Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mở đầu
Trong những năm gần đây, tốc độ đô thị hoá, công nghiệp hoá ở Việt
Nam đã tăng mạnh mẽ và đang có xu hớng tiếp tục tăng mạnh trong những
năm tới. Đặc biệt ở thành phố Hà Nội, thủ đô của chúng ta đã từng đợc cộng
đồng quốc tế tôn vinh là Thành phố xanh, Thành phố hoà bình. Hà Nội là
thành phố văn hiến có bề dày lịch sử lâu đời . Hà Nội bây giờ đã phát triển lớn
lên , vơn cao cùng năm tháng . Sự phát triển mãnh mẽ nh vậy là một điều cần
thiết để cho Hà Nội phát triển , hội nhập với nền kinh tế trong nớc và trên thế
giới . Nhng chính sự phát triển cao nh vậy đã gây ra nhiều áp lực nặng nề đối
với môi trờng và cộng đồng . Nhiều vấn đề nan giải , những thách thức lớn
đangđặt ra trong công tác bảo vệ môi trờng nhằm phát triển ổn định và bền
vững thành phố . Muốn vậy cần giải quyêt hài hoà các yếu tố kinh tế , văn
hoá , xã hội và môi trờng .
Hơn lúc nào hết, vấn đề giữ gìn bảo vệ môi trờng đối với Hà Nội ngày
càng cấp thiết, đòi hỏi sự quan tâm từ các cơ quan quản lí chức năng đến mọi
tổ chức, đoàn thể và quần chúng. Bên cạnh nhiều khó khăn, tồn tại trong việc
giải quyết các vấn đề liên quan đến nớc thải và ô nhiễm không khí, vấn đề rác
thải rắn đang thực sự là một thách thức lớn, một mối đe doạ khủng khiếp đối
với môi trờng và sức khoẻ cộng đồng. Giải quyết vấn đề rác thải đô thị thành
phố Hà Nội là một bài toán phức tạp, từ khâu thu gom, vận chuyển và xử lí rác.
Hiện nay có nhiều biện pháp kỹ thuật đợc áp dụng để xử lí rác thải đô thị trong
đó biện pháp xử lí rác thải chủ yếu vẫn là chôn lấp. Nhng thực trạng các bãi
rác hiện nay đã quá tải và gây ô nhiễm môi trờng rất nghiêm trọng. Bên cạnh
đó việc xử lí rác thải bằng phơng pháp sử dụng chúng làm phân Compost, một
phơng pháp đợc nhiều nơi trên thế giới áp dụng đã mang lại lợi ích to lớn về
kinh tế cũng nh môi trờng. Đó chính là nội dung của đề tài Những lợi ích
mang lại từ việc tái sử dụng rác thải sinh hoạt để sản xuất phân Compost ở
Hà Nội do nhóm sinh viên Kinh tế môi trờng K42 thực hiện.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nội dung
một trong những thành phố lớn nhất của Việt Nam với diện tích 927,3 km
2
,
dân số 2,3 triệu ngời, trong đócó 1,1 triệu ngời sống tập trung trong 4 quận nội
thành Hà Nội trên diện tích 43km
2
. Hàng ngày có 30-40 vạn ngời ở các tỉnh
qua lại và sinh sống ở Hà Nội. Cùng với sự phát triển công nghiệp, dân c trong
thành phố, hệ thống dịch vụ, bệnh viện, chất thải rắn ở các nguồn trên cũng
tăng lên nhanh chóng. Ước tính hàng ngày nội thành thải ra khoảng 3000m
3
chất thải .chất thải sinh hoạt chiếm 80% chất thải rắn công nghiệp chiếm
12%. Công ty Môi trờng- Đô thị Hà Nội mới thu gom đợc 80% tổng số rác
trong nội thành.
Lợng rác thải đô thị tập trung nhiều nhất ở các đô thị thuộc vùng kinh tế
trọng điểm phía Bắc và phía Nam. Trong đó rác thải sinh hoạt chiếm tỉ lệ cao
nhất (khoảng 70%) trong tổng lợng rác thải. Thành phần rác thải sinh hoạt
gồm : rác hữu cơ,thực phẩm, lá cây, nilông, chất dẻo, các đồ dùng văn phòng
phẩm và các chất vô cơ khác . Trong các thành phần này, rác hữu cơ, thực
phẩm, lá cây chiếm khoảng 40-60% ( tại Hà Nội là 46%-năm 1996) . Tỉ lệ rác
hữu cơ cao cho phép xử lí rác thải sinh hoạt bằng phơng pháp sử dụng chúng
làm phân Compost, một phơng pháp đợc áp dụng ở nhiều nơi trên thế giới để
tránh mất diện tích chôn lấp.
Rác thải sinh hoạt theo số liệu của công ti SODEXEN.INC và URENCO
Hà Nội, khối lợng rác thải nội thành năm 1997 là:
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chỉ tiêu
Khối lợng /ngày Thể tích/ngày
Tổng(tấn)
BQđầu
lĩnh vực y tế và môi trờng bao gồm nhiều vấn đề nghiêm trọng nh vệ sinh,
thoát nớc, ô nhiễm không khí và nhiều vấn đề khác .Vấn đề gay go nhất trong
lĩnh vực này là tìm ra giải pháp cần thiết và có hiệu quả để xử lí phế thải đô
thị. Các biện pháp quản lí chất thải hiện có cha đáp ứng đợc nhu cầu đối với
khối lợng phế thải cuả thành phố.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Việc xử lí phế thải độc hại hầu nh cha đợc quản lí riêng, trong đó các phế
thải hoá chất độc hại nh pin, thuỷ ngân Nghiên cứu, xác định phơng pháp xử
lí phế thải đô thị phù hợp với điều kiện Việt Nam nói chung và môi trờng đô
thị Hà Nội nói riêng là đề tài đang đợc nhiều chuyên gia trong nớc và ngoài n-
ớc quan tâm.
Hiện nay năng lực xử lí chất thải rắn của các thành phố và các cơ sơ công
nghiệp không theo kịp đợc với nhịp độ tăng của sản xuất công nghiệp cũng nh
của sinh hoạt. Thực tế cho thấy mới khoảng 10-20% chất thải rắn ở các đô thị
đợc thu gom (ở Hà Nội và TP HCM cao hơn, khoảng 60%) thì sẽ thấy rằng
phải có sự nỗ lực về đầu t nh thế nào mới nâng cao đáng kể năng lực thu gom
và xử lí chất thải rắn ở đô thị và khu công nghiệp.
Sự gia tăng dân số nhanh chóng ở các đô thị và khu công nghiệp là xu thế
không thể cỡng lại nổi bới sự áp dẫn to lớn về công ăn, việc làm,thu nhập và cả
điều kiện sống đối với ngời lao động. Sự phát triển với tốc độ cao của kinh tế
đô thị kéo theo sự gia tăng đáng kể thu nhập và đồng thời kéo theo cả sự tiêu
dùng của dân c, trong đó có cả những tiện nghi đi lại (xe máy, ô tô) và các nhu
cầu giải trí khác. Từ đó đã dẫn đến sự gia tăng chất thải gây ô nhiễm không
khí, tiếng ồn và cả chất thải rắn mà trong điều kiện năng lực quản lí của Nhà n-
ớc có đợc nâng cao đáng kể cũng không đủ sức ngăn chặn đà quay lớn của cỗ
xe nhu cầu tiêu dùng ấy của ngời dân đô thị.
Có thể nói phơng thức thu gom, vận chuyển và công nghệ xử lí rác ở Việt
Nam vẫn còn thô sơ, lạc hậu. Hệ thông kiểm tra, kiểm soát các chất thải ở đô
thị còn yếu kém . Các cơ quan nghiên cứu, đánh giá môi trờng đô thị nói
chung và chất thải rắn đô thị nói riêng cong thiếu đội ngũ chuyên gia và nghèo
của thành phố Hà Nội đợc chôn lấp tại bãi rác Mễ Trì . Từ ngày 7-7-1997 , do
tình trạng quá tải, nhân dân xung quanh phản đối, bãi rác đã phải ngừng hoạt
động . Từ 8-1997, việc chôn lấp rác đợc tiến hành tại bãi phế thải Tây Mỗ).
Các bãi này đều đã đầy và đóng cửa. Hiện nay, Hà Nội đang chôn lấp chất thải
rắn chung ở đô thị ở bãi rác Tây Mỗ và chủ yếu là ở bãi Nam Sơn. Tại bãi này,
thành phố đã và đang tiến hành xây dựng Khu liên hợp xử lí chất thải rắn
Website: Email : Tel : 0918.775.368
(Từ ngày 1-6-1999, việc chôn lấp rác đợc tiến hành tại bãi Nam Sơn - Sóc Sơn
khoảng 30%, Tây Mỗ 70%. Từ 1-1-2000 việc chôn lấp rác đợc tiến hành tại
bãi Nam Sơn. Ngoài ra cũng xuất hiện các bãi rác lộ thiên tự phát của nhân dân
các vùng dọc quốc lộ gây ảnh hởng đến môi trờng, gây mất mỹ quan.
Việc xử lí rác thải chủ yếu bằng biện pháp chôn lấp chỉ giải quyết đợc
nhu cầu rác thải trớc mắt ở Hà Nội . Nhng chi phí vận chuyển rác đến bãi chôn
lấp rất lớn. VD : Kinh phí vận chuyển rác từ nội thành đến bãi rác Nam Sơn
tính cho 900 tấn/ngày có kết quả cụ thể :
+ Một ngày : 62,949 triệu đồng
+ Một tháng : 1.888,488 triệu đồng
+ Một quí : 5.728,414 triệu đồng
( Theo số liệu phân tích của JICA - dự thảo báo cáo cuối cùng)
Đồng thời các bãi rác chiếm diện tích đất rất lớn :
+ Diện tích bãi rác Nam Sơn : 150 ha
+ Diện tích bãi rác Kiêu Kỵ (Gia Lâm) : 5,3 ha
+ Diện tích bãi rác Nguyên Khê (Đông Anh) :1,5 ha
+ Diện tích bãi rác Phú Ninh - Sóc Sơn : 1,2 ha
Ngoài thiệt hại về kinh tế nêu trên thì việc xử lí rác bằng chôn lấp còn
gây ra ô nhiễm môi trờng rất nghiêm trọng từ đó gây ra những ảnh hởng tới
sức khoẻ của những ngời dân xung quanh .Đặc biệt do lợng rác thải không đợc
phân loại tại nguồn nên các rác thải sinh hoạt đợc chôn lấp lẫn với các chất
thải độc hại khác nên gây ô nhiễm nớc ngầm nghiêm trọng và gây độc hại cho
những ngời nhặt rác tại các bãi rác.
sản xuất và sinh hoạt của nhân dân: cá nuôi bị chết, lợn gà vịt bị chết, năng
suất hoa màu tụt giảm...
+ Nớc rác từ các hồ tích trữ cha đợc xử lí đạt yêu cầu và không có lối
thoát, chỉ trông chờ vào khả năng bay hơi, còn lại là hầu nh bị thấm hết xuống
các tầng nớc ngầm. Mộ nguy cơ khủng khiếp về ô nhiễm và suy thoái tài
nguyên nớc ngầm đang đặt ra ở phía trớc.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+Việc sử dụng chế phẩm EM ở bãi rác có an toàn về mặt sinh thái cha
vẫn còn là vấn đề cần nghiên cứu ( hiện nay ở Nhật Bản đã cấm sử dụng loại
chế phẩm này vì có những hiệu ứng phụ đối với môi trờng và sinh thái)
Công tác xử lí chất thải sinh hoạt trong năm 1999 gặp khó khăn rất lớn về
địa điểm chôn lấp. Các bãi rác bị ngừng hoạt động do gây ô nhiễm nặng nề đối
với môi trờng xung quanh nên ngời dân không đồng tình ủng hộ. Cính vấn đề
này đã làm cho Hà Nội bị tồn đọng rác ngay trên đờng phố trong ngày 19-
20/9/1999. Hiện trạng các bãi rác này nh sau:
- Bãi rác Kiêu Kỵ (Gia Lâm): diện tích 5,3 ha đợc xây dựng từ năm 1997
và công trình đã đợc đa vào sử dụng tháng 9/1999 do bãi rác Tây Mỗ, Nam
Sơn bị ngừng hoạt động. Đến tháng 4/2000 do nhân dân xung quanh phản đối
và cha giải quyết đợc trợ cấp môi trờng nên bãi rác phải ngừng hoạt động. Rác
thải của xí nghiệp môi trờng đô thị Gia Lâm phải đa về bãi rác Nam Sơn _ Sóc
Sơn.
-Bãi rác Nguyên Khuê (Đông Anh): diện tích khoảng 1,5 ha tiếp nhận rác
của huyện với khối lợng khoảng 40 m /ngày bằng hai xe 92A và một xe
huyndai của xí nghiệp môi trờng đô thị huyện. Bãi rác Nguyên Khuê dựa trên
một số hố gạch do các chủ lò gạch khai thác để lại. Việc tiếp nhận không đợc
đầm nén ngay, không đợc phủ đất thậm chí không có xe ủi để san ủi mặt bằng.
Bãi rác Nguyên Khuê cũng gây ảnh hởng tới môi trờng xung quanh nhng với
khối lợng nhỏ nhng vẫn còn đợc duy trì, mặc dù vậy nhng đây là bãi rác không
đúng tiêu chuẩn.
-Bãi rác Phú Ninh_Sóc Sơn: diện tích khoảng 1,2 ha, hàng ngày tiếp nhận
xem xét qui trình công nghệ của nhà máy:
Phân hầm cầu qua xử líNguyên liệu tơi
Cân điện tử
Sàn tập kết
Băng phân loại
Bể chứa
Tái chế
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thực tế qua quá trình hoạt động của nhà máy xử lí rác làm phân bón hữu
cơ có những u việt về môi trờng, kĩ thuật và kinh tế xã hội do đó cần phải tiếp
tục xử lí rác kết hợp với các bãi chôn lấp làm phân bón hữu cơ.
1.1 Tiết kiệm diện tích đất
Xét về mặt kinh tế thì việc sản xuất phân từ rác thải đã mang lại hiệu quả
kinh tế cao từ việc tiết kiệm diện tích đất chôn lấp.
Cùng với sự phát triển kinh tế, phát triển dân số thì quá trình đô thị hoá
ngày càng nhanh, do đó dân c từ khắp các địa phơng đều có xu hớng tập trung
về Hà Nội để làm kinh tế, nên vấn đề đất đai ngày càng là vấn đề cần phải
quan tâm. Đất đai đô thị hạn hẹp, nhu cầu nhà ở ngày càng tăng, lợng rác thải
ngày càng tăng. Vậy mà xử lí rác thải theo kiểu chôn lấp thì mỗi năm Hà Nội
phải bỏ ra một diện tích đất rất lớn để chôn lấp. Nhng nếu có nhà máy sản xuất
làm phân compost thì nhà máy đã giúp cho Hà Nội tiết kiệm đợc một diện tích
Trộn
Kiểm tra tự động Lên men
ủ chín
Nghiền
Cung cấp độ ẩm
Thổi khí cỡng bức
Sàng phân loại
Tinh chế
Trọn phụ gia và chất