BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN HỮU LINH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN HỮU LINH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60. 14. 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

TRẦN HỮU LINH


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU................................................................................................................................8

1. Lý do chọn đề tài.......................................................................................8
2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................9
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu...........................................................9
4. Giả thiết khoa học......................................................................................9
6. Các phương pháp nghiên cứu..................................................................10
7. Đóng góp mới của luận văn.....................................................................10
8. Dự kiến cấu trúc luận văn........................................................................11
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở
TRƯỜNG THPT..................................................................................................................12

1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề...................................................12
1.2. Một số khái niệm cơ bản......................................................................14
1.3. Một số vấn đề về dạy học tiếng Anh ở trường THPT..........................22
1.4. Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT........................27
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1............................................................................39
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC
TRƯỜNG THPT HUYỆN KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH......................................................40

2.1. Khái quát về tình hình kinh tế-xã hội và giáo dục cấp THPT huyện Kỳ
Anh, tỉnh Hà Tĩnh........................................................................................40
2.2. Quá trình nghiên cứu thực trạng hoạt động dạy học Tiếng Anh của các
trường THPT huyện Kỳ Anh.......................................................................42
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học Tiếng Anh của các trường THPT huyện

3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14

Ký hiệu chữ viết tắt
BGH
CBQL
CM
CNTT
CSVC
GD-ĐT
GV
HS
NXB
PP
PPDH
SGK
THPT
TTBDH

Diễn giải

Bảng 2.11. Khảo sát ý kiến của học sinh THPT về môn Tiếng Anh...................................59
Bảng 2.12. Thực trạng quản lý hoạt động học Tiếng Anh của HS cấp THPT.....................60
Bảng 2.13. Khảo sát ý kiến của học sinh THPT về các yếu tố tác động tích cực đến hứng
thú học Tiếng Anh................................................................................................................62
Bảng 2.14. Khảo sát ý kiến của học sinh THPT về các yếu tố tác động tiêu cực đến hứng
thú học Tiếng Anh................................................................................................................64
Bảng 2.15. Thống kê kết quả học tập môn Tiếng Anh của học sinh các trường THPT huyện
Kỳ Anh tỉnh Hà Tĩnh............................................................................................................65
Bảng 2.16. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn tiếng Anh tại các
trường THPT huyện Kỳ Anh................................................................................................66
Bảng 2.17. Thực trạng quản lý trình độ của giáo viên tiếng Anh tại các trường THPT Kỳ
Anh.......................................................................................................................................69
Bảng 2.18. Kết quả điều tra thực trạng của cán bộ quản lý về tầm quan trọng của nội dung
quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh THPT.............................72
Bảng 3.1. Kết quả khảo sát mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp.........................98


8
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong “Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam đến năm 2020" đã xác
định mục tiêu tổng quát đến năm 2020, nền GD được đổi mới căn bản và toàn
diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập
quốc tế. Chất lượng GD được nâng cao một cách toàn diện. Nhận thức được
vai trò quan trọng của tiếng Anh - phương tiện giao tiếp không thể thay thế
được để hội nhập quốc tế - Đảng Cộng sản Việt Nam cùng Nhà nước ta đã tập
trung đầu tư nhiều chương trình trọng điểm nhằm phát triển và nâng cao năng
lực sử dụng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh cho cán bộ, giáo viên và học
sinh, sinh viên (Quyết định số 1400 của Thủ tướng chính phủ về đề án “Dạy
và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020”).

Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học
tiếng Anh ở các trường THPT huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THPT
huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.
4. Giả thiết khoa học
Có thể nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Anh ở các trường THPT
huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh nếu đề xuất và thực hiện được một số biện pháp quản
lý có cơ sở khoa học và có tính khả thi.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở
trường THPT.


10
- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các
trường THPT huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh.
- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết, khả thi của một số biện pháp quản
lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THPT huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các
trường THPT: THPT Kỳ Anh; THPT Nguyễn Huệ; THPT Kỳ Lâm; THPT Lê
Quảng Chí; THPT Nguyễn Thị Bích Châu.
- Thời gian khảo sát: Từ tháng 11-2012 đến tháng 7 năm 2013
- Thời gian áp dụng các biện pháp được đề xuất: từ năm 2013 đến năm
2015.


12
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THPT
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trên lĩnh vực giáo dục, những năm gần đây các tài liệu nghiên cứu về
giáo dục và dạy học ở nước ngoài và trong nước thường nói tới việc cần thiết
chuyển từ “dạy học lấy giáo viên làm trung tâm” sang “dạy học lấy học sinh
làm trung tâm”. Có thể xem “dạy học lấy học sinh làm trung tâm” là một tư
tưởng, một quan điểm, một cách tiếp cận mới về hoạt động dạy học.
Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm khuyến khích học
sinh tự học hỏi, tự phát huy sáng kiến, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn.
Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm đã bắt nguồn từ thế kỷ thứ
18 với nhà giáo dục, triết gia Pháp nổi tiếng Jean Jacques Rousseau. Tiếp đến
là sự đóng góp của các nhà giáo dục Pestalozzi, Francis, Parker, Ovide,
Decroly và Maria Montessori...Quan điểm dạy học này dựa trên cơ sở học tập
cá nhân, học tập nhóm, học tập nghiên cứu, học tập hỗ tương, học tập các giá
trị nhân bản và học tập qua tài liệu, tiện nghi kỹ thuật.
Ở Việt Nam, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, chỉ rõ yêu cầu cấp
bách cũng như lâu dài là: Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ
cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện
chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam. Trong
bối cảnh đó, giáo dục phải được đổi mới mạnh mẽ, phải không ngừng nâng
cao chất lượng đào tạo ở các cấp học. Việc nâng cao chất lượng giáo dục
trong nhà trường không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy (sách giáo
khoa, sách tham khảo), vào các điều kiện vật chất của nhà trường... mà phụ
thuộc rất lớn vào hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên của nhà trường.
Dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực



14
Tác giả Phạm Hùng Quang, Một số điều kiện đổi mới phương pháp dạy
học, Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, 2000.
Nguyễn Văn Đảm - Mối quan hệ giữa hoạt động dạy với hoạt động học
trong quá trình dạy học - Tạp chí thông tin khoa học giáo dục số 63/1997.
Hà Sỹ Hồ - Lê Tuấn (chủ biên) - Những bài giảng về quản lý trường
học tập III (Nghiệp vụ quản lý trường học) - NXB Giáo dục, 1978.
“Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ” - NXB Đại học quốc gia,
Hà Nội, 2005.
Phải thừa nhận rằng, trong các tài liệu nghiên cứu trên được các tác giả
trình bày các vấn đề lý luận chặt chẽ, nêu được thực trạng việc dạy và học
ngoại ngữ ở Việt Nam hiện nay và đề xuất một số biện pháp nâng cao chất
lượng dạy và học ngoại ngữ. Song, các công trình của các tác giả chỉ xoay
quanh vấn đề dạy và học ngoại ngữ nói chung mà chưa có nhiều tác giả quan
tâm nghiên cứu riêng về dạy và học môn tiếng Anh và quản lý nâng cao chất
lượng dạy học môn tiếng Anh ở trường các trường THPT, đặc biệt là ở các
trường THPT thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Các thực trạng và giải pháp được đưa ra
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phương pháp quản lý nâng cao chất
lượng song chưa thực sự chi tiết và có đề cập rất ít đến vai trò của môn tiếng
Anh trong thời kỳ hội nhập.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Dạy học
“Dạy học là một hệ toàn vẹn bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học.
Hai hoạt động này luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành
ra nhau. Sự tương tác này giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó
hoạt động dạy giữ vai trò chủ đạo” [2, 28].
Quá trình dạy học là một hệ thống. Các thành tố của quá trình dạy học
luôn luôn tương tác với nhau theo những quy luật riêng, thâm nhập vào nhau,
quy định lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất biện chứng:

dụng những thông tin đó với kinh nghiệm riêng của bản thân.


16
Nhưng để học đạt được hiệu quả và tránh được những sai lầm thì học
càng cần phải có sự hướng dẫn, tổ chức, chỉ đạo của thầy. Học cần phải diễn
ra trong mối quan hệ thống nhất biện chứng với hoạt động dạy của thầy, mối
quan hệ này có thể diễn ra trực tiếp hoặc gián tiếp tuỳ theo mức độ tự lực của
người học, để đạt được mục đích cuối cùng của người học, đó là:
- Nắm vững tri thức khoa học
- Phát triển tư duy và năng lực hoạt động
- Hình thành thái độ, đạo đức và nhân cách, lý tưởng sống
Như vậy, bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng
của dạy và học, được thể hiện trong và bằng sự tương tác có tính chất cộng
đồng và hợp tác giữa dạy và học tuân theo logic khách quan của nội dung dạy
học. “Chỉ trong sự tác động qua lại giữa thầy và trò thì mới xuất hiện bản thân
quá trình dạy học. Sự phá vỡ mối liên hệ tác động qua lại giữa dạy và học sẽ
làm mất đi sự toàn vẹn đó” [13, 33].
1.2.2. Chất lượng và chất lượng dạy học
1.2.2.1. Chất lượng
Có nhiều quan niệm về chất lượng khác nhau:
- Theo tiêu chuẩn Pháp: “Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm
hay dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người dụng”.
- Theo định nghĩa của ISO 9000-2000: “Chất lượng là mức độ đáp ứng
các yêu cầu của một tập hợp các đặc tính vốn có”. Trong đó yêu cầu được
hiểu là các nhu cầu hay mong đợi đã được công bố ngầm hiểu là bắt buộc.
- Theo TCVN- ISO 8402: “Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một
thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thỏa mãn những
nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn”.
- Từ điển Tiếng Việt: “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của

lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho
tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [23, 6].


18
- Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể
quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng bị
quản lý) về các mặt chính trị văn hoá xã hội, kinh tế.. bằng một hệ thống các
luật lệ, các chính sách, nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể
nhằm tạo ta môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng [26, 29].
Đôi với nhà trường quản lý là quá trình tác động của bộ máy quản lý
nhà trường (Người quản lý) đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng
khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục của nhà trường.
Quản lý là một hoạt động lao động tất yếu trong quá trình phát triển của
xã hội loài người, nó được bắt nguồn và gắn chặt với sự phân công và hợp tác
lao động. Theo Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục
đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nhằm
thực hiện những mục tiêu dự kiến” [27,35].
Nhiều tác giả đưa ra những khái niệm khác nhau đối với công tác quản
lý. Vậy đối với tác giả quản lý nhà trường quản lý là quá trình tác động của bộ
máy quản lý nhà trường (Người quản lý) đến tập thể GV, HS và các lực lượng
khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục của nhà trường đề ra.
Như vậy: Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, của
CBQL đến cách thức làm việc của thầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy
học.Phương pháp dạy học luôn luôn hoạt động trong mối quan hệ chặt chẽ với
các thành tố khác của quá trình dạy học như: Mục tiêu - Nội dung - Phương
pháp - Phương tiện - Hình thức - Kết quả, nên quản lý phương pháp dạy học
cũng cần tiến hành đồng bộ với các thành tố đó, đặc biệt cần tác động vào mối
quan hệ Thầy - Trò.
1.2.3.2. Các chức năng cơ bản của quản lý

hệ giữa các bộ phận bên trong nhà trường, cũng như mối quan hệ giữa nhà
trường với cộng đồng xã hội.


20
- Chỉ đạo hoạt động quản lý dạy học là quá trình tác động cụ thể của
CBQL tới mọi thành viên của nhà trường, nhằm biến những nhiệm vụ chung
về đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường thành hoạt động thực tiễn
của từng người. Thực hiện chức năng chỉ đạo là thực hiện quyền chỉ huy và
hướng dẫn triển khai việc đổi mới phương pháp dạy học. Thường xuyên điều
chỉnh, sắp xếp, phối hợp và giám sát mọi người và các bộ phận thực hiện tốt
kế hoạch theo sự bố trí đã xác định trong bước tổ chức.
- Kiểm tra hoạt động quản lý dạy học là quá trình xem xét thực tiễn, để
phát hiện đánh giá thực trạng về đổi mới phương pháp dạy học, khuyến khích
những nhân tố tích cực, phê phán những lệch lạc và đưa ra quyết định điều
chỉnh kịp thời, nhằm giúp các bộ phận và các cá nhân đạt được các mục tiêu
về đổi mới phương pháp dạy học đã đề ra. Trong quá trình thực hiện chức
năng kiểm tra, cần phải xác định được chuẩn kiểm tra, đo lường việc thực thi
nhiệm vụ, so sánh, đối chiếu với mục tiêu đã đề ra và đưa ra quyết định điều
chỉnh cần thiết. Cần thường xuyên đánh giá, sơ kết những thay đổi có được,
mà không phải đợi đến cuối kỳ hay cả năm học.
Ngoài bốn chức năng công cụ trên đây, cần nhấn mạnh một chức năng
cơ bản rất quan trọng trong hoạt động quản lý đó là: Chức năng kích thích,
động viên, tạo động lực.
Động lực là nhân tố thúc đẩy, phát triển hoạt động của con người. Vì
vậy, để tạo động lực cho hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, CBQL cần
hình thành, phát triển, kích thích động cơ dạy học của thầy, động cơ học tập
của trò. Với giáo viên, để tạo nên động lực của việc đổi mới phương pháp dạy
học, CBQL cần tác động đến nhu cầu được tôn trọng, được tự khẳng định
mình, đồng thời có sự động viên về tinh thần và bồi dưỡng bằng vật chất thích

trường xã hội - chính trị và môi trường cách mạng khoa học - kỹ thuật.
Quá trình dạy học nói chung, quá trình dạy học ngoại ngữ nói riêng
tồn tại với tư cách là một hệ thống. Khi nghiên cứu quá trình dạy học ngoại


22
ngữ, cần xác định vị trí, vai trò, chức năng của từng thành tố cấu trúc của
quá trình này.
1.2.4. Biện pháp và biện pháp quản lý hoạt động dạy học
Theo Từ điển tiếng Việt (1992) thì biện pháp là: “Cách làm, cách giải
quyết một vấn đề cụ thể” [26, tr.78].
Ta có thể hiểu biện pháp quản lý là tổ hợp các tác động của chủ thể
quản lý lên đối tượng quản lý để giải quyết những vấn đề cụ thể của hệ được
quản lý nhằm làm cho hệ vận hành phát triển đạt đến mục tiêu đề ra phù hợp
với quy luật khách quan.
Từ đó, chúng ta thấy rằng: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học
trong nhà trường là cách thức mà người quản lý nhà trường tiến hành để tác
động vào hoạt động dạy học, vào đội ngũ giáo viên, nhân viên và học sinh
nhằm đạt được mục tiêu dạy học đề ra.
1.3. Một số vấn đề về dạy học tiếng Anh ở trường THPT
1.3.1. Trường THPT
Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục
quốc dân. Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.
Trường trung học có những nhiệm vụ và quyền hạn sau: (theo Điều 3,
Điều lệ trường trung học).
1. Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục
tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Công khai mục tiêu, nội dung
các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng
giáo dục.

phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí lứa tuổi.
- Có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hoá của một
số nước nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước,


24
con người, nền văn hoá và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh; biết tự hào,
yêu quí và tôn trọng nền văn hoá và ngôn ngữ của dân tộc mình.
1.3.2.2. Chương trình dạy học tiếng Anh ở THPT
Chương trình môn tiếng Anh ở trường THPT được biên soạn theo quan
điểm giao tiếp coi hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp như nghe,
nói, đọc, viết là mục tiêu cuối cùng của quá trình dạy học. Các kiến thức ngôn
ngữ như ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp là phương tiện, điều kiện hình thành và
phát triển các kĩ năng giao tiếp.
Trong những điều kiện cần thiết để hội nhập phát triển thì ngoại ngữ là
điều kiện tiên quết, là công cụ, phương tiện đắc lực và hữu hiệu. Ngày 30
tháng 9 năm 2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo ra quyết định số 1400/QĐ-TTg
phê duyệt “Đề án giảng dạy học tập ngoại ngũ trong hệ thống giáo dục quốc
dân Việt Nam giai đoạn 2008-2020”. Ngoại ngữ được quy định trong chương
trình giáo dục là ngôn ngữ phổ biến trong giao dịch quốc tế. Ở trường THPT
thì ngoại ngữ là môn bắt buộc. Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường
phải đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả.
Nội dung chương trình giảng dạy tiếng Anh phải được dựa trên khung
chương trình chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kèm theo đó là sự phân tiết
hợp lý giữa các bài.
Các Sở giáo dục và Đào tạo, trường THPT có thể áp dụng Công văn số
5842/BGDĐT-VP ngày 1 tháng 9 năm 2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về
hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học môn tiếng Anh cấp THPT.
Nội dung điều chỉnh phải phù hợp với chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương
trình giáo dục phổ thông, phù hợp với thời lượng và điều kiện thực tế của nhà

a.2) Phương pháp trực tiếp (Direct Method)
Trong những năm đầu tiên của hậu bán thế kỷ XX này, do nhu cầu giao
lưu dần dần người ta đã thấy rõ hơn vai trò của ngoại ngữ, thấy được mặt tồn