H C VI N CHNH TR QU C GIA H

CH MINH

TH TH M

THựC HIệN PHáP LUậT
Về QUYềN KINH Tế, Xã HộI Và VĂN HóA ĐốI VớI
NGƯờI DÂN TộC THIểU Số ở CáC TỉNH
MIềN NúI PHíA BắC VIệT NAM
Chuyờn nganh : Lý lu n v l ch s nh n
Ma sụ

: 62 38 01 01
TểM T T LU N N TI N S

H N I - 2015

c v phỏp lu t


Công trình

c hoàn thành t i

H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh

Ng

ih


u là thành viên c a c ng ng nhân lo i, u bình ng v các
quy n và t do c b n c a con ng i. Vì v y tôn tr ng, b o v và th c hi n
các quy n con ng i, trong ó có ng i dân t c thi u s là trách nhi m hàng
u c a qu c gia.
ng và Nhà n c Vi t Nam luôn coi công tác b o m và thúc y
quy n con ng i i v i ng i dân t c thi u s là trách nhi m hàng u c a
các c p y ng và chính quy n t Trung ng xu ng a ph ng. ng và
Nhà n c ã ban hành nhi u quy t sách c thù v phát tri n kinh t - xã
h i, h tr
t s n xu t, t , nhà , n c sinh ho t, ch m sóc y t , v n hóa,
giáo d c cho ng bào dân t c thi u s . Nh ó mà vùng dân t c thi u s ã
có s phát tri n m nh m h n, t ng b c n nh, i s ng c a bà con dân
t cd n
c c i thi n h n so v i tr c nh ng n m i m i, nh t là các
quy n v kinh t , xã h i và v n hóa.
Tuy nhiên, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa v n
còn nhi u b t c p t i vùng dân t c thi u s nói chung và các t nh mi n núi
phía B c nói riêng và ây v n là vùng khó kh n nh t c n c. Nhà n c ban
hành pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa là úng n, song vi c
tri n khai th c hi n r t h n ch , không ít v n b n quy ph m pháp lu t không
xu ng
c v i i s ng bà con dân t c thi u s hay do nh h ng c a i u
ki n t nhiên kh c nghi t vùng núi a hình chia c t,
d c l n; Ho c do
chính n ng l c h n ch v ý th c pháp lu t c a ng i dân t c thi u s
các
t nh mi n núi phía B c v các quy n v kinh t , xã h i và v n hóa. ó chính
là rào c n,, i v i vi c th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa i v i ng i dân t c thi u s n i ây
c hi u qu . H n n a, các th

t c thi u s các t nh mi n núi phía B c Vi t Nam.
Hai là, phân tích, ánh giá th c tr ng, nêu lên nh ng k t qu
t
c,
nh ng h n ch y u kém, rút ra các nguyên nhân c a nh ng k t qu
t
c và
nh ng h n ch trong th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i
v i ng i dân t c thi u s các t nh mi n núi phía B c Vi t Nam.
Ba là, trên c s lý lu n và th c ti n, lu n án xây d ng các quan i m và
xu t các gi i pháp c th , phù h p có tính kh thi nh m m b o th c hi n
pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c hi n nay.
3. i t ng và ph m vi nghiên c u
3.1. i t ng nghiên c u
i t ng nghiên c u c a Lu n án là quá trình th c hi n pháp lu t v
quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n
núi phía B c (g m 14 t nh: S n La, Hòa Bình, i n Biên, Lai Châu, Hà
Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Cao B ng, B c K n, L ng S n, Yên Bái, Thái
Nguyên, Phú Th , B c Giang)
3.2. Ph m vi nghiên c u
Th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i
dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c là v n r t r ng và ph c t p, có
th nghiên c u d i nhi u góc khác nhau.
Lu n án ch t p trung nghiên c u v n d i góc khoa h c lý lu n và
l ch s nhà n c và pháp lu t. Trong quá trình nghiên c u, t p trung vào các n i
dung c b n c a th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa. Khi
ánh giá th c tr ng ch i u tra kh o sát nh ng v n c t lõi làm c s lu n

qu c t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa và th c hi n pháp lu t v quy n
kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s m t s n c
tham
kh o nh ng kinh nghi m có th v n d ng vào Vi t Nam. Ch ng 3, tác gi s
d ng ph ng pháp th ng kê k t h p v í phân tích nghiên c u các c i m
v t nhiên, kinh t , xã h i các t nh mi n núi phía B c có nh h ng t i vi c
th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng bào dân
t c thi u s n i ây. ng th i s d ng ph ng pháp t ng h p, phân tích, ánh
giá, th ng kê
ánh giá nh ng k t qu
t
c và nh ng h n ch y u kém,
tìm ra nguyên nhân c a h n ch th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hóa i v i ng i. c bi t tác gi ã s d ng ph ng pháp i u tra xã h i
h c
t ó ánh giá m t cách khách quan th c tr ng th c hi n pháp lu t v
quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n
núi phía B c. Ch ng 4, tác gi s d ng ph ng pháp phân tích và t ng h p
a ra các quan i m và
xu t các gi i pháp nh m m b o th c hi n pháp
lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s các t nh
mi n núi phía B c Vi t Nam hi n nay.

3


5. óng góp khoa h c c a lu n án
Th nh t, lu n án ã làm rõ khái ni m, c i m v quy n kinh t , xã
h i và v n hóa; ã nêu

lu n c a th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i
dân t c thi u s nói chung và các t nh mi n núi phía B c nói riêng. Làm sáng t
khái ni m quy n kinh t , xã h i và v n hóa và th c hi n pháp lu t v quy n kinh
t , xã h i và v n hóa.
- V m t th c ti n : Nh ng gi i pháp mà lu n án a ra
c xu t phát
t th c tr ng th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c, qua ó th y
c nh ng
k t qu , h n ch và ch ra nguyên nhân c a h n ch trong quá trình th c hi n
pháp lu t v quy n i v i ng i dân t c thi u s n i ây.
Lu n án ã d báo nh ng xu h ng tác ng n vi c th c hi n quy n kinh
t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s , xây d ng các quan i m
và
xu t các gi i pháp mang tính toàn di n, có c s khoa h c nh m b o
m th c hi n pháp lu t v quy n i v i ng i dân t c thi u s
các t nh
mi n núi phía B c. Do v y, lu n án có th làm tài li u tham kh o giúp các

4


nhà ho ch nh chính sách, các nhà l p pháp, các cán b làm công tác th c
ti n trong l nh v c dân t c, các cán b làm công tác nghiên c u, gi ng d y
c ng nh nh ng ng i làm công tác áp d ng pháp lu t có cách nhìn toàn
di n, th u áo i v i vi c th c hi n pháp lu t v quy n con ng i nói chung
và quy n kinh t , xã h i và v n hóa nói riêng i v i ng i dân t c thi u s .
6. K t c u c a lu n án
Ngoài ph n m

tài cho th y có
m t s công trình c p n th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa. Tuy nhiên, do hoàn c nh l ch s và i u ki n phát tri n kinh t - xã h i và
h th ng pháp lu t các qu c gia trên th gi i có nhi u khác bi t, nên trong các
công trình này ch a c p n Th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hóa i v i ng i dân t c thi u s , mà ch
c p n nh ng quy ph m
chung v quy n con ng i, trong ó có quy n kinh t , xã h i và v n hóa.
1.3. M T S NH N XÉT, ÁNH GIÁ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U
CÓ LIÊN QUAN T I
TÀI VÀ NH NG V N
C N TI P T C NGHIÊN
C U TRONG LU N ÁN

- Nh ng công trình trong n c và n c ngoài ã t p trung nghiên c u các
v n lý lu n v quy n con ng i trong ó có quy n kinh t , xã h i và v n hóa
và các khía c nh khác nhau, ch a có m t công trình nào nghiên c u m t cách
toàn di n, y có h th ng các v n lý lu n và th c ti n th c hi n pháp lu t
v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s nói chung và
các t nh mi n núi phía B c Vi t Nam nói riêng.

5


- Các công trình nghiên c u c trong và ngoài n c cho th y ch a có công
trình nào t p trung nghiên c u m t cách toàn di n có h th ng v Th c hi n pháp
lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s , c ng
nh th c tr ng c a vi c th c hi n pháp lu t v nhóm quy n này và gi i pháp b o
m th c hi n m t cách hi u qu
i v i ng i dân t c thi u s nói chung và

2.1.1.1. Khái ni m quy n kinh t , xã h i và v n hóa
Quy n con ng i là nh ng c tính xu t phát t nhu c u và ph m giá v n
có c a con ng i,
c ghi nh n và b o m b ng pháp lu t qu c gia và qu c
t . V i t cách là m t giá tr xã h i mà con ng i giành
c
i n phát
tri n t do thì quy n kinh t , xã h i và v n hóa là nhu c u thi t y u v nhân
ph m và giá tr c a con ng i
c pháp lu t qu c gia và qu c t ghi nh n là
i u ki n b o m cho s t do và phát tri n c a con ng i, bao g m các

6


quy n s h u, quy n có vi c làm, quy n
c giáo d c, quy n ch m sóc s c
kh e, quy n an sinh - xã h i, quy n
c duy trì và b o t n b n s c v n hóa.
2.1.1.2. c i m c a quy n kinh t , xã h i và v n hóa
Quy n kinh t , xã h i và v n hóa là m t trong hai nhóm quy n c b n c a
con ng i, vì v y nó mang y các c i m c a quy n con ng i nh : Tính
ph bi n
c áp d ng cho t t c các thành viên trong gia ình nhân lo i mà
không có s phân bi t i x nào d a trên ch ng t c, màu da, gi i tính, ngôn
ng và các tình tr ng khác; Tính không th chuy n nh ng; Tính không th
phân chia và ph thu c l n nhau. Ngoài ra quy n kinh t , xã h i và v n hóa
còn có nh ng c i m c thù nh :
Th nh t: Tính c thù c a các quy n kinh t , xã h i và v n hóa, tr c
h t do s phát tri n kinh t không ng u gi a các khu v c và các qu c gia

Th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa là m t quá
trình ho t ng v i nhi u trình t , th t c, có nhi u ch th tham gia v i

8


nh ng quy n h n và ngh a v nh t nh và vai trò khác nhau. Nh ng trình t ,
th t c trong quá trình ho t ng c a các ch th nói trên
c pháp lu t quy
nh c th , mà các ch th ph i th c hi n nghiêm túc.
Th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa ph i là hành vi
h p pháp, t c là hành vi hoàn toàn phù h p v i yêu c u, òi h i c a pháp lu t.
Nhà n c là ch th chính có trách nhi m hàng u trong c ch b o
m th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân
trong ó có ng i dân t c thi u s .
T s phân tích lý gi i trên, có th hi u:
Th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân
t c thi u s là t ng th các ho t ng có m c ích, có ch nh c a các c quan
nhà n c, các t ch c xã h i và các cá nhân ng i dân t c thi u s
a các
quy ph m pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i vào cu c s ng c a
ng i dân n i ây.
2.1.3.2. c i m th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n
hoá i v i ng i dân t c thi u s
Th nh t, THPL v quy n kinh t , xã h i và v n hóa là s ti p n i xây
d ng pháp lu t v quy n, bao g m toàn b các ho t ng nh m a các quy ph m
pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i vào cu c s ng c a bà con dân
t c thi u s .
Th hai, ch th th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa
i v i ng i dân t c thi u s bao g m nhi u lo i ch th , ó là các c quan nhà

2.1.4. Vai trò c a th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hoá
i v i ng i dân t c thi u s
Th nh t, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa là
ph ng ti n h u hi u giúp ng i dân t c thi u s phát tri n các n ng l c làm
ch , ch
ng, tích c c tham gia vào công vi c qu n lý nhà n c và xã h i.
Th hai, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i
v i ng i dân t c thi u s là m t ph ng th c b o m an toàn xã h i, an
ninh biên gi i và góp ph n b o m ch quy n toàn v n lãnh th qu c gia.
Th ba, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i dân t c thi u s gi v ng b n ch t Nhà n c c a dân, do dân và vì dân
nh m m c tiêu dân giàu, n c m nh, xã h i công b ng, dân ch , v n minh.
Th t , th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i dân t c thi u s góp ph n nâng cao trình
dân trí và ngu n l c c a
s phát tri n kinh t - xã h i vùng dân t c thi u s và c n c.
Th n m, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i
v i ng i dân t c thi u s phát huy các giá tr
o c, b n s c v n hóa
truy n th ng nhân v n c a dân t c Vi t Nam.
2.2. N I DUNG, YÊU C U VÀ CÁC Y U T B O
M TH C HI N
PHÁP LU T V QUY N KINH T , XÃ H I VÀ V N HOÁ
I V I NG
I
DÂN T C THI U S

2.2.1. N i dung th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa i v i ng i dân t c thi u s

v i ng i dân t c thi u s ph i b o m úng i t ng th h ng quy n.
Th hai, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i ng i dân t c thi u s ph i m b o s công khai, minh b ch, bình ng.
Th ba, th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i ng i dân t c thi u s ph i t ng thích v i các tiêu chu n qu c t và
cao các quy n con ng i ghi nh n trong Hi n pháp 2013.
Th t , chi phí th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa
i v i ng i ng i dân t c thi u s ph i b o m tính h p lý.
2.2.2.2. Các y u t b o m th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã
h i và v n hoá
i v i ng i dân t c thi u s
M t là, các y u t b o m v chính tri, kinh t , xã h i.
Hai là, b o m v m t pháp lý và t ch c th c hi n pháp lu t.
Ba là, b o m m t c ch giám sát hi u qu vi c t ch c th c hi n
pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s .
2.3. TIÊU CHU N QU C T VÀ KINH NGHI M C A M T S N
C
V TH C HI N PHÁP LU T V QUY N KINH T , XÃ H I VÀ V N HOÁ
I V I NG
I DÂN T C THI U S VÀ Ý NGH A
I V I VI T NAM

2.3.1. Pháp lu t qu c t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa và
quy n c a ng i dân t c thi u s .
2.3.1.1. N i dung pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hoá
- N i dung pháp lu t v quy n kinh t nh quy n lao ng, vi c làm
quy n có tiêu chu n s ng thích áng
- N i dung pháp lu t v quy n xã h i, nh quy n an sinh xã h i, ch m
sóc y t
- N i dung pháp lu t v quy n v n hóa bao g m giáo d c ti u h c là

c b o v theo i u 27 là các
quy n cá nhân, và kh n ng th c hi n các quy n này ph thu c vào vi c
các nhóm thi u s có th gi gìn
c n n v n hóa, ngôn ng c a h hay
không. Do v y, các qu c gia thành viên c n có các bi n pháp tích c c, ch
ng
b o v b n s c c a các nhóm thi u s v dân t c.
2.3.1.3. Bài h c kinh nghi m c a m t s qu c gia v th c hi n pháp
lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hoá i v i ng i dân t c thi u s
Lu n án nghiên c u th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa Trung Qu c; V ng qu c Thái Lan và Malaysia .
2.3.2. Nh ng kinh nghi m th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã
h i và v n hoá i v i ng i dân t c thi u s theo tiêu chu n qu c t và
m t s n c có ý ngh a i v i Vi t Nam
H th ng pháp lu t qu c gia ph i n i lu t hóa nh ng nguyên t c và các
chu n m c v QCN ã
c ghi nh n trong các i u c qu c t vào pháp lu t
qu c gia b o m:
- Nguyên t c bình ng v giá tr , nhân ph m và các quy n c a m i
ng i và m i dân t c, b t k ch ng t c, s c t c, ngu n g c xã h i
- Vi t Nam ph i s d ng các bi n pháp l p pháp, hành pháp và k c
các bi n pháp c bi t t m th i
th c thi các quy n kinh t , xã h i và v n
hóa i v i ng i DTTS m t cách hi u qu .

12


Kinh nghi m c a các n c có ý ngh a v i Vi t Nam bao g m:
M t là, nhà n c luôn xác nh trách nhi m hàng u và chính y u

I DÂN
T C THI U S
CÁC T NH MI N NÚI PHÍA B C VI T NAM
3.1.
C I M T NHIÊN, KINH T - XÃ H I CÓ NH H
NG
N
VI C TH C HI N PHÁP LU T V QUY N KINH T , XÃ H I VÀ V N HÓA
I V I NG
I DÂN T C THI U S
CÁC T NH MI N NÚI PHÍA B C
VI T NAM

3.1.1.
c i m t nhiên c a các t nh mi n núi phía B c có nh
h ng n th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i
v i ng i dân t c thi u s n i ây
Các t nh mi n núi phía B c là vùng có nhi u c i m t nhiên r t khác
bi t so v i các vùng mi n c a c n c, a hình r ng l n, có các dãy núi cao

13


ch y theo h ng Tây B c - ông Nam,
d c l n, vùng biên gi i a hình
hi m tr , b chia c t, khí h u kh c nghi t, n ng nóng v mùa hè, l nh và
s ng mu i v mùa ông, là vùng th ng xuyên ch u h u qu thiên tai nh
l quét, s t l
t, cháy r ng. V n t
canh tác ít, nghèo, l i luôn b r a

bào các DTTS n c ta, chúng ta nh n th y các v n
nêu trên th c s là
nh ng khó kh n, thách th c ã và ang nh h ng không nh
n vi c th c
hi n pháp lu t v quy n con ng i trong ó có các quy n kinh t , xã h i và
v n hóa i v i ng i dân n i ây.
3.2.TH C TR NG PHÁP LU T VÀ TH C HI N PHÁP LU T V
QUY N KINH T , XÃ H I VÀ V N HOÁ
I V I NG
I DÂN T C THI U
S
CÁC T NH MI N NÚI PHÍA B C

3.2.1. Th c tr ng pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa sau
i m i 1986 n nay
Các quy n con ng i, quy n công dân c a ng i dân Vi t Nam ã
c ghi nh n trong b n Hi n pháp u tiên 1946 và ngày càng
cm

14


r ng trong các b n Hi n pháp sau này là Hi n pháp 1959,1980, 1992, 2013
c a Vi t Nam.
M t trong nh ng nguyên t c xuyên su t toàn b ch
nh QCN, quy n
công dân trong các Hi n pháp c a Vi t Nam là: "T t c công dân Vi t Nam
u ngang quy n v m i ph ng di n: chính tr , kinh t , v n hóa" và t t c
m i công dân u bình ng tr c pháp lu t,,
Sau g n 30 n m th c hi n

t , xã h i các xã c bi t khó kh n vùng dân t c thi u s và mi n núi (Q
135/1998/Q -TTg, g i t t là Ch ng trình 135 và Ch ng trình 134).
- M t s v n b n quy ph m pháp lu t v quy n kinh t
- M t s v n b n quy ph m pháp lu t v quy n xã h i
- M t s v n b n quy ph m pháp lu t v quy n v n hóa nh giáo d c
và ào t o, d y ngh , b i d ng cán b là ng i dân t c thi u s .
3.2.2. Th c tr ng th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hoá i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c
3.2.2.1. Nh ng thành t u, k t qu
t
c trong th c hi n pháp
lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hoá i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c
Th c hi n pháp lu t nói chung và THPL v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa nói riêng v i ng i DTTS các t nh mi n núi phía B c u có b n hình

15


th c c b n là: Tuân th pháp lu t; thi hành pháp lu t; s d ng pháp lu t và
áp d ng pháp lu t. Nh ng trong b n hình th c th c hi n pháp lu t nêu trên,
tuân th pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c
thi u s là các ch th pháp lu t t ki m ch
không th c hi n hành vi,
ho t ng mà pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa nghiêm c m,
không cho phép th c hi n. Qua s li u i u tra xã h i h c cho th y h u h t
ng bào n i ây u tuân th pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa
và không ghi nh n tr ng h p nào b x lý hành chính hay x lý trách nhi m
hình s v nh ng hành vi liên quan n th c hi n pháp lu t v quy n. Vì v y,

c trong
th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân
t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c
Nguyên nhân khách quan:
-Vi t Nam ã phê chu n nhi u i u c qu c t c b n v quy n con
ng i và Vi t Nam cam k t th c hi n ngh a v c a qu c gia thành viên, th
hi n trong Báo cáo qu c gia ph quát nh k v vi c th c hi n quy n con
ng i Vi t Nam: "Chính ph Vi t Nam cam k t và xác nh vi c hoàn thi n

16


khuôn kh pháp lu t v quy n con ng i, quy n công dân là m t trong nh ng
u tiên qu c gia trong vi c b o v và thúc y quy n con ng i trong th i gian
t i" th hi n qua ã n i lu t hóa các quy ph m i u c vào h u h t các v n
b n quy ph m pháp lu t qu c gia.
- H th ng pháp lu t nói chung và pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hóa nói riêng, c ng nh nh ng chính sách c thù v phát tri n kinh t xã h i mi n núi ã t
c nh ng ti n b nh t nh t o ra c s cho vi c
th c hi n và thúc y các quy n kinh t , xã h i i v i ng i dân t c thi u
s , trong ó có ng bào dân t c các t nh mi n núi phía B c n c ta.
- Kinh t Vi t Nam trong nh ng n m g n ây có b c phát tri n m nh
ã ra kh i tình tr ng kém phát tri n, b c vào nhóm n c ang phát tri n có
m c thu nh p trung bình (th p) t n m 2010 v i m c thu nh p trung bình
u ng i là 1.068 USD, n m 2013 là 1.960 USD Vi t Nam h i nh p sâu
r ng vào n n kinh t th gi i và gia nh p nhi u nh ch th ng m i qu c t
vì v y Vi t Nam có ngu n l c thúc y th c hi n quy n kinh t , xã h i và
v n hóa i v i ng i dân nói chung và ng bào dân t c thi u s
các t nh


- Nh ng h n ch , b t c p trong s d ng pháp lu t
M t b ph n không nh
ng bào dân t c( 26,95%)
c h i v quy n
ti p c n thông tin v các quy n kinh t , xã h i và v n hóa ánh giá là ch a
t t và v i n i dung
c tham gia giám sát vi c th c hi n chính sách, pháp
lu t là 31,52% s ng i ánh giá là ch a hi u qu ; c ng t ng t nh d ch
v tr giúp pháp lý còn 20,18% ánh giá th p. Nh v y v n còn m t b ph n
ng i dân t c thi u s ch a hi u n i dung các chính sách, pháp lu t v quy n
con ng i có th s d ng các quy n l i h p pháp c a mình,
- Nh ng h n ch , b t c p trong áp d ng pháp lu t
K t qu áp d ng pháp lu t v quy n kinh t nh quy n s h u t ai,
quy n lao ng vi c làm c a ng i dân t c thi u s khu v c mi n núi phía B c
còn nhi u h n ch . Ch ng trình 134 v c p t , nhà , n c sinh ho t cho
ng bào dân t c thi u s nghèo, là m t ch tr ng úng, nh ng khi tri n khai áp
d ng l i không phù h p v i i u ki n c a các t nh, hi u qu tác ng ch a cao.
3.2.3.2. Nguyên nhân c a nh ng h n ch trong th c hi n pháp lu t
v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i ng i dân t c thi u s
các
t nh mi n núi phía B c
Nguyên nhân khách quan:
- V trí a lý t nhiên vùng núi cao
d c l n, a hình hi m tr ,
chia c t ph c t p
c i m c trú c a ng bào dân t c thi u s
các t nh mi n núi
phía B c s ng phân tán, trên a hình r ng l n, i l i khó kh n
- Do y u t l ch s

I DÂN T C THI U S
CÁC T NH MI N NÚI
PHÍA B C VI T NAM HI N NAY
4.1. D BÁO M T S XU H
NG TÁC
NG
N VI C TH C HI N
QUY N KINH T , XÃ H I VÀ V N HÓA
I V I NG
I DÂN T C THI U
S
CÁC T NH MI N NÚI PHÍA B C HI N NAY

Qua phân tích th c tr ng THPL v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i
v i ng i DTTS các t nh mi n núi phía B c, cho chúng ta th y nh ng n m
qua, ng và Nhà n c Vi t Nam ã ban hành, th c hi n trên t t c các l nh
v c c a QCN, c bi t là THPL v quy n kinh t , xã h i và v n hóa i v i
ng i DTTS
c chú tr ng. Nh t là th c hi n nhi u chính sách nh m phát
tri n kinh t - xã h i, b o m ASXH i v i ng bào DTTS trong ó có các
t nh mi n núi phía B c, gi v ng tr t t chính tr , b o m an ninh biên gi i.
Song th c t các vùng DTTS, nh t là các t nh mi n núi phía B c v n
m c phát tri n th p nh t c n c, c s h t ng thi u ng b , các chính sách
u t dàn tr i và trùng l p, v
i t ng, th i gian th c hi n ng n, ngu n
l c ch a b o m, nên ã nh h ng n hi u qu c a chính sách. Nh ng
thách th c, nguy c không th coi nh mà ng và Nhà n c ta c bi t quan
tâm nh Ngh quy t
i h i i bi u toàn qu c l n th XI c a
ng nh n

s n xu t, t và tình tr ng tranh ch p t ai các t nh mi n núi phía
B c có chi u h ng gia t ng
4.2. QUAN
VÀ V N HOÁ
NÚI PHÍA B C

I M B O
I V I NG

M TH C HI N QUY N KINH T , XÃ H I
I DÂN T C THI U S
CÁC T NH MI N

4.2.1. Xây d ng và th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hoá i v i ng i dân t c thi u s ph i quán tri t ngh quy t c a
ng v công tác dân t c
V n
dân t c, và bình ng gi a các dân t c c ng nh các ch ng
trình, d án phát tri n vùng DTTS
c
c p trong nhi u Ngh quy t i
h i l n th IX,X,XI c a
ng C ng s n Vi t Nam.
c bi t
c th hi n
trong H i ngh Trung ng l n th 7 khóa IX ã ban hành riêng Ngh quy t
v công tác dân t c, t ra yêu c u c n gi i quy t v n
dân t c trong giai
o n hi n nay. Ngh quy t ã xác nh quan i m c b n c a
ng ta v


4.2.3. Xây d ng và th c hi n pháp lu t v quy n kinh t , xã h i và
v n hóa ph i d a trên nguyên t c pháp quy n và b o m quy n làm
ch c a ng i dân t c thi u s
Nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a Vi t Nam mà ng, Nhà n c
và nhân dân ta ang xây d ng là Nhà n c c a nhân dân, do nhân dân và vì
nhân dân. V b n ch t, ó chính là Nhà n c luôn tôn tr ng QCN, quy n
công dân. Trong i u ki n Vi t Nam hi n nay, xây d ng Nhà n c pháp
quy n XHCN là s b o m có tính ch t n n t ng cho vi c th c hi n quy n
dân ch c a ng i dân. B i l ch c n ng c a Nhà n c pháp quy n là ph c
v nhân dân, gi m i liên h m t thi t v i nhân dân, th c hi n y
các
quy n dân ch c a nhân dân, tôn tr ng, l ng nghe ý ki n c a nhân dân và
ch u s giám sát c a nhân dân.
Yêu c u c a công cu c xây d ng Nhà n c pháp quy n n c ta hi
n nay là ph i xây d ng chính quy n các c p trong s ch, v ng m nh, vì nhân
dân ph c v . Do ó khi xây d ng và THPL v quy n kinh t , xã h i và v n
hóa i v i ng i DTTS c n có s tham gia dân ch c a các DTTS trong c
c u chính tr , th ch ngh nghi p và trong các ngh trình ho ch nh chính
sách liên quan n quy n c a t c ng i thi u s ; B i khi có i di n c a các
t c ng i thi u s tham gia trong c c u chính tr thì m i có i u ki n nói lên
ti ng nói i di n nh ng nhu c u b c thi t c a dân t c h và b o v quy n
l i c a t c ng i thi u s mà h là thành viên.
4.3. GI I PHÁP B O
M TH C HI N PHÁP LU T V QUY N KINH
T , XÃ H I VÀ V N HOÁ
I V I NG
I DÂN T C THI U S
CÁC
T NH MI N NÚI PHÍA B C VI T NAM

4.3.4. T ng c ng s lãnh o c a ng trong th c hi n pháp lu t v
các t nh
quy n kinh t , xã h i và v n hóa
i v i ng i dân t c thi u s
mi n núi phía B c
4.3.5. T ng c ng trách nhi m c a Nhà n c
i v i vi c tôn
tr ng, b o m và th c hi n các quy n con ng i v kinh t , xã h i và
v n hóa i v i ng i dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c
4.3.6.
y m nh công tác tuyên truy n, ph bi n pháp lu t v
quy n kinh t , xã h i và v n hóa nh m nâng cao nh n th c c a ng bào
dân t c thi u s
các t nh mi n núi phía B c và m i ch th th c hi n
pháp lu t
K T LU N
ng và Nhà n c Vi t Nam luôn coi công tác b o m và thúc y các
quy n con ng i trong ó có quy n c a ng i DTTS là m t trong nh ng
nhi m v chính tr tr ng tâm c a các c p y
ng, chính quy n t Trung
ng xu ng a ph ng, là m t v n
u tiên trong m i chính sách và chi n
l c phát tri n kinh t - xã h i c a t n c. Tr i qua các th i k cách m ng
Vi t Nam, ng và Nhà n c Vi t Nam luôn nh t quán quan i m: oàn k t,
bình ng gi a các dân t c.
Vì v y, ng và Nhà n c ta luôn chú tr ng t i vi c b o v quy n và l i
ích h p pháp c a m i ng i dân trong ó có ng i DTTS và c bi t quan tâm
n s phát tri n kinh t - xã h i vùng DTTS nói chung và các t nh mi n núi
phía B c nói riêng. ây là m t v n c b n trong m i ch tr ng, chính sách

c
th c hi n; h th ng tr ng ph thông dân t c n i trú, bán trú
c hình
thành t Trung ng n t nh, huy n, xã.
i s ng v n hóa tinh th n c a
ng bào
c nâng cao m t b c; v n hóa truy n th ng c a các dân t c
c tôn tr ng, gi gìn và phát huy. Các lo i b nh d ch c b n
c ng n
ch n và t ng b c y lùi; Nhà n c ã tr c p th BHYT cho ng bào
DTTS
c khám, ch a b nh ch m sóc s c kh e.
Tuy nhiên, bên c nh nh ng thành t u ã t
c so v i nh ng thành t u
chung c a c n c t
c sau g n 30 n m th c hi n
ng l i i m i thì i
s ng c a ng bào DTTS nói chung và các t nh mi n núi phía B c nói riêng
v n còn nhi u thua thi t. Tình hình b o v và th c thi QCN vùng ng bào
DTTS n c ta v n còn nhi u v n
áng lo ng i, c bi t trong i u ki n phát
tri n và h i nh p qu c t hi n nay. nhi u vùng dân t c t i các t nh mi n núi
phía B c, t l ói nghèo hi n v n cao so v i bình quân chung c a c n c;
kho ng cách chênh l ch v m c s ng gi a các vùng, gi a các dân t c ngày càng
t ng; ch t l ng, hi u qu giáo d c và ào t o còn th p, vi c ào t o ngh ch a
c quan tâm d n n ch t l ng ngu n nhân l c kém; công tác ch m sóc s c
kh e cho ng bào vùng sâu, vùng xa còn nhi u khó kh n. M t s t p quán
l c h u, mê tín d oan có xu h ng phát tri n. M t s b n s c t t p trong v n
hóa c a các DTTS ang b mai m t. M c h ng th v n hóa c a ng bào còn
th p. m t s n i tôn giáo phát tri n không bình th ng, trái pháp lu t và