Website: Email : Tel : 0918.775.368
I- Phần mở đầu
Nớc ta trong thời kỳ đổi mới đã xoá bỏ nền kinh tế bao cấp chuyển
sang nền kinh tế thị trờng dựa trên các hình thức sở hữu cơ bản: sở hữu toàn
dân, sở hữu tập thể và sở hữu t nhân, ứng với các hình thức sở hữu trên là
các thành phần kinh tế: kinh tế Nhà nớc, kinh tế tập thể và kinh tế cá thể,
tiểu chủ. Trong các thành phần kinh tế cơ bản trên, thành phần kinh tế t
nhân đóng một vai trò quang trọng và không thể thiếu trong nền kinh tế nớc
ta. Trong những năm trớc đây thành phần kinh tế t nhân không đợc khuyến
khích phát triển và là đối tợng cải tạo xã hội chủ nghĩa theo kiểu mệnh lệnh
hành chính. Nhng sau Đại hội Đại biểu lần thứ VI của Đảng, kinh tế t nhân
đã đợc hồi sinh trở lại và mở rộng quy mô, phạm vi hoạt động phát triển nền
kinh tế t nhân sẽ khai thác đợc mọi tiềm năng thế mạnh của con ngời Việt
Nam, phát huy tính năng động, sáng tạo, cần cù của ngời dân.
Là một sinh viên kinh tế Quốc dân. Tơng lai sẽ là những nhà doanh
nghiệp trẻ đóng góp tích cực vào sự phát triển nền kinh tế đất nớc vì vậy
ngay từ bây giờ chúng ta phải hiểu và nắm chắc các thành phần kinh tế nhất
là thành phần kinh tế t nhân để sau này chungs ta sẽ là nòng cốt chính trong
thành phần kinh tế t nhân của Nhà nớc.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
II- Cơ sở lý luận chung
1. Kinh tế t nhân trong quá trình chuyển từ kinh tế kế hoạch hoá tập
trung sang kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa
Trong sự phân loại các thành phần kinh tế của V.I.Lênin không có tên
thành phần kinh tế cá thể. Đây là cách gọi riêng của Việt Nam về một loại
hình kinh tế trong sự đối lập nó với loại hình kinh tế tập thể. Khái niệm kinh
tế cá thể xuất hiện khi có phong trào hợp tác hoá mà thực chất là tập thể
hoá, đa các hộ vào sản xuất. Đây là khái niệm kinh tế t nhân hình thành từ
hoạt động thực tiễn gắn liền với phong trào tập thể hoá, rộng lớn hơn là tiến
trình cải tạo xã hội chủ nghĩa. Điều đó có nghĩa là, tên gọi của thành phần

thị trờng hiện đại, cách mạng khoa học và công nghệ, toàn cầu hoá.
Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế chậm phát triển mang tính chất
hỗn tạp với nhiều phơng thức sản xuất khác nhau.
Thứ nhất, kinh tế tiểu nông, tự nhiên, tự cấp, tự túc của các hộ nông
dân. Đây là loại hình kinh tế với phơng thức sản xuất thô sơ, lạc hậu nhất.
Hoạt động kinh tế là sản xuất nông nghiệp dựa trên kỹ thuật thủ công và
kinh nghiệm cổ truyền, hoạt động kinh tế khép kín trong từng hộ gia đình.
Nền thủ công nghiệp nhỏ và lạc hậu chủ yếu dựa vào kinh nghiệm lâu
năm và truyền thống của ông cha để lại, trong thủ công nghiệp cha có sự
liên kết chặt chẽ với nhau để cùng hỗ trợ và phát triển.
Nền công nghiệp nhỏ với máy móc hoạt động thô sơ lạc hậu cha đợc
cải tiến. Kỹ thuật chậm phát triển và cha đợc đổi mới công nghệ. Các ngành
cha có sự chuyên môn hoá cao chính vì vậy mà sản phẩm làm ra giá thành
còn cao và chất lợng cha đợc tốt lắm.
Nền kinh tế Việt Nam cần có sự chuyển đổi, bớc chuyển này là một b-
ớc cách mạng trải qua một quá trình tiến hoá trong phơng thức sản xuất với
các cấp độ.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nông nghiệp gia trớng kết hợp với nghề thủ công gia đình tức là chế
biến nguyên liệu cho tiêu dùng cá nhân.
Nông nghiệp gia trớng kết hợp với nghề phụ mang hình thức thủ công.
Ngời nông dân đã bắt đầu trao đổi hàng hoá trên thị trờng.
Nông nghiệp gia trớng kết hợp với nền sản xuất nhỏ làm ra sản phẩm
công nghiệp cho thị trờng tức là hết hợp sản xuất hàng hoá trong công
nghiệp.
Nông nghiệp gia trớng kết hợp với lao động làm thuê trong công
nghiệp. Sản phẩm của lao động biến thành hàng hoá.
Nông nghiệp tiểu t sản có tính thơng nghiệp - kết hợp với cả nghề tiểu
thủ công tiểu t sản và tiểu thơng.

hoặc Công ty cổ phần.
Kinh tế t bản t nhân: Bao gồm các Công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh
nghiệp t nhân và Công ty cổ phần đợc thành lập theo luật doanh nghiệp t
nhân, luật Công ty.
3. Vai trò của khu vực kinh tế t nhân trong nền kinh tế hỗn hợp.
Kinh tế t nhân với t cách là những "mảnh" của các phơng thức sản xuất
trớc chủ nghĩa xã hội sẽ còn chung sống với các "mảnh" xã hội chủ nghĩa
mới đợc khai sinh và lớn dần lên trong một xã hội quá độ lên chủ nghĩa xã
hội. Chừng nào sự phát triển của lực lợng sản xuất cha cho phép "xã hội chủ
nghĩa hoá" toàn bộ các quan hệ sản xuất, thì kinh tế dựa trên sở hữu t nhân
còn tồn tại và phát triển. Quá trình chuyển hoá nó cũng diễn ra dần dần
thông qua việc cải tạo để cho các "mảnh" tiền xã hội chủ nghĩa ngày càng
chứa nhiều yếu tố xã hội chủ nghĩa hơn; chứ không phải bằng cách thủ tiêu
nó thông qua mệnh lệnh hành chính.
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Kinh tế t nhân có thể kinh doanh đợc hầu hết các lĩnh vực kinh tế
ngoại trừ một số ít các lĩnh vực trong nền kinh tế mà Nhà nớc gửi độc quyền
nhằm đảm bảo an ninh và quốc phòng.
Mặt mạnh chủ yếu của khu vực kinh tế t nhân là có động lực cá nhân
mạnh mẽ mà với nó hoạt động kinh doanh diễn ra năng động, nhanh chóng
đổi mới hệ thống điều hành và quản lý gọn nhẹ có hiệu quả và chi phí thấp.
Lợi ích cá nhân là một động lực mạnh mẽ của con ngời tồn tại lâu đời. Việc
sử dụng động lực đó phục vụ cho lợi ích chung của xã hội là việc làm cần
thiết và khôn ngoan nhất trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta.
Vấn đề thứ nhất: Kinh tế t nhân và vấn đề bóc lột giá trị thặng d : Xuất
phát từ quan niệm quy mô kinh tế nhỏ thì bóc lột ít, quy mô kinh tế lớn thì
bóc lột nhiều. Chính vì vậy mà một thời kinh tế t nhân không đợc khuyến
khích phát triển là đối tợng cải tạo xã hội chủ nghĩa để từng bớc thu hẹp và
xoá bỏ khu vực kinh tế này.

tế - xã hội của Đảng và Nhà nớc phải nhằm cải tạo lập môi trờng kinh tế
mới thích hợp, trong đó mọi cá nhân có thể phát huy tài năng của mình làm
giầu cho bản thân và cho đất nớc.
Trong quan hệ mua bán sức lao động, Nhà nớc thông qua luật lao động
và các quy chế khác có thể bắt buộc những ngời thuê mớn lao động đảm
bảo những quyền lợi cơ bản cho ngời lao động tiền lơng, giờ làm việc, điều
kiện an toàn....
Trong quan hệ phân phối và phân phối thu nhập Nhà nớc hoàn toàn có
thể thông qua việc xác định thể chế thuê mớn lao động, chính sách thuế để
điều tiết và phân phối loại thu nhập hoặc thông qua chính sách xã hội, phát
triển phúc lợi xã hội công cộng. Mỗi quan hệ giữa chủ và ngời làm thuê đã
đợc Nhà nớc quy đinh và giám sát. Đó là cha kể vai trò kiểm tra, kiểm soát
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
của tổ chức nh Đảng công đoàn, nữ công... Đối với hoạt động của giới chủ
và ngời lao động.
Tất cả những điều vừa trình bày trên cho thấy giữa các doanh nghiệp t
bản t nhân trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa và các
doanh nghiệp t bản t nhân trong nền kinh tế thị trờng t bản chủ nghĩa có sự
khác biệt căn bản vì thế sẽ là không thoả đáng nếu cứ xem các doanh
nghiệp t bản t nhân hàng ngày hàng giờ để đa ra chủ nghĩa t bản và do đó là
đối tợng cải tạo của chủ nghĩa xã hội. Ngợc lại các hình thức kinh tế t bản t
nhân sẽ có đóng góp quan trọng, lâu dài vào sự nghiệp phát triển kinh tế
theo cơ chế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa.
Khu vực kinh tế t nhân trong triển vọng dài hạn.
Số liệu ớc tính mới nhất cho thấy trong cơ cấu tổng sản phẩm trong n-
ớc năm 1998 ( tính theo giá hiện hành) kinh tế Nhà nớc chiếm 40% kinh tế
t nhân chiếm 38% khu vực sở hữu hỗn hợp chiếm 22% trong đó khu vực có
vốn đầu t nớc ngoài chiếm gần 10%, kinh tế tập thể và liên doanh trong nớc
chiếm khoảng 12%.

kiện và giúp đỡ để phát triển, khuyến khích các hình thức tổ chức hợp tác.
Khuyến khích phát triển kinh tế t bản t nhân rộng rãi trong những
ngành nghề sản xuất, kinh doanh mà pháp luật không cấm. Tạo môi trờng
kinh doanh thuận lợi và chính sách, pháp lý để kinh tế t bản phát triển theo
những định hớng u tiên của Nhà nớc.
Nh vậy đờng lối chính sách và cơ sở pháp lý đã tạo đủ các điều kiện
cho các hình thức kinh tế thuộc khu vực t nhân phát triển. Vấn đề đặt ra
hiện nay là cần làm rõ thêm về quan điểm, chính sách và nhất là tìm các
giải pháp phát triển mạnh mẽ nền kinh tế đất nớc trong giai đoạn mới - Giai
đoạn công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Vì vậy cần quán triệt một số quan
điểm sau đây về việc phát triển khu vực kinh tế t nhân trong giai đoạn xắp
tới.
9