Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Mở đầu

Trong thế giới có vô vàn hiện tợng nhng chung quy lại chúng chỉ phân thành
hai loại : một là những hiện tợng vật chất (tồn tại , tự nhiên ),hai là những hiện t-
ợng tinh thần (ý thức, t duy).Triết học nghiên cứu hàng loạt vấn đề,trong đó vấn đề
trung tâm, cơ bản là mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, giữa tồn tại và t duy.
Vật chất và ý thức là hai phạm trù triết học . Xung quanh hai phạm trù này
có rất nhiều học thuyết nghiên cứu trong đó có hai trào lu chính : Chủ nghĩa duy
vật và chủ nghĩa duy tâm. Quan điểm của hai trào lu này hoàn toàn đối lập nhau vì
chúng có nguồn gốc xã hội và nguồn gốc nhận thức khác nhau . Cụ thể : Chủ
nghĩa duy vật khẳng định vật chất có trớc, ý thức có sau, vật chất tồn tại khách
quan , độc lập với ý thức và quyết định ý thức. Trong khi đó chủ nghĩa duy tâm lại
thừa nhận tinh thần , ý thức là cái có trớc , cái quyết định ,vật chất là cái có sau
,cái bị quyết định .Sau này ,với sự phát triển của khoa học , những phát minh vĩ đại
của khoa học tự nhiên đã khẳng định những quan điển của chủ nghĩa duy vật là
đúng đắn . Bản chất của thế giới là vật chất , thế giới thống nhất ở tính vật chất .
Đi sâu nghiên cứu vấn đề này , chúng ta sẽ thấy đợc cái hay cái phong phú
của thế giới và có thể giải thích đợc mọi hiện tợng của thế giới . Chính học thuyết
Mác - Lênin đã đem đến luồng sinh khí mới , khiến cho thế của sự vật , hiện tợng
đợc sáng tỏ hơn . Với mong muốn tìm hiểu kĩ vấn đề vật chất và ý thức, em mạnh
dạn chọn đề tài :"Học thuyết về vật chất và ý thức của chủ nghĩa Mác- Lênin".
Nội dung:
Mở đầu
I. Học thuyết về vật chất của chủ nghĩa Mác - Lênin
II . Học thuyết về ý thức của chủ nghĩa Mác - Lênin
III. Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
Kết luận .
Tài liệu tham khảo
Bài viết này đợc hoàn thành với sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo Trần Đình
Thoả.Em xin trân thành cảm ơn thầy .

định nghĩa đúng vật chất phải có một quá trình phát triển nhất định của hoạt động
thực tiễn của khoa học và của hoạt động nhận thức .
1.2. Quan điểm của chủ nghĩa duy vật trớc Mác về vật chất .
Chủ nghĩa duy vật trớc Mác có rất nhiều định nghĩa về vật chất , trong đó nổi
lên các định nghĩa điển hình sau:
Định nghĩa đầu tiên về vật chất cho rằng vật chất là một vật thể cụ thể hữu
hình đặc biệt nhất định .
*Quan điểm nhất nguyên thể
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Xuất phát từ nhận thức trực quan sinh động cảm tính , các nhà triết học Hy
Lạp cổ đại cho rằng : mọi sự vật , hiện tợng và quá trình của thế giới đều đợc bắt
nguồn từ một nguyên thể đầu tiên rõ rệt .Lên gọi là quan điểm nhất nguyên thể .
Talet cho rằng vật chất là nớc , nớc là yếu tố đầu tiên là bản nguyên của mọi
sự vật trong thế giới . mọi sự vạt đều sinh ra từ nớc ,khi phân huỷ lại biến thnàh n-
ớc. Mọi sự vật sinh ra và mất đi ,biến đổi không ngừng chỉ có nớc là tồn tại mãi
mãi .
Amaximen cho rằng : Vật chất là không khí , không khí là nguồn nguốc của
mọi sự vật , không khí sinh ra mọi sự vật bằng tản ra hay ngng tụ của nó .
Hêracrit cho rằng: Vật chất là lửa .Theo ông , thế giới nói chung , những sự
vật riêng lẻ , ngay cả linh hồn cũng từ lửa mà ra ...
*Quan điểm đa nguyên thể .
Một số nhà triết hoch cho rằng : thế giới sự vật , hiện tợng cho một số yếu tố
vật chất đầu tiên tạo thành chẳng hạn nhà triết học Hy Lạp cổ đại Empêđôlơ (490-
430 TCN) và trờng phái triết học không chính thống Lôcayata ở ấn Độ cổ đại cho
rằng :4 yéu tố :đất nớc lửa không khí sinh ra mọi vật 4 căn nguyên đó tồn tại vĩnh
viễn không tự sinh ra và mất đi .
Thuyết ngũ hành của triết học trung quốc cổ đại cho rằng 5 yếu tố : kim,
mộc ,thuỷ ,hoả, thổ là những yếu tố khởi nguyên cấu tạo nên mọi vật .
Bớc tiến mới trên con đờng xây dựng quan điểm vật chất là của nhà triết học

Một là: Vật chất là một phạm trù triêt học dùng để chỉ thực tại khách quan.
Khi nói vật chất là một phạm trù triết học thì nó là một sự trìu tợng, vì vậy" chúng
ta không biết, vì cha có ai nhìn đợc và cảm thấy vật chất với tính cách vật chất...
bằng con đờng cảm tính nào khác". Song sự trìu tợng này chỉ cái đặc tính trung
nhất, cơ bản nhất mà mọi sự vật, hiện tợng cụ thể nào của vật chất cũng có, đó là
đặc tính tồn tại khách quan và độc lập với ý thức của loài ngời. Đây là tiêu chuẩn
cơ bản duy nhất để phân biệt cái gì là vật chất. Chúng ta cần phân biệt và hiểu rõ
mối quan hệ gắn bó tính trừu tợng và tính cụ thể của vật chất.
Nếu chỉ thấy tính trừu tợng, thổi phồng tính trừu tợng mà quên đi những biểu
hiệ cụ thể của vật chất thì không thấy vật chât đâu cả. Ngợc lại, nếu chỉ thấy tính
hiện thực cụ thể thì sẽ đồng nhất vật chất với vật thể. Cần khẳng định rằng chủ
nghĩa duy vật Macxit không bao giờ qui vật chất thành những "viên gạch nhỏ của
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
lâu đài thế giới" có tính chất bất biến mà luôn luôn hiểu VC là thực thực tại khách
quan tồn tại độc với ý thức và đợc ý thức của con ngời phản ánh.
Nh vậy, quan điểm của Lênin thứ nhất đã khắc phục triệt để sai lầm cơ bản
của chủ nghĩa duy vật trớc Mác, đó là qui luật vật chất về một dạng cụ thể của vật
chất, đa học thuyết duy vật tiến lên một bớc mới. Đáp ứng đòi hỏi phát minh mới
nhất của khoa học đề ra, thứ hai cho chúng ta cơ sở khoa học đẻ nhận thức vật chất
dới dạng xã hội đó là những quan hệ sản xuất là cơ sở hạ tầng, tạo thành quan hệ
vật chât và đây làm nảy sinh quan hẹ t tởng đó là kiến trúc thợng tầng.
Hai là: thực tại khách quan đợc đem lại cho con ngời trong cảm giác và tồn
tại không lệ thuộc vào cảm giác.
Với nội dung này, Lênin đã làm rõ mối quan hệ giữa thực tại khách quan và
cảm giác, rằng thực tại khách quan(vật chất) là cái có trớc ý thức, độc lập với ý
thức; còn cảm tính(ý thức)
Là có sau vật chất , phụ thuộc vào vật chất vật chất là nội dung là nguồn gốc
khách quan của chi thức , là nguyên nhân phát sinh ra ý thức , không có cái phản
ánh là vật chất sẽ không có cái phản ánh là ý thức.