Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
A - Mở Đầu
Ngày nay đất nớc ta đang trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, việc
xác định các loại hình sở hữu và phân định các thành phần kinh tế là cần thiết
để làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế nói chung và cho
việc phát triển từng thành phần kinh tế nói riêng nhằm không phải để phân định
đối sử mà để có chính sách đúng, giải phóng mọi năng lực sản xuất, thúc đẩy
phát triển kinh tế xã hội phù hợp với định hớng xã hội chủ nghĩa.
Trên thực tế, nớc ta đã vấp phải sai lầm và nhiều lúng túng trong việc xây
dựng chế độ sở hữu mới và phân định các thành phần kinh tế. Vì vậy sở hữu và
thành phần kinh tế là một trong những vấn đề lớn đợc giới nghiên cứu khoa học
và hoạt động thực tiễn quan tâm. Vấn đề này đợc Đại hội IX đặc biệt quan tâm;
đã đa ra các biện pháp cụ thể cho từng loại hình sở hữu và từng thành phần kinh
tế. Văn kiện Đại hội IX của Đảng còn nêu thêm một thành phần kinh tế thứ sáu
nữa là kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài. Việc phân loại bộ phận vốn do nớc
ngoài đầu t vào nớc ta thành một thành phần là rất cần thiết, vì nó có đặc điểm
riêng, đòi hỏi có chính sách thích hợp. Nghiên cứu văn kiện Đại hội IX của
Đảng cho chúng ta thấy có sự phát triển sâu sắc về lý luận và thực tiễn.
Những lý do trên khiến em đi sâu vào tìm hiểu vấn đề này.
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
B- Nội dung
I. Sở hữu và cơ cấu sở hữu trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội.
1, Sở hữu và tầm quan trọng của sở hữu về t liệu sản xuất .
1.1 Khái niệm về sở hữu và các khái niệm có liên quan.
- Chiếm hữu:
Con ngùơi sinh ra từ tự nhiên, để tồn tại và phát triển, để sản xuất và tái
sản xuất ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của mình, con
ngừơi phải chiếm hữu (chinh phục) tự nhiên. Đây là hành vi đầu tiên, nếu không
có nó thì con ngời không thể tiến hành hoạt động lao động sản xuất đựơc. Do

Là sự tổng hoà các QHSX, tức là các quan hệ của các giai đoạn tái sản
xuất xã hội. Những phơng tiện sống, bao gồm những QHSX trực tiếp, phân
phối, trao đổi lu thông và tiêu dùng đợc xét trong tổng thể của chúng.
1.2 Tầm quan trọng của sở hữu về t liệu sản xuất trong đời sống KTXH.
Sở hữu về TLSX là yếu tố hàng đầu quyết định các mối QHSX, quyết
định chế độ phân phối và chế độ quản lý. QHSX, đến lợt nó, với t cách là hạ
tầng cơ sở, lại quyết định thợng tầng kiến trúc. Vì thế, vấn đề về TLSX từ xa
đến nay luôn luôn là một trong những đề cơ bản và sâu xa của mọi cuộc mạng
xã hội.
Ngày nay trong nền kinh tế thị trờng bên cạnh sự quan tâm của sở hữu
TLSX còn quan tâm đến hình thức giá trị hình thái tiền của TLSX nh vốn tự có,
vốn cho vay, vốn cổ phần... có đặc tính là bảo tồn vốn và sinh lợi là hình thái
phổ biến của kinh tế thị trờng, nhất là trong thời kỳ xuất hiện và phát triển của
công ty cổ phần, thời kỳ thống trị của TB tài chính thay cho thống trị của TB
công nghiệp.
Dới sự tác động của tiến bộ khoa học công nghệ hiện đại, phạm trù sở
hữu không chỉ giới hạn trong phạm vi TLSX (mặc dù đó là cơ bản) mà còn có
sự phát triển và biểu hiện cao hơn, mới hơn và ngày càng có vai trò quan trọng
hơn về các yếu tố khác, chẳng hạn: Sở hữu lao động, đất đai, sở hữu khoa học
công nghệ, sở hữu lao động trí tuệ, sở hữu công nghệ, sở hữu vô hình (uy tín)
của Doanh nhgiệp là tài sản vô giá trong nền kinh tế thị trờng.
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
2, Cơ cấu sở hữu ở nớc ta hiện nay.
Cơ cấu sở hữu ở nứơc ta hiện nay bao gồm 6 loại hình sở hữu là sở hữu
nhà nớc, sở hữu tập thể, sở hữu t bản t nhân, sở hữu cá thể tiểu chủ, sở hữu của
các nhà đầu t nớc ngoài. Sáu loại hình sở hữu này là cơ sở để hình thành và phát
triển các thành phần kinh tế trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở nớc
ta hiện nay. Mỗi hình thức sở hữu có vị trí và vai trò riêng của chúng. Đại vị
lịch sử của chúng phụ thuộc vào sự phát triển của lực lợng sản xuất, trình độ

Đây là sở hữu về t liệu sản xuất của bản thân ngời lao động. Chủ thể của
sở hữu này là nông dân, cá thể, thợ thủ công, tiểu thơng. Họ vừa là chủ sở hữu
đồng thời là ngời lao động.
Hiện nay, kinh tế cá thể, tiểu chủ đợc khuyến khích phát triển thuận lợi;
có quan hệ chặt chẽ với kinh tế hợp tác xã vì thế có quan hệ chặt chẽ với hình
thức sở hữu tập thể.
2.5 Sở hữu của các nhà đầu t nớc ngoài.
Là cơ sở để hình thành nên thành phần kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài ở
nớc ta hiện nay. Những nguồn vốn có khác nhau về chủ sở hữu, nhng tất cả đều
là chủ sở hữu ngời nớc ngoài, họ đầu t vốn vào Việt Nam nhằm thu đợc lợi
nhuận, các nguồn vốn đó có thể là đầu t trực tiếp hoặc gián tiếp, Việt Nam đang
khuyến khích loại hình sở hữu này, vì thế tạo nhiều điều kiện cho phát triển
kinh tế hiện nay, nhu giải quyết việc làm, tệ nạn xã hội và nâng cao hiệu quả sử
dụng tài nguyên...
2.6 Sở hữu hỗn hợp:
Sở hữu hỗn hợp là hình thức sở hữu có sự tham gia của nhiều loại chủ thể
khác nhau về tính chất. Có thể nói dây là một loại hình kinh tế trung gian có
tính chất đan xen giữa các thành phần kinh tế t bản chủ nghĩa và thành phần
kinh tế XHCN Trong điều kiện nền kinh tế thế giới đang có nhiều biến đổi,
nhìn chung các nớc trên thế giới, trong đó có nớc ta thờng có 3 loại chủ thể kết
hợp với nhau để tạo ra các hình thức sở hữu hỗn hợp khác nhau: Đó là sự kết
hợp, liên kết giữa các chủ thể: Nhà nớc, tập thể và t nhân... Thực chất đây cũng
là các xí nghiệp (hoặc công ty) cổ phần, chỉ có sự khác biệt ở chỗ các chủ thể
không đồng nhất về tính chất. Đó là các hình thức tổ chức kinh tế không thuộc
hẳn vào một thành phần kinh tế nào - hình thức kinh tế hỗn hợp nhiều loại sở
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
hữu dới dạng công ty, xí nghiệp cổ phần hùn vốn liên doanh hai bên và nhiều
bên, ở trong nớc với nớc ngoài. Các thành phần kinh tế trong sở hữu hỗn hợp có
mối liên hệ nội tại và tác động qua lại lẫn nhau, nó là kết quả của công cuộc cải

thể, tiểu chủ; kinh tế t bản t nhân; kinh tế t bản nhà nớc; kinh tế có vốn đầu t n-
ớc ngoài.
1.3 Tính tất yếu khách quan có nhiều thành phần, trong nền kinh tế quá
độ.
Trớc đây nớc ta đã từng xoá bỏ một cách nóng vội các thành phần kinh tế
khi xã hội chủ nghĩa, tạo dựng bức tờng ngăn cách giữa kinh tế công hữu
XHCN và các thành phần kinh tế t bản t nhân, cá thể, dẫn đến khuynh hớng tiêu
cực LLXS xã hội bị lãng phí, kinh tế hàn hoá bị kìm hãm và do đó, đời sống
kinh tế-xã hội gặp nhiều khó khăn.
- Chỉ có phát triển nền kinh tế nhiều thành phần mới phù hợp với thực
trạng của lực lợng sản xuất cha đồng đều ở Việt Nam.
- Nó phù hợp với xu thế phát triển kinh tế khách quan của thời đại ngày
nay - thời đại các nớc đều hớng về phát triển kinh tế thị trờng có sự quản lý vĩ
mô của nhà nớc. Sự phù hợp này sẽ giúp nớc ta có thêm thế và lực để phát triển
kinh tế nhanh hơn.
- Phù hợp với lòng mong muốn thiết tha của nhân dân ta là đợc đem hết
tài năng, sức lực để lao động làm giầu cho đất nớc và cho cả bản thân mình. Có
thu nhập ngày càng cao làm cho cuộc sống ngày càng ấm no và hạnh phúc.
Nó cho phép có điều kiện thuận lợi để khai thác có hiệu quả nhất các
tiềm năng hiện có và đang còn tiềm ẩn ở trong nớc, có thể tranh thủ tốt nhất sự
giúp đỡ, hợp tác từ bên ngoài.
Chỉ có nhiều thành phần kinh tế, chúng ta mới có khả năng huy động mọi
tiềm năng về vốn, kỹ thuật mới phát huy đựơc mọi tiềm năng của con ngời,Việt
Nam mới áp dụng nhanh nhạy các thành tựu khoa học và công nghệ, mới vận
dụng sáng tạo có hiệu quả các thành phần kinh tế các mắt xích trung gian các
nấc thang hợp lý, các nhịp cầu thích hợp vào trong quá trình quản lý và phát
triển kinh tế-xã hội.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- Chỉ có phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, chúng ta mới có