ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC: Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Thông tin - Thư viện
Bộ môn: Thông tin - Tư liệu
1. Thông tin về giảng viên
1.1. Giảng viên 1:
Họ và tên: Trần Thị Thanh Vân
Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, Cử nhân
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thông tin - Tư liệu, Khoa Thông tin - Thư
viện. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Địa chỉ liên hệ:
Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện,
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà
Nội
Điện thoại:
0904 - 222 - 425
Email:
[email protected]
Các hướng nghiên cứu chính: Thông tin học, sản phẩm và dịch vụ
thông tin - thư viện, bộ máy tra cứu tìm tin, thư viện người dùng tin
đặc biệt, tổ chức và quản lý trong hoạt động thông tin - thư viện...
1.2. Giảng viên 2:
Họ và tên: Trần Mạnh Tuấn
Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ, Nghiên cứu viên chính
Thời gian, địa điểm làm việc: Giờ hành chính, từ thứ 2 đến thứ 6
tại số 26, Lý Thường Kiệt, Hà Nội.
Địa chỉ liên hệ: Viện Thông tin Khoa học Xã hội, 26 Lý Thường
Kiệt, Hà Nội.
Điện thoại: 04.8264243 (124),
Email : [email protected]

Điện thoại: 04 - 8583903
3. Mục tiêu của môn học
Môn học “Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện” trang bị cho sinh viên:
Về kiến thức:
Hiểu được những khái niệm, lịch sử hình thành, phát triển về các sản
phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.
Hiểu và nắm được những nội dung liên quan tới các loại hình sản
phẩm, dịch vụ thông tin truyền thống và hiện đại.
Đánh giá vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện, thẩm
định được các sản phẩm, dịch vụ thông tin - thư viện.
Hiểu và nắm vững về các quy trình tạo lập một sản phẩm hay dịch vụ
thông tin - thư viện.
Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình tồn tại, phát triển
của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.
Về kỹ năng:
Có kỹ năng đọc và tổng hợp các tài liệu chuyên ngành liên quan sản
phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.
Có khả năng xây dựng, thực hiện được các sản phẩm và dịch vụ thông
tin - thư viện.
Có khả năng sử dụng thành thạo, giúp người dùng tin khai thác tốt các sản
phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.
Có các khả năng tư duy, phân tích, ra quyết định, phát hiện và giải
quyết vấn đề liên quan tới sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.
Phân tích, đánh giá được hiệu quả hoạt động của trung tâm thông tin thư viện bất kỳ thông qua hệ thống các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện của đơn vị đó.
Về thái độ, chuyên cần:
Có khả năng làm việc nhóm và trình bày vấn đề. Xây dựng tinh thần
hợp tác của các thành viên trong hoạt động nhóm.
Tích cực và chủ động tham gia các hoạt động học tập: nghe giảng,
thảo luận và làm việc nhóm. Hình hành thói quen tích cực tham gia
phát biểu xây dựng bài.

triển của sản phẩm
và dịch vụ thông tin thư viện.
- Nắm được vai trò
của sản phẩm và dịch
vụ thông tin - thư
viện trong hoạt động
thông tin - thư viện.
- Biết và phân biệt
Chƣơng 2:
Sản
phẩm được các loại hình
thông tin - sản phẩm thông tin thư viện.
thƣ viện
- Nêu khái niệm, vai
trò, tính chất của các
sản phẩm thông tin thư viện.
- Nắm được cấu trúc
của các sản phẩm
thông tin - thư viện.
- Chỉ ra được quy
trình biên soạn, tạo
lập một sản phẩm
thông tin - thư viện
- Chỉ ra được tình
hình sử dụng và xu

Bậc 2

Bậc 3


tin - thư viện của
một cơ quan thông
tin - thư viện.

- Đánh giá một sản
phẩm thông tin thư viện.
- So sánh ưu /
nhược điểm của
sản phẩm thông tin
- thư viện truyền
thống với các sản
phẩm thông tin thư viện hiện đại.
- Xây dựng được
một số sản phẩm
thông tin - thư
viện.

303


Chƣơng 3:
Dịch vụ thông
tin - thƣ viện

Chƣơng 4:
Các yếu tố tác
động tới sự
phát triển sản
phẩm và dịch
vụ thông tin thƣ viện

dịch vụ thông tin thư viện.
- Nêu được vai trò
quan trọng của yếu
tố Marketing sản
phẩm và dịch vụ
thông tin - thư viện.
16

- Phân tích được các
ưu/ nhược điểm và
hạn chế của các
dịch vụ thông tin thư viện.
- Phân tích được các
tiêu chí để đánh giá
hiệu quả dịch vụ
thông tin - thư viện.
- Đưa ra các giải
pháp nhằm đa dạng
hoá dịch vụ thông
tin - thư viện của
một cơ quan thông
tin - thư viện.
- Phân tích được các
yếu tố: Nguồn tin,
người dùng tin, cán
bộ xử lý thông tin,
công nghệ thông tin
và cơ sở vật chất
của cơ quan thông
tin - thư viện đối

Môn học “Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện” đề cập tới các
khái niệm, tính chất cơ bản của sản phẩm, dịch vụ thông tin - thư viện truyền
thống và hiện đại cũng như lịch sử hình thành, phát triển và vai trò của các
sản phẩm, dịch vụ này trong hoạt động thông tin - thư viện.

304


Môn học trang bị cho sinh viên kiến thức khai thác sử dụng, đánh giá các
sản phẩm, dịch vụ thông tin - thư viện truyền thống và hiện đại; trang bị cho họ
kỹ năng cơ bản để thiết kế xây dựng các sản phẩm và thực hiện các dịch vụ này.
Môn học đề cập tới các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển của các sản
phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện cũng như xu thế phát triển của chúng.
5. Nội dung chi tiết môn học
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẪN ĐỀ CHUNG VỀ SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG
TIN - THƢ VIỆN

Các khái niệm chung
1.1.1. Sản phẩm thông tin - thư viện
1.1.2. Dịch vụ thông tin - thư viện
1.1.3. Thông tin dữ kiện
1.2. Lịch sử hình thành và phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thƣ viện
1.2.1. Thời kỳ cổ xưa (từ khoảng 2500 năm TCN đến thế kỷ X)
1.2.2. Thời kỳ phong kiến (từ thế kỷ X đến năm 1789)
1.2.3. Thời kỳ cận đại (từ năm 1789 đến 1917)
1.2.4. Thời kỳ hiện đại (từ năm 1917 đến nay)
1.3. Vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện trong hoạt
động thông tin - thƣ viện
1.1.


3.1.1. Nhóm dịch vụ cung cấp tài liệu
3.1.2. Nhóm dịch vụ tra cứu thông tin
3.1.3. Các dịch vụ trao đổi thông tin
3.1.4. Dịch vụ tư vấn
3.1.5. Dịch vụ phổ biến thông tin chọn lọc
3.1.6. Dịch vụ cung cấp thông tin theo chuyên đề
3.1.7. Dịch vụ cung cấp tin theo yêu cầu đặt trước
3.1.8. Dịch vụ bao gói thông tin (CSDL) theo yêu cầu
3.1.9. Dịch vụ khai thác tài liệu đa phương tiện
3.1.10.Dịch vụ xử lý và đào tạo nghiệp vụ
3.2 .Quy trình tổ chức thực hiện dịch vụ
3.2.1. Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình thực hiện dịch vụ
3.2.2. Các bước tiến hành dịch vụ
3.3. Đánh giá dịch vụ thông tin - thƣ viện
3.3.1. Các yếu tố cơ bản để đánh giá dịch vụ thông tin - thư viện
3.3.2. Các tiêu chí để đánh giá dịch vụ thông tin - thư viện
3.4. Đa dạng hoá dịch vụ thông tin - thƣ viện
3.4.1. Các phương hướng đa dạng hoá dịch vụ thông tin - thư viện
3.4.2. Các biện pháp đa dạng hoá dịch vụ thông tin - thư viện
CHƢƠNG 4: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM VÀ
DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

4.1. Những yếu tố của môi trƣờng kinh tế - xã hội
4.1.1. Nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện
4.1.2. Vấn đề sở hữu thông tin của xã hội
4.1.3. Chính sách thông tin quốc gia
4.2. Các yếu tố của cơ quan thông tin - thƣ viện
4.2.1. Nguồn tin
4.2.2. Trình độ cán bộ xử lý thông tin
4.2.3. Công nghệ thông tin

Ngành TT-TV trong xã hội thông tin .- 2006 .- tr 387-391.
10. Trần Thị Thanh Vân. Nâng cao hiệu quả phục vụ người dùng tin tại Trung
tâm Thông tin - Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội: Đề tài cấp trường .H.: Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 2007 .- 73 tr
11. Vũ Văn Sơn. Đánh giá các dịch vụ thông tin và thư viện// tạp chí Thông
tin - Tư liệu .- 1997, số 4 .- tr 10-14
7. Hình thức tổ chức dạy học
7.1. Lịch trình chung
Thực
hành

Lên lớp
Nội dung
Nội dung 1, tuần 1: Những vấn đề
chung về sản phẩm và dịch vụ thông
tin - thư viện
Nội dung 2, tuần 2: Sản phẩm thông tin
- thư viện
Nội dung 2, tuần 3: Sản phẩm thông
tin - thư viện (tiếp theo)
Nội dung 2, tuần 4: Sản phẩm thông
tin - thư viện (tiếp theo)

Lý
thuyết

Bài
tập

Thảo
luận

tin - thư viện (tiếp theo)
Nội dung 4, tuần 10: Thực hành,
tham quan
Nội dung 5, tuần 11: Kiểm tra giữa
kì và thảo luận
Nội dung 6, tuần 12: Các yếu tố tác
động tới sự phát triển sản phẩm và
dịch vụ thông tin - thư viện
Nội dung 6, tuần 13: Các yếu tố tác
động tới sự phát triển sản phẩm và
dịch vụ thông tin - thư viện (tiếp
theo)
Nội dung 7, tuần 14: Trình bày báo
cáo nhóm
Tuần 15: Ôn tập và giải đáp môn học
Tổng thời gian

1

1

2

2

2

2

2


2

2

5

2
30

2

4

7.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể
Nội dung 1, tuần 1 : Những vấn đề chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ
viện
Hình thức
tổ chức
dạy học
Lý thuyết

Thời
gian,
địa
điểm
2 giờ

Nội dung chính



động - Đọc tài liệu (10) tr 22 37

Nội dung 2, tuần 2: Sản phẩm thông tin - thƣ viện
Hình thức
tổ chức
dạy học
Lý thuyết

Thời
gian, địa
Nội dung chính
điểm
2 giờ
Phân loại các sản
phẩm thông tin thư viện: Khái
niệm, ý nghĩa,
phân loại, chức
năng, cấu tạo.

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
- Đọc tài liệu (2) tr 37-82
- Đọc bài giảng (1) chương 2
- Đọc tài liệu (3) tr 245 - 264, 338 354, 443 - 466
- Đọc tài liệu (8) tr 78-90, 104 - 111
- Đọc tài liệu (4) tr 231 - 241

Ghi
chú

Hình thức
tổ chức
dạy học
Lý thuyết

Thời
gian, địa
Nội dung chính
điểm
2 giờ
- Tiêu chí đánh giá hiệu
quả sản phẩm thông tin thư viện
- Đa dạng hoá các sản
phẩm thông tin - thư
viện

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
- Đọc tài liệu (2) tr 82-108
- Đọc tài liệu (1) chương 2
- Đọc tài liệu (8) tr 78- 90,
104 - 111
- Đọc tài liệu (10) tr 51-61

Ghi
chú

Nội dung 2, tuần 5: Sản phẩm thông tin - thƣ viện (tiếp theo)
Hình thức
tổ chức

-15 phút đầu giờ các
nhóm làm việc thảo luận
nhóm về bài tập các
nhân của mỗi thành
viên. Đóng góp ý kiến
bổ sung cho nhau.
- 35 phút còn lại các
nhóm trình bày phần
thảo luận

- Đọc lại tài liệu
- Xem lại bài giảng của
giảng viên
- Nộp lại bài tập vào tuần
6
- Mỗi cá nhân của nhóm
đã có bài tập của riêng
mình sau khi đã kết thúc
giờ tự học
- Đóng góp cho nhau,
chọn bài tập ưng ý nhất
cử đại diện nhóm lên
trình bày

Nội dung 3, tuần 6: Dịch vụ thông tin - thƣ viện
Hình thức
tổ chức
dạy học
Lý thuyết


tổ chức
dạy học
Lý thuyết

Thời
gian,
địa
điểm
2 giờ

Ghi chú
Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị

- Quy trình tổ chức
thực hiện dịch vụ
- Đánh giá dịch vụ
thông tin - thư viện
- Đa dạng hoá dịch
vụ thông tin - thư
viện

- Đọc tài liệu (2) tr 193-208
- Đọc tài liệu (1) chương 3
- Đọc tài liệu (11), (5)
- Đọc tài liệu (3) tr 370 - 441,
456- 488
- Đọc tài liệu (10) tr 38 - 61

- Đọc lại tài liệu và bài
giảng của giáo viên
- Viết bài và nộp kết quả
của giờ tự học cho giảng
viên vào tuần 9

Nội dung 3, tuần 9: Dịch vụ thông tin - thƣ viện (tiếp theo)
Hình thức
tổ chức
dạy học
Bài tập

Thời
gian,
địa
điểm
1 giờ

Thảo luận

1 giờ

Nội dung chính
Học viên làm bài tập cá
nhân: Lựa chọn 1 dịch vụ
thông tin - thư viện của một
cơ quan TT-TV, mô tả,
đánh giá dịch vụ đó
-15 phút đầu giờ các nhóm
làm việc thảo luận nhóm về

Thực hành

Thời
gian, địa
điểm
2 giờ

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị

Đi thực tế ở thư viện - Hiểu rõ hơn hệ thống sản
/ trung tâm thông tin. phẩm và dịch vụ thông tin thư viện truyền thống, hiện
đại và các vấn đề liên quan
- Ghi chép các thông tin về
sản phẩm và dịch vụ của cơ
quan đó theo sự tiếp thu và
hiểu biết của mình.
311

Ghi chú


Nội dung 5, tuần 11: Kiểm tra giữa kì và thảo luận
Hình thức Thời gian,
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên c
Ghi chú
tổ chức dạy địa điểm

điểm
Lý thuyết
2 giờ
- Những yếu tố môi - Đọc tài liệu (6). (9). (10)
trường kinh tế - xã hội
- Đọc tài liệu (2) tr. 209 - 237
- Các yếu tố của cơ quan - Đọc tài liệu (1) chương 4
thông tin - thư viện

Ghi
chú

Nội dung 6, tuần 13: Các yếu tố tác động tới sự phát triển sản phẩm và
dịch vụ thông tin - thƣ viện (tiếp theo)
Hình thức
tổ chức dạy
học
Lý thuyết

Thời
gian,
địa
điểm
2 giờ

Ghi chú
Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị

chuẩn bị

Ghi chú

- Để SP hay DV TT-TV ra Ôn lại toàn bộ kiến thức
đời, tồn tại và phát triển thì đã được học
cần phải có điều kiện cần
và đủ nào?
- Giảng viên nhận xét phần
thảo luận của mỗi nhóm

Tuần 15: Ôn tập và giải đáp thắc mắc của sinh viên
Hình thức
tổ chức dạy
học
Lý thuyết

Thời
gian,
địa
điểm
2 giờ

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị

- Trao đổi và trả lời các thắc
mắc của sinh viên

Hình thức kiểm tra

STT
1
2
3
4
5

Đi học đầy đủ, tích cực tham gia
thảo luận và làm việc nhóm.
Báo cáo cá nhân tuần 4 và tuần 10
Thảo luận và bài tập nhóm
Kiểm tra giữa kỳ
Kiểm tra cuối kỳ

Tỷ lệ
đánh giá
05%
10%
10%
15%
60%

Đặc điểm
đánh giá
Cá nhân
Cá nhân
Nhóm
Cá nhân


Tiêu chí đánh giá

Tỷ lệ đánh giá

Cấu trúc rõ ràng: đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, kết luận
Hành văn: lôgíc chặt chẽ, sử dụng ngôn ngữ khoa học
Nội dung: các vấn đề nêu ra được giải quyết tốt, số liệu
khảo sát đầy đủ, phân tích và nhận xét sâu sắc
Trình bày báo cáo đúng mẫu, đúng chính tả
Nộp đúng hạn và có báo cáo làm việc nhóm: chi tiết
lịch làm việc, nhiệm vụ được giao, đánh giá kết quả
họat động của từng cá nhân.

10%
20%
40%
10%
20%

* Tiêu chí đánh giá các buổi thảo luận:
Thứ tự
1
2
3
4

Tiêu chí đánh giá
Cấu trúc bài trình bày rõ ràng
Thuyết trình đúng, mạch lạc, thuyết phục

315