Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Vật chất - sự tồn tại khách quan luôn vận động và không ngừng phát
triển. Chúng ta đã đánh chứng kiến những bớc phát triển vợt bậc của con ngời
trong việc hiểu thế giới và trinh phục thế giới trong hai thiên niên kỷ qua.
Những thành tựu trong khoa học - kỹ thuật và trong mọi mặt của đời sống xã
hội đã làm thay đổi dần bộ mặt thế giới. Mặc dù ở mức độ phát triển tơng đối
thấp Việt nam chúng ta cũng không ngừng biến đổi, vận động. Trong giai đoạn
hiện nay, một trong những cải cách có tính chiến lợc nhất của chúng ta trong
lĩnh vực kinh tế là việc xoá bỏ nền kinh tế bao cấp kế hoạch hoá tập trung bằng
nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN. Sự đổi mới đó không những giải quyết
đợc những mâu thuẫn nội tại của nền kinh tế mà còn đẩy nhanh phát triển lực l-
ợng sản xuất . Cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp những đặc trng của nó
trở nên khong còn phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh mới đòi hỏi phải đợc
thay thế bằng một cơ chế kinh tế mới phù hợp hơn. Chính vì thế việc nghiên cứu
tìm ra hớng đi đúng đắn cho nền kinh tế, phù hợp điều kiện hoàn cảnh đât nớc,
phù hợp thời đại, khu vực và thế giới là hết sức cần thiết. Do vậy, phải vận dụng
lý luận về phủ định biện chứng, một trong ba quy luật của phép biện chứng duy
vật triết học Mác - Lênin vào quá trình chuyển từ kinh tế bao cấp sang kinh tế
thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta.
Sự thay thế kinh tế bao cấp bằng kinh tế thị trờng định hớng XHCN thực
chất là một quá trình phủ định biện chứng bởi nó đã tạo ra những điều kiện,
những tiền đề và khả năng thực hiện phát triển kinh tế đất nớc.
1
I. Giải quyết vấn đề
1. Lý luận về phủ định biện chứng
1.1 Khái niệm về phủ định biện chứng
Thứ nhất: Phủ định biện chứng (PĐBC) là một trong ba quy luật của phép
biện chứng duy vật, nó đề cập tới hình thức của sự phát triển
PĐBC là quá trình tự thân phủ định, tự thân phát triển, là mắt khâu trên con đ-
ờng dẫn tới sự ra đời của cái mới, tiến bộ hơn so với cái bị phủ định. Vấn đề cơ

Trái với phủ định biện chứng, phủ định siêu hình là sự phủ định chấm dứt sự
phát triển. Những ngời theo quan điểm siêu hình coi phủ định là sự loại bỏ hoàn
toàn cái cũ, phủ định sạch trơn, chấm dứt sự vận động và phát triển của bản thân
sự vật, hiện tợng. Nhng khi cần thì họ lại tiếp thu một cách nguyên xi, không
phê phán, không cải tạo, họ lắp ghép một cách máy móc cái cũ vào cái mới. Đó
là những hạn chế của phủ định siêu hình.
1.2 Những đặc trng của phủ định biện chứng
Phủ định biện chứngcó hai đặc trng cơ bản. Thứ nhất là tính khách quan - điều
kiện của sự phát triển. Thứ hai là tính kế thừa - nhân tố liên hệ giữa cái cũ và cái
mới.
PĐBC là quá trình mang tính khách quan do mâu thuẫn của bản thân sự vật quy
định. Hơn nữa, phơng thức phủ định của sự vật cũng không tuỳ thuộc ý muốn
con ngời, mỗi sự vật có phơng thức phủ định riêng do đó mà có sự phát triển.
PĐBC không phải là sự thủ tiêu, sự phá huỷ hoàn toàn cái bị phủ định. Trái lại
để dẫn tới sự ra đời của cái mới, quá trình phủ định biện chứng bao hàm trong
nó nhân tố giữ lại những nội dung tích cực của cái bị phủ định. PĐBC do vậy là
sự phủ định mag tính kế thừa. Với ý nghĩa nh vậy, phủ định đồng thời cũng là
khẳng định. Diễn đạt t tởng đó, Lênin viết: Không phải sự phủ định sạch trơn,
3
không phải sự phủ định không suy nghĩ, không phải sự phủ định hoài nghi,
không phải sự do dự, cũng không phải sự nghi ngờ là cái đặc trng và cái bản
chất trong phép biện chứng mà là sự phủ định coi nh là vòng khâu của liên
hệ, vòng khâu của phát triển, với sự duy trì cái khẳng định. {V.I. Lênin toàn
tập, t.29, tr.245}.
Giá trị của sự kế thừa biện chứng đợc quy định bởi vai trò của nó trong sự ra đời
của cái mới. Không có cái mới nào ra đời từ h vô. Nhờ việc giữ lại nhân tố tích
cực của cái bị phủ định mà cái mới có tiền đề cho sự phát triển của mình.
Cái quá khứ không biến đi mà không để lại một dấu vết nào trong dòng chảy vô
tận của thời gian. Thực ra, nó đã tham gia vào việc tạo ra cái hiện tại, nó tạo
thành mối liên hệ sống động trong thời gian. Một trong những hình thức quan

thể có nên doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế t bản chủ nghĩa còn tồn tại
nh một tất yếu kinh tế đồng thời hớng chủ nghĩa còn t bản vào con đờng nhà n-
ớc hình thành nên thành phần kinh tế t bàn nhà nớc.
Đối với t hữu nhỏ chỉ có con đờng hợp tác hoá theo các nguyên tắc mà Lênin đã
vạch ra là tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi đồng thời tuân theo các quy luật
khách quan. Do đó, trong thời kì quá độ còn tồn tại thành phần kinh tế cá thể,
tiểu chủ.
Hơn nữa các thành phần kinh tế cũ còn có khả năng phát triển, còn có vai trò
đối với sản xuất và đời sống bởi vậy không thể bỗng chốc xoá bỏ ngay đợc.
Trong xu thế quốc tế hoá đời sống kinh tế cần phải thu hút các nguồn lực từ bên
ngoài. Nhà nớc XHCN có thể liên doanh hợp tác với t bản t nhân trong nớc và
nớc ngoài hình thành kinh tế t bản nhà nớc
Mặt khác sự phát triển kinh tế ở mỗi quốc gia do đặc điểm lịch sử, điều kiện
chủ quan, khách quan nên tất yếu có sự phát triển không đồng đều về lực lợng
sản xuất giữa các ngành, các doanh nghiệp. Chính sự phát triển không đều đó
quyết định quan hệ sản xuất , trớc hết hình thức, quy mô và quan hệ sở hữu phải
5