-1-

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

TẢI DUNG LƢỢNG

ỨNG DỤNG BÀI TẬP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ KỸ THUẬT ĐẬP BÓNG CHÍNH
DIỆN THEO PHƢƠNG LẤY ĐÀ CHO ĐỘI
TUYỂN BÓNG CHUYỀN NAM TRƢỜNG
THPT KHOÁI CHÂU HƢNG YÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: CNKHSP TDTT - GDQP
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học

Th.S HÀ MINH DỊU

HÀ NỘI, 2012


-2-

LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Tải Dung Lượng
Sinh viên lớp K34 GDTC trường ĐHSP Hà Nội 2
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong đề tài là trung thực và chưa từng được công bố trong
bất kỳ công trình nào.
Hà Nội, ngày



: Số lần

m

: Mét

’

: Phút


-4-

DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ BIỂU ĐỒ
Bảng 3.1. Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác GDTC. ..................... 21
Bảng 3.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên trường THPT Khoái Châu. ............. 21
Bảng 3.3. Hiệu quả đập bóng chính diện theo phương lấy đà của đội tuyển
bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu so với các trường THPT
khác. ...................................................................................................... 22
Bảng 3.4. Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao kỹ thuật
đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho VĐV bóng chuyền nam
trường THPT Khoái Châu (n = 10) ..................................................... .26
Bảng 3.5. Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên lựa chọn test đánh giá
hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội
tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu (n=10) ................ 29
Bảng 3.6. Tiến trì nh thực nghiệm. ................................................................ 30
Bảng 3.7: Barem chấm điểm kỹ thuật đập bóng ........................................... .32
Bảng 3.8: Kết quả kiểm tra của hai nhóm trước thực nghiệm (nA = nB = 9) .. 33
Bảng 3.9: Kết quả kiểm tra của hai nhóm sau thực nghiệm (nA=nB=9) ....... 36

2.2.3. Phương pháp quan sát sư phạm............................................................. 17
2.2.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm ............................................................ 17
2.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm ..................................................... 17
2.2.6. Phương pháp toán học thống kê ........................................................... 18
2.3. Tổ chức nghiên cứu ................................................................................. 18
2.3.1. Thời gian nghiên cứu ............................................................................ 18


-62.3.2. Địa điểm nghiên cứu ............................................................................. 19
2.3.3. Đối tượng nghiên cứu............................................................................ 19
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN ...................... 20
3.1. Đánh giá thực trạng phong trào TDTT trường THPT Khoái Châu và hiệu
quả đập bóng chính diện theo phương lấy đà của đội tuyển bóng chuyền nam
trường THPT Khoái Châu ............................................................................... 20
3.1.1. Đánh giá thực trạng phong trào TDTT trường THPT Khoái Châu ...... 21
3.1.2. Đánh giá thực trạng hiệu quả đập bóng chính diện theo phương lấy đà
của đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu........................... 22
3.2. Lựa chọn và ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng chí nh
diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái
Châu ................................................................................................................ 24
3.2.1 Lựa chọn bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng chính diện theo
phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu .. 24
3.2.2. Lựa chọn test để đánh giá hiệu quả đập bóng chính diện theo phương
lấy đà cho VĐV bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu ...................... 26
3.2.3.Ứng dụng và đánh giá hiệu quả bài tập đã lựa chọn trong huấn luyện đội
tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái Châu ...................................... 28
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 37
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 39
PHỤ LỤC


-8phố Geliok – Mastrusets có tên là Wiliam Morgan nghĩ ra, lúc đầu đây chỉ là
một trò chơi đơn giản, sau đó nó phát triển rất nhanh không chỉ ở Châu Âu mà
còn phát triển sang Châu Mĩ và Châu Á.
Ở Việt Nam, bóng chuyền xuất hiện vào năm 1922, du nhập bằng con
đường quân đội. Mới đầu môn bóng chuyền không phát triển rộng khắp do
chiến tranh liên tục, sự đầu tư cơ sở vật chất cũng như đội ngũ VĐV hạn chế.
Sau này khi nhà nước thống nhất, môn bóng chuyền được phát triển rộng
khắp. Những năm gần đây, môn bóng chuyền không ngừng phát triển và được
coi là môn thể thao mũi nhọn.
Bóng chuyền cũng như các môn thể thao khác, khi tập luyện nó có tác
dụng củng cố và nâng cao sức khỏe, giáo dục cho con người những phẩm chất
quý giá như: Tính tập thể, tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm, ý chí vững vàng
trong cuộc sống và sự nghiệp. Bóng chuyền là môn thể thao có tính hấp dẫn
cao, dễ tập luyện, thích hợp với mọi lứa tuổi, giới tính. Ngoài ra, bóng chuyền
còn được coi như một phương tiện hồi phục sức khỏe sau ngày làm việc mệt
nhọc.
Phong trào tập luyện TDTT nói chung và phong trào tập luyện môn
bóng chuyền nói riêng ở nước ta đang phát triển mạnh mẽ. Nhu cầu tập luyện,
thi đấu bóng chuyền ngày càng cao bởi vậy vấn đề xây dựng một hệ thống
giảng dạy, huấn luyện nhằm đào tạo đội ngũ giáo viên, VĐV là vấn đề được
coi trọng .
Hưng Yên là tỉnh có phong trào TDTT phát triển mạnh, tỉnh luôn là
đơn vị có thứ hạng cao tại Đại hội TDTT toàn quốc. Với sự chú trọng đầu tư
vào một số môn thể thao trọng điểm tỉnh đã góp một số VĐV không nhỏ vào
đội tuyển quốc gia ở những môn thể thao như: Bóng bàn, cầu lông, bóng đá
và đặc biệt bóng chuyền cũng được coi là môn thể thao mũi nhọn của tỉnh.
Trường THPT Khoái Châu là trường nằm trong đị a phận của tỉ nh Hưng


-9Yên mặc dù không phải là trường chuyên TDTT, song môn bóng chuyền vẫn

cứu đề tài: “Ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính
diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT
Khoái Châu – Hưng Yên”.
* Mục đích nghiên cứu:
Ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật đập bóng chính
diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Khoái
Châu – Hưng Yên, góp phần định hướng cho công tác giảng dạy và huấn
luyện kĩ thuật bóng chuyền nói chung cũng như kĩ thuật đập bóng chính diện
nói riêng trong quá trình tập luyện và thi đấu cho đội tuyển bóng chuyền nam
trường THPT Khoái Châu – Hưng Yên.


- 11 CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi THPT
1.1.1. Đặc điểm tâm lý.
Ở lứa tuổi này các em có bước nhảy vọt về thể chất và tinh thần. Điều
đó được biểu hiện là đã có những bước phát triển qua tuổi ấu thơ sang tuổi
trưởng thành. Các phẩm chất mới về ý chí, đời sống tâm lý còn mâu thuẫn, có
phần thay đổi đột biến.
Các em đã hì nh thành những phẩm chất mới về trí tuệ

, tình cảm, đạo

đức, phong cách và thái độ về cô ng việc được giao . Sự phát triển của các em
trong giai đoạn này tương đố i phức tạp , tâm lí của các em có những biến đổi
mâu thuẫn nhau , xuất hiện nhiều đột biến . Biểu hiện cơ bản nhất của độ tuổ i
này là độ tuổi dạy thì , các chức năng sinh lý mới hoàn toàn xuất hiện , tuyến
sinh dục hoạt động , biểu hiện ra bên ngoài bằn g các dấu hiệu như giọng nói ,
tính cách. Sự phát triển này làm ảnh lại hưởng phần nào đến tình cảm sâu sắc,

- Hệ vận động.
+ Hệ xương: Đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ chiều dài và sự
thay đổi thành phần của hệ xương, tăng độ bền cứng, cơ quan tạo máu của
xương. Hệ thống sau các khớp đang đòi hỏi điều kiện tốt để phát triển và hoàn
thiện. Do vậy, giáo dục thể chất cần tác dụng đến sự phát triển của hệ xương
nhưng phải chú ý đến tư thế, sự cân đối trong hoạt động tránh sự phát triển sai
lệch của hệ xương và kìm hãm sự phát triển về chiều dài.
+ Hệ cơ: Phát triển chậm so với sự phát triển của hệ xương bắp thịt còn
mảnh chủ yếu phát triển về chiều dài, tiết diện cơ phát triển chậm, các cơ lớn
phát triển mạnh hơn, cơ nhỏ phát triển chậm. Do sự phát triển không đồng
đều, thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức mạnh và chóng mệt


- 13 mỏi. Vì vậy trong giáo dục thể chất cần chú ý đến phát triển cơ bắp, phát triển
toàn diện.
- Hệ thần kinh.
Não bộ đang trong thời kỳ hoàn chỉnh, hoạt động của hệ thần kinh chưa
ổn định, hưng phấn chiếm ưu thế. Vì vậy, trong tập luyện các em dễ tập trung
tư tưởng. Tuy nhiên, nếu bắt các em tập luyện trong thời gian dài, bài tập đặc
thù của các bài tập khác nhau, nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn
điệu không hấp dẫn thì thần kinh dễ mệt mỏi và phân tán sự chú ý.
Đặc điểm của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông này thần kinh rất
linh hoạt, các em dễ tiếp thu các động tác mới,vai trò hệ thống tín hiệu thứ 2
trong quá trình phản xạ có điều kiện phát triển nhưng tế bào thần kinh yếu
điều đó đặt ra trong quá trình giảng dạy và huấn luyện nội dung phải phong
phú, phương pháp giảng dạy và tổ chức giờ học phải linh hoạt, không cứng
nhắc đơn điệu, giảng giải và làm mẫu có trọng tâm đúng lúc, đúng chỗ.
- Hệ tuần hoàn.
Hệ tuần hoàn đang phát triển và hoàn thiện, các kích thước tuyệt đối
cũng như tương đối của tim tăng dần theo lứa tuổi, buồng tim phát triển gần

nhu cầu phát triển và hoàn thiện cơ thể. Cơ thể các em phát triển mạnh, nhu
cầu chất đạm lớn.
Với cơ thể trẻ em, đường không chỉ là nguồn cung cấp năng lượng mà
còn đảm nhiệm chức năng cấu tạo, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên
màng tế bào và mổ liên kết. Nhu cầu về dinh dưỡng hàng ngày giảm dần theo
lứa tuổi.
Sự điều hòa trao đổi đường ở cơ thể trẻ em kém hoàn thiện hơn so với
người lớn, huy động nguồn dự trữ chậm hơn và duy trì không được lâu cường


- 15 độ trao đổi cao trong hoạt động, nên hàm lượng đường huyết của trẻ em giảm
nhanh hơn so với người lớn trong các hoạt động TDTT và thi đấu.
Nước và các chất có ý nghĩa quan trọng đối với cơ thể trẻ em, nớc
chiếm gần 80% trọng lượng cơ thể trẻ em và giảm xuống dần đến 68- 72%
khí đến tuổi trưởng thành. Nhu cầu về các chất khoáng ( canxi và phốt pho)
tăng cao trong các thời kỳ tăng trởng mạnh của cơ thể.
Sự tiêu hao năng lượng trong hoạt động thể lực cũng phụ thuộc vào lứa
tuổi. Trong cùng một hoạt động trẻ em tiêu hao năng lượng nhiều hơn người
lớn.
1.2. Đặc điểm về kỹ thuật của môn bóng chuyền
Trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, kỹ thuật là phương tiện hàng đầu
để tiến hành giải quyết các nhiệm vụ của thi đấu mà nhiệm vụ cụ thể là các
hành động chiến thuật trong những tình huống diễn biến trên sân mà luật cho
phép. Bóng chuyền là môn thể thao mang tính đối kháng cao do đó VĐV
bóng chuyền cần nắm vững các kỹ thuật thi đấu cá nhân một cách điêu luyện
và sử dụng chúng có hiệu quả trong quá trình thi đấu.
Dưới góc độ chuyên môn, kỹ thuật bóng chuyền được hiểu là sự tổng
hợp các biện pháp đã được lựa chọn để VĐV thực hiện một nhiệm vụ vận
động đánh bóng có hiệu quả tốt nhất.
Trong môn bóng chuyền, kỹ thuật được chia làm hai loại: Kỹ thuật tấn

của phòng thủ là cố gắng đỡ bóng tấn công của đội nhà với các miếng phối
hợp khác nhau để đạt được mục đích là giành điểm. Phần lớn khi đỡ phát
bóng VĐV thường sử dụng kỹ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay, trong
một vài trường hợp có thể biến dạng thành chuyền bóng cao tay bằng hai tay
nếu quả phát bóng không mạnh lắm.
1.2.3 Đặc điểm kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.


- 17 Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ thuật cơ
bản có vai trò vô cùng quan trọng, nó là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập
bóng biến dạng vận dụng trong chiến thuật thi đấu như: Đập bóng xoay thân,
đập bóng nhanh, đập bóng kết hợp với động tác giả …
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà có thể chia thành 4
giai đoạn sau:
- Giai đoạn chuẩn bị.
Người tập đứng ở tư thế trung bình cao, hơi khuỵu ở khớp gối, hai chân
rộng bằng vai, chân trước chân sau, mắt quan sát bóng do người chuyền hai
đưa tới.
- Giai đoạn chạy đà bật nhảy.
Sau khi quan sát, xác định tương đối chính xác bóng do người chuyền
hai đưa tới, cầu thủ chuẩn bị thực hiện các bước chạy đà. Thông thường trong
đập bóng cơ bản, cầu thủ thực hiện chạy 3 bước đà với cự ly 3m – 4m là chủ
yếu.
+ Bước một: Là bước ngắn nhất tạo tốc độ ban đầu và xác định hướng
chạy đà.
+ Bước hai: Là bước điều chỉnh hướng chạy đà tạo điều kiện lựa chọn
vị trí giậm nhảy thích hợp nhất. Độ dài và tốc độ bước thứ 2 cũng được tăng
lên.
+ Bước ba: Là bước dài nhất quyết định vị trí giậm nhảy. Ở bước 3 tốc
độ đạt tối đa và cũng là bước quan trọng nhất để chuyển từ tốc độ nằm ngang

tự nhiên ở khớp gối. Động tác đánh bóng được thực hiện bằng việc vai tiếp
tục đẩy lên cao, thân người xoay quanh trục đứng ra trước tạo nên vận tốc ban
đầu của tay đánh bóng. Tay phải duỗi mạnh ở khớp khuỷu, vươn lên cao ra
trước đón đánh vào sau trên của bóng bằng một chuyển động vụt nhanh, mạnh


- 19 (thông thường góc nghiêng của cánh tay khi tiếp xúc bóng khoảng 75 0). Khi
chạm bóng vai phải tiếp tục chuyển động ra trước theo đà, bàn tay nhanh
chóng gập tích cực ở khớp cổ tay ra trước xuống dưới (người tập phải tạo cảm
giác cố gắng ôm chọn gọn bóng trong bàn tay bằng các ngón tay khum và gập
cổ tay). Tốc độ chuyển động của cánh tay tăng dần, tới khi tiếp xúc bóng là
lúc đạt vận tốc cao nhất. Để tăng lực đánh bóng cầu thủ cần kết hợp gập thân
tích cực, đầu hơi cúi xuống, tay phải duỗi hết.
- Kết thúc động tác.
Sau khi đánh bóng, cầu thủ thực hiện giai đoạn tiếp đất bằng một chân
hoặc hai chân hơi khuỵu ở khớp gối, hai tay co lại để giảm biên độ chuyển
động của cơ thể, tránh trường hợp qua đường giữa sân hoặc chạm lưới trong
khi làm động tác tiếp đất.
Trong đập bóng chính diện, kỹ thuật được thực hiện còn phụ thuộc
nhiều vào đặc điểm và khả năng phối hợp giữa cầu thủ đập bóng và cầu thủ
chuyền hai. Kỹ thuật đập bóng ba bước đà có thể thực hiện với tầm chuyền
hai trung bình và cao giãn biên. Trong thực tế với tầm chuyền hai thấp và tốc
độ nhanh, cầu thủ đập bóng đôi khi chỉ cần thực hiện hai hoặc một bước đà
cuối cùng. Mặt khác, biên độ hoạt động của tay và thân người cũng có những
biến đổi để phù hợp với các kiểu đập bóng khác nhau. Tuy nhiên, kỹ thuật đập
bóng đòi hỏi ở cầu thủ thực hiện tính nhịp điệu và khả năng phối hợp vận
động cao, do đó việc tập luyện và chuyên môn hóa giữa người đập bóng và
người chuyền hai phải tạo ra sự hiểu biết và gắn bó với nhau lâu dài, có như
vậy mới đạt hiệu quả cao trong quá trình thi đấu.
1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện

Thể lực là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đập
bóng. Bởi vậy, huấn luyện thể lực là một trong những nội dung quan trọng


- 21 của quá trình huấn luyện bóng chuyền nhằm phát triển cơ thể, hoàn thiện năng
lực hoạt động của VĐV tạo nền tảng vững chắc cho quá trình thi đấu của
VĐV. Bóng chuyền hiện nay đã phát triển đạt đến trình độ mới về chất, VĐV
không những duy trì ổn định về kỹ thuật mà còn phải có trình độ thể lực
tương xứng với thời gian và cường độ thi đấu tăng nhanh.
Khi thi đấu bất kì một môn thể thao nào, VĐV đều phải thực hiện các
kĩ thuật khác nhau trong một thời gian tương đối dài. Trong một trận đấu,
càng về cuối hiệp thể lực các VĐV càng giảm sút. Điều dễ nhận thấy, thể lực
giảm sút thì việc thực hiện các kĩ thuật thiếu độ chính xác, tâm lí căng thẳng
ảnh hưởng đến chiến thuật của toàn đội. Như vậy, có thể thấy rằng thể lực là
yếu tố quan trọng trong quá trình thi đấu cho nên việc rèn luyện và phát huy
yếu tố thể lực của mỗi VĐV là cần thiết.
1.3.4. Yếu tố tâm lý
Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền thành tích của VĐV bóng
chuyền không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, lứa
tuổi, giới tính, điều kiện sống … mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm
lý. Huấn luyện tâm lí cho VĐV là một quá trình sư phạm, sự thành công của
nó phụ thuộc vào việc thực hiện hàng loạt những nguyên tắc sư phạm chung.
Cần chú ý là các nguyên tắc huấn luyện đều chặt chẽ với nhau, bổ sung cho
nhau. Nhiệm vụ chủ yếu của huấn luyện tâm lí chung cho VĐV là:
1. Giáo dục đạo đức phẩm chất cá nhân, tinh thần tập thể.
2. Phát triển tri giác bao gồm: Sự hình thành và hoàn thiện các dạng
cảm giác chuyên môn: cảm giác bóng, cảm giác lưới, cảm giác sân
bãi, cảm giác thời gian.
3. Phát triển trí tưởng tượng, năng lực phán đoán chính xác tình huống
thi đấu, quyết định các giải pháp có hiệu quả và kiểm tra hoạt động

HLV có kinh nghiệm các nội dung sau:
- Những bài tập thường dùng trong huấn luyện đập bóng chính diện
theo phương lấy đà.
- Các test để đánh giá kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy
đà
Từ những kết quả thu được của phương pháp này, chúng tôi đã lựa
chọn được bài tập ứng dụng trong quá trình huấn luyện kĩ thuật đập bóng


- 24 chính diện theo phương lấy đà cho các vận động viên nam trường THPT
Khoái Châu – Hưng Yên.
2.2.3. Phương pháp quan sát sư phạm.
Sử dụng phương pháp này để điều tra thực trạng cụ thể, tiến hành theo
dõi trực tiếp các buổi tập và thi đấu của một số đội, đặc biệt là 18 VĐV bóng
chuyền nam trường THPT Khoái Châu. Thông qua phương pháp này thu thập
số liệu, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập bóng
chính diện theo phương lấy đà của các VĐV. Qua đó ứng dụng phương pháp,
sử dụng các bài tập chuyên môn sao cho phù hợp trong quá trình thực nghiệm.
Phương pháp này còn được sử dụng trong thực tiễn huấn luyện và kiểm tra
đánh giá.
2.2.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm
Sử dụng phương pháp này để kiểm tra đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập
bóng chính diện theo phương lấy đà cho VĐV trước thực nghiệm và sau thực
nghiệm để có cơ sở xác định hiệu quả các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn và
ứng dụng trong quá trình thực nghiệm với đội tuyển bóng chuyền nam trường
THPT Khoái Châu.
2.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đích
kiểm nghiệm đánh giá hiệu qủa ứng dụng các bài tập mà chúng tôi đã lựa
chọn và thực nghiệm trong quá trình huấn luyện.



2

nA  nB  2

- So sánh 2 số trung bình: t 

XA  XB



2

nA

-Trong đó:

  ( X B  X B )2





2

( Với n < 30)

(Với n < 30)