PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN GIA VIỄN

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
Năm học: 2014 - 2015

Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian giao đề)

Câu 1: (2.0 điểm)
Cho đoạn văn sau:
“…Nắng bây giờ bắt đầu len tới đốt cháy rừng cây, những cây thông chỉ
cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao
che của những cây tử kinh, thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu
xanh của rừng. Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên những vòm
lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe…”
(Trích Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long – Ngữ văn 9 tập 1)
a, Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên.
b, Phân tích hiệu quả thẩm mỹ của các biện pháp tu từ đó.
Câu 2: (6,0 điểm)
Hưởng ứng lời kêu gọi cuộc vận động “Ngày vì người nghèo” ngày
17/10/2014, Ủy ban MTTQ Việt Nam tổ chức Hội nghị phát động tháng hành
động vì người nghèo (từ ngày 17/10/2014 đến 18/11/2014).
Suy nghĩ của em về hoạt động trên.
Câu 3: (12,0 điểm)
Khẳng định, tôn vinh tài năng của Kim Lân, có ý kiến cho rằng: Ông là
nhà văn của lịch sử tâm hồn con người.
Dựa vào đoạn trích truyện Làng SGK Ngữ văn 9 tập 1, NXBGD năm
2008, hãy chứng minh rằng nhà văn Kim Lân đã thể hiện một cách sinh động,
tinh tế diễn biến tâm trạng ông Hai từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc.

diễn đạt chính xác, thuyết phục…
+ Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
II.Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày những cách nghĩ khác nhau xung quanh vấn
đề nghị luận, nhưng về cơ bản phải hướng đến những ý sau:
a. Mở bài: 0,5 điểm
- Tương thân tương ái là truyền thống của dân tộc.
- Xã hội càng phát triển càng đòi hỏi con người phải biết chia sẻ.
- Giới thiệu về phong trào ủng hộ quỹ “Vì người nghèo”.
b. Thân bài: 5,0 điểm
- Nêu hiểu biết của cá nhân về phong trào: 1,5 điểm
+ Xuất phát từ thực tế đất nước còn những người nghèo do hoàn cảnh khó
khăn, thiên tai, bệnh tật… và từ đạo lí “Lá lành đùm lá rách”, “Lá rách ít
đùm lá rách nhiều” của dân tộc.
+ Do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động.
+ Mục đích: Nhường cơm sẻ áo, chia sẻ khó khăn giúp đỡ đồng bào trong
lúc hoạn nạn.
+ Quy mô: Toàn quốc bao gồm cả những Việt kiều đang sống xa Tổ quốc
và người nước ngoài đang sống và làm việc tại Việt Nam.
+ Tỉnh Ninh Bình hàng năm cũng có những hoạt động thiết thực hướng về
những người nghèo.
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí


- Những suy nghĩ của cá nhân về phong trào: 3,5 điểm
+ Phong trào mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, tiếp nối truyền thống tốt đẹp
của dân tộc “Người trong một nước thì thương nhau cùng”.
+ Vai trò tác dụng của phong trào (chia sẻ động viên tinh thần người
nghèo, hỗ trợ một phần về vật chất; khơi dậy lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết
toàn dân tộc).

tác phẩm tự sự.
- Giới thiệu ngắn gọn nội dung đoạn trích truyện trước đó.
- Làm sáng tỏ tài năng miêu tả tâm lý của nhà văn qua đoạn truyện từ
khi ông Hai nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi nghe tin cải chính: (Học
sinh bám sát các sự việc sau nhưng chú ý làm rõ tài năng miêu tả tâm lý nhân
vật, tránh phân tích chung chung, không bám sát yêu cầu của đề bài):
Ngòi bút miêu tả tâm lí của Kim Lân càng tỏ ra sâu sắc khi đặt nhân vật
ông Hai vào một tình huống thử thách để làm bộc lộ chiều sâu tâm trạng của
nhân vật. Đó là tình huống ông Hai đột ngột nghe tin dữ: Làng chợ Dầu của
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí


ông theo giặc lập tề. Khi nghe tin đột ngột ấy, ông sững sờ, cổ họng nghẹn
ắng, da mặt tê rân rân, ông lặng đi, tưởng không thở được. Những biểu lộ qua
hình dáng bên ngoài được chọn lựa hết sức cô đúc đã có khả năng gợi tả
những khoảnh khắc đau đớn trong tâm tư của ông Hai lúc này.
Từ lúc ấy, trong tâm trí ông chỉ còn cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó thành
một nỗi ám ảnh day dứt. Về đến nhà, ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân khi
nhìn đàn con.
Suốt mấy ngày sau, ông Hai không dám đi đâu, chỉ quẩn quanh ở nhà,
nghe ngóng binh tình bên ngoài.
Tác giả đã sử dụng lời độc thoại nội tâm, hình thức câu văn, giọng
điệu… để diễn tả cụ thể nỗi ám ảnh nặng nề biến thành sự sợ hãi thường
xuyên trong ông Hai cùng với nỗi đau xót, tủi hổ của ông trước cái tin làng
mình theo giặc.
Ông bị đẩy vào tình thế bế tắc, tuyệt vọng khi mà mụ chủ nhà muốn
đuổi gia đình ông đi. Mối mâu thuẫn trong nội tâm và tình thế của nhân vật
dường như đã thành sự bế tắc, đòi hỏi phải được giải quyết nên sau cuộc đấu
tranh nội tâm, ông Hai đã dứt khoát lựa chọn: “Làng thì yêu thật, nhưng làng
theo Tây mất rồi thì phải thù”. Câu văn với mười ba từ nhỏ bé mà chất chứa

được tình yêu làng vốn đã có sẵn trong máu thịt những người nông dân như
ông Hai. Tình yêu ấy nay được mở rộng hơn trong tình yêu nước. Đó cũng là
một sự chuyển biến trong nhận thức và tình cảm của người nông dân từ sau
Cách mạng. Truyện Làng vì thế còn là câu chuyện nói về lòng yêu nước, về
tinh thần kháng chiến của những người nông dân.
- Liên hệ, mở rộng đến một số tác phẩm khác và nâng cao vấn đề (0,75
điểm)
Qua truyện ngắn Làng, nhà văn Kim Lân muốn gửi lời nhắn nhủ đến với
người cầm bút về quan điểm và cách nhìn người nông dân: Nông dân là lực
lượng cơ bản của cách mạng, những con người hiền lành, chất phác trong đời
sống hàng ngày nhưng rất giàu lòng yêu nước, đặc biệt là khi đất nước lâm
nguy, họ sẵn sàng xả thân cho Tổ quốc. Vì thế, người nghệ sỹ, khi viết về họ,
cần có thái độ tôn trọng, yêu mến, cần khai thác ở họ những phương diện tốt
đẹp để từ đó động viên, khích lệ họ tham gia xây dựng và bảo vệ làng quê, tổ
quốc.
Nhà văn cũng kín đáo gửi đến bạn thông điệp: Ai cũng sinh ra từ một
làng quê, vậy nên mỗi người cần yêu quê hương, đất nước, nếu không sẽ
không lớn nổi thành người.
3. Kết bài: 0,5 điểm:
Khẳng định lại vấn đề nghị luận.
III. Cách cho điểm
10 – 12 điểm: Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu,văn viết có cảm xúc, lời văn
lập luận sắc sảo; có thể còn vài lỗi nhỏ.
7 – 9 điểm: Trình bày đủ ý, diễn đạt mạch lạc, không sai sót về kiến thức
và diễn đạt.
4 - 6 điểm: Tỏ ra hiểu vấn đề, biết cách nghị luận, diễn đạt đôi chỗ chưa
thoát ý.
1- 3 điểm: Còn lúng túng về phương pháp nghị luận, các ý không rõ ràng,
viết chung chung sơ sài.
Điểm 0: Hoàn toàn sai lạc.