BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
---***---
NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THẢO
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MỘT SỐ LOẠI SỬ DỤNG ĐẤT
NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HOÁ
TẠI HUYỆN HOÀ AN, TỈNH CAO BẰNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP
Chuyên ngành : Khoa học Đất
Mã số
: 60.62.15
Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS. ĐỖ NGUYÊN HẢI
HÀ NỘI – 2012
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ
nguồn gốc.
Tác giả luận văn
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan
i
Lời cảm ơn
ii
Mục lục
iii
Danh mục chữ viết tắt
v
Danh mục bảng
vi
1
ĐẶT VẤN ĐỀ
4
2.2
Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
8
2.3
Sử dụng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá
18
2.4
Các nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất
nông nghiệp và phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hoá
3
32
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU
39
3.1
Điều kiện tự nhiên
42
4.1.2
Điều kiện kinh tế - xã hội
50
4.2
Thực trạng sản xuất nông nghiệp của huyện
53
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
iii
4.2.1
Thực trạng các ngành
53
4.2.2
Nông sản hàng hóa và thị trường nông sản hàng hóa
Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo
hướng sản xuất hàng hóa
84
4.4.1
Căn cứ để lựa chọn
84
4.4.2
Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo
hướng sản xuất hàng hóa
86
4.4.3
Dự kiến một số kết quả đạt được sau định hướng
91
4.4.4
Một số giải pháp chủ yếu để thực hiện định hướng nhằm nâng
cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
92
TT
Ký hiệu
Chú giải
1
BVTV
Bảo vệ thực vật
2
CAQ
Cây ăn quả
3
ĐBSH
Đồng bằng sông Hồng
4
GO
Tổng giá trị thu nhập
10
SALT
Mô hình nông lâm kết hợp
11
TMV
Tobacco Mosaic virus
12
TNT
Thu nhập thuần
13
UBND
Ủy ban nhân dân
14
USD
Đơn vị tiền tệ của Mỹ
4.2
Tốc độ phát triển và cơ cấu ngành nông nghiệp
54
4.2
Biến động diện tích gieo trồng một số cây trồng chính
55
4.3
Số lượng chăn nuôi
56
4.4
Những sản phẩm hàng hoá nông nghiệp chủ yếu
62
4.5
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và hệ thống cây trồng năm 2011
63
78
Tổng hợp hiệu quả kinh tế theo LUT sản xuất hàng hóa trên các
vùng
4.14
75
Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất theo hướng hàng hóa theo cơ cấu
mùa vụ
4.13
73
Hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất theo hướng SXHH tiểu
vùng 3
4.12
70
79
So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và
hợp lý
84
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là đối tượng lao động
đặc biệt, không những là đối tượng lao động đặc biệt mà còn là tư liệu sản
xuất không thể thay thế. Chúng ta biết rằng không có đất thì không có quá
trình sản xuất, cũng như không có sự tồn tại của con người và đất có vai trò
đặc biệt quan trọng với sản xuất nông nghiệp.
Nông nghiệp là hoạt động sản xuất hàng hóa cổ nhất và cơ bản nhất
của loài người. Hầu hết các nước trên thế giới đều phải xây dựng một nền
kinh tế trên cơ sở phát triển nông nghiệp dựa vào khai thác tiềm năng của
đất, lấy đó làm bàn đạp cho việc phát triển các ngành khác. Mục tiêu hiện
nay của loài người là phấn đấu xây dựng một nền nông nghiệp toàn diện về
kinh tế, xã hội, môi trường một cách bền vững. Để thực hiện mục tiêu trên
cần bắt đầu từ nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong nông nghiệp một cách
toàn diện là rất cần thiết.
Hiện nay do sức ép của gia tăng dân số và nhu cầu phát triển xã hội,
đất nông nghiệp đang đứng trước nguy cơ bị giảm mạnh về số lượng và
chất lượng nhưng ngược lại nhu cầu về lương thực thực phẩm cần thiết để
đáp ứng yêu cầu xã hội lại không ngừng tăng lên, thị hiếu người tiêu dùng
ngày càng cao. Để đáp ứng được yêu cầu về lương thực, đồng thời cung
cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến theo xu thế phát triển nông
nghiệp Việt Nam đến năm 2020, khi này ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh
sản xuất toàn diện với hướng phát triển là ngành sản xuất hàng hóa lớn
bằng nhiều mô hình, nhiều phương thức kết hợp công nghệ cao...Cùng với
thực tế đó, hiện nay bài toán sử dụng đất nông nghiệp một cách hiệu quả,
bền vững đi kèm với mục đích sử dụng theo hướng hàng hoá đang là vấn
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
1
như sản xuất thì đất đai đóng vai trò quan trọng trong hiện tại và tương lai.
Từ thế kỷ XVIII và nhất là từ thế kỷ XX, việc phát triển công nghiệp và
khoa học kỹ thuật đã đem lại thành tựu kỳ diệu là thay đổi hẳn bộ mặt trái đất
và cuộc sống con người. Nhưng do chạy theo lợi nhận tối đa cục bộ không có
một chiến lược phát triển chung nên đã gây ra hậu quả tiêu cực: ô nhiễm môi
trường và thoái hoá đất. Hàng năm gần 12 triệu ha rừng nhiệt đới bị tàn phá ở
châu Mỹ la tinh và Châu Á. Cân bằng sinh thái bị phá vỡ, hàng triệu ha đất
đai bị hoang mạc hoá. Theo kết quả điều tra của UNDP và trung tâm thông tin
nghiên cứu đất quốc tế (ISRIC) đã cho thấy cả thế giới có khoảng 13,4 tỷ ha
đất thì đã có 2 tỷ ha bị thoái hoá ở các mức độ khác nhau trong đó Châu Á và
Châu Phi là 1,2 tỷ ha chiếm 62% tổng diện tích đất bị thoái hoá [12]. Số liệu
trên cho ta thấy đất đai bị thoái hoá tập trung ở các nước đang phát triển.
Theo E.R De Kimpe và Warkentin B.P (1998) (dẫn theo [33]) thì đất có
5 chức năng chính: Một là duy trì vòng tuần hoàn sinh hoá và địa hoá học, hai
là phân phối nước, ba là tích trữ và phân phối vật chất, bốn là tính đệm và
phân phối năng lượng. Nhưng chức năng này trợ giúp khả năng điều chỉnh
cân bằng hệ sinh thái. Tuy nhiên, con người đã tác động lên các hệ sinh thái là
thay đổi vượt khả năng tự điều chỉnh của đất là nguyên nhân chính dẫn đến sự
mất cân bằng trong đất, làm suy thoái đất. Ngoài ra con người còn tác động
đến khí quyển làm thay đổi cân bằng nhiệt lượng, làm suy giảm nguồn nước,
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
4
mực nước biển dâng lên. Trong nông nghiệp, việc lạm dụng phân hoá học và
các hoá chất bảo vệ thực vật làm hỏng kết cấu và làm nhiễm độc đất...Vì vậy,
nhằm hạn chế, cải tạo môi trường đất đai, đảm bảo sự sống hiện tại và tương
lai của loài người thì cần có chiến lược bảo vệ môi trường đất.
Trong lịch sử phát triển của thế giới bất cứ nước nào dù phát triển hay
trên cơ sở lựa chọn các sản phẩm có ưu tiên ở từng địa phương, từ đó nghiên
cứu áp dụng công nghệ mới nhằm làm cho sản phẩm có tính cạnh tranh cao đó là một trong những điều tiên quyết để phát triển được nền nông nghiệp
hướng về xuất khẩu có tính ổn định và bền vững [15].
Ngày nay, nhiều nhà khoa học cho rằng: xác định đúng khái niệm, bản
chất hiệu quả sử dụng đất phải xuất phát từ luận điểm triết học của Mác và
những nhận thức lý luận của lý thuyết hệ thống (Vũ Thị Phương Thuỵ, 2000)
[43], (Nguyễn Thị Vòng, 2001) [47], nghĩa là hiệu quả phải được xem xét trên
3 mặt: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường.
* Hiệu quả kinh tế
Theo Các Mác thì quy luật kinh tế đầu tiên trên cơ sở sản xuất tổng thể là
quy luật tiết kiệm thời gian và phân phối một cách có kết quả thời gian lao
động theo các ngành sản xuất khác nhau. Theo các nhà khoa học kinh tế
Samuel - Nordhuas " Hiệu quả có nghĩa là không lãng phí ". Nghiên cứu hiệu
quả sản xuất phải xét đến chi phí cơ hội. "Hiệ u quả sản xuất diễn ra khi hội
không thể tăng số lượng một loại hàng hoá này mà không cắt giảm số lượng
một loại hàng hoá khác". Theo các nhà khoa học Đức (Stenien, Hanau,
Rusteruyer, Simmerman), hiệu quả kinh tế là chỉ tiêu so sánh mức độ tiết
kiệm chi phí trong một đơn vị kết quả hữu ích và mức tăng kết quả hữu ích
của hoạt động sản xuất vật chất trong một thời kỳ, góp phần làm tăng thêm lợi
ích của xã hội. (Dẫn theo [43]).
Hiệu quả kinh tế là phạm trù chung nhất, nó liên quan trực tiếp tới nền
sản xuất hàng hoá và với tất cả các phạm trù và các quy luật kinh tế khác. Vì
thế hiệu quả kinh tế phải đáp ứng được 3 vấn đề:
- Một là, mọi hoạt động của con người đều tuân theo quy luật "Tiết kiệm
thời gian".
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
6
7
hướng khác nhau. Cây trồng được phát triển tốt khi phát triển phù hợp với đặc
tính, tính chất của đất. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất dưới tác động của
các hoạt động sản xuất, quản lý của con người hệ thống cây trồng sẽ tạo nên
những ảnh hưởng rất khác nhau đến môi trường.
Hiệu quả môi trường được phân theo nguyên nhân gây nên gồm: hiệu
quả hoá học môi trường, hiệu quả vật lý môi trường và hiệu quả sinh học
môi trường [12]. Trong sản xuất nông nghiệp hiệu quả hoá học môi trường
được đánh giá thông qua mức độ hoá học hoá trong nông nghiệp. Đó là
việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình sản xuất
cho cây trồng sinh trưởng tốt, cho năng suất cao mà không gây ô nhiễm
môi trường đất.
Hiệu quả sinh học môi trường được thể hiện qua mối tác động qua lại
giữa cây trồng với đất, giữa cây trồng với các loại dịch hại trong các loại sử
dụng đất nhằm giảm thiểu việc sử dụng hoá chất trong nông nghiệp mà vẫn
đạt được mục tiêu đặt ra.
Hiệu quả vật lý môi trường được thể hiện thông qua việc lợi dụng tốt
nhất tài nguyên khí hậu như ánh sáng, nhiệt độ, nước mưa của các kiểu sử
dụng đất để đạt sản lượng cao và tiết kiệm chi phí đầu vào.
2.2 Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
2.2.1 Đất nông nghiệp và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
2.2.1.1 Khái quát về đất nông nghiệp
Đất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu để sử dụng vào mục đích
sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy
sản, nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp; đất có rừng tự nhiên, đất đang có
rừng trồng, đất để sử dụng vào mục đích lâm nghiệp như trồng rừng, khoanh
nuôi, bảo vệ để phục hồi tự nhiên, nuôi dưỡng làm giàu rừng, nghiên cứu thí
nghiệm về lâm nghiệp [17].
cơ sở thực hiện sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả kinh tế xã hội cao [43].
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
9
* Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp:
- Tận dụng triệt để các nguồn lực thuận lợi, khai thác lợi thế so sánh về
khoa học kỹ thuật, đất đai, lao động để phát triển cây trồng, vật nuôi có tỷ suất
hàng hoá cao, tăng sức cạnh tranh và hướng tới xuất khẩu (Vũ Thị Phương Thuỵ,
2000) [43].
- Trên quan điểm phát triển hệ thống, thực hiện sử dụng đất nông nghiệp
theo hướng tập trung chuyên môn hoá, sản xuất hàng hoá theo hướng ngành
hàng, nhóm sản phẩm, thực hiện thâm canh toàn diện và liên tục (Phan Sĩ
Mẫn, Nguyễn Việt Anh, 2001) [19].
- Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên cơ sở thực hiện " đa
dạng hoá" hình thức sở hữu, tổ chức sử dụng đất nông nghiệp, đa dạng hoá
cây trồng vật nuôi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với sinh thái
và bảo vệ môi trường [43].
- Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của huyện phải phù hợp và
gắn liền với định hướng phát triển kinh tế xã hội chung của vùng và cả nước.
2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
2.2.2.1 Nhóm yếu tố về điều kiện tự nhiên
Điều kiện tự nhiên (đất, nước, khí hậu, thời tiết...) có ảnh hưởng trực tiếp
đến sản xuất nông nghiệp. Bởi vì, các yếu tố của điều kiện tự nhiên là tài
nguyên để sinh vật tạo nên sinh khối. Do vậy, cần đánh giá đúng điều kiện tự
nhiên để trên cơ sở đó xác định cây trồng vật nuôi chủ lực phù hợp và định
hướng đầu tư thâm canh đúng.
Điều kiện về đất đai, khí hậu thời tiết có ý nghĩa quan trọng đối với sản
dựa trên cơ sở phân tích, dự báo và đánh giá nhu cầu thị trường, gắn với quy
hoạch phát triển công nghiệp chế biến, kết cấu hạ tầng, phát triển nguồn nhân
lực và thể chế pháp luật về bảo vệ tài nguyên, môi trường sẽ tạo tiền đề vững
chắc cho phát triển nông nghiệp hàng hoá. Đó là cơ sở để phát triển hệ thống
cây trồng, vật nuôi và khai thác đất một cách đầy đủ, hợp lý đồng thời tạo
điều kiện thuận lợi để đầu tư thâm canh và tiến hành tập trung hoá, chuyên
môn hoá, hiện đại hoá nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và
phát triển sản xuất hàng hoá.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
11
- Hình thức tổ chức sản xuất
Các hình thức tổ chức sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến việc khai thác
và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Vì vậy, cần phải thực hiện đa
dạng hoá các hình thức hợp tác trong nông nghiệp, xác lập một hệ thống tổ
chức sản xuất, kinh doanh phù hợp và giải quyết tốt mối quan hệ giữa sản
xuất - dịch vụ và tiêu thụ nông sản hàng hoá.
Tổ chức có tác động lớn đến hàng hoá của hộ nông dân là: Tổ chức dịch
vụ đầu vào và đầu ra.
- Dịch vụ kỹ thuật: Sản xuất hàng hoá của hộ nông dân không thể tách
rời những tiến bộ kỹ thuật và việc ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ
vào sản xuất. Vì sản xuất nông nghiệp hàng hoá phát triển đòi hỏi phải không
ngừng nâng cao chất lượng nông sản và hạ giá thành nông sản phẩm.
2.2.2.4 Nhóm các yếu tố xã hội
Phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá cũng giống như
ngành sản xuất vật chất khác của xã hội, nó chịu sự chi phối của quy luật cung
cầu, chịu sự ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố đầu vào, quy mô các nguồn lực
như: đất, lao động, vốn sản xuất, thị trường, kiến thức và kinh nghiệm trong
Chính sách đất đai của nước ta đã được thể hiện trong Hiến pháp, Luật
Đất đai năm 1993 sửa đổi, 1998, 2003 và hệ thống các văn bản dưới Luật có
liên quan đến khai thác và sử dụng đất đai được quy định một cách thích hợp
cho những đối tượng, những vùng khác nhau; các Nghị định 80/ CP, 87/CP
của Chính phủ về phương pháp tính thuế sử dụng đất nông nghiệp và khung
giá của các loại đất để tính thuế chuyển quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao
đất, tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại về đất khi thu hồi.
Thuế sử dụng đất nông nghiệp là một bộ phận của chính sách đất đai đã thúc
đẩy việc sử dụng một cách hợp lý hơn.
Trong công cuộc đổi mới hiện nay Đảng và Nhà nước ta rất chú trọng tới
việc phát triển ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá. Do vậy,
nhiều chính sách thúc đẩy nền kinh tế quốc dân như: chương trình 327 " phủ
xanh đất trống đồi núi trọc", chính sách xoá đói giảm nghèo, chính sách 773
về "khai thác mặt nước hoang, bãi chiều ven sông biển", chính sách dồn điền
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
13
đổi thửa...Ngày 25/12/1998, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số
251/QĐ-TTg về việc phê duyệt chương trình phát triển xuất khẩu thuỷ sản
đến năm 2005 với mục tiêu đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại
hoá ngành thuỷ sản đưa kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản tăng nhanh và đạt 2 tỷ
USD vào năm 2005. Ngày 08/12/1999, Thủ tướng Chính phủ đã ra Nghị
quyết số 224/ 1999/QĐ-TTg phê duyệt chương trình phát triển nuôi trồng
thủy sản...
Sự ổn định chính trị - xã hội và các chính sách khuyến khích đầu tư phát
triển nông nghiệp của Nhà nước cùng với những kinh nghiệm, tập quán sản
xuất nông nghiệp, trình độ năng lực của các chủ thể kinh doanh, là những
động lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hoá.
vậy, khi đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp cần quan tâm đến
những tác động của sản xuất nông nghiệp đến các vấn đề xã hội như: giải
quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao trình độ dân trí trong nông
thôn...(trích dẫn theo [28]).
2.2.3.2 Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
Tiêu chuẩn cơ bản và tổng quát khi đánh giá hiệu quả là mức độ đáp ứng
nhu cầu xã hội và sự tiết kiệm lớn nhất về chi phí các nguồn tài nguyên, sự ổn
định lâu dài của hiệu quả [43].
Theo quan điểm của ban nghiên cứu hiệu quả của Hội đồng nghiên cứu
lực lượng sản xuất của Liên Xô (SOPS) thì chỉ nên có một tiêu chuẩn duy
nhất, xuất phát từ lý luận giá trị lao động của Mác và Ănghen là tăng năng
suất lao động hay tiết kiệm chi phí lao động xã hội, có nghĩa là tiết kiệm tài
nguyên lao động, chi phí sản xuất [46].
Trên cơ sở đó, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp có
thể xem xét ở các mặt:
+ Đối với nông nghiệp, tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả là mức đạt được
các mục tiêu kinh tế xã hội, môi trường do xã hội đặt ra. Cụ thể như tăng năng
suất cây trồng, vật nuôi, tăng chất lượng và tổng sản phẩm hướng tới thoả
mãn tốt nhu cầu nông sản cho thị trường trong nước và tăng xuất khẩu, đồng
thời đáp ứng yêu cầu về bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp bền vững [43].
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
15
+ Sử dụng đất phải đảm bảo cực tiểu hoá chi phí các yếu tố đầu vào theo
nguyên tắc tiết kiệm khi cần sản xuất ra một lượng nông sản nhất định hoặc
thực hiện cực đại hoá lượng nông sản khi có một lượng nhất định đất nông
nghiệp và các yếu tố đầu vào khác [43].
+ Hiệu quả sử dụng đât nông nghiệp có ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất
+ Các chỉ tiêu phải phù hợp với đặc điểm và trình độ phát triển nông
nghiệp ở nước ta, đồng thời có khả năng so sánh quốc tế trong quan hệ đối
ngoại, nhất là những sản phẩm có khả năng hướng tới xuất khẩu.
+ Hệ thống chỉ tiêu phải đảm bảo tính thực tiễn khoa học (dẫn theo [43])
và phải có tác dụng kích thích sản xuất phát triển.
- Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
Bản chất của hiệu quả là mối quan hệ giữa kết quả và chi phí. Mối quan
hệ này có thể là quan hệ hiệu số hoặc quan hệ thương số nên dạng tổng quát
của hệ thống chỉ tiêu hiệu quả:
H=K–C
H=
K-C
C
Trong đó:
H = K/C
H = K1-K0
C1 - C0
H: Hiệu quả; K: Kết quả; C: Chi phí; 1 và 0 là chỉ số về thời gian.
* Hiệu quả kinh tế:
- Hiệu quả tính trên 1 ha đất nông nghiệp
+ Tổng giá trị thu nhập (GO): là toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch
vụ được tạo ra trong một kỳ nhất định (thường là một năm).
+ Tổng chi phí sản xuất (IC) bao gồm toàn bộ chi phí vật chất và chi phí lao
động cho các loại sử dụng đất.
+ Thu nhập thuần (TNT):
TNT = GO - IC
phân hoá học. “Cách mạng trắng’’ được thực hiện dựa vào việc tạo ra các
giống gia súc có tiềm năng cho sữa cao, vào những tiến bộ khoa học đạt được
trong việc tăng năng suất và chất lượng các loại gia súc, trong các phương
thức chăn nuôi mang ít nhiều tổ chức công nghiệp.
- “Cách mạng nâu’’ diễn ra trên cơ sở giải quyết mối quan hệ của
nông dân với ruộng đất. Trên cơ sở khơi dậy lòng yêu quý của nông dân
đối với đất đai, khuyến khích tính cần cù của họ để năng suất và sản lượng
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp…………………..
18
Copyright: Tài liệu đại học ©