BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
a
TRẦN MẠNH KHA
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Nghệ An - 2013
2
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc
tới PGS.TS Thái Văn Thành người thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt
quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Thầy đã mở ra cho tôi những vấn đề
xã hội bổ ích, hướng tôi vào nghiên cứu các lĩnh vực thiết thực đồng thời thầy
cũng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu.
Nhân đây tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học
Vinh cùng các thầy giáo, cô giáo khoa Sau Đại học trường Đại học Vinh đã
tạo điều kiện thận lợi cho tôi hoàn thành khoá học và hoàn thành luận văn tốt
nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên
Phòng GD&ĐT Quận 5, các đồng chí HT, CBQL và giáo viên các trường
THCS Quận 5, TP.HCM đã nhiệt tình giúp đỡ, tham gia đóng góp ý kiến,
cung cấp tư liệu, số liệu chính xác, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.....................................................................12
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài...........................................................15
1.3. Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên THCS.............24
KẾT LUẬN CHƯƠNG I..............................................................................34
CHƯƠNG 2....................................................................................................35
2.1.Khái quát về giáo dục quận 5, thành phố Hồ Chí Minh......................36
2.2. Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viên THCS quận 5, TP.
Hồ Chí Minh..................................................................................................50
2.3. Thực trạng sử dụng các giải pháp để phát triển đội ngũ giáo viên
THCS, quận 5................................................................................................57
2.4. Đánh giá chung về thực trạng...............................................................68
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2..............................................................................71
5
CHƯƠNG 3....................................................................................................72
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp................................................................72
3.2. Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên THCS quận 5, thành
phố Hồ Chí Minh...........................................................................................72
3.3. Tổ chức thực hiện các giải pháp..........................................................93
3.4. Khảo sát sự cần thiết và khả thi của các giải pháp.............................94
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..............................................................................96
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................97
1. Kết luận......................................................................................................97
2. Kiến nghị....................................................................................................98
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................99
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
HT
:
Hiệu trưởng
PPDH
:
Phương pháp dạy học
QLGD
:
Quản lý giáo dục
THCS
:
Trung học cơ sở
TPHCM
:
Thành phố Hồ Chí Minh
đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ
quản lý là khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo,
coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành,
khả năng lập nghiệp. Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục. Thực hiện kiểm định
chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học. Xây dựng môi trường giáo
8
dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội.” [15]
“Giáo dục THCS phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở tiểu
học, bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về tiếng Việt,
Toán, lịch sử dân tộc, kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên,
pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỷ thuật
và hướng nghiệp.” [24].
Như vậy, phát triển giáo dục và đào tạo đã trở thành mục tiêu chiến
lược của sự nghiệp phát triển đất nước, nguồn nhân lực cao là yếu tố quyết
định đảm bảo cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững. Đội ngũ lãnh đạo,
cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng quan trọng và là khâu then chốt trong
quá trình đổi mới giáo dục. Để đạt được mục tiêu này, vấn đề cấp thiết đặt ra
cho giáo dục là phải tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới
nội dung, phương pháp dạy và học, đồng thời đổi mới công tác quản lý nhằm
đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về nguồn nhân lực trong chính sách phát triển
kinh tế – xã hội.
Quận 5 , thành phố Hồ Chí Minh là một trong những quận trọng điểm,
mục tiêu là xây dựng quận 5 thành một trung tâm thương mại, dịch vụ, chính
vì vậy các ngành trong quận đã và đang tích cực triển khai nghiên cứu xây
dựng đề án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2010-2015
và tầm nhìn đến năm 2020.
Giáo dục THCS quận 5 đã đạt được một số thành tựu bước đầu rất quan
ngũ giáo viên THCS quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được các giải pháp có tính khoa học, khả thi và áp dụng
được vào thực tiễn thì sẽ phát triển được đội ngũ giáo viên THCS quận 5,
thành phố Hồ Chí Minh .
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
10
5. 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên THCS.
5. 2. Phân tích , đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên THCS
quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
5. 3. Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên THCS quận
5, thành phố Hồ Chí Minh .
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
– Phân tích tổng hợp lý thuyết
– Khái quát hóa các nhận định độc lập.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1. Phương pháp quan sát
Tiến hành quan sát các hoạt động phát triển đội ngũ giáo viên tại các
trường THCS quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
6.2.2. Phương pháp điều tra
Xây dựng phiếu thăm dò ý kiến, tiến hành điều tra khảo sát thực trạng
phát triển đội ngũ giáo viên THCS quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
6.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tiến hành sưu tầm, nghiên cứu, phân tích tổng hợp các kinh nghiệm
phát triển đội ngũ giáo viên tại các trường THCS quận 5, thành phố Hồ Chí
Minh.
12
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trong những thập niên gần đây, cùng với quy mô dân số tăng và sự
phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ theo xu thế toàn cầu hóa, hầu
hết các quốc gia trên thế giới đều đặt giáo dục lên vị trí hàng đầu, với định
hướng hình thành và phát triển nền kinh tế tri thức. Điều đó làm quy mô giáo
dục tăng đột biến. Vì vậy, đội ngũ giáo viên cũng tăng nhanh chóng trên
phạm vi toàn thế giới và ở từng quốc gia.
Trên thế giới, các nước như Hoa kỳ, Nhật bản, Singapore… luôn xem
giáo viên là điều kiện tiên quyết của sự nghiệp giáo dục và phát triển giáo
dục. Vì vậy, mà khi quyết định đưa giáo dục Hoa kỳ lên hàng đầu thế giới
trong thế kỷ XXI, chính phủ Hoa kỳ đã lấy giải pháp giáo viên làm then chốt.
Các nhà giáo dục học Xô Viết cho rằng: “Kết quả hoạt động của toàn bộ nhà
trường phụ thuộc vào rất nhiều công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác
hoạt động của đội ngũ giáo viên” [31].
V.A Xukhomlinxki đã tổng kết những 26 năm kinh nghiệm thực tiễn
làm công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ của một hiệu trưởng, cùng với
nhiều tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công hợp lý, sự phối hợp
chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đạt
được mục tiêu đã đề ra. Tác giả đã khẳng định vai trò lãnh đạo và quản lý
toàn diện của hiệu trưởng. Vì vậy, V.A Xukhomlinxki cũng như các tác giả
khác đều chú trọng đến việc phân công hợp lý và các biện pháp quản lý của
14
học trong hoàn cảnh thực tế ở Việt Nam.
Vào cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI, xuất hiện những nhà nghiên cứu
kết hợp thực tiễn về giáo dục ở Việt Nam với những yếu tố hiện đại như Đặng
Quốc Bảo với “Về phạm trù nhà trường và nhiệm vụ phát triển nhà trường
trong bối cảnh hiện nay”, “Quản lý giáo dục - Nhiệm vụ và phương hướng” –
Nhà xuất bản Đại Học Hà Nội năm 1996, “Một số khái niệm về quản lý giáo
dục”, Hà Nội 1997; Nguyễn Văn Lê với “Khoa học quản lý”, 1994; Trần
Kiểm với “Khoa học quản lý giáo dục, một số vấn đề lý luận và thực tiễn”,
Nhà xuất bản Giáo dục, 2004; “Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục”, Đại
học Sư Phạm Hà Nội, 2006; “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo
dục”, Đại học Sư phạm Hà Nội, 2007; Phạm Khắc Chương “Lý luận quản lý
giáo dục - Đại cương”, Đại học Sư phạm Hà Nội, 1994; Bùi Minh Hiền (chủ
biên), Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo với “Quản lý giáo dục”, Đại học Sư
phạm Hà Nội, 2006....
Tại các trường đại học và các viện nghiên cứu đã có nhiều tài liệu viết
về đề tài quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên. Trường Đại học Vinh, đã có
các công trình nghiên cứu của các tác giả như Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn
Ngọc Hợi, Phó Giáo sư,Tiến sĩ Phạm Minh Hùng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thái
Văn Thành…. Tại Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, năm 2006 tác giả
Nguyễn Lộc đã thực hiện đề tài “Những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển
nguồn nhân lực ở Việt Nam”, năm 2004 tác giả Nguyễn Ngọc Hợi đã nghiên
cứu đề tài cấp Bộ “Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đội ngũ nhà
giáo”; Tiến sĩ Nguyễn Xuân Mai với “Đào tạo giáo viên dạy nghề đáp ứng
yêu cầu xã hội” và “Đổi mới quản lý giáo dục đại học một số vấn đề cần được
quan tâm”, Tạp chí Giáo dục số 238, 240 tháng 5/2010...
Trong công trình nghiên cứu của mình Nguyễn Văn Lê đã đưa ra quan
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
16
1.2.1. Giáo viên, giáo viên THCS
1.2.1.1. Giáo viên
Theo từ điển Giáo dục học: “Giáo viên là chức danh nghề nghiệp của
người dạy học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm non,
đã tốt nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học hoặc sư
phạm mẫu giáo. GV là người truyền thụ toàn bộ các kiến thức và kỹ năng quy
định trong chương trình bộ môn của bậc học, cấp học” [29, tr.70].
Thuật ngữ “Giáo viên” là một khái niệm được dùng rất phổ biến. Theo
cách gọi thông thường, giáo viên được hiểu là người làm nghề dạy học.
Tuy nhiên, ở nước ta bên cạnh danh từ “Giáo viên” đang tồn tại nhiều
thuật ngữ và danh hiệu khác được dùng để chỉ người làm công tác dạy học ở
các cấp bậc giáo dục, đào tạo khác nhau như cô nuôi dạy trẻ, giáo viên mẫu
giáo, giảng viên, cán bộ giảng dạy, nhà giáo...
Tại điều 70, Luật Giáo dục của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo và những
tiêu chuẩn của một nhà giáo:
– Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường
hoặc các cơ sở giáo dục khác.
– Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:
+ Phẩm chất, đạo đức tư cách tốt.
+ Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
+ Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.
+ Lý lịch bản thân rõ ràng. [24, tr.48].
18
chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục;
đ) Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước
học sinh; thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo
vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng
nghiệp; tạo dựng môi trường học tập và làm việc dân chủ, thân thiện, hợp tác,
an toàn và lành mạnh;
e) Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên khác, gia đình học
sinh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong
Hồ Chí Minh trong dạy học và giáo dục học sinh;
g) Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.
Giáo viên chủ nhiệm, ngoài các nhiệm vụ quy định tại khoản 1 của
Điều này, còn có những nhiệm vụ sau đây:
a) Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội
dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học
sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp
và của từng học sinh;
b) Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng;
c) Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn,
Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí
Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập,
rèn luyện, hướng nghiệp của học sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy
động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường;
d) Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề
nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh; đề nghị danh sách học sinh được lên
lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ
hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm và học bạ học sinh;
cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ;
e) Được hợp đồng thỉnh giảng và nghiên cứu khoa học tại các trường
và cơ sở giáo dục khác nếu thực hiện đầy đủ những nhiệm vụ quy định tại
Điều 30 của Điều lệ này và được sự đồng ý của Hiệu trưởng ;
g) Được bảo vệ nhân phẩm, danh dự, an toàn thân thể;
h) Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Giáo viên chủ nhiệm ngoài các quyền quy định tại khoản 1 của Điều
này, còn có những quyền sau đây:
a) Được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp
mình;
b) Được dự các cuộc họp của Hội đồng khen thưởng và Hội đồng kỷ
luật khi giải quyết những vấn đề có liên quan đến học sinh của lớp mình;
c) Được dự các lớp bồi dưỡng, hội nghị chuyên đề về công tác chủ
nhiệm;
d) Được quyền cho phép cá nhân học sinh nghỉ học không quá 3 ngày
liên tục;
đ) Được giảm giờ lên lớp hàng tuần theo quy định khi làm chủ nhiệm
lớp.
Giáo viên làm công tác Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tổng
phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh được hưởng các chế độ,
chính sách theo quy định hiện hành.
Hiệu trưởng có thể phân công giáo viên làm công tác tư vấn chuyên
trách hoặc kiêm nhiệm. Giáo viên làm công tác tư vấn được bố trí chỗ làm
việc riêng và được vận dụng hưởng các chế độ chính sách hiện hành.
21
1.2.2. Đội ngũ và đội ngũ giáo viên THCS
Được cụ thể hoá từ khái niệm trên, đội ngũ giáo viên THCS là một tập
thể giáo viên cùng thực hiện nhiệm vụ giảng dạy nhằm thực hiện mục tiêu
đào tạo của trường THCS là: giúp học sinh phát triển toàn diện đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực của cá nhân,
tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội
chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh
tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ
tổ quốc.
1.2.3. Phát triển và phát triển đội ngũ giáo viên THCS
1.2.3.1. Phát triển
Theo từ điển Tiếng Việt: “ Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi
từ ít đến nhiều, rộng đến hẹp, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” [30].
Nếu hiểu khái niệm phát triển theo quan điểm phát triển nhân lực thì:
Phát triển nhân lực là sự tăng tiến, chuyển biến, tiến bộ của các thành
viên trong tổ chức để thực hiện hoàn thành mục tiêu của tổ chức đã đề ra.
“ Phát triển nhân lực là nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức thông
qua đào tạo, bồi dưỡng các cá nhân thành viên.”. Như vậy để nâng cao hiệu
quả hoạt động thì tổ chức phải có các chương trình, kế hoạch để phát triển
nguồn nhân lực của mình thông qua đào tạo, bồi dưỡng. Hoặc “Phát triển
nhân lực là quá trình của các hoạt động chuẩn bị cung cấp nhân viên theo kịp
cơ cấu tổ chức khi nó thay đổi hoặc tăng tiến.”. Trong phát triển nhân lực cần
23
phát triển cả số lượng để đáp ứng cơ cấu tổ chức, ngành nghề và cả trình độ
chuyên môn nghiệp vụ của từng cá nhân thành viên. Thật sự nâng cao trình độ
cũng như thái độ nghề nghiệp để họ đáp ứng được yêu cầu tăng tiến của xã
hội cũng như mục tiêu của tổ chức. Nghĩa là cần phát triển cả số lượng trí lực,
thể lực và tâm lực của những người trong tổ chức.
- Là người tổ chức: GV phải biết tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, chỉnh
sửa các mối quan hệ của HS cũng như của GV với HS. GV phải biết phát huy
được tính sáng tạo, tích cực của HS. Tổ chức cho các em hứng thú học tập,
hoạt động giao lưu trong nhà trường và ngoài xã hội.
- Là người thiết kế: Bằng năng lực của mình GV phải biết đưa những
kiến thức của nhân loại vào bài giảng để truyền đạt cho HS, giúp HS tích cực
học tập, lĩnh hội những tri thức của nhân loại.
- Là người giám sát, cổ vũ và động viên cho HS: Mặc dù ngày nay, việc
dạy học phải xuất phát từ người học và tập trung vào người học nhưng để
người học vận động phải có sự giúp đỡ, hỗ trợ của người GV đúng lúc. Vì
vậy, người GV cần phải làm tốt vai trò khích lệ, cổ vũ, giám sát, động viên
người học làm cho họ bật ra những khả năng còn tiềm ẩn.
- Là người kiểm tra đánh giá: Để biết kết quả quá trình GD – dạy học,
người GV cần làm tốt vai trò kiểm tra đánh giá. Qua đó người GV thẩm định
được trình độ của HS để có thể điều chỉnh kiến thức, PP phù hợp. Đồng thời
Copyright: Tài liệu đại học ©