Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khóa luận tốt nghiệp
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA BẤT ĐỘNG SẢN & KINH TẾ TÀI NGUYÊN
~~~~~~*~~~~~~
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐỊNH GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG
ĐẤT LÀM TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG
CHO VAY TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG
CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA
Sinh viên thực hiện : NGUYỄN THỊ THANH NGA
Giáo viên hướng dẫn TS. NGUYỄN THẾ PHÁN
HÀ NỘI - 2009
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khóa luận tốt nghiệp
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
..............................................................................8
LỜI MỞ ĐẦU......................................................................................... 1
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỊNH GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
LÀM TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY
TẠI NGÂN HÀNG.................................................................................4
1.1. TỔNG QUAN VỀ GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT............................4
1.1.1. Khái niệm và bản chất của giá quyền sử dụng đất..........................4
1.1.2. Các yếu tố cấu thành lên giá quyền sử dụng đất.............................5
1.2. KHÁI NIỆM VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐỊNH GIÁ QUYỀN SỬ
2.2.1. Dư nợ cho vay có tài sản bảo đảm là “quyền sử dụng đất”..........38
2.2.2. Hình thức cho vay có tài sản bảo đảm là “quyền sử dụng đất”.....40
2.3 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG
ĐẤT LÀM TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY
TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA........41
2.3.1 Cơ sở pháp lý của hoạt động .........................................................41
2.3.2 Quy trình định giá quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại
chi nhánh ngân hàng Công thương Đống Đa..........................................42
2.3.3. Thực trạng hoạt động định giá quyền sử dụng đất làm tài sản bảo
đảm trong hoạt động cho vay tại chi nhánh NHCT Đống Đa.................46
2.3.4. Công tác định giá lại quyền sử dụng đất làm tài sản bảo đảm tại
Chi nhánh NHCT Đống Đa.....................................................................51
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khóa luận tốt nghiệp
2.4. ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ BẤT ĐỘNG SẢN BẢO
ĐẢM TRONG CHO VAY TẠI CHI NHÁNH NHCT ĐỐNG ĐA.......52
2.4.1. Kết quả đạt được và nguyên nhân.................................................52
2.4.2. Các hạn chế và nguyên nhân.........................................................54
CHƯƠNG 3
CÁC BIỆN PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG
ĐỊNH GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT LÀM TÀI SẢN
BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CHI NHÁNH
NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA.....................................59
3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY CÓ
BẢO ĐẢM BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI CHI NHÁNH NGÂN
HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA.....................................................59
3.1.1. Định hướng phát triển chung của Chi nhánh ...............................59
3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động định giá tài sản bảo đảm nói
chung và định giá quyền sử dụng đất nói riêng tại Chi nhánh................61
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khóa luận tốt nghiệp
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt Giải thích
1 QSD đất Quyền sử dụng đất
2 QSDĐ Quyền sử dụng đất
3 BĐS Bất động sản
4 NHTM Ngân hàng thương mại
5 NHNN Ngân hàng Nhà nước
6 NHCT Ngân hàng Công thương
7 ĐGV Định giá viên
8 CBTD Cán bộ tín dụng
9 SXKD Sản xuất kinh doanh
10 TNHH Trách nhiệm hữu hạn
11 BTC Bộ Tài Chính
12 CNNHCT Đống Đa Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa
13 NH Ngân hàng
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khóa luận tốt nghiệp
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy
Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa....................................31
Biều đồ 1: Tình hình dư nợ của các khoản vay có tài sản bảo đảm
.................................. Error: Reference source not found
Bảng 1. Kết quả kinh doanh của Chi nhánh tính đến ngày 31/12/2008
............................................................................................................... 34
Bảng 2. Báo cáo kết quả định giá bất động sản bảo đảm 2006 - 200839
Bảng 3. Bảng giá đất tại thị trấn thuộc huyện Thanh Trì năm 2008. 48
Em muốn gửi lời cảm ơn đến những người bạn thân thiết trong nhóm
làm luận, các bạn đã luôn chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình
viết và hoàn thiện luận văn, chia sẻ động viên giúp em hoàn thành tốt bài viết
của mình.
Cuối cùng, em chân thành muốn bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới Bố mẹ
người đã sinh thành, nuôi nấng dạy dỗ để em có được thành quả như ngày
hôm nay. Bố mẹ ở quê nhưng luôn gọi điện quan tâm, chia sẻ, động viên em
để em có thể yên tâm học tập, hoàn thành tốt luận văn của mình. Sự hy sinh to
lớn, tình yêu thương của Bố mẹ đã giúp em có thêm nghị lực, lòng quyết tâm
đạt được trong học hành cũng như trong cuộc sống!
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Khóa luận tốt nghiệp 1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động ngân hàng là một trong những lĩnh vực sôi động nhất của
nền kinh tế, có ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sản xuất kinh doanh
của các ngành kinh tế khác. Bất kể một dự án kinh doanh nào có thực hiện
được hay không thì trước tiên là phải có vốn. Và ngân hàng là một trong
những địa chỉ tin cậy để các nhà đầu tư kinh doanh tìm đến. Nhưng không
phải khách hàng nào có tài sản thế chấp cũng được các ngân hàng chấp nhận
cho vay mà bất kỳ một ngân hàng nào cũng vậy, hai mục tiêu song hành, đó là
an toàn và sinh lời của nguồn vốn phải được đặt lên hàng đầu. Để một khoản
cho vay có hiệu quả, ngoài việc nó sẽ sinh lời bao nhiêu thì việc nó có thu lại
vốn được không cũng là những vấn đề phải suy tính của các ngân hàng
thương mại Việt Nam hiện nay. Một trong những biện pháp để bảo đảm cho
việc thu lại khoản cho vay là việc cầm cố quyền sử dụng đất của khách hàng
làm tài sản bảo đảm trong hoạt động cho vay, nói cách khác đây chính là
nguồn tài trợ nợ thứ hai mà khách hàng vay có thể trả nợ cho ngân hàng. Để
có quyết định mức cho vay, ngân hàng phải tiến hành định giá quyền sử dụng
đất. Công việc này đòi hỏi rất nhiều kỹ năng khác nhau của một cán bộ tính
sản, từ đó rút ra những hạn chế, bất cấp trong công tác tổ chức định giá QSD
đất. Xem xét những vấn đề tác động trực tiếp đến quá trình định giá như: hệ
thống pháp luật, các công văn, quyết định… mà hội đồng thẩm định của ngân
hàng ban hành, những yêu cầu bảo đảm an toàn các khoản vay tín dụng thế
chấp của ngân hàng.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Công tác tổ chức định giá được nghiên cứu tại bộ phận thẩm định tài sản
thuộc Chi nhánh ngân hàng Công thương Đống Đa.
Thời gian nghiên cứu: Thực trạng từ năm 2005 đến nay.
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Khóa luận tốt nghiệp 3
4. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, chuyên đề có sử dụng phương pháp duy
vật biện chứng, duy vật lịch sử làm cơ sở cho phương pháp luận.
Ngoài ra chuyên đề còn sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp thống kê, khảo sát thực tế, so sánh;
- Phương pháp trừu tượng hóa khoa học;
- Phương pháp chuyên gia;
- Phương pháp tổng hợp, phân tích và xem xét thực trạng tại bộ phận
nghiên cứu.
5. Kết cấu, nội dung đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu
của Khóa luận gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học của định giá quyền sử dụng đất làm tài sản
đảm bảo trong cho vay tại ngân hàng
Chương 2: Thực trạng về phương pháp định giá quyền sử dụng đất làm
tài sản đảm bảo trong cho vay tại chi nhánh Ngân hàng
Công thương Đống Đa
Chương 3: Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác định giá quyền sử
dụng đất làm tài sản đảm bảo trong cho vay tại chi nhánh
dụng đất mà không có quyền định đoạt với đất đai. Như vậy nói giá đất thực
chất là nói đến giá quyền sử dụng đất, có thể phát biểu như sau:
Giá quyền sử dụng đất (giá QSD đất): Là số tiền tính trên một đơn vị
diện tích đất do Nhà nước quy định hoặc hình thành trong giao dich về quyền
sử dụng đất
1.1.2. Các yếu tố cấu thành lên giá quyền sử dụng đất
Giá quyền sử dụng đất là sự phản ánh trực tiếp lợi ích mà mảnh đất
mang lại cho người chủ sở hữu, người ta khai thác lợi ích của mảnh đất đó
càng nhiều thì giá quyền sử dụng đất của mảnh đất càng cao và ngược lại.
Trong đó, các yếu tố cấu thành lên giá quyền sử dụng đất bao gồm:
1.1.2.1. Địa tô
Là phần sản phẩm thặng dư do những người sản xuất trong nông
nghiệp tạo ra và nộp cho người chủ sở hữu ruộng đất. Ðịa tô gắn liền với sự ra
đời và tồn tại của chế độ tư hữu về ruộng đất. Có ba loại địa tô là địa tô tuyệt
đối, địa tô chênh lệch và địa tô độc quyền. Tuỳ thuộc vào mỗi chế độ xã hội
khác nhau mà tồn lại mỗi loại địa tô khác nhau, có bản chất khác nhau.
Trong chế độ chủ nghĩa xã hội, do không còn chế độ tư hữu về ruộng
đất, đất đai thuộc sở hữu của toàn dân nên chỉ có địa tô chênh lệch.
- Địa tô chênh lệch: Là loại địa tô mà chủ đất thu được do có sở hữu ở
những ruộng đất có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn ( VD như ruộng đất có
độ màu mỡ cao hơn, có vị trí gần thị trường tiêu thụ hơn, hoặc tư bản đầu tư
thêm có hiệu suất cao hơn…). Là độ chênh lệch giữa giá cả sản xuất xã hội và
giá cả sản xuất cá biệt. Những người kinh doanh trên loại đất tốt và vừa có thể
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Khóa luận tốt nghiệp 6
thu được một khoản lợi nhuận bình quân bằng số chênh lệch giữa giá cả sản
xuất xã hội và giá cả sản xuất cá biệt. Vì ruộng đất thuộc sở hữu của địa chủ
nên lợi nhuận phụ thêm đó được chuyển cho địa chủ dưới hình thức địa tô
chênh lệch. Có hai loại địa tô là địa tô chênh lệch I và địa tô chênh lệch II.
+ Địa tô chênh lệch I: Xuất phát từ đặc điểm cố định nên mỗi một
năng sinh lợi của mảnh đất, tức là quyết định mức địa tô của đất đó. Hai yếu
tố chất đất và điều kiện địa hình đều có ảnh hưởng lớn đến địa tô, dù đất đó ở
đô thị hay vùng nông thôn hẻo lánh.
- Đơn giá trên một m
2
đất
Là số tiền Việt Nam đồng được tính trên một đơn vị m2 đất. Đơn giá
này cho phép ta so sánh lợi ích của các mảnh đất đối với các chủ sở hữu khác
nhau (hay nói cách khác nó phản ánh mức địa tô mang lại của mỗi mảnh đất).
Đơn giá càng cao thì chủ sở hữu mảnh đất đó thu được càng nhiều lợi ích.
Mỗi một loại đất đều có một mức giá QSD đất cụ thể và mức giá này đã được
UBND tỉnh, Thành phố quy định và được ban hành vào 01/01 hàng năm. Việc
xác định đơn giá/m2 đất phải căn cứ vào nhiều yếu tố liên quan đến mảnh đất
đó.VD như đơn giá/m2 đất đối với đất ở đô thị được xác định dựa trên: loại
đô thị I, II..., loại đường phố, vị trí tiếp so với mặt đường phố, ngõ...
- Diện tích đất sử dụng
Diện tích đất sử dụng: là toàn bộ diện tích của mảnh đất cần xác định
giá trị, được tính toán dựa trên chiều sâu và chiều rộng của mảnh đất.
Mỗi một mảnh đất có một diện tích nhất định và được Nhà nước ghi rõ
trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi giao cho người dân sử dụng đất.
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Khóa luận tốt nghiệp 8
Hàng năm, Nhà nước luôn có sự kiểm soát biến động của đất đai thông qua
công tác thống kê, kiểm kê đất đai, đăng kí đất đất đai của NSDĐ. Nhà nước
và NSDĐ căn cứ vào diện tích đất sử dụng để thực hiện quyền và nghĩa vụ
của mình.
Quá trình xác định giá trị của một mảnh đất có thể biểu diễn qua sơ đồ
sau:
Yếu tố cấu
thành địa tô
1.2.1. Khái niệm về định giá quyền sử dụng đất
Định giá quyền sử dụng đất là một nghệ thuật, một khoa học xác định
giá trị của đất đai cho một mục đích cụ thể, ở một thời điểm cụ thể, có tính
đến các đặc điểm của đất và những nhân tố kinh tế tiềm ẩn trong thị trường
quyền sử dụng đất.
Tính khoa học của định giá quyền sử dụng đất được thể hiện qua kiến
thức chuyên môn về nghề nghiệp vững vàng của người định giá, qua việc
phân tích các số liệu, sử dụng các phương pháp tính toán khoa học để đưa ra
giá trị của đất đai.
SV: Nguyễn Thị Thanh Nga Lớp KD Bất động sản 47
Khóa luận tốt nghiệp 9
Định giá QSD đất cũng đòi hỏi tính nghệ thuật, thể hiện ở chỗ người
định giá phải có sự nhạy cảm tốt đối với thị trường, trợ giúp cho quá trình
định giá và hình thành những quan điểm riêng của từng người.
1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định giá QSD đất
Trong định giá tài sản nói chung cũng như định giá quyền sử dụng đất
nói riêng, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị quyền sử dụng đất, cụ thể
như sau:
1.2.4.1.Các yếu tố về đặc điểm của bản thân đất đai
* Tình trạng pháp lý
Trước tiên, định giá viên cần xem xét tìm hiểu tình trạng pháp lý của
đất đai, biểu hiện ở các quyền, lợi ích cũng như nghĩa vụ gắn liền với đất đai,
từ đó quyết định tới giá trị của đất.
Công việc đầu tiên người định giá cần làm là xác định về mặt sở hữu:
kiểm tra đất đai thuộc sở hữu chính chủ hay đi thuê, thời gian sử dụng mảnh
đất là là bao lâu, còn bao lâu.
Nghiên cứu vấn đề quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của Nhà Nước
trong khu vực đó ở hiện tại cũng như trong tương lai.
Xác định các quyền năng gắn liền với đất theo quy định trong chính
sách và pháp luậtvề đất đai...