BÀI 5: CƠ CẤU ĐẢO CHIỀU MŨI MAY VÀ CÁCH HIỆU CHỈNH

•
•

•

X. Cơ cấu điều chỉnh chiều dài mũi may và lại mũi:
Cơ cấu này có nhiệm vụ làm thay đổi chiều dài mũi may và hướng may tuỳ theo yêu
cầu kỹ thuật của sản phẩm. Có rất nhiều dạng cơ cấu được sử dụng, tất cả đều làm việc dựa
trên nguyên tắc: thay đổi góc lắc của trục đẩy để làm thay đổi bước răng cưa, dẫn đến sự
thay đổi chiều dài mũi may. Để lại mũi, thì cơ cấu này làm thay đổi chiều xoay lắc của trục
đẩy làm răng cưa đẩy lùi vải.
Một số biến dạng cơ cấu điều chỉnh chiều dài mũi may và lại mũi phổ biến trong máy
may
1. Cơ cấu dạng thay đổi độ nghiêng thân trượt – Biên cạp cá:
- Trên trục chính (1) có gắn cam đẩy (2) (cam tam giác) cam (2) ăn khớp với biên đẩy
(3) có dạng biên cạp cá. Trên thân biên đẩy có gắn con trượt vuông (5) bằng khớp bản lề
(01). Con trượt (5) nằm trong rãnh trượt (4). Thân trượt (4) được gắn vào thân máy bằng
khớp bản lề (02). Lò xo (11) là lò xo kéo. Biên đẩy (3) liên kết với tay đòn trục đẩy (6), trục
đẩy (7), giá cầu đẩy (8), cầu răng cưa (9). Nút (10) có ren, dùng để điều chỉnh chiều dài mũi
may. Thân trượt (4) được nối cứng với cần lại mũi (12). Nút (10) tì vào thân (4).
- Nguyên lý hoạt động:
Nguyên lý căn bản của cơ cấu này là khi ta thay đổi độ nghiêng của thân trượt (4)
thì làm thay đổi độ dịch chuyển dọc biên của biên đẩy. Dẫn tới làm thay đổi góc lắc của trục
đẩy đưa đến thay đổi chiều dài mũi may. Biên đẩy phải có dao động dọc biên thì răng cưa
mới có chuyển động tới lui.
Khi trục chính (1) quay, thông qua cam lắc (2), biên đẩy (3), tay đòn (6) làm trục
đẩy (7) xoay lắc ngắt đoạn, do con trượt vuông (5) nằm trong rãnh thân (4)nên khi biên đẩy
(3) dao động, con trượt vuông (5) phải dao động dọc theo rãnh thân trượt. Nếu thân trượt
nằm nghiêng thì con trượt dao động theo đường thẳng nghiêng, kéo theo biên đẩy, tạo nên

o
o
o
o

Nguyên lý căn bản của cơ cấu này là: khi di chuyển vị trí của khớp 02 (điểm
tựa) ra xa hay vào gần thân biên đẩy, sẽ làm thay đổi độ dịch chuyển dọc của biên đẩy, dẫn
tới làm thay đổi góc lắc trục đẩy đưa đến thay đổi chiều dài mũi may.
Giả sử, ta đã điều chỉnh nút vặn (10), làm đế (8) xoay góc mang theo khớp (02)
ra xa (hay vào gần) thân biên (3). Khi máy hoạt động, do đế (8) đứng yên nên khớp (02)
cũng đứng yên. Khi đó, dưới tác dụng của trục chính(1), cam đẩy (2) làm biên đẩy (3) dao
động, khớp (01) của biên nối (4) có chuyển động xoay lắc quanh (02), (01) có dao động
theo 1 cung tròn, kéo theo biên đẩy (4) lên xuống, nên răng cưa có chuyển động đẩy, lùi.
Tùy theo vị trí của khớp (02), cũng là vị trí của biên nối (4) mà ta có các trường
hợp sau (xét tại thời điểm răng cưa đã đẩy ½ hành trình).
Nếu biên nối (4) nằm trùng thân biên đẩy, thì khớp (01) dao động theo cung tròn nằm ngang,
không tạo nên chuyển động dọc của biên đẩy, nên bước đẩy răng cưa bằng 0
(mũi may
số 0).
Nếu biên nối (4) nằm lệch 1 góc a so với thân biên đẩy, thì khớp (0 1) dao động theo cung
tròn nằm nghiêng, tạo nên bước chuyển động dọc của biên đẩy (3). Khi tăng góc a của biên
nối thì bước đẩy răng cưa tăng dẫn đến tăng chiều dài mũi may.
Khi muốn lại mũi, nhấn cần (9) xuống, dưới tác đọng của đầu cần (9), đế (8) xoay 1 góc
quanh (03), mang biên (4) tới vị trí đối diện với vị trí ban đầu qua thân biên đẩy thì răng cưa
sẽ đẩy ngược lại. Muốn ngừng lại mũi, bỏ cần (9) ra, lò xo (11) kéo đế (8), biên (4) về vị trí
ban đầu để răng cưa đẩy tới.
- Ứng dụng: loại cơ cấu này có chuyển động nhẹ nhàng, ít ma sát hơn loại cơ cấu thay
đổi độ nghiêng thân trượt. Dùng phổ biến cho máy may công nghiệp (V < 3000 mũi/phút).
3. Cơ cấu dạng thay đổi tâm sai cam đẩy (độ lệch tâm cam đẩy):
- Bộ cam đẩy gồm hai cam lắp lồng vào nhau. Cam (2a) có dạng cam tròn lệch tâm,

Khoảng cách OM gọi là bán kính dao động lắc.
Cơ cấu dạng này được ứng dụng với cơ cấu đẩy răng cưa có cam đẩy là dạng cam
tròn lệch tâm. Với dạng cam này thì không điều chỉnh thay đổi được chuyển động của biên
đẩy. Chuyển đọng của biên đẩy được dùng để tạo nên chuyển động xoay lắc không đổi của
một chi tiết khác (ví dụ như thanh 1), (dao động của điểm M được truyền cho trục đẩy làm
trục đẩy xoay lắc), ứng dụng nguyên tắc được trình bày ở trên, thì dao động của điểm M tỉ
lệ thuận với góc lắc trục đẩy. Vậy thay đổi vị trí điểm M so với O (thay đổi chiền dài mũi
may).
Để thấy rõ hoạt động của cơ cấu dạng này, ta xem cơ cấu điều chỉnh chiều dài mũi
may trong máy may 1 kim Textime.
1.
Trục chính
7. Cần điều chỉnh O, O’2
2.
Cam đẩy
8. Cần lại mũi
3.
Biên đẩy
9. Lò xo kéo
4.
Khung chũ thập
10. Tay đòn trục đẩy
5.
Biên truyền
11. Trục đẩy
6.
Biên nối
12. Ống trượt