BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
------------------

NGUYỄN THỊ HƯƠNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA
MỘT SỐ GIỐNG HOA ĐỒNG TIỀN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA
PHÂN BÓN LÁ ĐẾN NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ
SẢN XUẤT HOA ĐỒNG TIỀN TẠI GIA LÂM - HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP

Chuyên ngành: TRỒNG TRỌT
Mã số: 60.62.01
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. VŨ QUANG SÁNG

HÀ NỘI, 2008

Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học Nông nghiệp ………………………1


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là
trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hương


Lời cam đoan

i

Lời cảm ơn

ii

Mục lục

iii

Danh mục các chữ viết tắt

vi

Danh mục bảng

vii

Danh mục hình

ix

1.

Mở đầu

1


2.2

Đặc điểm thực vật học của cây hoa đồng tiền

5

2.3

Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh

5

2.4

Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế

7

2.5

Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và Việt
Nam

8

2.6

Tình hình nghiên cứu, sử dụng phân bón lá trên cây hoa


34

4.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

38

4.1

Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa

iii


đồng tiền tại Gia Lâm - Hà Nội
4.1.1

39

Tỷ lệ sống sau trồng và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của
các giống hoa đồng tiền

39

4.1.2

Động thái ra lá của các giống hoa đồng tiền

41

4.1.8

Năng suất hoa của các giống hoa đồng tiền

52

4.1.9

Chất lượng hoa của các giống đồng tiền

53

4.1.10 Hiệu quả kinh tế của các giống hoa đồng tiền
4.2

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón lá đến năng suất, chất lượng và
hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền tại Gia Lâm - Hà Nội

4.2.1

60

ảnh hưởng của phân bón lá tới động thái đẻ nhánh của cây đồng tiền
Vermelia

4.2.4

63

ảnh hưởng của phân bón lá tới động thái tăng trưởng đường kính tán

đồng tiền Vermelia

68

iv


4.2.7

ảnh hưởng của phân bón lá tới năng suất hoa của cây đồng tiền
Vermelia

4.2.8

71

ảnh hưởng của phân bón lá đến chất lượng hoa của cây đồng tiền
Vermelia

4.2.9

72

ảnh hưởng của phân bón lá tới tỷ lệ hoa thương phẩm của cây đồng
tiền Vermelia

74

4.2.10 Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng phân bón lá trên cây hoa đồng
tiền Vermelia



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BVTV

Bảo vệ thực vật

Đ/C

Đối chứng

EM

EMINA

G

Gerbera

KTST

Kích thích sinh trưởng

NXB

Nhà xuất bản

PBL



47

4.5. Động thái ra hoa của các giống hoa đồng tiền

48

4.6. Đặc điểm thực vật học của các giống hoa đồng tiền

50

4.7. Thành phần, mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của các giống đồng
tiền

51

4.8. Năng suất hoa của các giống đồng tiền vụ Đông Xuân 2007 - 2008
tại Gia Lâm

52

4.9. Chất lợng hoa của các giống đồng tiền

54

4.10. Hiệu quả kinh tế của các giống hoa đồng tiền thí nghiệm

56

4.11. ảnh hởng của phân bón lá tới thời gian qua các giai đoạn sinh

69

4.17. ảnh hởng của phân bón lá tới năng suất hoa của cây đồng tiền
Vermelia

71

4.18. ảnh hởng của phân bón lá đến chất lợng hoa của cây đồng tiền
Vermelia

72

4.19. ảnh hởng của phân bón lá tới tỷ lệ hoa thơng phẩm của cây
đồng tiền Vermelia

74

4.20. ảnh hởng của phân bón lá đến hiệu quả kinh tế của cây đồng tiền
Vermelia

77

viii


DANH MC HèNH
STT

Tờn hỡnh



68

4.8. ảnh hởng của phân bón lá tới tỷ lệ hoa thơng phẩm của cây
đồng tiền Vermelia

75

4.9. ảnh hởng của phân bón lá đến hiệu quả kinh tế của cây đồng
tiền Vermelia

78

ix


1. MỞ ĐẦU
1.1 Đặt vấn đề
Hoa là một sản phẩm không thể thiếu trong cuộc sống. Từ bao đời nay
chơi hoa đã gắn bó mật thiết và đi vào tiềm thức, thói quen của mọi người,
mọi tầng lớp xã hội. Xã hội càng phát triển, mức sống của ngưòi dân càng
nâng cao thì nhu cầu về hoa càng tăng cả về số lượng và chất lượng. Hàng
năm nhu cầu hoa cắt cành trên thế giới tăng khoảng 6 - 9%, tổng giá trị tiêu
thụ hoa trên thế giới năm 1995 là 31 tỉ USD ( Hoàng Ngọc Thuận, 2006 ) [31]
tăng lên gần 40 tỉ USD năm 1999 ( Nguyễn Xuân Linh& cộng sự, 1998) [14].
Nghề trồng hoa ở Việt Nam đã có từ lâu đời nhưng vài chục năm gần
đây có những bước đột phá, công nghệ sản xuất hoa đã được áp dụng và phát
triển với nhiều mức độ khác nhau đáp ứng được nhu cầu chơi hoa của xã hội.
Theo đề án của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nước ta phấn đấu đến
năm 2010 có 8000ha hoa, trong đó bao gồm cả hoa cắt và hoa trồng chậu, kim

tiền (Gerbera sp.) và ảnh hưởng của phân bón lá đến năng suất, chất
lượng, hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền Vermelia tại Gia Lâm - Hà Nội ”.
1.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài
1.2.1 Mục đích
- Xác định được một số giống hoa đồng tiền có năng suất, chất lượng
tốt, màu sắc đẹp phù hợp thị hiếu người tiêu dùng và thích nghi với điều kiện
sinh thái của Hà Nội.
- Xác định được loại phân bón lá phù hợp và đề xuất biện pháp kỹ thuật
nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền tại Gia
Lâm - Hà Nội.
1.2.2 Yêu cầu
- Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, phát triển và khả năng thích nghi với
điều kiện sinh thái Hà Nội của một số giống hoa đồng tiền.

2


- Đánh giá ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến sinh trưởng phát
triển, năng suất, chất lượng hoa đồng tiền giống Vermelia.
- Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế sản xuất hoa đồng tiền giống
Vermelia có sử dụng phân bón lá.
1.3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
1.3.1 Ý nghĩa khoa học
- Từ kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về
đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa đồng tiền và ảnh hưởng
của phân bón lá tới năng suất, chất lượng hoa đồng tiền tại Gia Lâm - Hà Nội.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ bổ sung vào tài liệu tham khảo cho
công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học về cây hoa đồng tiền.
1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn
- Bổ sung một số giống có triển vọng vào tập đoàn giống hoa đồng tiền

trong các mảnh vườn hay được cắt để cắm. Các giống trồng phổ biến ngày
nay chủ yếu là lai ghép chéo giữa G. jamesonii với G.viridifilia Schult. Bip
hoặc các giống lai tự nhiên ở Nam Phi [25]. Các giống lai chéo này có tên

4


khoa học là Gerbera hybrida. Hiện nay tồn tại hàng trăm giống khác nhau,
chúng dao động mạnh về hình dạng và kích thước, màu sắc hoa và nhị hoa rất
đa dạng.
Hoa đồng tiền thuộc loại hoa lưu niên, ra hoa quanh năm và gồm hai
loại là hoa đồng tiền đơn và hoa đồng tiền kép.
- Hoa đồng tiền đơn: Hoa chỉ có một hoặc hai tầng cánh xếp xen kẽ,
mỏng và yếu hơn hoa kép. Màu sắc hoa ít, điển hình là màu trắng, đỏ, tím,
hồng…
- Hoa đồng tiền kép: hoa to, có nhiều tầng cánh xếp sát vào nhau tạo
thành nhiều vòng rất đẹp, màu sắc hoa rất đa dạng [13].
2.2 Đặc điểm thực vật học của cây hoa đồng tiền
Theo Hà Tiểu Đệ và cộng sự [45], cây hoa đồng tiền là cây thân thảo, rễ
chùm, cây cao 50-60 cm, thân có lông, lá đứng (hình dạng lá thay đổi theo sự
sinh trưởng của cây từ hình trứng đến trứng dài), lá dài 15 - 25cm, rộng 5 - 8
cm, có hình lông chim nông hoặc sâu, mặt lưng có lớp lông nhung.
- Đồng tiền là cây nhị bội (2n = 50), việc tứ bội hoá làm tăng kích
thước cây và hoa [52].
- Hoa đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại
hoa tự đơn hình đầu. Hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc ở phía ngoài xếp thành
một vòng hoặc vài vòng. Do sự thay đổi hình thái, màu sắc nên tâm hoa rất được
chú ý trong chọn tạo giống mới. Trong quá trình nở hoa, hoa hình nở trước, hoa
hình ống nở sau theo thứ tự từ ngoài vào trong theo từng vòng một [45].
- Quả đồng tiền thuộc loại quả bế có lông, hạt rất nhỏ (khối lượng

Đồng tiền là cây trồng cạn, không chịu được úng nhưng đồng thời có
sinh khối lớn, bộ lá to, tiêu hao nước nhiều, do vậy cũng kém chịu hạn. Độ
ẩm đất từ 60 - 70%, độ ẩm không khí 55 - 65% thuận lợi cho đồng tiền sinh
trưởng, phát triển. Đặc biệt vào thời gian thu hoạch cần độ ẩm vừa phải để

6


tránh nước đọng trên các vết cắt gây thối hoa và sâu bệnh phát sinh phát triển,
chất lượng hoa giảm sút. Trong quá trình sinh trưởng, tuỳ thời tiết mà luôn
phải cung cấp đủ lượng nước cho đồng tiền bằng các biện pháp tưới nhỏ giọt
hoặc bơm tưới cho cây [8].
2.3.4 Đất và dinh dưỡng
Hoa đồng tiền không đòi hỏi khắt khe vè đất, chúng thích với đất tơi
xốp, nhiều mùn, độ pH từ 6 - 6,5. Đất thịt pha cát, ở vùng đất kiềm cần bón
phân mang tính chất chua để cải tạo, cũng có thể bón phân chứa lưu huỳnh để
giảm thấp độ pH. Ở vùng đất chua có thể bón thêm vôi để điều tiết độ chua, ở
nơi đất thịt nặng nên bón thêm lá cây mục, vỏ trấu, bã rượu để tăng độ tơi
xốp.
Đất trồng hoa đồng tiền cần thoát nước tốt, mực nước ngầm thấp và ổn
định. Mực nước ngầm cao thường đọng nước, rễ cây dễ bị thối và bị bệnh nên
phải có hệ thống thoát nước tốt, xung quanh phải đào rãnh thoát nước sâu từ
0,7 - 1,0 và lên luống cao, hết sức tránh trồng đồng tiền ở nơi đất trũng [8].
Đồng tiền ra hoa quanh năm, cho sản lượng hoa cao nên có nhu cầu
dinh dưỡng rất lớn. Các loại phân hữu cơ, phân vô cơ, phân vi lượng có ý
nghĩa hết sức quan trọng đối với sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng
của hoa đồng tiền, đặc biệt ở giai đoạn ra hoa.
2.4 Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế
2.4.1 Giá trị sử dụng
Với đặc điểm màu sắc tươi sáng, phong phú, đa dạng với đủ các loại

[52].
Chính vì vậy, diện tích hoa đồng tiền của Việt Nam ngày càng mở rộng,
lượng tiêu thụ và giá cả ngày một tăng, rất dễ tiêu thụ ở trong nước và thế
giới.
2.5 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và Việt Nam

8


2.5.1 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới
2.5.1.1 Tình hình nghiên cứu
Việc chọn tạo giống hoa đồng tiền ở Châu Mỹ chỉ bắt đầu từ những
năm 70 của thế kỷ XX trước tại trường Đại học Califorlia với những chương
trình tạo ra rất nhiều giống hoa để trồng trong nhà kính. Còn ở châu Âu, châu
Á và Nhật Bản lại tạo giống có xu hướng cho trồng hoa cắt.
Từ năm 1975 Florist De Kwakel B.V đã tiến hành chọn tạo giống và
nhân giống hoa đồng tiền cho sản xuất hoa cắt tại Hà Lan. Tiếp theo, bà đã
chọn lọc và tạo giống hoa đồng tiền trồng chậu. Qua nhiều năm chọn tạo
giống cho trồng chậu bà đã tạo ra rất nhiều giống hoa trồng chậu ưu thế lai F1
đáp ứng nhu cầu thị hiếu của thị trường. Những đặc điểm các giống hoa đồng
tiền ưu thế lai tập trung vào 5 nhóm chủ yếu:
+ Đồng nhất về màu hoa
+ Tập tính nở hoa
+ Số hoa trên cây
+ Chất lượng hoa
+ Thời gian sinh trưởng ngắn
Kết quả các giống hoa được trồng thử nghiệm và cho những kết quả rất
hứa hẹn và bà đã có những chia sẻ đóng góp cho những người trồng hoa trên
thế giới [44].
Đồng tiền rất khó kết hạt, hạt rất nhỏ, sức sống kém nên trước đây đồng

thấy: 23,23 µM Kinetin thích hợp cho nhân chồi và 5,5 µM BAP cho số rễ tối
đa. Khi bổ sung 9,84 µM IBA vào môi trường sẽ làm tăng số lượng rễ và tăng
sức đề kháng của cây [47].
Pinto JEBP lại cho rằng môi trường tốt nhất cho tái sinh cây là MS có
bổ sung 3 - 9 mg/lit BA, môi trường nhân nhanh chồi là 1/2MS + 2,27
mg/litBA, còn môi trường tạo rễ tốt nhất là không có BA [41].
Khi so sánh phương pháp nhân giống hoa đồng tiền bằng tách chồi với

10


phương pháp nuôi cấy mô tế bào, Osiecki đã tiến hành trên 5 giống và kết
luận: Những cây tách chồi cho hoa sớm hơn cây nuôi cấy mô từ 2 - 4 tuần, tuỳ
thuộc vào từng giống [50].
Khi nghiên cứu ảnh hưởng của lai gần đến năng suất hoa cắt đồng tiền,
Huang H cho rằng lai gần làm tăng năng suất hoa từ 10,3 lên 28,3 bông/cây
[48].
Điều kiện môi trường sống ảnh hưởng đến sinh trưởng và chất lượng
hoa đồng tiền. Điều này được thể hiện trong nghiên cứu của Hahn Eun Joo
[46]. Ông tiến hành nghiên cứu 6 giống đồng tiền (Ensophy, Estel, Suset,
Rita, Tamara và Beauty) với 2 phương pháp trồng: trồng trên giá thể và trồng
trực tiếp trên đất. Trên giá thể, cây được trồng trên 4 loại giá thể khác nhau.
Tất cả các cây thí nghiệm được trồng trong nhà lưới với điều kiện nhiệt độ là
28oC vào ban ngày và 23oC vào ban đêm. Kết quả là 2 giống Ensophy và
Estel sau trồng 50 ngày trên các loại giá thể đã cho hoa đầu tiên, còn trồng
trực tiếp trên đất thì sau khoảng 63 ngày mới bắt đầu cho hoa. Số hoa trên
cây, chiều cao hoa, đường kính hoa của 2 giống này trồng trên giá thể tốt hơn
trồng trực tiếp trên đất. Trong đó, giống Ensophy trồng trên giá thể là bọt đá
có số hoa trên cây, chiều cao cây, trọng lượng cây và đường kính hoa lớn
nhất. Còn giống Estel thì không có sự sai khác về các chỉ tiêu đó ở cả hai

tháng 7, do đó việc bảo quản cây invitro đã ra rễ được khai thác tốt [53].
Ở Trung Quốc, ngay từ những năm 1920 đã sản xuất hoa đồng tiền cắt
cành ở Mai Long - Thượng Hải, nhưng do giống bị thoái hoá nghiêm trọng
nên không phát triển. Đến năm 1987, do vận dụng kỹ thuật nuôi cấy mô nên
khắc phục được tình trạng thoái hoá giống, khi đó hoa đồng tiền mới được
khôi phục và phát triển. Hiện nay, Thượng Hải là nơi có diện tích trồng hoa
đồng tiền lớn nhất, đạt 35 ha. Sau Thượng Hải, Giang Tô cũng là nơi phát
triển mạnh cây hoa đồng tiền. Năm 1995 mới có trên 6 ha, đến năm 1999 đã
có tới 600ha. Ngoài ra, Viện nghiên cứu Rau hoa, Viện Nghiên cứu Khoa học

12


Nông nghiệp và Nông trường Liên Văn là những đơn vị có diện tích trồng hoa
đồng tiền lớn, kỹ thuật tương đối cao [45].
2.5.2 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam
2.5.2.1 Tình hình nghiên cứu
Cây đồng tiền ở Việt Nam đã được trồng từ rất lâu đời, song chủ yếu là
những giống hoa đồng tiền đơn cho nên các kết quả nghiên cứu về giống hoa
này còn hạn chế. Từ những năm 1950 trở lại đây, với sự xuất hiện của nhiều
giống hoa đồng tiền nhập nội đã làm thay đổi cơ cấu trồng đồng tiền ở nhiều
vùng trồng hoa và nhận được những sự quan tâm của các nhà khoa học trong
nước.
Năm 1996, Mai Kim Tân và cộng sự [21] đã nghiên cứu phương pháp
nuôi cấy invitro giống hoa đồng tiền từ Tiệp Khắc bước đầu thu được một số
kết quả:
- Tạo được nguồn mẫu sạch ban đầu bằng nuôi cấy Meristem trên môi
trường MS - 62 cải tiến có bổ sung Auxin, Cytokinin với tỷ lệ là 1: 2 và kích
thước Meristem từ 1 - 2 mm cho khả năng tạo callus và cụm chồi tốt nhất.
- Môi trường tốt nhất để tạo chồi là MS + 15% nước dừa + (8 - 10mg)/l

thạch (6g/l). Môi trường này bảo đảm tạo cây hoàn chỉnh, khoẻ, có sức sống
tốt khi ra vườn.
- Công thức giá thể thích hợp cho ra cây con ở giai đoạn vườn ươm là:
1 đất + 1 cát + 1 trấu hun + 1/4 phân vi sinh cho tỷ lệ cây con sống đạt 90% (
Hoàng Ngọc Thuận, 2006) [31].
Theo Lê Kim Hoàn và cộng sự [12], môi trường tạo callus MS +
0,1NAA + 0,25mg/l TD.
- Môi trường nhân chồi (nhân nhanh): MS + 2mg/l Ki + 0,01mg/l NAA
+ 0,5mg/l BAP.
- Môi trường tạo cây con hoàn chỉnh: 1/2 MS + 0,1 mg/l IAA

14


- Nên tạo rễ exvitro đối với hoa đồng tiền kép sẽ thu được lượng rễ
nhiều hơn, khoẻ hơn và đặc biệt giá thành cho 1 cây con rẻ hơn so với cho ra
rễ invitro. Liều lượng xử lý ra rễ thích hợp đối với hoa đồng tiền kép là 1000
ppm IBA.
Nhữ Viết Cường và cộng sự [4] đã hoàn thiện được quy trình chẩn đoán
nhanh, nhậy bệnh nấm hại Phytophthora cryptoge trên cây đồng tiền và salem
ở Việt Nam, có thể sử dụng rộng rãi cho các phòng thí nghiệm nghiên cứu về
bệnh cây hoặc các cơ sở sản xuất hoa.
Đặng Văn Đông và cộng sự (2007) [9] đã nghiên cứu một số biện pháp
kỹ thuật thâm canh tiên tiến sản xuất hoa đồng tiền tại miền Bắc Việt Nam
cho biết:
- Thời vụ trồng hoa đồng tiền thích hợp nhất là tháng 3 và tháng 9.
- Khoảng cách trồng thích hợp nhất là cây cách cây 30 cm, hàng cách
hàng 35 cm, tương đương với mật độ là 5 - 6 vạn cây/ha.
- Tưới nước bằng hệ thống nhỏ giọt, chế độ tưới 2 ngày/1lần, mỗi lần
60 phút là thích hợp nhất cho hoa đồng tiền sinh trưởng, phát triển đồng thời