ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN MINH NGỌC

QUÁ TRÌNH CHỨNG MINH TRONG
TỐ TỤNG HÌNH SỰ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN MINH NGỌC

QUÁ TRÌNH CHỨNG MINH TRONG
TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS. TS. ĐỖ NGỌC QUANG

HÀ NỘI - 2014


LỜI CAM ĐOAN


1.2.

Vị trí, ý nghĩa của quá trình chứng minh trong tố tụng hìnhError!
sự
Bookmark not

1.3.

Các bước trong quá trình chứng minh .. Error! Bookmark not defined.

1.3.1. Phát hiện thu thập chứng cứ.................. Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Kiể m tra, đánh giá chứng cứ ................. Error! Bookmark not defined.
Quá trình chứng minh tron
g luâ ̣t tố tu ̣ng hiǹ h sự mô ̣t số nươ
c.Error!
Bookmark not
́
Chương 2: QUY ĐINH
CỦ A PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN HOA ̣T
̣
1.4.

ĐỘNGCHỨNG MINHỞ VIỆT NAM NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
Error! Bookmark
2.1.
2.2.

Quy đinh
̣ của pháp luâ ̣t Viê ̣t Nam về quá triǹ h chứng minhError! Bookmark not


Tòa án nhân dân

TANDTC:

Tòa án nhân dân tối cao

TNHS:

Trách nhiệm hình sự

TP HCM:

Thành phố Hồ Chí Minh

TTHS:

Tố tụng hình sự

VAHS:

Vụ án hình sự

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân

VKSNDTC:

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

luật tố tụng hình sự nhiều nước trên thế giới đều có qui định về chứng cứ và
quá trình chứng minh trong tố tụng hình sự (TTHS), trong đó chế định chứng
cứ giữ vai trò hết sức quan trọng là căn cứ, phương tiện để giải quyết vụ án
hình sự. Quá trình chứng minh vụ án hình sự là quá trình tìm ra, xác định các
chứng cứ có ý nghĩa đối với việc làm sáng tỏ sự thật của vụ án.
Tuy nhiên, vấn đề nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận để áp dụng qui định
của pháp luật vào quá trình chứng minh VAHS của cơ quan tiến hành tố tụng
rất ít được quan tâm nghiên cứu. Bên cạnh đó, Bộ luật TTHS năm 2003 qui
định về vấn đề này ở một chừng mực nào đó còn chưa cụ thể và chặt chẽ. Mặt
khác, trong khoa học luật TTHS không ít vấn đề về quá trình chứng minh và
các chế định liên quan đến nó còn chưa thống nhất về cách hiểu, thậm chí có
những quan điểm trái ngược nhau. Trong thực tiễn hoạt động đấu tranh
phòng, chống tội phạm, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, tình hình tội phạm
đang diễn ra hết sức phức tạp, thủ đoạn gây án và che giấu tội phạm của kẻ
phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn.
Nhiều vụ trọng án mà dư luận cả nước quan tâm đã được các cơ quan
tiến hành tố tụng xử lý kịp thời, đảm bảo công minh, đúng người, đúng tội,
đúng pháp luật, góp phần giữ vững ổn định tình hình kinh tế, chính trị và trật
tự an toàn xã hội của nước ta. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ án mà Cơ quan
điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án giải quyết chưa được triệt để. Quá trình chứng
minh xác định sự thật vụ án còn có nhiều sai sót, dẫn đến việc điều tra, truy
tố, xét xử không đúng người, đúng tội và quyết định hình phạt chưa đúng
pháp luật, nhiều trường hợp bị oan, sai hoặc lọt tội phạm. Do đó Nhà nước đã
phải có biện pháp cụ thể "để khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người bị
oan trong hoạt động tố tụng hình sự; nâng cao trách nhiệm của người có
thẩm quyền trong hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án
hình sự" [49, tr.15]. Từ đó cho thấy, việc nhận thức và áp dụng pháp luật về


quá trình chứng minh trong VAHS của một số chủ thể TTHS chưa được triệt

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề liên quan đến
chứng minh trong tố tụng hình sự.
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là: quy định của pháp luật tố tụng
hình sự về chứng minh vụ án hình sự, đánh giá thực trạng tình hình quá trình
chứng minh và các giải pháp nâng cao hiệu quả quá tình chứng minh trong tố
tụng hình sự.
5. Phương pháp nghiên cứu của luận văn
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê
Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; quan điểm của Đảng
và Nhà nước ta về cải cách tư pháp và đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể của khoa học
luật hình sự như: phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê xã hội
học, điều tra… để tổng hợp các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng
các vấn đề tương ứng được nghiên cứu trong luận văn này.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Có thể nói đây là một công trình nghiên cứu có nhiều tính mới trong
khoa học pháp lý nước ta nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và có hệ
thống về quá trình chứng minh trong hoạt động tố tụng hình sự ở nước ta. Kết
quả nghiên cứu của luận văn góp phần phát triển lý luận về quá trình chứng
minh trong VAHS.
Về mặt lý luận: Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về quá trình chứng
minh trong tố tụng hình sự như: Khái niệm, mục đích và ý nghĩa của quá trình
chứng minh trong tố tu ̣ng hình sự; đối tượng chứng minh trong vụ án hình sự;
phương tiện chứng minh; nội hàm của quá trình chứng minh.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Vương Văn Bép (2013) “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chế định chứng

8.

Lê Cảm (2000), "Quyền công tố một số vấn đề lý luận cơ bản", Tòa án
nhân dân, (8).

9.

Lê Cảm (2001), "Những vấn đề lý luận về chế định quyền công tố", Báo
cáo tại hội nghị khoa học: Tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát trong
tình hình mới, do Ủy ban pháp luật của Quốc hội tổ chức, (Thành phố Hồ
Chí Minh, ngày 2-4).

10. Nguyễn Ngọc Chí (2014), “Giáo trình Luật tố tụng Việt Nam”, Nxb Đại
học quốc gia, Hà Nội
11. Nguyễn Văn Du (2006), “Khái niệm chứng cứ trong tố tụng hình sự, nhìn
từ góc độ lịch sử và luật so sánh”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (6).
12. Đảng cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.


13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyế t 08-NQ/TW ngày 02/01/2002
của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong
thời gian tới, Hà Nội.
14. Đỗ Văn Đương (2000), Thu thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ trong
điều tra vụ án hình sự, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
15. Đỗ Văn Đương (2004), "Những điểm mới trong thu thập, đánh giá chứng
cứ trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003", Kiểm sát, (4).
16. Phạm Hồng Hải (1999), Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
17. Nguyễn Văn Hiện (1999), "Vấn đề giới hạn xét xử của Tòa án nhân dân",

kiểm sát, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
30. Hồ Trọng Ngũ (1995), Lý luận cơ bản về hoạt động nghiệp vụ trinh sát
Cảnh sát nhân dân, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
31. Từ Văn Nhũ (2001), "Những vấn đề cần trao đổi từ thực tế xét xử phúc
thẩm về hình sự", Tòa án nhân dân, (3).
32. Từ Văn Nhũ (2003), "Đổi mới thủ tục xét xử nhằm nâng cao chất lượng
tranh tụng tại phiên tòa hình sự", Tòa án nhân dân, (11).
33. Nguyễn Nông (1994), "Về quyền sửa bản án sơ thẩm của Tòa án cấp
phúc thẩm", Tòa án nhân dân, (8).
34. Ngô Hồng Phúc (2003), "Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa
hình sự", Tòa án nhân dân, (2).
35. Nguyễn Thái Phúc (2003), "Vai trò, trách nhiệm của kiểm sát viên và thủ
tục tranh luận tại phiên tòa sơ thẩm", Kiểm sát, (9).
36. Đặng Quang Phương (1995), "Vài nét về quá trình hình thành và phát
triển của Tòa án nhân dân", Tòa án nhân dân, (6).
37. Đinh Văn Quế (2001), Thủ tục xét xử sơ thẩm trong luật tố tụng hình sự
Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội


38. Quốc hội (2002), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
39. Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
40. Hoàng Thị Sơn (1997), "Quyền hạn của Tòa án khi xét xử phúc thẩm",
Luật học, (6).
41. Trần Đại Thắng (2003), "Bàn về vấn đề tranh tụng trong tố tụng hình
sự", Kiểm sát, (chuyên đề tháng 9).
42. Huỳnh Lập Thành (2000), Giai đoạn xét xử phúc thẩm trong tố tụng hình
sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sĩ luật
học, Thành phố Hồ Chí Minh.

55. Trường Đại học Luật Hà Nội (1999), Từ điển giải thích thuật ngữ luật
học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
56. Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (1999), Giáo trình luật tố
tụng hình sự, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
57. Trường Đào tạo các chức danh Tư pháp (2003), Kỹ năng xét xử các vụ
án hình sự, Tập 1, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
58. Trường Đào tạo các chức danh Tư pháp (2003), Tranh tụng tại phiên tòa
- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Hà Nội.
59. Đỗ Thị Ngọc Tuyết (2005), Những vấn đề lý luận và thực tiễn về cải
cách hệ thống Tòa án Việt Nam theo định hướng xây dựng Nhà nước
pháp quyền, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
60. Đào Trí Úc (Chủ biên) (1999), Những vấn đề lý luận của việc đổi mới pháp
luật hình sự trong giai đoạn hiện nay, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
61. Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam - Viện Thông tin khoa học xã hội
(1982), Những vấn đề lý luận về luật hình sự, tố tụng hình sự và tội phạm
học, Hà Nội.


62. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2003), Nghị quyết số 388/2003/NQUBTVQH11 về bồi thường thiệt hại cho người bị oan do người có thẩm
quyền trong hoạt động tố tụng gây ra, Hà Nội.
63. Ủy ban Thường vụ Quốc hội, (2005), Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
64. Viện Khoa học Kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1993), Bộ luật
tố tụng hình sự của Nhật Bản, Hà Nội.
65. Viện Khoa học Kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1998), Bộ luật
tố tụng hình sự của Hàn Quốc, Hà Nội.
66. Viện Khoa học Kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2002), Bộ luật
tố tụng hình sự của Cộng hòa Liên bang Nga, Hà Nội.
67. Viện Khoa học pháp lý (1999), Từ điển luật học, Nxb Từ điển Bách
khoa, Hà Nội.