Lời mở đầu
!"#$%&'()
*+*)!,*-./0!12 % 344%5
06-)%#789:()+
*) *7%2.!;%#%-2<%5$%=>*
?!@6A!8% B%#%CD2
A2(D(3%2.!;)-3E/A%E
8-F2<$%5;C2.!;25*!G*7
H=.%!GF25DCI*J6K<!LA%M
%&'NMO.P>O>% *22
%5-)2.!;(2.!;(0
!;6)Q789.P*25
.PO>7%#%!G! RP%!G
>FF*J2.!;6
ST>U2>8M M97%2.!;%#*257
%;()M'FL.>$>%A%7!6
U88:()5VF8(D%&'N
MO*+*) $% M'%M@$
%!342=90)68-
:O*+*) 78*7%2.!;%4%WRA
-2B$*GH%#*2*2;%J<>2.!%=
>*4!;>86K#D8*-O2D
X83-%!; 0%7!$O>2.
!; 6%M*A7%2.!;%=
!()A>E8-$LAC).FCI
*J$()(82%RA(B$.Q22.!;!2.!;
.HY6%#MO!?*A%5(C7(A
0%;(C#56K<!O<%M%&'
K$RDMO>F*JHG% R
1
2
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG CỦA VIỆC ÁP DỤNG CÁC
CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG.
I. Tổng quan về các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường
I.1. Các nguyên tắc cơ bản của việc xây dựng các công cụ kinh tế.
I.1.1. Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền ( PPP)
KD8*258-3FB7% *2<
B>*V.PF*J2.!;$%!G
!-0^<! _`Za%!
%!G7V/O2bcde6W8-3!;D.Q2
fgF8%49UO!;D8.Q22.!;
4>2H%VF2.!;2A
%502LD8f A%5%M*G8.G
g6Z"W8-3LH0(h.%!GG
7%CI*J.Q22.!;$LZH0G7(h*2>
D8.Q200 A%5$2!;D8.Q2%MM
HfM *H=gHF8$(%M(h
%!G%!Fi>2.!;M(h%!G%!.
L2.!;922 .Q2650 A%5
%MH!V8B(hD3O*GHH%
<%M%jA%502L*MPC2.
!;.FCI*JP%MMH8*%!25.
>CI*J!C.%MMH6ZHLV8
22<%MMfD8.Q2g?%D8%!GC
%4%N4*GH*A02.!;8M
H2B'9=,HCI*JDF2.!;R
BD8$M!V828HR>AC
)8>*3%=.>CI*J!C6
8-8-3!;D8.Q2".
>"*AV%8-0B6K!
MBM/2.!;&%!@L
.M9$%MB4H
>D8.Q2/!6
4
Z8-%>
4
ZHLRP8-38"MO%.
G*J65*!;D8.Q2!*A1!;@
4H6\*MO82.!;N. 2%!G
9=>%4M*7M$%M>RP8-
38(h.HC>C%42<0 D8
VF2.!;6
K *2o,8-38C125HRP)Q?T>
U2$%M*!;GC0.>!GKL(.
.4%#D8.Q2!R&(.D8>A
BRD(-;(..46U!V8.>!G
KL%#D8.Q22.!;!*A.27H
D8.Q202L6UW8-3L.>!G
KL(h%:>AO5RD(?-;(.=
*(h*3%=25>CI*J!!CR&
(.=*4%M25HHF8%4!,
% B%!.L2.!;6T(I9>H
!0.>!GKL*%NH228
'% *3%=CI*J!L%MB(h%k8H(
k2*-6U!V8.LH.Q28(h%k8(
!;-R:(k20.>6
1.1.2.Nguyên tắc người hưởng thụ phải trả tiền ( BPP)
U!8-3!;D8.Q2%&'0
F2.!;*?\A6T(%!G8
F*JR*4\A(hR:M% >>2.!;
R*4'O.Q2M C86U!257%%=
*O!;((?AB.2725Hf.
271g!BX%!G!?25.H*
!?A%s6
!,*8-3p(h*25O8-3,
H(>2.!;6TL2P%H:08-
38*!92>2.!;-M8%!G
!-FD2NJ.F*J2.!;6
6
Z8-%>
6
I.2. Các loại công cụ kinh tế trong quản lý môi trường:
Z.P%!G *O.PH(928%^
H*GH0O%500 A%5!;
C8-%52.!;$RP.P*2!;J
<>2!>D8.Q22.!;00
A%56Z.PA%5.F$ND
0%5*2^A2.!;*-=A0%5
>2.!;C6Z.P"R*)B
.8Df0 %5g!7(:G
%>0B6
Z.P%!GCD8R)R)-08-3
8-3p$G8-32>*> 2
(fZtZg$ >.FF8%40*V6Z.P
%!G%2)>?H)n-%!G+G)9
.P*JO!;G6THRP!;GRP
2<!%#*#(78%R)D>2.!;$
RPF*J2.!;$!%%#2*AOF
*+*)A().Q22.!;C2<%M 6RP
8
Z8-%>
8
.PF*J2.!;*2>FH$>
(IRP% *2!%2BA%5*-F2.!;
%#*2.8L22%!G2<H>F7
*)B0B65%O*RP.P(h
8H,>%^2RD88.>"i*A
V9.>D>2.!;,6Z.P
"A(<N2A2h%R>LMNR
>H%!G2<H!7>CI*J.Q22.
!;6
88$>GO8*J
.PF*J2.!;%#%2*A>F
*-%!; O00F
6
I.2.2. Thuế và phí bảo vệ môi trường:
H*25O*A.P^
%!GRP5#7-*l)>2.!;
M*l)F*JM6H2.!;
2H*J%!G%2)>9*V6p70
H**2-2OA%5
2N2>?2P->2.!;V
0C#56MM
HHRP(k2%$(k2
%$%!;(C78!;-R:Y6)
LH*.PO>7F*J
5L<!,2A^>8%!G(IRP
F*J2.!;%M*<V2M %^
2-4!;6KD8*L<!,2A08%),RP
?F >86T%=>M%#%!G%!
4%4!8.!*25>22
04%4!92*22 ><H.F<
V2%!G.Vf!M V%
10
Z8-%>
10
%%>%^2<V28g6THRP
, (A$-2?%D8*25! %
!25.>%>A83(<M828>%>?
25!12 F%MB%#H%!G*!GHH
%!G32;.>886T! (h%!7
25<V2!8M %W2<V8
25!vW%>02L6\8CW25H
RP!;G.781CO.8tp6z
(I9.8tM(/25*!G781CfR.8t)
>%!.>CI*J7g.8p%25*!G
781$%M.88M !,*!Gp20t
*!G781R!/%M6T!V8tME/>78
1&pP%!GC6KE;*!G7X%!G
^*!G7812F*J6
U>2781C-4!;&M
2*A781!781A%5-P(
k2%=>$781.7%5A$81V.
-(.Y
I.2.4. Hệ thống đặt cọc hoạn trả:
H%=BF*J2.!;<. )>W
%N2!%8-*A2.!;2'
%#A(IRP6
I.2.5. Những chính sách khuyến khích về tài chính:
ZH(8HH*-F%2.!;$
!;%!G!%!G7-P(k2$G7
866%R)D>2.!;8R)
A2.!;$)>2,(?)>>
>2.!;Y6K.P8%#8H%!G
R>FD2%7%2.!;R!,L8M
*-F)H*GH00 %56M
8HW!?4;>2.!;65
12
Z8-%>
12
H(8HH*H0(h2F
8*#(79.%R)2.!;6
II. Kinh nghiệm thực tiễn áp dụng các công cụ kinh tế trong quản
lý môi trường của các nước trên thế giới:
II.1. Kinh nghiệm của các nước phát triển trên thế giới:
Z!8B%#F;v.>>%A
/*D"LV82B%#M7>27%CI*J
=.Q22.!;6*4(I.Q22.!;
0!%!%#<29.P%#7M>
*)F*J2.!;67*A.P!}2.
!;$>%=B$8HHY%%#%!G
! 5_`Za(IRP7>F6x%D8N(h
CW2C125(>2>(IRP.P
F*J2.!;0B6
RP6Z!8(IRPL92A254
!;….Q2[<*A4!;% !;M 2
=8 !GF8%!GD8.Q202LO
!;6)?i%#(IRP7>F.P8
*l).Q22.!;.H6
\L<G7H%#%!G(IRP2P%H>2.
!;?_`Za08%!G*2*AG7.*A$
!;*G7H!;G!;D8.
Q2(h)>>% 22<%5.Q2!,
*}Z8*#(77$*A8!;%!GRPO
!;D8.Q2BRP>2 .Q2=
OR)D>2.!;}*A<*G7F
RO!;RP>.Q2%#F8
%46
II.2. Kinh nghiệm của các nước đang phát triển:
O2%D8R7%.Q22.!;%#?*-*
257A.j%!% 2M%#*7%0
D*A6ZHL8A!% *#
14
Z8-%>
14
%A!8%#3%-2F*J2.!;0
! %!:>%!G())NiV"
!H0.!_`Za25(H0%#NJB
>R:.P!*25>O>.5
>2.!;0F2L68-.P2j
^?!.>2 25(!M
8 %^?K.U2†i6A!8M25%=
% 2*.P.(IRP;2M!;%!G
A%52(324.Q26T>8%!G
RP.!7AR!;!.*8H%
A%5,HCH>6ZH0"%#)>
H(2*#(72QVA%5R
>2.!;6
=*&%!H(F*J0H%
2.!;6€2!%D8$H0%#%!>%
2.!;.k2%48R)D6
F%->8%#?*-^%D!D
DF+R68->2789D
&*)>k2%42.!;&A
.86a%MBj08R)%02.
!;0H0$H077812.!;LD
9O02.!;8*7V%!G6
* Một ví dụ khác từ Trung Quốc:A%D8L<H*>H
%!G(IRP08%7D8.Q2E!$H
736-,(?F8%4-k76U
R>=,(?(C7C!GF-kF8%4L(h
P25H7%46Z%>8q%#
CD8R)%!G25>HD8.Q2R)-8-3
,bee2<H€8D8.Q2%M*Z$H$
7*3%B$E*A68-2<H8
&7-!)()8%!G>F>2.
!;2 .Q26
16
Z8-%>
16
* Tại Maláysia:T>(IRP.PF*J2.
!;"%#2*AOF%6%M.P
\>(fxZˆZg"H*HA<-25%,4
(k2A7f`Zg$F%MM
t = MSC – MC =MEC6
<N-%!G%W(*!GRV8% %*G
VC#5LR>42<‰Ht
*
= MSC – MC =
MECA2<(*!G!0R>%#H%HA
<6T2<85!;(C7%jA%5
2<!q
~
V86%M(h%A%*GVC#56
25R>%!8%^FL.>% *2
27.Q22R>XO%!G(*!G!
2%!GA<l*R>%#'25H% *2
27.Q28*CI*J7!2.!;6ZH
% 2-25%,4*!G7H*HV-2
.Q265R>27.Q22.!;
H% 26KD8:*<>
C%4(7H-25%,47HG(C#5*X
R>%M*G$8.-4>6
P-0>H.Q22.!;M $M
92>7*!G2.!;.F>8%^0
!;D8.Q2=922P%HRD(
!6U!H2.!;2H*V$MlM.
922P%H5(C7/(C7$".L2P
-*GV2•A2.!;6
K C%4H2.!;CW2C1-22F>HV
-*22.Q2ftZgHD8.Q26ZHV-*2
,(?% ,FF*J8H>2.!;6.F
>C%4^*!G7f?%D8*^*!G!g0/
R>2NM %!G*!*!G!0R
>8*8'/%MC%4%!G2<%5-2B0
C%2.!;0R>86
3.2.2.Dựa vào đặc tính của các chất gây ô nhiễm.
19
Z8-%>
19
K=H07D8.Q2*258.
%C%4C7HR>C6x%D8*25(7
D8A%=!!;8M2.!;!0R
>6
+ Nhâu cầu oxy sinh hoá BOD:KD8*j-.RP7% C
%42<%5.Q27O,M D•?(V!
%.47.>6Up_a%!G%4l*
C8(VFLD•7O,6)
!;. *!GC8% D•7O,L
!F;2HC%4*!GC8€
8%?>%50ye
e
J>p_am€6j-8%!Gk
(IRP?3!-6z4p_a*l*2<%5.
Q27O,6
+ Nhu cầu oxy hoá học COD:.(8%!GR:% %=!
2*!G7O,0!!)-6Z_a%!G%4
l**!GC8FLC8B7O,
2XZ_y!6!GC88!,%!,2*!G
7O,M 4C86.(Z_a 477O,$
$).>$C76
3.2.5.Dựa vào chi phí biên bỏ ra lắp đặt hệ thống giảm thải.
T>C%4HD8.Q2!!;R)-,(?H
H>CI*J!2.!;6Z8-)7
M)>RH-% 2-225%,477
$*252(P5(!^%;$7*!G
04$>(>F046\,O%(R>T>
U2MF8L.>(C7"4282M0CH>
*AYa%M$MC%4C7HHC68-XM
!H%!GC7HR)-!,89B25(
42R)%:GR>T>U2RP*78
LFDH‡048922-2b%,47
:*A% C%4(7H6.!;$H-% 2 .
Q2%25*A7E%50M28R
21
Z8-%>
21
>(h4H2j7D8.Q26
KR>$H-% 2jD8.Q2;"
P5F2.(C76
3.2.6.Dựa vào giá trị ước tính tác hại do một đơn vị chất thải gây ra.
K8M)>?L.C%4%!GHC2>
A07-)2<%5>A07L
.M %)$2%&'H.F25(8
$MRQ78!%.*A7M786
3.2.7.Dựa vào tiêu chuẩn môi trường.
-k2.!;M *25k2)R:% C%4
>20%!GD8.Q22.!;6UM!;
(C77.Q2ME%5!G-k1LB%#
)k2.>%>$%>I6U.>78>
%2•B!,%bd•!%M!2/
R!GL.G! 00%.6
U2yeey\U5MyЀR>.>FR%M
MbŠ‹R>qR,}b€„„eR>.
>qR%Mbd€GC#$‹dR>!D$
‹e€R>+Gb€‹Š€5R 6\U5*%4
V.>7?p3p5%<<0!6•*>
23
Z8-%>
23
zaŒ.>?7\U5>2‹Š•%M
!6O2F$.>\U5%A4%5
!?6z4(C7.>%MMe•^
D(,de•2AC7k0$•(7.
>%A-Še•6Z,7.>\U5%#LM2
H(
m Z,Hf2yemb‹•g6
m a>mRm282=f2yymyۥg6
m !,)m)k2f2bŠmb„•g6
m KE%>m%>If2€m„•g6
1.2.Những tác động tới môi trường nước của hoạt động sản xuất công
nghiệp.
ZN9!*25805(M
.j(A2&7%FL(
C7.>6W-?\U5M‹ee6eeem‹ye6eee2
‹
‰8%-2L%Mb‰‹*!.>6K=% 20!
0.>8*7*!G!712!%<
m
‰* €‹$b€ m b€
be U,^ ‰* ‹$c„ ye$€ m
bb _
‰* $ m m
by ^ ‰* b$y b$€‹ m
b‹ x_
m
‰* b$y m m
b •*|2 (‰bee2* €eeeee m m
b€ *|2 (‰bee2* „yeeeee m m
Nguồn: 1999 - Dự án nghiên cứu cỉa thiện môi trường TP
Hà Nội.
2001 - Sở KHCN & MT Hà Nội.
2002 – Công ty thoát nước Hà Nội.
ZED8.Q2H*/.>
*!G!7*6=.>8*A.
M=7HNJ7%CI*J!5.>"*AV
RX%2.!;!?\U58?*-.Q22B
,$M(%D8
25
Z8-%>
25