BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

CAO THỊ THANH LƯƠNG

MéT Sè GI¶I PH¸P PH¸T TRIÓN §éI NGò GI¶NG VI£N
TR¦êNG §¹I HäC Y KHOA VINH §ÕN N¡M 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

CAO THỊ THANH LƯƠNG

MéT Sè GI¶I PH¸P PH¸T TRIÓN §éI NGò GI¶NG VI£N
TR¦êNG §¹I HäC Y KHOA VINH §ÕN N¡M 2020

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS. TS. PHẠM MINH HÙNG


MỞ ĐẦU.........................................................................................................10
1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................10
2. Mục đích nghiên cứu ..............................................................................13
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.........................................................13
4. Giả thuyết khoa học.................................................................................14
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu............................................................14
6. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................14
7. Đóng góp của luận văn............................................................................15
8. Cấu trúc của luận văn..............................................................................15
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA............................16
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu....................................................................16
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài........................................................16
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước........................................................17
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài...........................................................18
1.2.1. Giảng viên và đội ngũ giảng viên..................................................18
1.2.2. Phát triển và phát triển đội ngũ giảng viên ...................................19
1.2.3. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên....................21
1.3. Người giảng viên Đại học Y khoa trong bối cảnh đổi mới cơ bản và
toàn diện giáo dục đại học Việt Nam..........................................................22
1.3.1. Vị trí, vai trò của người giảng viên Đại học Y khoa.....................22
1.3.2. Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền của giảng viên Đại học Y khoa. .25
1.3.3. Yêu cầu về năng lực và phẩm chất của giảng viên Đại học Y khoa
.................................................................................................................28
1.4. Một số vấn đề về phát triển đội ngũ giảng viên Đại học Y khoa.........33
1.4.1. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ giảng viên Đại học Y khoa...33
1.4.2. Mục đích, yêu cầu phát triển đội ngũ giảng viên Đại học Y khoa 40
1.4.3. Nội dung, phương pháp phát triển đội ngũ giảng viên Đại học Y
khoa.........................................................................................................42

3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi...................................................81
3.2. Các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK Vinh đến
năm 2020.....................................................................................................81
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho các cấp quản lý về sự cần thiết phải phát
triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Y khoa Vinh đến năm 2020....82
3.2.2. Xây dựng và thực hiện quy hoạch đội ngũ giảng viên Trường Đại
học Y khoa Vinh đến năm 2020 đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và
nâng cao chất lượng.................................................................................85
3.2.3. Chú trọng nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn
nghiệp vụ cho giảng viên Trường Đại học Y khoa Vinh........................89
3.2.4. Đổi mới phương thức tuyển dụng giảng viên Trường Đại học Y
khoa Vinh theo hướng khách quan, công bằng và có yếu tố cạnh tranh. 93
3.2.5. Xây dựng cơ chế đánh giá và sàng lọc đội ngũ giảng viên Trường
Đại học Y khoa Vinh...............................................................................95
3.3. Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất.........100
3.3.1. Thăm dò sự cần thiết của các giải pháp đề xuất..........................101
3.3.2. Thăm dò tính khả thi của các giải pháp đề xuất..........................103
Tiểu kết chương 3......................................................................................106


KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................107
1. Kết luận.................................................................................................107
2. Kiến nghị .............................................................................................108
TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................111
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBGV
CBQL

Giáo sư
Giảng viên
Học sinh sinh viên
Nghiên cứu khoa học
Phó Giáo sư
Sinh viên
Tổ chức cán bộ
Tiến sĩ
Ủy ban Nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ
Trang
Bảng:
Bảng 1.1. Các cơ sở đào tạo nhân lực y tế trình độ đại học, sau đại học
theo các vùng địa lý ........................................................................................37
Bảng 1.2. Ước tính nhu cầu đào tạo nhân lực y tế đến năm 2020...................39
Sơ đồ 2.1. Cơ cấu tổ chức của Trường ĐHYK Vinh......................................51
Bảng 2.1. Quy mô tuyển sinh và lưu lượng HSSV Trường ĐHYK Vinh.......52
Bảng 2.2. Tổng hợp số lượng CBGV Trường ĐHYK Vinh...........................54
Bảng 2.3. Trình độ chuyên môn của giảng viên Trường ĐHYK Vinh...........56
Bảng 2.4. Kết quả điều tra thực trạng về phẩm chất chính trị
của ĐNGV Trường ĐHYK Vinh....................................................................58
Bảng 2.5. Kết qủa điều tra thực trạng về đạo đức nghề nghiệp, lối sống,
tác phong của ĐNGV Trường ĐHYK Vinh...................................................59
Bảng 2.6. Kết quả điều tra thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụ
của ĐNGV Trường ĐHYK Vinh....................................................................60
Bảng 2.7. Cơ cấu ngành nghề của đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK Vinh..61
Bảng 2.8. Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK Vinh ........65
Bảng 2.9. Thống kê thâm niên công tác của ĐNGV Trường ĐHYK Vinh....66

dân tộc, nhà giáo bao giờ cũng được nhân dân yêu mến, kính trọng. Những
năm qua, chúng ta đã xây dựng được đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị
tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao. Đội ngũ này
đã đáp ứng quan trọng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước.
Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong
thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục có những hạn chế, bất cập. Số lượng giáo viên còn thiếu nhiều, đặc
biệt ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cơ cấu giáo
viên đang mất cân đối giữa các môn học, bậc học, các vùng, miền. Chất lượng


chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ứng yêu cầu,
chủ yếu truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo,
kỹ năng thực hành của người học. Một bộ phận nhà giáo thiếu gương mẫu
trong đạo đức, lối sống, nhân cách, chưa làm gương tốt cho học sinh, sinh
viên noi theo...
Tình hình trên đòi hỏi phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục một cách toàn diện. Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng
yêu cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành
công Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 và chấn hưng đất nước với
mục tiêu "xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn
hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú
trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề
của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu
quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp
ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước" [26].
Trường ĐHYK Vinh là truờng đại học chuyên ngành Y - Dược trực

Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK
Vinh đến năm 2020 đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu về
chất lượng.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên các trường ĐH trong giai đoạn
hiện nay.


3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK Vinh
đến năm 2020.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được các giải pháp có cơ sở khoa học, có tính
khả thi thì có thể phát triển được đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK Vinh đáp
ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao cho tỉnh Nghệ An và
khu vực Bắc Trung bộ.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên
đại học.
5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển đội ngũ giảng
viên Trường ĐHYK Vinh.
5.3. Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường ĐHYK
Vinh đến năm 2020.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng
cơ sở lý luận của đề tài. Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau:
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp khái quát hoá các nhận định độc lập.

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Thế kỷ XXI, thế kỷ của khoa học và công nghệ, thế kỷ của trí tuệ và
cạnh tranh thị trường, thế kỷ của sự bùng nổ thông tin và xu thế toàn cầu
hoá... Đất nước ta đang tiến lên con đường CNH-HĐH, với những tư tưởng
cao đẹp là “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh”
như nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã đề ra.
Điều đó đặt ra những yêu cầu to lớn, cấp bách về nguồn lực, đặc biệt là
chất lượng nguồn lực con người. Đó là chất lượng toàn diện con người Việt
Nam về: Phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, năng lực trí tuệ, thể lực và kỹ
năng nghề nghiệp của con người Việt Nam. Nền kinh tế tri thức của Việt Nam
có đạt được hiệu quả hay không, Tương lai đất nước, tiền đồ của dân tộc ta có
được phồn vinh, thịnh vượng hay không, có sánh vai được với các nước tiên
tiến trên thế giới hay không là tuỳ thuộc phần lớn vào chất lượng đào tạo thế
hệ trẻ Việt Nam.
Để thực hiện được mục tiêu đó, phải thực hiện đổi mới nội dung,
phương pháp dạy học, chương trình, sách giáo khoa, tăng cường đầu tư cơ sở
vật chất cho giáo dục...đặc biệt phải thực hiện công tác xây dựng, phát triển
đội ngũ giảng viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Cùng với quá trình phát triển về mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội,
hệ thống giáo dục luôn được các quốc gia quan tâm phát triển và hoàn thiện
để đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong
giai đoạn hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của quá trình toàn cầu hoá và sự
ra đời của nền kinh tế tri thức. Ở tất cả các nước, bất luận là nước giàu hay
nước nghèo, châu Á hay châu Âu, ĐNGV đều có vai trò quyết định đến phát


triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và qua đó nâng cao vị thế và trình

đoạn 2011 - 2020 [15]; Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Lan (2012) về một
số giải pháp quản lý phát triển đội ngũ giảng viên Trường ĐH Văn hóa, Thể
thao và Du lịch Thanh Hóa [18]...
Ngoài ra có rất nhiều nghiên cứu thảo luận xung quanh vấn đề vì sao
phải nâng cao chất lượng đào tạo, làm gì để đảm bảo và nâng cao chất lượng
đào tạo, hiệu quả nghiên cứu khoa học... trên báo chí, các ý kiến đều thống
nhất ở sự cần thiết phải thực hiện đồng bộ các giải pháp, trong đó đổi mới
quản lý giáo dục Đại học là khâu đột phá, phát triển đội ngũ giảng viên đủ về
số lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩn hóa về trình độ là nhiệm vụ trung tâm.
Trên cở sở kế thừa các công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ
giảng viên, đề tài “Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường
ĐHYK Vinh đến năm 2020” nhằm đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ nhà trường đặt
ra, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đối với Trường ĐHYK Vinh đây là công
trình nghiên cứu đầu tiên đề cập đến vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Giảng viên và đội ngũ giảng viên
1.2.1.1. Giảng viên
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, giảng viên là “tên gọi chung
những người làm công tác giảng dạy ở các trường Đại học, Cao đẳng, ở các
lớp tập huấn cán bộ. Ở các trường Đại học và Cao đẳng, giảng viên là chức
danh của những người làm công tác giảng dạy thấp hơn phó giáo sư ” [27].
Theo Từ điển Giáo dục học, giảng viên là “chức danh nghề nghiệp của
nhà giáo trong các cơ sở giáo dục đại học và sau Đại học, dưới giáo sư, phó
giáo sư và giảng viên chính” [28; tr. 103].
Còn theo theo Luật Giáo dục của Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, giảng viên là tên gọi chỉ nhà giáo thực hiện hoạt động dạy học và giáo
dục tại các cơ sở giáo dục Cao đẳng, Đại học và Sau Đại học [21].



định và bền vững. Phát triển bao giờ cũng xuất phát từ thực tế. Phát triển từ
thấp đến cao, từ ít đến nhiều, từ yếu đến mạnh, bao hàm trong đó có một số
giai đoạn phát triển có cả đường cong, đường dích dắc, vừa liên tục vừa đứt
đoạn, vừa có tính phổ biến vừa mang tính đặc thù. Đó là một quá trình tích
luỹ và chuyển hoá không ngừng giữa lượng và chất, thông qua sự đấu tranh
giữa các mặt đối lập theo con đường phủ định của phủ định. Nó bao hàm cả
những bước tiệm tiến và nhảy vọt.
1.2.2.2. Phát triển đội ngũ giảng viên
Phát triển đội ngũ giảng viên có thể hiểu là một quá trình tăng tiến về
mọi mặt của đội ngũ giảng viên trong một thời kỳ nhất định. Phát triển đội
ngũ giảng viên là tạo ra một đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, đảm bảo về
chất lượng, có trình độ được đào tạo đúng chuẩn quy định, có phẩm chất đạo
đức, có năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của các trường đại
học và cao đẳng.
Tùy theo mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của nhà trường, cơ sở đào tạo
mà phát triển đội ngũ giảng viên có thể theo các quan điểm khác nhau:
- Quan điểm phát triển đội ngũ giảng viên lấy người giảng viên làm
trọng tâm. Đây là quan điểm được nhiều tác giả đề cập, và đề cao vai trò của
giảng viên trong quá trình phát triển đội ngũ. Giảng viên là trung tâm, là đối
tượng cần đặc biệt chú ý. Tất cả mọi hoạt động khác đều tập trung vào mục
đích tăng cường năng lực của các cá nhân giảng viên trên cơ sở đáp ứng nhu
cầu và khuyến khích sự phát triển của họ như những chuyên gia.
- Quan điểm phát triển đội ngũ giảng viên trên cơ sở kết hợp giữa cá
nhân giảng viên với mục tiêu của nhà trường. Đây là quan điểm có sự kết
hợp giữa nhu cầu cá nhân giảng viên và nhu cầu nhà trường trong sự phát
triển đội ngũ giảng viên, nhằm đảm bảo cho nhà trường ổn định và phát triển
bền vững. Quan điểm này đánh giá vai trò của giảng viên và nhà trường


ngang nhau. Đó là sự hợp tác, sự cộng đồng trách nhiệm, vì thế công tác xây

khiển hoạt động phát triển ĐNGV. Từ đó đề xuất các giải pháp phát triển
ĐNGV, thực chất là đưa ra các cách thức tổ chức, điều khiển có hiệu quả hoạt
động phát triển ĐNGV.
Giải pháp phát triển ĐNGV ĐHYK là các hoạt động cụ thể được chủ
thể quản lý sử dụng để tác động đến các thành tố cấu trúc của ĐNGV nhằm
giải quyết những vấn đề tồn tại của đội ngũ này, phát triển nó theo mục tiêu
đã xác định.
1.3. Người giảng viên Đại học Y khoa trong bối cảnh đổi mới cơ
bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam
1.3.1. Vị trí, vai trò của người giảng viên Đại học Y khoa
Dân tộc Việt Nam là một dân tộc hiếu học, luôn tôn trọng đạo nghĩa.
Từ xưa đến nay, nhà giáo nói chung, người giảng viên ĐHYK nói riêng vẫn
luôn được nhân dân yêu mến, kính trọng. “Tôn sư trọng đạo” là đạo lý, là
truyền thống quý báu của dân tộc, là ngọn lửa mãi mãi tỏa sáng theo thời
gian. Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam, một trong số rất ít các nước
trên thế giới có riêng một ngày để tôn vinh người thầy giáo và một ngày để
tôn vinh người thầy thuốc bởi những gì mà họ đã đóng góp và cống hiến
cho xã hội.
Nghề dạy học ra đời tương đối sớm, nó hình thành khi nền sản xuất xã
hội phát triển đến một trình độ nhất định. Trong quá trình lao động sản xuất
người ta cần phải truyền lại cho nhau những kinh nghiệm đấu tranh với thiên
nhiên để tạo ra của cải vật chất cho xã hội. Mới đầu ở mức thấp, người ta có
thể truyền đạt một cách trực tiếp thành quả lao động tập thể, người này theo
kinh nghiệm của người khác, nhưng khi kinh nghiệm đã phong phú theo sự
phát triển của sản xuất thì truyền đạt phải đòi hỏi đến vai trò của người trung


gian, đó là thầy giáo. Như vậy nghề dạy học gắn chặt với lao động sản xuất
của xã hội, góp phần hình thành phẩm chất, năng lực cần thiết của người lao động.
Trải qua bao năm biến cố thăng trầm của lịch sử, nét đẹp truyền thống

triển của nền kinh tế đất nước, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng ảnh
hưởng mạnh mẽ đến dạy học nói chung, đến vai trò của người giảng viên
ngành y nói riêng.
Trong dạy học xuất hiện nhiều hình thức giảng dạy mới như dạy học
trên truyền hình, dạy học trực tuyến …Với các phương tiện dạy học hiện đại,
các phương pháp dạy học mới làm thay đổi đáng kể quá trình và cách thức
truyền đạt tri thức từ giảng viên tới người học. Vai trò của người giảng viên
cũng có những thay đổi đáng kể. Từ vị trí trung tâm, chủ động truyền thụ kiến
thức, kinh nghiệm cho người học, vai trò người giảng viên ngày nay đang
dịch chuyển theo hướng chỉ đạo, định hướng, tư vấn, hướng dẫn người học…
Người học trở thành trung tâm của quá trình dạy học, chủ động, sáng tạo tìm
tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp. Điều này không có
nghĩa là vai trò của người giảng viên bị giảm xuống mà ngược lại càng được
nâng cao hơn. Người giảng viên phải giúp người học nhận thức được những
kiến thức đúng, bổ ích đồng thời tư vấn cho người học cách thức tổ chức cũng
như phương pháp học tập phù hợp để họ có thể lĩnh hội và sử dụng đúng đắn,
có hiệu quả những tri thức mà mình đã thu nhận được.
Như vậy vai trò của người giảng viên ĐHYK trong bối cảnh đổi mới cơ
bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam hiện nay đã thay đổi theo các
hướng chủ yếu sau:
- Đảm nhận nhiều chức năng hơn so với trước, có trách nhiệm lớn hơn
trong việc lựa chọn nội dung dạy học và giáo dục.
- Chuyển mạnh từ chỗ truyền thụ kiến thức sang tổ chức việc học của
người học, sử dụng đến mức tối đa những nguồn tri thức trong xã hội.


- Coi trọng việc cá biệt hoá trong học tập, thay đổi tính chất trong quan
hệ thầy trò.
- Yêu cầu rộng rãi hơn những phương tiện dạy học hiện đại, do đó yêu
cầu trang bị thêm những kiến thức và kỹ năng cần thiết.