BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
*************
CHƯƠNG TRÌNH Đ ẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRƯỜNG HỌC
HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC MỸ THUẬT
TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC DẠY HỌC CẢ NGÀY
Hà Nội 2014
1
Mục lục
Phần I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG…………………………………………….
1. Một số yêu cầu của HĐGD Mĩ thuật……………………………………………..
2. Các chủ đề HĐGD Mĩ thuật…………………………………………………..
3. Sử dụng thời gian tăng thêm cho Hoạt động giáo dục Mĩ thu ật…………………..
4. Sử dụng tài liệu HĐGD Mĩ thuật.............................................................................
5
5
6
6
7
Phần II. NỘI DUNG CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MĨ THUÂT
TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC DẠY HỌC CẢ NGÀY……………..
Chủ đề 1. Vẽ trang trí………………………………………………………………..
Chủ đề 2. Vẽ tranh……………………………………………………………………
Chủ đề 3. Thường thức Mĩ thu ật……………………………………………………..
Chủ đề 4. Nặn tạo dáng ………………………………………………………………
48
55
60
65
70
70
72
74
77
90
90
91
93
2
LỜI NÓI ĐẦU
Nhằm đáp ứng nhu cầu của các trường thuộc Chương trình đ ảm bảo chất lượng
giáo dục trường học (SEQAP), Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức biên soạn tài liệu Hoạt
động giáo dục mĩ thuật trong trường tiểu học dạy học cả ngày.
Tài liệu tham khảo này được biện soạn theo hướng mở, nhằm cung cấp cho giáo viên,
nhất là giáo viên dạy môn Mĩ thuật , GV - TPT Đội TNTP và cán bộ quản lý giáo dục
tiểu học những gợi ý cơ bản nhất về hoạt động giáo dục mĩ thuật, cách thức và phương
pháp tổ chức các hoạt động giáo dục mĩ thuật trong trường tiểu học; trên cơ sở đó, hỗ
trợ việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, rèn luyện và phát triển những kĩ năng
sống cơ bản, cần thiết thuộc lĩnh v ực giáo dục mĩ thu ật cho học sinh.
Các hoạt động giáo dục mĩ thuật trong tài liệu này cần được thực hiện theo kế
hoạch giáo dục chung của nhà trường, thống nhất và với các hoạt động giáo dục trên
lớp và các nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo, làm cho các nội dung này thêm
VTT
Vẽ trang trí
VTĐT
NTD
TDG VN
Vẽ tranh đề tài
Nặn tạo dáng
Tranh dân gian Việt Nam
HS
Học sinh
GV
Giáo viên
SGK
Sách giáo khoa
HD
Hướng dẫn
4
- Chủ đề 8.Trải nghiệm, giáo dục Mĩ thuật qua di sản văn hóa
- Chủ đề 9.Tư liệu tham khảo: Tranh của Hoạ sĩ, Tranh của thiếu nhi,
Tranh Dân gian VN
Những chủ đề về HĐGD Mĩ thu ật sẽ hỗ trợ tích cực cho môn Mĩ thuật
hiện hành, tăng cường giáo dục thẩm mỹ của học sinh, tạo nên sự hứng thú học
nghệ thuật, tạo cơ hội để HS có thể tự học, tự tìm hiểu nhằm phát huy tính tích
cực chủ động và sáng tạo trong học tập của HS, giúp các em nâng cao hiểu biết về
Mĩ thuật, biết nhận biết cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống sinh hoạt, học
tập hàng ngày. Bước đầu nhằm phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng
khiếu Mĩ thuật.
3. Sử dụng thời gian tăng thêm cho Hoạt động giáo dục Mĩ thuật
- Thời gian tổ chức các HĐGD mĩ thu ật được sử dụng trong quỹ thời gian dành
cho các HĐGD. Do vậy khi xây dựng chương trình hoạt động, nhà trường cần
đảm bảo sự cân bằng, linh hoạt, đan xen với các nội dung hoạt động giáo dục khác
nhằm tạo hứng thú cho HS. Trên cơ sở đó nâng cao chất lượng giáo dục của nhà
trường.
- Nhà trường chủ động phân phối thời gian để tổ chức các hoạt động giáo dục Mĩ
thuật trên cơ sở phối hợp đồng bộ với các HĐ giáo dục khác.
- Dưới đây là dự kiến kế hoạch để tổ chức hoạt động GD Mĩ thu ật cho HS:
+ Tên họat động
+ Mục tiêu
+ Đối tượng tham gia
+ Địa điểm
+ Chuẩn bị (tài liệu - phương tiện)
+ Tiến trình hoạt động (thứ tự các hoạt động)
+ Đánh giá.
6
7
II. Đối tượng
- Dùng cho lớp 1 đến lớp 5
III. Hình thức tổ chức
- Tổ chức: Làm việc nhóm, làm việc cá nhân, sau khi hoàn thành bài vẽ sẽ có trao đổi,
đánh giá ở lớp.
- Địa điểm: Trong lớp học hoặc bên ngoài lớp khi có điều kiện.
- Phụ lục: Khai thác các yếu tố trang trí truyền thống có ở địa phương.
IV. Vật dụng
- Bảng vẽ, giấy vẽ, bút chì mềm, màu vẽ
V. Tiến trình
1. Yêu cầu chung
a) Phổ biến cho HS các yêu cầu vẽ bài theo chủ đề: Vẽ trang trí
Trong bài trang trí cần vẽ được các họa tiết, biết cách chọn họa tiết và sắp xếp
họa tiết phù hợp với nội dung, yêu cầu của bài, biết cách chọn màu,vẽ màu đẹp,
phù hợp làm rõ nội dung (tùy theo đối tượng học sinh mà có thể giảm nhẹ yêu cầu
này).
b) Sau khi vẽ xong, học sinh thảo luận về những điều mà các em đã tìm hiểu
được, những gì mà các em đã vẽ. Cùng thống nhất trong nhóm xem bài vẽ trang trí
đã đẹp và hấp dẫn chưa? đã v ẽ được họa tiết chưa? sắp xếp họa tiết có cân đối,
hợp lí và vẽ màu có phù hợp với nội dung bài hay không ? (dẫn chứng qua một
bức vẽ tốt nhất, có sửa chữa của giáo viên).
c) Hướng dẫn các em thảo luận: Khi tổ chức các hoạt động vẽ trang trí: việc vẽ
họa tiết, sắp xếp họa tiết, vẽ màu, phối màu phù hợp sẽ có tác dụng gì đến hiệu
quả của bài vẽ? Từ đó hướng các em vào việc cảm nhận vẻ đẹp của họa tiết và vẻ
đep của sự cân đối, hợp lí khi sắp xếp bố cục họa tiết, khi phối màu trong bài vẽ
trang trí.
d) Sau mỗi hoạt động ở lớp về nhà với kiến thức đã h ọc hãy vẽ bài trang trí một
9
- T chc hot ng HS t tỡm hiu cỏch chn v v tip ha tit, sp xp ha
tit, cỏch v mu vo sn phm sao cho phự hp, rừ ni dung p, hp dn. (di
s hng dn ca GV)
- Gi ý HS dựng giy mu, hoa lỏ tht, ht, qu,... ct dỏn trang trớ
- nh hng HS thc hnh cỏ nhõn (theo nhúm khi cú ni dung phự hp)
- Gi ý hoc hng dn cho cỏ nhõn hoc nhúm khi thy cn thit
- Gi ý HS trng by cỏc s n phm ca nhúm ca lp thnh ca hng
- nh hng HS vn dng kin thc ó hc c lp, v nh dnh thi gian
v thờm bi khỏc.
4. Gi ý cho GV khi t chc cỏc hot ng
- Nội dung những hot ng trang trí ở Tiểu học có ý nghĩa rất lớn trong việc
giáo dục tính cẩn thận, khéo léo trong công việc và nhận thức thẩm m của HS.
- Học trang trí HS được làm quen với vẽ màu, vẽ họa tiết bằng những đường nét,
biết cách sắp xếp họa tiết, bit v mu theo các quy luật trang trí một cách sáng
tạo để có thể tạo ra được những sản phẩm trang trí đầu tiên của bản thân mình.
Chính những sản phẩm này là thành quả lao động có ảnh hưởng rất lớn đến việc
giáo dục thị hiếu thẩm mĩ và tình cảm thẩm mĩ của HS khi đứng trước cái đẹp.
- t chc cỏc hot ng v trang trớ, cn lu ý mt s yờu cu sau õy:
a. La chn ni dung H phự hp vi i tng HS
b. a ra yờu cu ca hot ng
c. nh hng v gi ý khi HS tìm và chọn họa tiết để trang trí:
- Xỏc nh ha tit phự hp vi i tng s c trang trớ.
- Khi sử dụng các ha tit để đưa vào trang trí phải lựa chọn những hoạ tiết đơn
giản, đẹp và phù hợp, tránh chn những họa tiết quá phức tạp, rườm rà hoặc quá sơ
lược, thô thiển.
- Đối với những HS khá giỏi, có thể yêu cầu các em không sao chép hoạ tiết mà
h, Nhận xét và đánh giá:
- Kt thỳc hot ng cần dành thời gian để nhận xét, đánh giỏ kt qu hot ng
- Nên chọn một số sn phm tốt, trung bình và chưa tốt để trng by và nhận xét
- Yêu cầu HS cùng tham gia nhận xét, đánh giá các bài vẽ được trng by
11
+ Cách chọn, cách vẽ hoạ tiết
+ Cỏch to hỡnh cho i tng
+ Cách sắp xếp hoạ tiết
+ Cách vẽ màu.
+ Sự sáng tạo trong thc hnh
-
GV cần lưu ý lấy động viên, khích lệ là chủ yếu, không chê những HS,
nhng nhúm hot ng cha tt . Chú ý yêu cầu HS vẽ thêm ở nhà.
CH 2: V TRANH
I. Mc tiờu
- Nhm giỳp hc sinh cng c nhng hiu bit v vẽ tranh đề tài, rốn luyn v
phỏt trin cỏc k nng tỡm ch n ni dung, tỡm chn hỡnh nh hot ng phự hp
vi ni dung, sp xp hỡnh nh cõn i phự hp lm rừ ni dung, v mu v phi
hp mu hi hũa, hp dn.
- Bit vn dng, phỏt trin cỏc kin thc ó h c mt cỏch sỏng to trong khi tham
gia cỏc hot ng.
- Bit trao i, ỏnh giỏ v cm nhn c v p ca cỏc bc tranh.
II. i tng
- Dựng cho lp 1 n lp 5
III. Hỡnh thc t chc
e) Đánh giá:
- Hãy nêu những lý do tại sao khi vẽ tranh đề tài cần phải tìm hiểu đề tài, cần phải
chọn đề tài phù hợp với khả năng của mình.
- Tại sao khi vẽ tranh đề tài phải sắp xếp hình vẽ cân đối, hợp lí trên tờ giấy?
- Yếu tố nào là sự sáng tạo trong khi vẽ tranh?
2. Nội dung
- Đề tài về Cảnh đẹp Quê hương. (vườn hoa, công viên, di tích văn hóa)
13
- Đề tài Gia đình. (các hoạt đông của Gia đình đã hoặc đang diễn ra)
- Đề tài Nhà trường. (các hoạt động học tập, vui chơi, lao động diễn ra ở
trường).
- Đề tài Vui chơi
- Đề tài Học tập
- Đề tài về Ước mơ
- Đề tài Lễ hội. (Ngày lễ hội truyền thống, ngày tết, ngày kỉ niệm…)
- Đề tài Chân dung. (vẽ chân dung người thân, bạn bè)
- Đề tài Bảo vệ môi trường. (các hoạt động chăm sóc, bảo vệ môi trường)
- Đề tài An toàn giao thông. (các hoạt động thực hiện hoặc tuyên truyền
chấp hành luật giao thông).
- Đề tài về Phòng tránh tai nạn thương tích
- Đề tài về Tiết kiệm năng lượng
- Đề tài Vẽ con vật quen thuộc. (Vẽ các con vật gần gũi, quen thuộc như:
Mèo, trâu, bò, lợn, gà…)
- Đề tài Tự do. (chọn nội dung để vẽ theo ý thích).
3. Phương pháp
- Tổ chức hoạt động để HS tự tìm hiểu (thảo luận nhóm) về nội dung đề tài, tự tìm
chọn nội dung bức tranh qua xem tranh ( qua nhớ lại, tưởng tượng) và gợi ý của
GV
-Vẽ được một bức tranh đề tài là việc tng i khú đối với HS. Nếu không có
tranh mẫu, không có gợi ý của GV, HS sẽ rất lúng túng, vì thế việc treo tranh mẫu
và giới thiệu, phân tích cách chọn hình ảnh, cách sắp xếp hình ảnh ở từng bức
tranh để HS quan sát, ghi nhớ là việc làm hết sức cần thiết.
- Nếu GV chỉ nói mà không có tranh minh họa thì HS sẽ rất khó tiếp thu, cần phải
có sự phối hợp chặt chẽ giữ lời giảng và tranh minh hoạ nhằm gợi ý để HS suy
nghĩ, nhớ lại những hình ảnh có liên quan tới đề tài (người, vật, nhà cửa, cây cối có
thể đưa vào tranh).
- Cần lưu ý HS chọn hình ảnh chính, hình ảnh phụ và cách sắp xếp các hình ảnh
đó sao cho hợp lí, cân đối, có trọng tâm và rõ nội dung. Tùy theo nội dung cụ thể
15
của từng bài mà chọn hình ảnh và sắp xếp bố cục cho phù hợp, tránh tham lam, ôm
đồm, tránh sơ lược, đơn điệu.
- Việc sắp xếp hình ảnh trong bức tranh cho hợp lí là rất cần thiết và quan trọng
vi vẽ tranh đề tài. Nếu GV không hướng dẫn, không gợi ý thì HS sẽ lúng túng khi
thc hnh.
- Biện pháp có hiệu quả thường là sau khi GV gợi ý chung hãy để các em tự do vẽ
theo khả năng của mình, tránh bắt buộc HS vẽ theo khuôn mẫu nhất định, hoặc vẽ
theo ý chủ quan của GV.
e, nh hng v gi ý khi HS tìm hiểu cách vẽ màu:
- Màu sắc luôn luôn hấp dẫn, lôi cuốn các em HS tiểu học. Trong tranh đề tài
màu sắc là kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và lí trí, màu sắc tạo nên linh hồn và vẻ
đẹp của bức tranh.
- Khi hướng dẫn HS vẽ màu, GV cần lưu ý hướng dẫn kĩ thuật sử dụng các chất
liệu màu (màu dạ, sáp màu, màu nước, màu bột) bằng cách thông qua việc giới
thiệu các bức tranh cụ thể và thực hành vẽ th phm của giáo viên. Cùng với việc
hướng dẫn kĩ thuật là việc hướng dẫn v màu và phối hợp màu cho phù hợp với bố
cục và nội dung của bức tranh.
- Nhận xét và đánh giá đúng sẽ có tác dụng động viên, khích lệ tinh thần học tập
của HS. Nếu đánh giá chung chung, hoặc không đúng khả năng của HS sẽ làm các
em mất hứng thú, chán nản và không thích vẽ nữa.
- Bởi vậy khi đánh giá kết quả H của HS, GV cần chú ý một số điểm sau đây:
+ Cú tham gia tớch cc vo H hay khụng ?
+ Cú bit cỏch chn ni dung khụng?
+ Cú bit cách chọn và sắp xếp hình ảnh chính, phụ khụng?
+ Cú bit cỏch vẽ màu khụng?
+ Cú s sỏng to cho ni dung bi v khụng?
- Khi nhận xét chung GV cần lấy khen ngợi để động viên khích lệ HS là chính,
tránh chê HS trước lớp.
- Cố gắng tìm ra những chỗ tốt (dù nhỏ nhất) để khen những HS vẽ còn cha tt.
- Tổ chức triển lãm những tranh vẽ của HS để khuấy động phong trào học tập.
17
- Không đánh giá ngay đối với những HS chưa hoàn thành sn phm, tạo điều kiện
để các em đó được vẽ lại cho đến khi đạt yêu cầu.
- Gửi những bài vẽ tốt của HS tham gia các triển lãm tranh thiếu nhi trong nước
và Quốc tế.
CH 3: THNG THC M THUT
I. Mc tiờu
- Tăng cường việc làm quen, tiếp xúc với cỏc tỏc phm ngh thut thông qua ngôn
ngữ của m thuật là đng nét, hình mảng, bố cục và màu sắc.
- Thông qua sự tiếp xúc này nhằm giúp cho các em có thêm những kiến thức sơ
đẳng nhất về xem tranh, bc đầu hình thành cho các em tình cảm, thị hiếu thẩm
mỹ tốt và những cảm nhận đúng đắn về cái đẹp trong tranh thiếu nhi và tranh của
họa sĩ.
- Bit vn dng, phỏt trin cỏc kin thc ó hc mt cỏch sỏng to khi tham gia
cỏc hot ng xem tranh.
Từ đó hướng các em vào việc cảm nhận vẻ đẹp của các hình ảnh và vẻ đẹp của
sự cân đối, hợp lí khi sắp xếp bố cục hình vẽ, khi vẽ màu cho bức tranh.
d) Mở rộng
- Về nhà sưu tầm một số bức tranh đẹp của thiếu nhi hoặc của họa sĩ.
- Bằng kiến thức đã h ọc ở lớp và dựa vào nội dung bức tranh mới, tập tìm hiểu và
nhận xét tranh một cách sáng tạo theo ý thích của mình.
e) Đánh giá
1. Khi xem tranh cần phải tìm hiểu những yếu tố nào?
2. Để cảm nhận được vẻ đẹp của các bức tranh cần phải làm gì ?
2. Nội dung
- Xem tranh thiếu nhi:
+ Tranh phong cảnh
+ Tranh đề tài Nhà trường
+ Tranh đề tài Vui chơi
19
+ Tranh đề tài Lễ hội
+ Tranh Chân dung
+ Tranh đề tài BV môi trường
+ Tranh đề tài ATGT
+ Tranh đề tài sinh hoạt
+ Tranh đề tài tự do
- Xem tranh Dân gian VN.
+ Tranh Đông Hồ
+ Tranh Hàng Trống
+ Một số dòng tranh khác
- Xem tranh của họa sĩ VN tiêu bi ểu:
+ Tranh sinh hoạt
+ Tranh phong cảnh
- Căn cứ vào dung lượng thời gian và đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học, nội
dung và yêu cầu kiến thức của các bài xem tranh được nâng cao dần ở các lớp sau.
Đối với các lớp 1,2 mức độ kiến thức chủ yếu là cho học sinh làm quen, tiếp xúc
với các bức tranh và tiếp đó là giúp cho học sinh biết cách mô tả, nhận xét về nội
dung, đặc điểm của các bức tranh đó (ở mức độ đơn giản).
- Lên lớp 3,4,5 ngoài vịêc làm quen tiếp xúc với các bức tranh, nội dung các bài
thường thức mĩ thuật còn yêu cầu vịêc mô tả và nhận xét tranh ở mức độ cao hơn,
cụ thể hơn và có trọng tâm, tập trung vào cách chọn hình ảnh, cách sắp xếp mảng
chính, mảng phụ (bố cục) cách phối hợp màu.
- Bên cạnh đó học sinh còn phải thể hiện được bước đầu những cảm nhận, những
tình cảm cá nhân của mình trước các bức tranh, và bước đầu phân biệt đợc đâu là
tranh đẹp và đâu là tranh cha đẹp khi xem tranh.
- Đây cũng chính là các bậc thang đầu tiên để dẫn dắt học sinh bước vào thế giới
cái đẹp với một thị hiếu thẩm mỹ đúng đắn lành mạnh, đồng thời giúp các em có
thể thưởng thức được cái đẹp trong cuộc sống và trong nghệ thuật biết yêu quý và
trân trọng cái đẹp.
21
a, Định hướng, gợi ý cho HS quan sát và nhận xét:
Đối với phần này GV cần xem kĩ tranh trước và chuẩn bị hệ thống câu hỏi ngắn
gọn, súc tích xoay quanh nội dung bức tranh để dẫn dắt HS tiếp cận với nội dung
yêu cầu của HĐ.
Tránh những câu hỏi lòng vòng, dài dòng, vô nghĩa hoặc những câu hỏi quá khó
hoặc không gắn với nội dung HĐ, những câu hỏi gợi ý cho HS cần làm rõ các nội
dung sau :
- Tên tác giả
- Tên bức tranh
- Nội dung chủ đề
- Chất liệu vẽ tranh
CH 4: NN TO DNG
I. Mc tiờu
- Nhm giỳp hc sinh cng c nhng hiu bit v Nặn tạo dáng. Rốn luyn v
phỏt trin cỏc k nng : To dỏng hot ng phự hp vi ni dung, sp xp sn
phm theo ch phự hp, rừ ni dung hp dn, sinh ng.
- Bit vn dng cỏc kin thc ó hc v vn dng phỏt trin cỏc kin thc ú mt
cỏch sỏng to trong khi tham gia cỏc hot ng mi.
- Bit trao i, ỏnh giỏ v cm nhn c v p ca cỏc sn phm.
II. i tng
- Dựng cho lp 1 n lp 5
III. Hỡnh thc t chc
- T chc: Lm vic nhúm, lm vic cỏ nhõn, sau khi hon thnh bi thc hnh s cú
trao i, ỏnh giỏ lp.
- a im: trong lp hc hoc bờn ngoỏi lp khi cú iu kin.
- Ph lc: Khai thỏc cỏc yu t ni dung cú a phng
23
IV. Vật dụng
- Bảng gỗ, đất nặn, dây thép, que tăm, khăn lau tay, màu vẽ
V. Tiến trình
1. Yêu cầu chung
a). Sản phẩm nặn tạo dáng cần thể hiện được nội dung cụ thể, rõ ràng của đề tài:
hình dáng thể hiện hoạt động gì? động tác như thế nào? hình khối chung và hình
khối của các bộ phận? các nhân vật sẽ sắp xếp như thế nào, thể hiện nội dung gì?
b). Sau khi hoàn thành sản phẩm, thảo luận cùng GV về những điều mà các em
đã tìm hiểu được, những gì mà các em đã làm. Cùng thống nhất trong nhóm xem
các sản phẩm đã thể hiện được nội dung chưa, đã biết cách tạo dáng chưa, đã biết
- Khc to hỡnh t c qu theo ý thớch.
- p to hỡnh theo ý thớch.
3. Phng phỏp
- nh hng HS t tỡm hiu (tho lun nhúm) v ni dung bi hc, t tỡm chn
cho mỡnh sn phm s nn, khc, p to hỡnh. (qua xem sn phm v gi ý ca
GV)
- nh hng HS t tỡm hiu cỏch nn, cỏch to hỡnh cho sn phm (tho lun
nhúm) qua xem DDH v gi ý ca GV
- T chc cho HS thc hnh nn cỏ nhõn (nn theo nhúm khi cú ni dung phự hp)
- Gi ý HS t tỡm hiu cỏch sp xp cỏc sn phm nn theo ch (cỏ nhõn
hoc theo nhúm)
- To c hi HS cú s sỏng to trong khi nn.
- nh hng HS vn dng kin thc ó hc c lp, v nh dnh thi gian
nn thờm sn phm khỏc.
4. Gi ý cho GV khi t chc cỏc hot ng
a, Chuẩn bị đồ dùng dạy- học:
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho các bài nn to dỏng tốt nhất là dùng các sn phm
do HS nn.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©