Bộ giáo dục và đào tạo

TRƯờNG ĐạI HọC NÔNG NGHIệP Hà NộI
------









------
Ơ
HUỳNH THU TRANG ĐáNH GIá VIệC THựC HIệN CHíNH SáCH BồI THƯờNG Hỗ
TRợ TáI ĐịNH CƯ KHI NHà NƯớC THU HồI ĐấT ở MộT Số
Dự áN TRÊN ĐịA BàN THàNH PHố Hà NộI
luận văn thạc sĩ nông nghiệp

Huỳnh Thu Trang
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
ii

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện nghiên cứu ñề tài, tôi ñã nhận ñược sự quan
tâm giúp ñỡ nhiệt tình, sự ñóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể, ñã
tạo ñiều kiện thuận lợi ñể tôi hoàn thành luận văn Thạc sĩ này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành ñến PGS - TS Nguyễn Thanh
Trà , Trưởng bộ môn Quản lý ðất ñai, Khoa Tài nguyên và Môi trường,
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội ñã hướng dẫn, giúp ñỡ tôi hoàn thành
tốt luận văn.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc ñến các thầy giáo, cô giáo Khoa Tài
nguyên và Môi trường, Viện ðào tạo Sau ðại học Trường Nông nghiệp Hà
Nội ñã giúp ñỡ tôi thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hà
Nội, Ban giải phóng mặt bằng Tả Ngạn, các ñồng nghiệp trong cơ quan và
trong phòng ñã tạo ñiều kiện cho tôi về thời gian, tài liệu và những ý kiến
quý báu ñể giúp tôi hoàn thành tốt bản luận văn.
Tôi xin cảm ơn gia ñình, bạn bè và ñồng nghiệp ñã ñộng viên, giúp ñỡ
tôi hoàn thành khoá học.
Một lần nữa xin chân thành cảm ơn!
Tác giả
Huỳnh Thu Trang
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........

HỒI ðẤT 3

2.1.1. Bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng 3

2.1.2. Bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi ñất ñể sử dụng vào
mục ñích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng
và phát triển kinh tế [4] 3

2.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ðỊNH CƯ VÀ
CHUYỂN ðỔI NGHỀ NGHIỆP KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT 4

2.2.1. Về tái ñịnh cư 5

2.2.2. Vấn ñề ổn ñịnh nơi ở 6

2.2.3. Vấn ñề chuyển ñổi nghề nghiệp 7

2.3. CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI Ở MỘT SỐ NƯỚC VÀ
CÁC TỔ CHỨC TRÊN THẾ GIỚI 8

2.3.1. Tại Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc Và Inñônêsia 8

2.3.3. Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) [25] 12

Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
iv

2.4. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ VÀ
TÁI ðỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT Ở VIỆT NAM 15



3.2.4. Trình tự thực hiện, trách nhiệm của Hội ñồng bồi thường, hỗ trợ
và tái ñịnh cư: 36

3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37

3.3.1. Phương pháp ñiều tra khảo sát 37

4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 38

4.1. ðIỂU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI [15] 38

4.1.1. ðiều kiện tự nhiên 38

4.1.2. ðiều kiện kinh tế - xã hội 40

Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
v

4.2. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CÁC DỰ ÁN NGHIÊN CỨU VÀ CÁC
CHÍNH SÁCH LIÊN QUAN ðẾN BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ VÀ TÁI
ðỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT 43

4.2.1. Giới thiệu về 3 dự án nghiên cứu 48

4.2.2. Các văn bản pháp lý có liên quan ñến các dự án 51

4.3. ðÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG
HỖ TRỢ VÀ TÁI ðỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT Ở 3
DỰ ÁN TRÊN ðỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 54

5.2. KIẾN NGHỊ 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
vi

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT BðS : Bất ñộng sản
BTHT : Bồi thường hỗ trợ
CNH-HðH : Công nghiệp hóa - hiện ñại hóa
ðTH : ðô thị hóa
GPMB : Giải phóng mặt bằng
Nð-CP : Nghị ñịnh - Chính phủ
Qð-UB : Quyết ñịnh Ủy ban
TðC : Tái ñịnh cư
TW : Trung ương
UBND : Ủy ban nhân dân
XHCN : Xã hội chủ nghĩa Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
vii

DANH MỤC BẢNG

STT Tên bảng Trang

Biểu ñồ 4.1. Cơ cấu diện tích ñất ñai thành phố Hà Nội năm 2009 40
Biểu ñồ 4.2. Cơ cấu kinh tế Thành phố Hà Nội thời kỳ 2005 - 2009 42 I. HÌNH ẢNH

STT Tên hình ảnh Trang
Hình ảnh 4.1. Mặt cắt ngang cầu và Hạ tầng xây dựng dự án cầu Vĩnh Tuy 49
Hình ảnh 4.2. Khởi công dự án ðường 5 kéo dài 49
Hình ảnh 4.3. Hạ tầng dự án ñường 5 kéo dài tương lai 50
Hình ảnh 4.4. Lễ khởi công Dự án xây dựng cầu Nhật Tân 51
Hình ảnh 4.5. Hạ tầng dự án xây dựng cầu Nhật Tân 51
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
1

1. MỞ ðẦU

1.1. ðẶT VẤN ðỀ
ðất ñai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất ñặc
biệt, là thành phần quan trọng hàng ñầu của môi trường sống, là ñịa bàn
phân bố dân cư, xây dựng các thành phần kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh và

tranh chấp, khiếu kiện về ñất ñai của nhân dân trong bồi thường, giải phóng
mặt bằng khi Nhà nước thu hồi ñất. ðó cũng là lý do tôi chọn ñề tài: “ðánh
giá việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ tái ñịnh cư khi nhà nước
thu hồi ñất ở một số dự án trên ñịa bàn Thành phố Hà Nội”.
1.2. MỤC ðÍCH VÀ YÊU CẦU
1.2.1. Mục ñích
- Tìm hiểu việc thực hiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng,
hỗ trợ tái ñịnh cư.
- ðánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường tái ñịnh cư ở một số
dự án trên ñịa bàn thành phố Hà Nội và ñề xuất các giải pháp nhằm góp
phần ñẩy nhanh tiến ñộ giải phóng mặt bằng cho các dự án.
1.2.2. Yêu Cầu
- Vận dụng những quy ñịnh của Nhà nước ñể ñánh giá việc thực hiện
chính sách bồi thường hỗ trợ và tái ñịnh cư khi nhà nước thu hồi ñất.
- Các tài liệu ñiều tra, thu thập phải phản ánh ñúng quá trình thực hiện
chính sách bồi thường và có ñộ chính xác qua một số dự án ñược thực hiện
trên ñịa bàn Thành phố Hà Nội.

Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
3

2. TỔNG QUAN CÁC VẤN ðỀ NGHIÊN CỨU

2.1. KHÁI NIỆM VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU
HỒI ðẤT
2.1.1. Bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng
- Bồi thường là ñền bù những tổn hại ñã gây ra. ðền bù là trả lại tương

hồi ñất và giải quyết khiếu nại về ñất ñai [16,20].
2.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ðỊNH CƯ
VÀ CHUYỂN ðỔI NGHỀ NGHIỆP KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT
Dưới bất kỳ chế ñộ sở hữu ruộng ñất nào, người sử dụng ñất cũng ñược
trả một khoản tiền bồi thường khi bị thu hồi ñất. Trong ñiều kiện sở hữu ruộng
ñất là sở hữu toàn dân do Nhà nước ñại diện chủ sở hữu thì việc người sử dụng
ñất ñược Nhà nước trả tiền bồi thường khi bị thu hồi ñất là ñiều hiển nhiên, với
ñiều kiện người sử dụng ñất phải thực hiện ñầy ñủ các nghĩa vụ của mình [22].
ðể xây dựng các công trình vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng tất yếu dẫn
ñến việc Nhà nước phải thu hồi ñất. Vì vậy việc bồi thường thiệt hại cho người
bị thu hồi ñất và các tài sản gắn liền với ñất cũng là vấn ñề tất yếu, ñể giải
quyết mối quan hệ này là giải quyết mối quan hệ giữa người ñược giao quyền
sử dụng ñất mới và người sử dụng ñất bị thu hồi [9].
Trong ñiều kiện Nhà nước thu hồi ñất cho mục ñích công cộng, lợi ích
quốc gia thì trường hợp này giống như là hành vi chuyển quyền sử dụng ñất
và chuyển mục ñích sử dụng ñất nhưng là hành vi chuyển quyền sử dụng ñất
ñặc biệt, nó không phải là tự nguyện mà là một sự bắt buộc. Bởi vậy, việc
giải quyết thoả ñáng lợi ích của người bị thu hồi ñất là hết sức cần thiết và
quan trọng, thể hiện ở việc bồi thường thiệt hại về ñất và tài sản trên ñất bị
thu hồi. ðây là vấn ñề chủ yếu cần ñược xem xét nhằm giải quyết thoả ñáng
lợi ích cho người bị thu hồi ñất.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
5

Tiền bồi thường thiệt hại về ñất và tài sản gắn liền với ñất cho người
có ñất bị thu hồi ñược lấy từ người sử dụng ñất mới. Khoản tiền mà người
sử dụng ñất mới phải trả ít nhất là bằng với số tiền bồi thường cho người bị
thu hồi cả về ñất và tài sản gắn liền với ñất.
Cơ sở và mức tính bồi thường: theo lý luận ñịa tô của Các Mác thì ñộ
phì nhiêu và vị trí của ñất ñai là cơ sở cho việc tính toán mức phải trả cho

phải di chuyển nơi ở vì sự phát triển chung. Vì vậy, các dự án TðC cũng
ñược coi là dự án phát triển và phải ñược thực hiện như các dự án phát triển
khác. Ngân hàng và các Nhà nước ñang phát triển cần nhìn nhận vấn ñề này
như cơ hội chứ không phải là trở ngại. Cần thực hiện một chính sách TðC
bắt buộc sẽ tạo nên một môi trường pháp chế lành mạnh khi Nhà nước cần
thu hồi ñất phục vụ cho các mục ñích công cộng của quốc gia. Mặt khác,
cần cải tiến cách hiểu và lập kế hoạch thực hiện, sao cho các dự án luôn
hướng tới sự phát triển, không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế mà còn về môi
trường, xã hội, phương thức này phù hợp với hai mục tiêu là xoá ñói giảm
nghèo và phát triển bền vững. Tuy nhiên, trên thực tế triển khai ñã nảy
sinh nhiều vấn ñề cần ñược xem xét.
2.2.2. Vấn ñề ổn ñịnh nơi ở
- Một số khu TðC không ñảm bảo ñiều kiện cơ sở hạ tầng tối thiểu
như: hệ thống ñiện, nước, ñường giao thông, trường hoặc trạm xá, từ ñó ảnh
hưởng trực tiếp ñến ñời sống của những người TðC.
- Bố trí TðC chưa quan tâm tới các yếu tố cộng ñồng dân cư, tập quán
sinh hoạt, sản xuất. Ví dụ người sản xuất nông nghiệp bị chuyển ñến khu
TðC cao tầng không có tư liệu sản xuất trong khi việc hỗ trợ ñào tạo nghề,
giải quyết việc làm chưa có chế tài chặt chẽ.
- Việc xây dựng khu TðC còn chậm, nhiều khi có quyết ñịnh thu hồi
ñất hoặc thậm chí khi tiến hành bồi thường mới quan tâm ñến vấn ñề TðC.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
7

Từ khâu chuẩn bị không ñược kỹ do sự bức bách về thời gian dẫn ñến thiếu
các ñiều kiện tối thiểu.
- Chưa có quy ñịnh tối thiểu về quyền và nghĩa vụ của người bị thu
hồi ñất khi ñược bồi thường ở khu TðC, nên người dân không biết mình có
quyền và nghĩa vụ gì. Họ không vào các khu TðC mà yêu cầu bồi thường
bằng tiền ñể tự lo chỗ ở mới dẫn ñến tình trạng thừa chỗ trong các khu TðC.

trong thời kỳ phát triển, tạo ñiều kiện ổn ñịnh cuộc sống gia ñình, ổn ñịnh xã
hội, thúc ñẩy nền kinh tế phát triển.
2.3. CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI Ở MỘT SỐ NƯỚC
VÀ CÁC TỔ CHỨC TRÊN THẾ GIỚI
2.3.1. Tại Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc Và Inñônêsia
2.3.1.1. Tại Trung Quốc
Pháp luật ñất ñai của Trung Quốc có nhiều nét tương ñồng với pháp
luật ñất ñai của Việt Nam. Tuy nhiên nhìn về tổng thể việc chấp hành pháp
luật của người Trung Quốc rất cao. Việc sử dụng ñất ñai tại Trung Quốc
thực sự tiết kiệm, Nhà nước Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán
chuyển nhượng ñất ñai. Do vậy thị trường ñất ñai gần như không tồn tại mà
chỉ có thị trường nhà cửa.
Về bồi thường thiệt hại về ñất ñai, do ñất ñai thuộc sở hữu nhà nước
nên không có chính sách bồi thường thiệt hại. Khi nhà nước thu hồi ñất, kể
cả ñất nông nghiệp, tuỳ trường hợp cụ thể, nhà nước sẽ cấp ñất mới cho các
chủ sử dụng bị thu hồi ñất.
Về phương thức bồi thường thiệt hại, Nhà nước thông báo cho người
sử dụng ñất biết trước việc sẽ bị thu hồi ñất trong thời hạn một năm. Người
dân có quyền lựa chọn các hình thức bồi thường bằng tiền hoặc bằng nhà tại
khu ở mới. Tại thủ ñô Bắc kinh và thành phố Thượng Hải, người dân thường
lựa chọn bồi thường thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
9

công việc, nơi làm việc của mình.
Về giá bồi thường thiệt hại, tiêu chuẩn là giá thị trường, mức giá này
cũng ñược Nhà nước quy ñịnh cho từng khu vực và chất lượng nhà, ñồng
thời ñược ñiều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa ñược coi là
Nhà nước tác ñộng ñiều chỉnh tại thị trường ñó. ðối với ñất nông nghiệp
việc bồi thường thiệt hại theo tính chất của ñất và loại ñất (tốt, xấu).

hơn” thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và ñạt mức tối ña
nhu cầu, ñảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và
ñược tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế ñã tỏ
ra hiệu quả khi cần thu hồi ñất trong nhiều dự án [25].
2.3.1.3. Tại Hàn Quốc
- Luật bồi thường thiệt hại của Hàn Quốc ñược chia làm hai thể chế:
+ Một là: Luật “ðặc lệ” liên quan ñến bồi thường thiệt hại cho ñất
công cộng ñã ñược quy ñịnh theo thủ tục thương lượng của pháp luật.
+ Hai là: Luật “Sung công ñất” theo thủ tục quy ñịnh cưỡng chế của
công pháp.
ðể thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế thì cần rất nhiều ñất công
cộng trong một thời gian ngắn với mục ñích cưỡng chế ñất cho nên luật
“Sung công ñất” ñã ñược xây dựng vào năm 1962. Sau ñó theo pháp luật
ngoài mục ñích thương lượng thu hồi ñất công cộng thì còn muốn thống
nhất việc này trên toàn quốc và ñảm bảo quyền tài sản của công nên luật này
ñã ñược lập vào năm 1975 và dựa vào hai luật trên, Hàn Quốc ñã triển khai
bồi thường thiệt hại cho ñến nay. Tuy nhiên dưới hai thể chế luật và trong
quá trình thực hiện luật “ðặc lệ” thương lượng không ñạt ñược thoả thuận
thì luật “Sung công ñất” ñược thực hiện bằng cách cưỡng chế nhưng nếu
như thế thì phải lặp ñi lặp lại quá trình này và ñôi khi bị trùng hợp cho nên
thời gian có thể bị kéo dài hoặc chi phí bồi thường sẽ tăng lên. Do ñó luật
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
11

bồi thường thiệt hại của Hàn Quốc mới ra ñời và thực hiện theo 3 giai ñoạn:
+ Thứ nhất tiền bồi thường ñất ñai sẽ ñược giám ñịnh viên công cộng
ñánh giá trên tiêu chuẩn giá quy ñịnh ñể thu hồi ñất phục vụ cho công trình
công cộng. Giá quy ñịnh không dựa vào những lợi nhuận khai thác do ñó có
thể ñảm bảo sự khách quan trong việc bồi thường.
+ Thứ hai pháp luật có quy ñịnh không gây thiệt hại nhiều cho người

- Trợ cấp khôi phục ñể ít người bị ảnh hưởng có ñược mức sống ñạt
hoặc gần ñạt so với mức sống trước khi có dự án. ðối với các dự án có di
dân TðC, việc lập kế hoạch, thiết kế nội dung di dân là yếu tố không thể
thiếu ngay từ khi chu kỳ ñầu tiên của việc lập dự án ñầu tư và những nguyên
tắc chính phải ñề cập ñến gồm:
+ Nghiên cứu kỹ phương án khả thi của các dự án ñể giảm thiểu việc
di dân bắt buộc, vấn ñề khó tránh ñược khi triển khai thực hiện các dự án.
+ Người bị ảnh hưởng phải ñược bồi thường và hỗ trợ ñể triển vọng
kinh tế, xã hội của họ nói chung ít nhất cũng thuận lợi như trong trường
hợp không có dự án.
+ Các dự án về TðC phải ñạt hiệu quả ở mức càng cao càng tốt.
+ Người bị ảnh hưởng ñược thông báo ñầy ñủ, ñược tham khảo ý kiến
chi tiết về các phương án bồi thường TðC.
+ Các chủ ñầu tư ñặc biệt chú ý ñến tầng lớp những người nghèo nhất,
trong ñó có những người không hoặc chưa có quyền lợi hợp pháp về ñất ñai,
tài sản, những hộ gia ñình do phụ nữ làm chủ.
2.3.3. Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) [25]
Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) có chính sách về bồi thường
thiệt hại, tái ñịnh cư do các dự án này ñưa ra. Các chính sách này có nhiều
khác biệt so với luật của Nhà nước Việt Nam nên một mặt có thể có những
khó khăn nhất ñịnh trong việc áp dụng cho các dự án vay vốn và ñặc biệt có
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
13

khả năng gây ra một số vấn ñề xã hội nhất ñịnh, song mặt khác cũng có
những ảnh hưởng tích cực tới việc cải thiện chính sách bồi thường và tái
ñịnh cư cho những người bị thu hồi ñất của các dự án khác. Một số ñiểm
khác biệt ñó là:
Mục tiêu chính sách tái ñịnh cư (TðC) của ADB là giảm thiểu tối ña
TðC và phải bảo ñảm cho các hộ bị di chuyển ñược bồi thường và hỗ trợ

hợp xét thấy cần hỗ trợ thì UBND cấp tỉnh xem xét quyết ñịnh ñối với từng
trường hợp cụ thể”, chính nội dung này ñã là mối nối, bù ñắp sự khác biệt
giữa hai chính sách của Nhà nước ta và của ADB.
Theo chính sách của ADB thì việc bồi thường và TðC bao giờ cũng
phải hoàn thành xong trước khi tiến hành công trình xây dựng trong khi ở
Việt Nam chưa có quy ñịnh rõ ràng về thời hạn này (có rất nhiều dự án vừa
giải toả mặt bằng vừa triển khai thi công, chỗ nào giải phóng mặt bằng xong
thì thi công trước ñể chống lấn chiếm ñất ñai...).
Công tác TðC ñòi hỏi các chủ dự án phải quan tâm nhiều hơn nữa và
giúp ñỡ những người bị ảnh hưởng trong suốt quá trình TðC, từ việc tìm nơi
ở mới thích hợp cho một khối lượng lớn chủ sử dụng ñất ñai phải di chuyển,
phải tổ chức các khu tái ñịnh cư, trợ giúp chi phí vận chuyển, xây dựng nhà
ở mới, ñào tạo nghề nghiệp, cho vay vốn phát triển sản xuất, cung cấp các
dịch vụ tại khu tái ñịnh cư.
Quy ñịnh của ngân hàng ADB là không những phải thông báo ñầy ñủ
những thông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường, tái ñịnh cư của
dự án cho các hộ dân mà còn tham khảo ý kiến và tìm mọi cách thoả mãn
các yêu cầu chính ñáng của họ trong suốt quá trình kế hoạch hoá cũng như
thực hiện công tác tái ñịnh cư. Theo ADB những người bị ảnh hưởng là
những người bị mất toàn bộ hay mất tài sản vật chất hoặc phi vật chất, kể cả
ñất ñai và tài nguyên của gia ñình như rừng, khu ñánh cá. Do vậy, phạm vi
ảnh hưởng của dự án phải quan tâm là rất rộng.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ nông nghiệp ...........
15

2.4. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ VÀ
TÁI ðỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ðẤT Ở VIỆT NAM
2.4.1. Chính sách của Nhà nước về bồi thường thiệt hại cho người bị thu
hồi ñất khi Nhà nước thu hồi ñất ñể sử dụng vào mục ñích an ninh quốc
phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế

Có thể nói, những nguyên tắc cơ bản của việc bồi thường thiệt hại
trong Nghị ñịnh 151/TTg là rất ñúng ñắn, ñáp ứng nhu cầu trưng dụng ñất
ñai trong những năm 1960. Tuy nhiên, Nghị ñịnh chưa quy ñịnh cụ thể mức
bồi thường thiệt hại mà chỉ quan tâm ñến sự thoả thuận của các bên.
Sau khi giải phóng Miền Nam, ñể ñáp ứng yêu cầu của giai ñoạn cách
mạng mới, Hiến pháp 1980 ra ñời, bước ñầu tạo ra sự ñổi mới về nhận thức cũng
như phương thức quản lý kinh tế. ðiều 19 của Hiến pháp khẳng ñịnh ñất ñai
thuộc sở hữu toàn dân, nhưng sự phát triển kinh tế vẫn dựa trên cơ sở chế ñộ bao
cấp. Về ñất ñai nhà nước quy ñịnh ñất không có giá và không cho ñất ñai tham
gia chuyển dịch dân sự. Lúc này, quan hệ ñất ñai giữa Nhà nước với người sử
dụng ñất ñơn thuần chỉ là quan hệ “giao - lưu”.
Luật ñất ñai năm 1987 ra ñời dựa trên quy ñịnh ñất ñai thuộc sở hữu
toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, khi Nhà nước thu hồi ñất ñể phục
vụ cho các mục ñích công cộng, người sử dụng ñất không ñược Nhà nước bồi
thường bằng ñất, chỉ ñược bồi thường bằng tiền, tài sản hoa màu có trên diện
tích ñất bị thu hồi. Luật ðất ñai năm 1987 không nêu cụ thể việc bồi thường
khi Nhà nước thu hồi ñất mà chỉ nêu tại phần nghĩa vụ của người sử dụng ñất
(ðiều 48): “Bồi thường thiệt hại cho người sử dụng ñất ñể giao cho mình, bồi
hoàn thành quả lao ñộng và kết quả ñầu tư ñã làm tăng giá trị của ñất ñó theo
quy ñịnh của pháp luật” [19].
Thực tế các văn bản hướng dẫn thi hành Luật ðất ñai 1988 không
hướng dẫn nội dung về bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi ñất mà chỉ