Header Page 1 of 258.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN MINH NGỌC

QUÁ TRÌNH CHỨNG MINH TRONG
TỐ TỤNG HÌNH SỰ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014

Footer Page 1 of 258.


Header Page 2 of 258.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN MINH NGỌC

QUÁ TRÌNH CHỨNG MINH TRONG
TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUÁ TRÌNH

CHỨNG MINH TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰError! Bookmark not defined.
1.1.

Khái niệm quá trình chứng minh trong tố tụng hình
Error!
sự Bookmark not defined.

1.2.

Vị trí, ý nghĩa của quá trình chứng minh trong tố tụng hìnhError!
sự
Bookmark not

1.3.

Các bước trong quá trình chứng minh .. Error! Bookmark not defined.

1.3.1. Phát hiện thu thập chứng cứ.................. Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Kiể m tra, đánh giá chứng cứ ................. Error! Bookmark not defined.
Quá trình chứng minh tron
g luâ ̣t tố tu ̣ng hiǹ h sự mô ̣t số nươ
c.Error!


Các giải pháp nâng cao hoạt động trong quá trình chứng min
hError! Bookmark not

KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 6

Footer Page 4 of 258.


Header Page 5 of 258.

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Footer Page 5 of 258.

BLTTHS:

Bộ luật tố tụng hình sự

TAND:

Tòa án nhân dân

TANDTC:

Tòa án nhân dân tối cao

TNHS:


người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có
năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội; những
tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo và
những đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo; tính chất và mức độ thiệt hại
do hành vi phạm tội gây ra nhằm xác định chân lý khách quan của vụ án. Việc
nhận thức chân lý khách quan của VAHS là một quá trình hết sức phức tạp
được tạo bởi các hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh giá các chứng cứ do các
chủ thể tiến hành tố tụng thực hiện phù hợp với các qui định của Bộ luật tố
tụng hình sự (BLTTHS) Việt Nam. Vì vậy, quá trình chứng minh trong tố tụng
hình sự phải được thực hiện một cách khoa học để nhằm xác định đúng người
đúng tội, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan sai người vô tội bởi không
giống như vụ án khác (vụ án dân sự hoặc vụ án hành chính), vụ án hình sự
(VAHS) có ảnh hưởng rất lớn tới quyền công dân, tới sinh mạng chính trị và
những quyền về nhân thân, tài sản khác của con người.
Quá trình chứng minh trong tố tụng hình sự là một vấn đề phức tạp,
vừa mang tính lý luận, tính thực tiễn đồng thời có tính quyết định trong việc
xác định sự thật khách quan của vụ án hình sự. Việc nhận thức đúng và đầy
đủ lý luận về chứng cứ nói chung trong đó có quá trình chứng minh trong
VAHS sẽ bảo đảm cho hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng trong các
giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử được khánh quan chính xác, không để lọt tội
phạm, không làm oan, sai đối với người vô tội. BLTTHS Việt Nam và pháp

Footer Page 6 of 258.


Header Page 7 of 258.

luật tố tụng hình sự nhiều nước trên thế giới đều có qui định về chứng cứ và
quá trình chứng minh trong tố tụng hình sự (TTHS), trong đó chế định chứng
cứ giữ vai trò hết sức quan trọng là căn cứ, phương tiện để giải quyết vụ án

quá trình chứng minh trong VAHS của một số chủ thể TTHS chưa được triệt
đó việc nghiên cứu quá trình chứng minh trong VAHS ở nước ta là một nội
dung hết sức quan trọng có ý nghĩa to lớn cả về mặt khoa học và thực tiễn, làm
cho hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm hình sự đạt hiệu quả cao, giúp
cho các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng làm rõ sự thật
khách quan của vụ án một cách nhanh chóng, chính xác, đáp ứng được yêu cầu
của Đảng và Nhà nước ta. Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài "Quá trình
chứng minh trong tố tụng hình sự” làm đề tài nghiên cứu luận án thạc sĩ.
2. Tình hình nghiên cứu
Quá trình chứng minh trong VAHS là một đề tài khó, phức tạp, còn tồn
tại nhiều cả về lý luận và thực tiễn cần được nghiên cứu làm rõ, nhưng cho
đến nay số tài liệu nghiên cứu về vấn đề này còn rất ít, hơn nữa các tác giả chỉ
nghiên cứu, đề cập ở một khía cạnh phạm vi quá trình chứng minh, hay quá
trình chứng minh của một cơ quan tiến hành tố tụng cụ thể như:
* Luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ: “Quá trình chứng minh trong giai
đoạn điều tra vụ án hình sự” của thạc sĩ Nguyễn Thanh Hòe năm 1997; luận
án tiến sĩ luật học: “Thu thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ trong điều tra vụ
án hình sự ở Việt Nam hiện nay” của tiến sĩ Nguyễn Văn Đương năm 2000.
* Sách giáo khoa, sách tham khảo, giáo trình, tạp chí: “Giáo trình luật
tố tụng hình sự Việt Nam” (chương VI, mục 6), PGS.TS Võ Khánh Vinh chủ
biên Trường Đại học Huế năm 2002; “Tài liệu tập huấn chuyên sâu về Bộ
luật tố tụng hình sự năm 2003” của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật Bộ Công an, Hà Nội tháng 6-2004; “Một số vấn đề về
chứng minh trong tố tụng hình sự” của tác giả Trần Quang Tiệp, tạp chí
Kiểm sát số 9, 2003;...
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu và các bài viết trên chỉ thể hiện ở
một phần, ở một khía cạnh trong mỗi giai đoạn của quá trình giải quyết

Footer Page 8 of 258.



Footer Page 9 of 258.


Header Page 10 of 258.

trạng tình hình quá trình chứng minh trong tố tụng hình sự; đưa ra các giải
pháp nâng cao hiệu quả quá trình chứng minh trong tố tụng hình sự.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề liên quan đến
chứng minh trong tố tụng hình sự.
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là: quy định của pháp luật tố tụng
hình sự về chứng minh vụ án hình sự, đánh giá thực trạng tình hình quá trình
chứng minh và các giải pháp nâng cao hiệu quả quá tình chứng minh trong tố
tụng hình sự.
5. Phương pháp nghiên cứu của luận văn
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê
Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; quan điểm của Đảng
và Nhà nước ta về cải cách tư pháp và đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể của khoa học
luật hình sự như: phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê xã hội
học, điều tra… để tổng hợp các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng
các vấn đề tương ứng được nghiên cứu trong luận văn này.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Có thể nói đây là một công trình nghiên cứu có nhiều tính mới trong
khoa học pháp lý nước ta nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và có hệ
thống về quá trình chứng minh trong hoạt động tố tụng hình sự ở nước ta. Kết
quả nghiên cứu của luận văn góp phần phát triển lý luận về quá trình chứng
minh trong VAHS.
Về mặt lý luận: Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về quá trình chứng


Bộ Tư pháp (2003), Các văn bản pháp luật về công tác tư pháp, tập XII,
Hà Nội.

6.

C. Mác - Ph. Ăngghen (1994), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

7.

Lê Cảm – Nguyễn Ngọc Chí (2004), Cải cách tư pháp ở Việt Nam trong
giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội.

8.

Lê Cảm (2000), "Quyền công tố một số vấn đề lý luận cơ bản", Tòa án
nhân dân, (8).

9.

Lê Cảm (2001), "Những vấn đề lý luận về chế định quyền công tố", Báo
cáo tại hội nghị khoa học: Tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát trong
tình hình mới, do Ủy ban pháp luật của Quốc hội tổ chức, (Thành phố Hồ
Chí Minh, ngày 2-4).

10. Nguyễn Ngọc Chí (2014), “Giáo trình Luật tố tụng Việt Nam”, Nxb Đại
học quốc gia, Hà Nội
11. Nguyễn Văn Du (2006), “Khái niệm chứng cứ trong tố tụng hình sự, nhìn
từ góc độ lịch sử và luật so sánh”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (6).
12. Đảng cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

23. Nguyễn Quốc Hưng (1963), Hình sự tố tụng lược giảng, Nhà sách Khai
Trí, Sài Gòn.
24. Nguyễn Văn Huyên (2002), Thẩm quyền của các cấp Tòa án trong tố
tụng hình sự, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
25. Luật Gia Long (1994), Hoàng Việt luật lệ, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội.

Footer Page 12 of 258.


Header Page 13 of 258.

26. Nguyễn Đức Mai (1996), Vấn đề tranh tụng trong tố tụng hình sự, Luận
văn thạc sĩ luật học, Hà Nội.
27. Nguyễn Đức Mai (2003), "Thực trạng thực hiện việc tranh tụng tại phiên
tòa", Trong sách: Tranh tụng tại phiên tòa – Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn, Trường Đào tạo các chức danh Tư pháp, Hà Nội.
28. Nguyễn Đức Mai (2004), Phúc thẩm trong tố tụng hình sự, Luận án tiến
sĩ luật học, Hà Nội.
29. Khuất Duy Nga (1995), "Cải cách tư pháp và việc xây dựng Bộ luật tố
tụng hình sự (sửa đổi)", Kỷ yếu đề tài khoa học cấp bộ: Những vấn đề lý
luận và thực tiễn cấp bách của tố tụng hình sự Việt Nam, Viện Khoa học
kiểm sát, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
30. Hồ Trọng Ngũ (1995), Lý luận cơ bản về hoạt động nghiệp vụ trinh sát
Cảnh sát nhân dân, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
31. Từ Văn Nhũ (2001), "Những vấn đề cần trao đổi từ thực tế xét xử phúc
thẩm về hình sự", Tòa án nhân dân, (3).
32. Từ Văn Nhũ (2003), "Đổi mới thủ tục xét xử nhằm nâng cao chất lượng
tranh tụng tại phiên tòa hình sự", Tòa án nhân dân, (11).
33. Nguyễn Nông (1994), "Về quyền sửa bản án sơ thẩm của Tòa án cấp
phúc thẩm", Tòa án nhân dân, (8).

tố tụng hình sự của Cộng hòa Liên bang Nga, Hà Nội.
67. Viện Khoa học pháp lý (1999), Từ điển luật học, Nxb Từ điển Bách
khoa, Hà Nội.
68. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2000), Báo cáo tổng kết ngành kiểm sát
nhân dân năm 1999, Hà Nội.
69. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2002), Báo cáo tổng kết ngành kiểm sát
nhân dân năm 2001, Hà Nội.
70. Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật (1995), Tội phạm học, Luật
hình sự, Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
71. Hoàng Văn Vĩnh (2004), "Một số vấn đề cần rút kinh nghiệm nhằm nâng
cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hiện quyền công tố và kiểm sát
điều tra các vụ án hình sự", Kiểm sát, (3).
72. Trần Thị Quang Vinh (2002), Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
trong luật hình sự Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
73. Võ Khánh Vinh (1993), Nguyên tắc công bằng trong luật hình sự Việt
Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
74. Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2002), Giáo trình luật hình sự Việt Nam,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

Footer Page 16 of 258.


Header Page 17 of 258.

75. Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2002), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt
Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
76. Võ Khánh Vinh (2004), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội.
Tài liệu Tiếng Anh
77. David Byrne QC&ID Heyde (1986), “Cross on Evidence”, 3th Autralian