i có nh ng bi n pháp giúp cho doanh
nghi p bù đ p các hao mòn TSC và h n ch , gi m thi u t i đa nh ng t n th t gây ra
do hao mòn TSC . Bi n pháp đó là th c hi n kh u hao TSC c a doanh nghi p.
Kh u hao TSC

là vi c phân b m t cách có h th ng giá tr ph i thu h i c a


ng pháp kh u hao đ

ây là ph

ng pháp ch y u nh sau:
ng th ng (tuy n tính)

ng pháp kh u hao đ n gi n nh t, đ

c s d ng m t cách ph bi n đ

tính kh u hao các lo i TSC trong DN. Theo ph ng pháp này, m c kh u hao và t l
kh u hao hàng n m đ c tính bình quân trong su t th i gian s d ng h u ích c a
TSC . Công th c đ

c xác đ nh nh sau:
Kh u hao = NG/NSD

11


Trong đó:
KH: M c kh u hao trung bình hàng n m
NG: Nguyên giá c a máy, thi t b
NSD: Th i gian s d ng c a máy, thi t b


u đi m:

+ Tính toán đ n gi n;

nh ng n m đ u s d ng TSC . i u ki n đ DN đ c áp d ng ph ng pháp này là
DN SXKD ph i có lưi và TSC đ c kh u hao ph i là nh ng tài s n có kh u hao vô
hình l n (ví d nh tài s n nhanh b l c h u v k thu t,…). Kh u hao nhanh có th
th c hi n theo 2 ph
 Ph

ng pháp:

ng pháp kh u hao theo s d gi m d n

Công th c tính toán:
M c kh u hao
hàng n m c a

=

Giá tr còn
l i c a TSC

x

T l
kh u hao nhanh

x

H s
đi u ch nh

TSC

hàng n m

=

T ng s c a dãy s th t (t 1 cho đ n s h ng b ng
th i h n ph c v c a máy)

u đi m:



+ Giúp DN nhanh chóng thu h i v n đ u t ;
nh h

+ H n ch

ng c a hao mòn vô hình;

+ T o lá ch n thu t kh u hao cho DN (làm gi m thu thu nh p DN ph i n p).
 Nh

c đi m:

+ Làm chi phí kinh doanh trong nh ng n m đ u t ng cao;
+ Làm gi m l i nhu n c a DN;
+

nh h

ng đ n các ch tiêu v kh n ng sinh l i;

Nguyên giá
ng s n ph m theo công su t thi t k

ng s n ph m s n
xu t trong n m
x

M c trích kh u hao bình
quân/1 đ n v s n ph m

u đi m:

+ Thích h p v i nh ng TSC ho t đ ng có tính ch t th i v trong n m và có
liên quan tr c ti p đ n vi c s n xu t s n ph m.
13


 Nh

c đi m:

+ òi h i vi c th ng kê kh i l
trong k ph i đ c rõ rang, đ y đ .

ng s n ph m, công vi c do TSC

(Ngu n: Ngô Th Quyên (2014), “slide

nh giá tài s n”,


công su t thi t k thì DN ph i t o l p m t ch đ b o d ng, b o trì và s a ch a thích
h p tránh tr ng h p các TSC b h h ng, ho t đ ng d
đi hi u qu s n xu t c a DN.

i công su t, t đó làm gi m

Doanh nghi p ph i ch đ ng th c hi n các bi n pháp phòng ng a r i ro trong
kinh doanh:
h n ch t n th t VC

do các nguyên nhân khách quan, DN có th th c hi n

m t s bi n pháp sau: Mua b o hi m tài s n, l p qu d phòng tài chính, trích tr
chi phí d phòng gi m giá các kho n đ u t tài chính.

c

Doanh nghi p c ng có th cho các t ch c và cá nhân thuê ho t đ ng các tài s n
thu c quy n qu n lý và s d ng c a mình:
M c đích c a vi c này là đ nâng cao hi u su t s d ng, t ng thu nh p song ph i
theo dõi, thu h i tài s n cho thuê khi h t h n. Các tài s n cho thuê ho t đ ng DN v n
ph i trích kh u hao theo ch đ quy đ nh.

14

Thang Long University Library


Doanh nghi p nh


góp đ u t b l ph i g i thêm v n.
(Ngu n: D

ng H u H nh (2004), “Qu n tr doanh nghi p”, NXB Th ng kê,
tr.190)

1.2.3.2. Qu n tr v n l u đ ng c a doanh nghi p
N i dung c a ho t đ ng qu n tr VL là ki m soát các TSL và n ng n h n
(bao g m c n dài h n đ n h n tr ) nh m đ m b o DN có đ ti n cho các chi tiêu
ho t đ ng c a mình. Các câu h i mà nhà qu n tr tài chính th ng ph i tr l i là:
 DN c n ph i n m gi bao nhiêu ti n (ti n m t và ti n g i ngân hàng), bao
nhiêu hàng d tr (bao g m nguyên v t li u, bán thành ph m và thành ph m trong
kho)?
t

 Tr ng h p nào thì DN nên bán ch u, th i h n bán ch u nên là bao lâu và đ i
ng nào s đ c DN bán ch u?
 DN nên vay ng n h n, mua ch u hay thanh toán ngay?
(Ngu n: Nguy n V n Ti n (2009), “Tài chính-Ti n t -Ngân hàng”, NXB Th ng
kê, tr.189)
15


a. Chi n l
Chi năl

c qu n tr tài s n l u đ ng và n ng n h n
c th n tr ng: s d ng m t ph n NVDH đ tài tr cho TSNH (VL

ròng >0).

(Ngu n: Chu Th Thu Th y (2014), “slide Qu n lý tài chính doanh nghi p 1”,

ih c

Th ng Long, tr.7)


u đi m:

+ Chi phí tài chính (chi phí s d ng v n) th p;
16

Thang Long University Library


+ Chi phí ho t đ ng th p.
 Nh

c đi m:

+ R i ro tài chính cao;
+ R i ro ho t đ ng cao.
Trong th c t , chi n l c này th ng đ c các DN l a ch n. Vì m t ph n tín
d ng ng n h n đ c xem nh dài h n th ng xuyên, đ i v i các DN m i hình thành
l i càng c n thi t. Vi c s d ng chi n l c này, DN c ng c n s n ng đ ng trong vi c
t ch c ngu n v n vì kh n ng g p r i ro s cao h n. Suy ra, kh n ng sinh l i m c
cao nh t.
Chi năl

c dung hòa: dùng toàn b NVNH cho TSDH, NVDH cho TSDH; DN

c chi phí trong vi c s d ng v n.

c đi m:

+ Ch a t o ra s linh ho t trong vi c t ch c s d ng v n, th
ngu n n y, tính ch c ch n đ

ng v n nào

c đ m b o h n, song kém linh ho t h n.

Trong th c t , có khi DN bi n đ ng, khi g p khó kh n v tiêu th , DN ph i t m
th i gi m b t quy mô kinh doanh, nh ng v n ph i duy trì m t l ng v n th ng
xuyên khá l n.
(Ngu n: Chu Th Thu Th y (2014), “slide Qu n lý tài chính doanh nghi p 1”, i h c
Th ng Longtr.7)
17


b. Qu n tr v n b ng ti n
V n b ng ti n (g m ti n m t, ti n g i ngân hàng, ti n đang chuy n) là m t b
ph n c u thành TSNH c a DN. ây là lo i tài s n có tính thanh kho n cao nh t, quy t
đ nh kh n ng thanh toán c a DN. Qu n tr v n b ng ti n c a DN có yêu c u c b n là
v a ph i đ m b o s an toàn tuy t đ i, đem l i kh n ng sinh l i cao nh ng đ ng th i
c ng ph i đáp ng k p th i các nhu c u thanh toán b ng ti n m t c a DN.
Qu n tr v n b ng ti n trong DN bao g m các n i dung ch y u:
 Xác đ nh đúng đ n m c d tr ti n m t h p lý, t i thi u đ đáp ng nhu c u
chi tiêu b ng ti n m t c a DN trong k
Vi c n m gi ti n m t trong DN r t quan tr ng vì nó s cung c p cho DN đó tính
thanh kho n. C th h n, DN có th chi tr k p th i các ngh a v n b t bu c ngay c


Thang Long University Library


n t bên ngoài. Thêm vào đó, theo nghiên c u c a Opler (1999) và c ng s cho th y,
DN n m gi nhi u ti n m t đ ch c ch n r ng h có th gi v ng vi c đ u t c a mình
khi dòng ti n xu ng th p, liên quan đ n nhu c u đ u t , và khi ngu n v n tài tr bên
ngoài quá t n kém.
(Ngu n: Opler T (1999), “The determinants and implications of corporate cash
holding”, Journal of Financial Economics, tr.46)


ng c 3: V n đ đ i di n

Vi c n m gi ti n m t trong DN còn liên quan đ n xung đ t l i ích gi a nhà
qu n lý và các bên liên quan bên ngoài DN t quan đi m c a qu n tr DN. Do nhà
qu n lý có th s d ng ti n m t đ đ u t vào các d án có NPV âm nh m m r ng
quy mô DN nh ng v n thu đ


c l i cho riêng mình.

ng c 4: Thu hút đ i tác

Khách hàng và nhà cung c p th

ng thích làm n v i DN d tr nhi u ti n m t.

Theo Mikkelson và Partch (2002), thành qu ho t đ ng c a các DN M có l ng ti n
m t cao là b ng ho c th m chí t t h n các DN có l ng ti n m t trung bình v i các


ngăđ năl

ng c a nhân viên khi có l

ng ti n n m gi :

 Doanh nghi p không chi tr c t c có l

ng ti n m t nhi u h n so v i DN

khác.
 Doanh nghi p có r i ro cao n m gi nhi u ti n m t h n (đ ng c d phòng).
 Chi phí đ u t TSC có quan h ngh ch v i ti n m t n m gi .
 Chi phí nghiên c u phát tri n quan h thu n v i ti n m t n m gi .


ng c v n đ ng

ng

i đ i di n không chi ph i trong th c t .

19


nhăh

ng c aăl


TrC = T/C x F

T: T ng nhu c u v ti n trong n m
C: Quy mô 1 l n bán ch ng khoán
F: Chi phí c đ nh 1 l n bán ch ng khoán
Chi phí c h i (OC): OC = C/2 x K

Trong đó:
C/2: M c d tr ti n m t trung bình
K : Lãi su t đ u t ch ng khoán
T ng chi phí (TC): TC = TrC + OC = T/C x F + C/2
20

Thang Long University Library


G i C* là m c d tr ti n t i u, ta có:

C* =

T* là th i gian d tr ti n t i u, ta có:

T* =

Mô hình Baumol giúp chúng ta hi u đ c t i sao các DN v a và nh l u gi m t
s d ti n m t đáng k . Trong khi đó đ i v i các DN l n, các chi phí giao d ch mua và
bán ch ng khoán l i tr nên quá nh so v i c h i phí m t đi do l u gi m t s l ng
ti n m t nhàn r i. Tuy nhiên, mô hình này s d ti n m t không th c ti n ch gi
đ nh r ng DN chi tr ti n m t m t cách n đ nh. i u này luôn không đúng trong th c
t . Nh v y, DN c ng c n tham kh o và l a ch n mô hình phù h p v i tình hình s n


ti n m t mong mu n.
(Ngu n: Tr n Ng c Th (2003), “Tài chính doanh nghi p hi n đ i”, NXB
S d
Th ng kê, tr.752)
Gi i h n trên

i m tr l i

Gi i h n d

i

Th i gian

Hình 1.5. Mô hình d tr ti n m t Miller ậ Orr
Miller và Orr đ a ra công th c sau:
Sp = 3 x

)1/3 =

x

3

Trong đó :
Sp: Kho ng cách gi a 2 đ

ng gi i h n



Thang Long University Library


Qu n tr ho tăđ ng thu ậ chi ti n m t
Ti n m t có tính thanh kho n cao nh t và đ m b o kh n ng thanh toán t c th i
c a DN trong ho t đ n SXKD. Vi c qu n lý lu ng ti n vào và lu ng ti n ra giúp DN
ki m soát t c đ l u chuy n ti n, gi m th i gian thu ti n c ng nh giám sát hi u qu
ho t đ ng chi ti n đ không làm nh h ng đ n uy tín DN. Thông qua h th ng thu chi
ti n, trên c s so sánh chi phí t ng thêm và l i ích t ng thêm, DN l a ch n hình th c
thu chi h p lý, mang l i hi u qu cao nh t đ i v i DN mình.
L i nhu n t ng thêm: B = t x TS x I x (1-T)
Trong đó:
B: L i ích t ng thêm
t : Th i gian chuy n ti n (theo ngày): Ho t đ ng thu ti n: t = t1 – t2
Ho t đ ng chi ti n: t = t2 – t1
TS : Quy mô chuy n ti n theo n m
I

: Lãi su t đ u t theo ngày

T : Thu su t thu TNDN
Chi phí t ng thêmC = (C2 – C1) x (1-T)
Quy t đ nh l a ch n:
C >B: Gi nguyên ph

ng th c hi n t i

C
i bán d

c th a thu n, ng

i mua

i hình th c ti n t ho c hàng hóa có giá tr t

ng

ng và c ph n lưi cho ng i bán ch u. Nh v y, các bên đ u mu n gi m thi u các r i
ro cho phía mình và t n d ng ngu n tài chính t i đa đ n m c có th . Vi c th a thu n
và s d ng các công c qu n lỦ đòi h i nh ng k n ng và s hi u bi t sâu s c v m i
giao d ch và quan h ng x gi a các bên, áp d ng các ph ng th c thanh toán nên
m m d o, linh ho t đ không b m t khách hàng, gi đ c quan h làm n v i khách
hàng.
Qu n tr kho n ph i thu c ng liên quan đ n s đánh đ i gi a l i nhu n và r i ro
trong bán ch u hàng hóa, d ch v . N u không bán ch u hàng hóa, d ch v DN s m t đi
c h i tiêu th s n ph m, do đó c ng m t đi c h i thu l i nhu n. Song n u bán ch u
hay bán ch u quá m c s d n t i làm t ng chi phí qu n tr kho n ph i thu, làm t ng
nguy c n ph i thu khó đòi ho c r i ro không thu h i đ c n . Do đó, DN c n đ c
bi t coi tr ng các bi n pháp qu n tr kho n ph i thu t bán ch u hàng hóa, d ch v . N u
kh n ng sinh l i l n h n r i ro thì DN có th m r ng (n i l ng) bán ch u, còn n u
kh n ng sinh l i nh h n r i ro DN ph i thu h p (th t ch t) vi c bán ch u hàng hóa,
d ch v .
(Ngu n: Ph m Quang Trung (2011), “Qu n tr tài chính doanh nghi p”, NXB
i h c Kinh t qu c dân, tr.72)
Nh v y, vi c qu n lý các kho n ph i thu c n đ

c DN tính toán và có k ho ch


c t l chi t kh u. T l chi t kh u là

t l ph n tr m c a doanh thu ho c giá bán đ c kh u tr n u ng i mua tr ti n tr c
ho c trong th i h n chi t kh u. Thay đ i t l chi t kh u nh h ng đ n t c đ thu ti n
đ i v i các kho n ph i thu. DN c n tính toán và phân tích xem kho n ti t ki m đ c
do gi m chi phí đ u t kho n ph i thu có đ bù đ p kho n l i nhu n s t gi m do khách
hàng nh n chi t kh u không đ quy t đ nh t l chi t kh u.
Ví d v đi u kho n tín d ng:2/10net30 – trong 10 ngày đ u tiên, n u khách hàng
thanh toán s đ c h ng chi t kh u 2%, n u không khách hàng s ph i thanh toán đ
cho DN trong vòng 30 ngày.
B

c 2: Phân tích khách hàng

N u DN có m t khách hàng m i, có th DN s nh m t hưng t v n v tín d ng
đ ki m tra m c tín nhi m c a khách hàng đó ho c có th d a vào nh ng ngu n thông
tin sau đ đánh giá uy tín khách hàng và đ a ra quy t đ nh c a mình:
Ngu n thông tin khách hàng:
T ch i

Báo cáo tài chính
Báo cáo x p h ng tín d ng

ánh giá

Ki m tra c a ngân hàng

uy tín