Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Trải qua một thời gian dài sau khi dành độc lập, xây dựng đất nớc,
Nhà nớc ta đã rút ra đợc, định hớng ra đợc một hớng đi, một con đờng
đúng đắn cho mình, đó là quá trình phát triển kinh tế đất nớc theo cơ chế thị
trờng với sự quản lý của Nhà nớc, định hớng xã hội chủ nghĩa. Đó là một b-
ớc ngặt sánh suốt của Đảng, của Nhà nớc ta.
Kinh tế thị trờng với sự phát triển của nó đã đa đến thành công bớc
đầu cho công cuộc xây dựng đất nớc đi theo con đờng xã hội chủ nghĩa.
Vậy kinh tế thị trờng đó là cái gì? hoàn cảnh ra đời, cái gì dẫn tới
phải phát triển kinh tế thị trờng - đặc điểm của nền kinh tế thị trờng là nh
thế nào - các giải pháp để phát triển nền kinh tế thị trờng ra sao?
Đó là hàng loạt các câu hỏi đặt ra cần đợc giải quyết, tìm hiểu rõ về
nó, ta có thể nắm bắt đợc kiên thức cơ bản nhất về nền kinh tế thị trờng ở n-
ớc ta.
Kinh tế thị trờng phải đợc nghiên cứu từng bớc, qua từng giai đoạn cụ
thể để có thể rút ra đợc tính quy luật của nó, để nắm bắt nó.
Vì thế đề tài Cơ sở tồn tại của kinh tế thị trờng va giảI pháp phát
triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta là vô cùng thiết thực và
cần thiết, qua đó cọng với niềm thích thú, sự học hỏi của mình , em thấy đề
tài này là hoàn toàn phù hợp và thỏa mãn với mình.
Đề án đợc viết dựa trên cơ sở thực tiễn, từ những lý luận chung của
các nhà kinh tế học tiền bối.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nội dung
I: Cơ sở lý luận
1.Ưu nhợc đIểm của kinh tế thị trờng
Bất cứ một nề kinh tế nào cũng có những u điểm và nhợc điểm . Nền
KTTT cũng vậy nó bao gồm những u và nhợc điểm sau .
Những mặt tích cực của nền KTTT thể hiện bằng sự phát triển kinh

và tồn tại của kinh tế hàng hoá, và các trình độ phát triển của kinh tế hàng
hoá : kinh tế hàng hoá giản đơn (kinh tế thị trờng sơ khai), kinh tế thị trờng
tự do, kinh tế thị trờng hiện đại do sự phát triển của lực lợng sản xuất tạo ra.
Còn bản chất cố hữu của chủ nghĩa t bản là bóc lột lao động làm thuê và bần
cùng hoá họ. Kinh tế hàng hoá không phải là cái do chủ nghĩa t bản tạo ra,
mà là thành tựu văn minh do con ngời đã đạt đợc trong quá trình phát triển
sản xuất của mình. Theo C. Mác, sản xuất và trao đổi hàng hoá là một nét
chung cho những hình thái kinh tế xã hội hết sức khác nhau tức là kinh
tế hàng hoá tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế xã hội chứ không phải là
đặc trng riêng của chủ nghĩa t bản. Vì vậy, không thể cho rằng xây dựng
kinh tế thị trờng là đồng nghĩa với phát triển chủ nghĩa t bản.
b) Kinh tế thị trờng là thể chế kinh tế vận hành, nó không phải là cơ sở
kinh tế của một chế độ xã hội.
Nếu quan niệm kinh tế thị trờng nh là cơ sở kinh tế thì tất nhiên sẽ đi
đến kết luận: đã xây dựng kinh tế thị trờng, thì chế độ tơng ứng với nó phải
là chế độ t bản. Dĩ nhiên kinh tế thị trờng và chế độ xã hội có mối quan hệ
chặt chẽ với nhau. Nhng đó không phải là mối quan hệ giữa cơ sở kinh tế
với kiến trúc thợng tầng. Cơ sở kinh tế cua một chế độ xã hội là hệ thống
quan hệ sản xuất thống trị, trớc hết là chế độ sở hữu quyết định. Cơ sở kinh
tế của chủ nghĩa xã hội là hệ thống quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa dựa
trên chế độ công hữu xã hội chủ nghĩa về t liệu sản xuất.
Cần hiểu rằng thể chế kinh tế là hình thức cụ thể của phơng thức, ph-
ơng pháp, qui tắc cụ thể của việc tổ chức vận hành kinh tế trong một chế độ
kinh tế - xã hội nhất định. Thể chế kinh tế là một khái niệm thấp hơn một
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
cấp so với chế độ kinh tế. Mọi chế độ kinh tế có thể có những thể chế kinh
tế khác nhau. Do đó, dới chủ nghĩa xã hội không phải chỉ có thể áp dụng
duy nhất thể chế kinh tế kế hoạch, mà cũng có thể áp dụng thể chế kinh tế
thị trờng.

ời và tự nhiên, mà tiêu biểu là giữa ngời lao động và đất đai làm nền tảng.
Hoạt động kinh tế đó gắn liền với xã hội sinh tồn, với kinh tế nông nghiệp,
tự cung tự cấp. Nó đã tồn tại và thống trị trong các xã hội cộng sản nguyên
thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tuy không còn giữ địa vị thống trị nh-
ng vẫn còn tồn tại trong xã hội t bản cho đến ngày nay. Kinh tế tự nhiên,
hiên vật, sinh tồn, tự cung, tự cấp gắn liền với kém phát triển và lạc hậu.
Kinh tế hàng hoá, bắt nguồn từ kinh tế hàng hoá đơn giản, ra dời từ
khi chế độ cộng sản nguyên thuỷ tan giã, dựa trên hai tiền đè cơ bản là có sự
phân công lao động xã hội và có sự tách biệt về kinh tế do chế độ sở hữu
khác nhau về t liệu sản xuất. Chuyển từ kinh tế tự nhiên, tự cung, tự cấp
sang kinh tế hàng hóa là đánh dấu bớc chuyển sang thời đại kinh tế của sự
phát triển, thời đại văn minh của nhân loại. Trong lịch sử phát triển của
mình, vị thế của kinh tế hàng hoá cũng dần đợc đổi thay: Từ chỗ nh là kiểu
tổ chức kinh tế-xã hội không phổ biến, không hợp thời trong xã hội chiếm
hữu nô lệ của những ngời thợ thủ công và nông dân tự do, đến chỗ đợc thừa
nhận trọng xã hội phong kiến, và đến chủ nghĩa t bản thì kinh tế hàng hoá
giản đơn không những đợc thừa nhận mà còn phát triển lên giai đoạn cao
hơn đó là nền kinh tế thị trờng.
Kinh tế thị trờng là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hoá,
cũng đã trải qua ba giai đoạn phát triển.
Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn chuyển từ kinh tế hàng hoá giản đơn
sang kinh tế thị trờng (còn gọi là giai đoạn kinh tế thị trờng sơ khai giã
man).
Giai đoạn thứ hai, là giai đoạn phát triển kinh tế thi trờng tự do. Đặc
trng quan trọng của giai đoạn này là sự phá triển kinh tế diễn ra theo tinh
thần tự do, nhà nớc không can thiệp vào hoạt động kinh tế.
Giai đoạn thứ ba,là giai đoạn kinh tế thị trờng hiện đại. Đặc của giai
đoạn này là nhà nớc can thiệp vào kinh tế thị trờng và mở rộng kinh tế với n-
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

của văn minh nông nghiệp lúa nớc, nông dân chiếm đại đa số.Việt Nam vẫn
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
là một nớc nghèo nàn, lạc hậu và kém phát triển. Phát triển trở thành nhiệm
vụ mục tiêu số một đối với toàn đảng, toàn dân ta trong bớc đờng đi tới.
Muốn vậy, phải chuyển toàn bộ nền kinh tế quốc dân sang trạng thái của sự
phát triển, là sự phát triển kinh tế thị trờng, cùng với nó là công cuộc công
nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Sự cần thiết tất yếu phải chuyển sang nền kinh tế thị trờng định h-
ớng XHCN.
Trớc sự suy thoái nghiêm trọng, viện trợ nớc ngoài lại giảm sút đã đa
nền kinh tế nớc ta tới sự bức bách phải đổi mới. Tại đại hội VI của đảng đã
chủ trơng phát triển kinh tế nhiều thành phần và thực hiện chuyển đổi sang
cơ chế hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. Đến đại hội VII đảng ta đã
xác định việc đổi mới cơ chế kinh tế nớc ta là một tất yếu khách quan và
trên thực trạng diễn ra việc đó tức là chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập
chung sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng
XHCN. Đây là một sự thay đổi về nhận thức có ý nghĩa rất quan trọng trong
lý luận cũng nh trong thực tế lãnh đạo của đảng trên mặt trận làm kinh tế.
Việc chuyển đổi trên hoàn toàn đúng đắn. Nó phù hợp với thực tế của nớc ta
phù hợp với các qui luật kinh tế và xu thế của thời đại.
Nếu không thay đổi cơ chế vẫn giữ cơ chế kinh tế cũ thì không thể
nào có đủ sản phẩm để tiêu dùng chứ cha nói đến tích luỹ vốn để mở rộng
sản xuất. Thực tế những năm cuối của thập kỷ 80 đã chỉ rõ thực hiện cơ chế
kinh tế cho dù chúng ta đã liên tục đổi mới hoàn thiện cơ chế quản lý kinh
tế, nhng hiệu quả của nền sản xuất xã hội đạt mức rất thấp. Sản xuất không
đáp ứng nổi tiêu dùng ,tích luỹ hầu nh không có đôi khi còn ăn lạm cả vào
vốn vay của nớc ngoài.
Do đặc trng của nền kinh tế tập trung là rất cứng nhắc cái đó chỉ có
tác dụng thúc đẩy tăng trởng kinh tế . Và chỉ có tác dụng phát triển nền kinh

tranh là không tồn tại. Ngoài bàn tay vô hình , vai trò của chính phủ để
điều tiết, khắc phục những khuyết tật của thị trờng tạo cho nền kinh tế ổn
định và phát triển. Đói với nớc ta vai trò của nhà nớc trong nền kinh tế thị
trờng cũng sẽ rất quan trọng.
8