BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
_______________________
CAO THỊ LAN
HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ
TRONG VĂN HỌC HIỆN ĐẠI HÀN QUỐC
QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN NỮ
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC
TP. Hồ Chí Minh tháng 11/2012
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
_______________________
CAO THỊ LAN
HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ
TRONG VĂN HỌC HIỆN ĐẠI HÀN QUỐC
QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN NỮ
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
Mã số
: 66 22 30
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC
---1---
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 2
1. Lí do chọn đề tài- mục đích nghiên cứu .............................................................. 2
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................................ 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................... 14
4. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................... 14
5. Đóng góp của luận văn ........................................................................................ 15
6. Bố cục của luận văn............................................................................................. 15
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG VĂN HỌC
KOREA VÀ KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC HIỆN ĐẠI KOREA ....................... 17
1.1. Khái quát về người phụ nữ trong văn học truyền thống Korea .................. 17
1.1.1. Phụ nữ với văn học ......................................................................................17
1.1.2. Phụ nữ trong văn học ...................................................................................23
1.2. Khái quát về văn học hiện đại Korea ............................................................. 30
1.2.1. Bối cảnh của văn học hiện đại Korea ..........................................................30
1.2.2. Một số đặc điểm văn học hiện đại Korea ....................................................35
1.2.3. Khái quát về người phụ nữ trong văn học hiện đại Korea ...........................44
CHƯƠNG 2 : HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ QUA SỰ THỂ HIỆN CỦA
VĂN HỌC HIỆN ĐẠI HÀN QUỐC ..................................................................... 55
2.1. Người phụ nữ trong cuộc sống gia đình ......................................................... 55
2.2. Người phụ nữ trong quan hệ với xã hội ......................................................... 71
2.3. Sự kết hợp truyền thống và hiện đại trong hình tượng người phụ nữ........ 80
CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ
TRONG VĂN HỌC HIỆN ĐẠI HÀN QUỐC ...................................................... 89
3.1. Nhân vật và hệ thống nhân vật ....................................................................... 89
3.1.1. Xây dựng nhân vật .......................................................................................89
riêng. Vì vậy, nghiên cứu vấn đề phụ nữ qua cái nhìn của các nhà văn nữ là một đề
tài hấp dẫn, cần được quan tâm đích đáng.
Qua đề tài này, chúng tôi mong muốn mở rộng con đường giao lưu văn hóa
giữa hai nước Việt- Hàn, giúp bạn đọc Việt Nam hiểu hơn về con người cũng như
văn hóa xứ Hàn. Đây cũng chính là cơ hội để chúng tôi được tiếp xúc với một nền
văn học còn khá xa lạ nhưng chứa đầy sức hấp dẫn.
2. Lịch sử vấn đề
Ở Việt Nam
Trong phạm vi tư liệu mà chúng tôi bao quát được, tình hình giới thiệu và
nghiên cứu văn học Hàn ở Việt Nam còn quá khiêm tốn, chủ yếu là các bài giới
thiệu sơ lược xuất hiện trên một số tạp chí và một số bài viết được in trong giáo
trình được giảng dạy ở các trường đại học.
---3---
Năm 1997, Nguyễn Long Châu viết cuốn Nhập môn văn học Hàn Quốc [7]
Đây là cuốn sách đầu tiên viết về văn học Hàn dưới quan điểm của các giáo trình
văn học sử Hàn Quốc tại Hàn Quốc. Sách ngoài phần phụ lục, tóm tắt và trích dịch
các tác phẩm văn học thơ ca và văn xuôi, gồm 2 phần: Văn học cổ điển và văn học
hiện đại. Trong phần văn học hiện đại, tác giả đã điểm qua các thời kì với một số
tên tuổi tiêu biểu như Lee Kwang- soo, Kim Yoo- jeung, Park Chong- hwa… Tuy
nhiên, cuốn sách này chỉ giới thiệu cho người đọc một cái nhìn sơ khảo, bước đầu
về nền văn học Hàn Quốc. Trong tương lai, chúng ta cần những cuốn sách chuyên
sâu về nội dung hơn nữa.
Năm 1997, lần đầu tiên nhà văn Oh Jung- hee ra mắt bạn đọc Việt Nam với
tập truyện ngắn Ván bài lúc hoàng hôn. Võ Thị Xuân Hà trong lời tựa với nhan đề
“Sự cô đơn tạo nên thiên hà”[24] đã bước đầu giới thiệu với bạn đọc về tác giả Oh
Jung- hee cũng như những truyện ngắn trong tập truyện của bà. Bài viết chú trọng
vào phương diện nội dung trong các truyện ngắn như bi kịch gia đình với những nếp
Năm 2011, khi tác phẩm Hãy chăm sóc mẹ lần đầu xuất hiện tại Việt Nam,
trên các trang xã hội đã xuất hiện rất nhiều những lời bình luận, chia sẻ. Trang
baomoi.com đăng bài viết với tựa đề “Hãy chăm sóc mẹ- một câu chuyện thấm thía
đến nặng lòng.”[110] Bài viết giới thiệu sơ lược về tác giả Shin Kyung- sook từ khi
còn là một cô gái 16 tuổi bước chân lên Seoul lập nghiệp. Sau những dòng miêu tả
ngắn ngủi về tác giả là phần tóm tắt tác phẩm cùng những dòng cảm nhận sâu sắc
và nhoè nước mắt “Hãy chăm sóc mẹ- cuốn tiểu thuyết là lời nhắn nhủ đến những
đứa con thơ đang vô tình hay lầm đường lạc lối. Bởi chỉ có mẹ, có gia đình là chỗ
dựa yên bình nhất…” Tuy chỉ là những dòng cảm nhận ngắn ngủi nhưng bài viết
đã nêu bật lên được giá trị của tác phẩm “Nao lòng, thấm thía... cuốn tiểu thuyết
khiến bất cứ ai cũng phải rơi nước mắt trên suốt một cuộc hành trình đi tìm mẹ”.
Cũng trong năm này, tác phẩm Người ăn chay của nhà văn Han Kang được
giới thiệu đến bạn đọc Việt Nam. Trong bài viết “Người ăn chay- vẻ đẹp của tự
do”[106], Nguyễn Thị Ngọc Khánh đã sơ lược về nội dung tác phẩm và đưa ra kết
luận về nỗi ám ảnh dai dẳng về khát khao tự do - cuộc đấu tranh để giải quyết mâu
thuẫn giữa cá nhân trong mối tương quan với gia đình và cộng đồng của nhân vật
Yeong-hye.
---5---
Sau một thời gian không lâu, trong bài viết “Hai tác phẩm, một lát cắt về
người phụ nữ”[108], Hoài Nam đã đưa ra một số luận điểm mới mẻ trong cách nhìn
về hai tác phẩm Hãy chăm sóc mẹ và Người ăn chay. Từ việc giới thiệu nội dung tới
việc khái quát lại vấn đề về người phụ nữ trong xã hội hiện nay, tác giả bài viết đã
tìm thấy một khía cạnh mới về người phụ nữ, đó là họ cần thoát ra khỏi mẫu hình lý
tưởng của phụ nữ truyền thống. Theo ông, tác phẩm “Là cái nhìn về vấn đề người
phụ nữ trong xã hội của họ đã vượt qua công thức và những sự đơn giản hóa thông
thường. Con người nói chung, phức tạp hơn một sự tổng hòa của các mối quan hệ
xã hội, trong tính hiện thực của nó.”
văn của bà là những cung bậc cảm xúc có độ căng và rất nhạy cảm với niềm mong
mỏi nói lên những điều không thể thốt thành lời, hay tiến tới những điều không thể
tiến tới.”[26,194]
Với tiểu thuyết Hãy chăm sóc mẹ, Shin Kyung- sook đã tạo ra “hội chứng mẹ”
trong làng văn Hàn Quốc - một trào lưu đua nhau viết về mẹ nhằm thu hút sự chú ý
của độc giả, ăn theo hiệu ứng của Please look after mom. Oh Sun Joo, đại diện của
Imprima đánh giá sự thành công và sức hấp dẫn không biên giới của cuốn sách
chính là thông điệp về tình mẹ con được Shin miêu tả độc đáo dưới góc nhìn văn
hóa truyền thống Hàn Quốc.
Năm 2011, Park Sung- chang trong bài nghiên cứu “Korean writing takes on
the modern world”[113] đã nhắc đến cuốn tiểu thuyết Please look after mom của
Shin Kyung-sook đang là hiện tượng được độc giả toàn cầu quan tâm. Park Sungchang viết: “Trong bối cảnh này, Please look after mom của Shin Kyung-sook nêu
bật hình tượng người mẹ, như chạm được vào mối đồng cảm chung. Với thời gian,
văn chương Hàn Quốc tin chắc sẽ làm được một chuyến phiêu lưu vào những sáng
tạo mới”.
Trên thi đàn văn học Hàn, cái tên Oh Jung- hee cũng không còn xa lạ gì với
độc giả và các nhà phê bình. Năm 2009, trên tạp chí JoongAng Ilbo, trong phần
Korean literature, nữ nhà văn đã vinh dự được giới thiệu qua bài viết “Trapped in
tranquil domesticity”, bài viết ngoài phần giới thiệu sơ lược về những thành công đã
đạt được trong quá trình sáng tác của Oh, về những truyện ngắn đã đưa tên tuổi của
bà đến với công chúng, còn nhận xét rất khách quan phong cách sáng tác của bà.
---7---
Về phương diện nội dung, theo bài viết, “một motif quan trọng trong các
truyện ngắn của bà là những cảm xúc cá nhân bị ức chế. Không thể đạt được sự hài
hòa với các nhân vật khác, các nhân vật trong câu chuyện của Oh cô đơn và tự hận
thù thông qua các hành vi phá hoại hướng vào bản thân và những người khác.”
Giữa những năm 70, tác giả chuyển nội dung tới “sự nhàm chán của cuộc sống
giới thiệu những mảng đề tài thường xuất hiện trong các tác phẩm của nhà văn, còn
bàn về một số thành công của các tác phẩm với phương diện nghệ thuật. Và nghệ
thuật nổi trội của Ch’oe Yun chính là việc sử dụng ngôn ngữ đẹp và trau chuốt.
Cùng thời với Ch’oe Yun, tác giả còn nêu ra vô số những nữ nhà văn khác như Shin
Kyung-sook, Gong Sun-ok, Jo Kyung-ran, và Ha Sung-ran…
Bắt đầu từ năm 2000, xuất hiện nhiều nữ nhà văn trẻ đã tạo ra nhiều mẫu hình
đa dạng của người phụ nữ. Cheon Woon- young với Needle (2000), Kang Youngsook với Rina (2006), Han Kang với The vegetarian (2007), Apple Kim với The
Boy Who Laid Down on the Gallery Floor (2009), Kim Mi- wol với The Eighth
Room (2009)… Sự xuất hiện rầm rộ và đa dạng về đề tài đã giúp các nữ nhà văn gặt
hái được rất nhiều thành công không chỉ trong nước mà đã lan sang các nước khác.
Ngoài các công trình nghiên cứu về văn học hiện đại trên đây, chúng tôi cũng
xin điểm qua về hai cuốn giáo trình của người Hàn viết và đã được dịch ra tiếng
Việt. Đây là hai tài liệu chính yếu dùng cho việc giảng dạy và học tập về văn học
hiện đại Hàn Quốc tại Việt Nam.
Trong cuốn Tìm hiểu văn học Hàn Quốc thế kỉ XX [26] ngoài việc cung cấp
cho người đọc một cái nhìn đa diện bối cảnh xã hội từ những năm 1900 đến năm
2000, tác giả còn đưa ra các tác phẩm và tác giả tiêu biểu của thời kì đó. Trong giới
hạn của luận văn, chúng tôi đã tham khảo một số vấn đề trong hai thời kì cuối của
văn học hiện đại Hàn Quốc, từ năm 1970-1990 (Văn học trong xã hội công nghiệp);
từ năm 1990- 2000 (Văn học trong xã hội tiêu dùng đại chúng).
Cũng trong cuốn sách này, tác giả đã giới thiệu đến bạn đọc một vấn đề liên
quan đến các tác giả nữ với tiêu đề “Tiếng nói của các tác giả nữ”. Trong gần mười
trang giấy, tác giả đã chú ý nhấn mạnh những luận điểm sau “Thập kỉ 1970-1980 là
thời kì xuất hiện các tác giả nữ từ nhiều tầng lớp và hoạt động sáng tác của họ diễn
---9---
ra sôi nổi trên văn đàn.”[26,142] Ba nữ nhà văn được giới thiệu ở đây cũng chính là
ba ngôi sao sáng trên bầu trời văn học Hàn những năm 70-80 của thế kỉ XX là Park
Trong phần văn xuôi cận đại, Cho Nam-hyon đã giới thiệu một cách khái quát
tình hình sáng tác tiểu thuyết thập niên 20, 30 và sau giải phóng. Ứng với mỗi thời
kì, Cho Nam-hyon đều đưa ra những tác giả và những tác phẩm tiêu biểu. Ngoài ra,
sau mỗi thời kì ông đều tập hợp lại những đặc trưng mà các nhà văn khai thác;
những ưu- nhược điểm còn thiếu sót của các nhà văn. Có thể nói, qua phần nghiên
cứu này, Cho đã làm sáng tỏ được những vấn đề căn bản của tiểu thuyết hiện đại từ
thập niên 20 đến những năm sau giải phóng. Hạn chế lớn nhất của bài nghiên cứu
chính là Cho chưa tập trung vào sáng tác của các nhà văn nữ xuất hiện trong giai
đoạn này. Bởi chỉ có hai nhà văn nữ duy nhất được giới thiệu là Bak Hwa- seong và
Choe Myeong- hui, theo Cho, đây là hai tác giả nổi trội nhất của thập niên 30. Các
sáng tác của những cây viết nữ này “đã làm mờ nhạt quan niệm trong quá khứ về
nữ giới bằng ngữ điệu và sự nhận thức hiện thực mang tính nam tính.”[10,611]
Các nước khác
Chưa tạo ra được sự thành công vang dội như Shin Kyung-sook, nhưng Han
Kang cũng đã vượt ra khỏi biên giới xứ Hàn để tới được với độc giả phương Tây.
Với việc mô tả điều kiện sống của phụ nữ trẻ ở Hàn Quốc ngày nay, chủ yếu là sự
thay đổi vai trò của người phụ nữ trong thế kỷ XX, nhà văn đã vinh dự được đứng
vào một trong tám nhà văn của Hàn Quốc được miêu tả trong cuốn Koreanische
Erzählungen của Bräsel Sylvia xuất bản tại Đức (2005).
Tiếp sau đó, năm 2011, trên trang List magazine, Kim Mi- hyun đăng bài viết
với tựa đề “His-story, Her-story, Our-story”[107] Trong khuôn khổ một bài báo,
Kim Mi- hyun tập trung vào làm sáng tỏ bước ngoặt của dòng văn học nữ lưu ở Hàn
những năm 80 của thế kỉ XX. Một số nhà văn được giới thiệu có Oh Jung- hee với
Evening Games, Gong Ji- young với Go Alone Like a Musso’s Horn, Jo Kyung-ran
với Time for Baking Bread, Han Kang với Mongolian Spot.
Với Mongolian Spot (Vết chàm Mongolian) của Han Kang, theo quan niệm
của người viết, nam tính thường được đánh đồng với nền văn minh và tiến bộ, trong
khi nữ tính lại gắn với thiên nhiên và đời sống nguyên thủy. Từ quan điểm này, tác
giả cho rằng tác phẩm của Han Kang như “tập trung vào bản chất động vật của nền
có một khám phá khác. Theo ông, lối viết của Shin Kyung- sook rất đặc trưng cho
văn chương Hàn Quốc, đó là những câu chuyện giàu tình cảm và khắc họa nhân vật
---12---
rất sắc nét, để lại một ấn tượng tốt trong lòng bạn đọc không chỉ ở Hàn Quốc mà là
khắp nơi trên thế giới.
Tác phẩm Hãy chăm sóc mẹ của Shin Kyung- sook trở thành một đề tài nóng,
thu hút sự quan tâm của mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp.
Một bài viết ngắn đăng trên trang New York Time với tựa đề “A Mother’s
Devotion, a Family’s Tearful Regrets”[103] của Janet Maslin đã đem đến một cái
nhìn sơ lược câu chuyện về một người mẹ đi lạc ở ga tàu điện ngầm đông đúc. Bài
viết ngoài việc xoay quanh những kí ức đau lòng về người mẹ của người thân; về sự
hối hận muộn màng của người con gái, người con trai và người chồng, bài viết còn
đưa ra những luận điểm mới rất đáng được quan tâm.
Thứ nhất, tác giả cho rằng người mẹ không phải chỉ là một phụ nữ chỉ biết
phục tùng, mẹ đã không hoàn toàn chịu đựng trong im lặng như bao phụ nữ khác.
Khi người chồng không cho con gái đi học, bà ném cái bàn ra ngoài sân, giật hết đồ
đạc khỏi giá treo đồ và bán chiếc nhẫn- kỉ vật duy nhất của mình cho con đi học.
Ngoài ra, vì thương các con, mẹ đã dám đuổi người đàn bà mà chồng mình đưa về
nhà, và khi hai người tới nơi khác trong làng sinh sống, bà tới tận nơi để phá đồ đạc
cho đến khi họ phải rời khỏi làng. Đó là những nét rất mới trong tính cách của phụ
nữ Hàn- vốn chỉ quen âm thầm chịu đựng.
Thứ hai, tác phẩm của Shin có thể trở nên phổ biến ở Hàn Quốc là vì nó đề
cập đến hiện tượng dịch chuyển từ nông thôn ra thành thị đang tăng rất cao ở nơi
đây. Theo tác giả bài viết, họ đã sai lầm khi từ bỏ sự bình yên, thanh thản của cuộc
sống làng quê đến với cuộc sống hối hả, bận rộn nơi phố thị. Như Shin đã chỉ ra,
những ngày lễ tết vốn là một dịp để các thành viên trong gia đình có thể xích lại gần
nhau thì được thay thế bằng các chuyến du lịch nước ngoài. Bởi vậy, thành công
Hãy chăm sóc mẹ. Cuộc thi này đã thu hút đông đảo giới trẻ tham gia. Những bài
xuất sắc được in trong cuốn Please look after mom essay contest- Collection of
selected essays [96] Những bài viết chủ yếu nhấn mạnh tới mối quan hệ giữa những
người thân trong gia đình ngày càng lãnh đạm và xa lạ, đặc biệt là người mẹ với
những người con nhưng nhờ sự ảnh hưởng của tác phẩm mà họ đã thức tỉnh và kịp
nhận ra “hãy yêu thương chừng nào còn có thể yêu thương”.
Văn học Hàn Quốc vẫn còn là một câu hỏi lớn không chỉ đối với Việt Nam mà
với tất cả các nước trên thế giới. Những vấn đề nghiên cứu vẫn còn bỏ ngỏ chờ đợi
---14---
những nhà phê bình đóng góp để bạn đọc có thể hiểu về một đất nước còn chứa
đựng nhiều bí ẩn về văn học này.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Văn học Hàn Quốc mà đặc biệt là mảng văn học hiện đại vẫn là một vùng đất
màu mỡ mà chưa được chú ý và khai thác đích đáng. Trong đề tài nghiên cứu này,
chúng tôi xin đi sâu vào hai vấn đề. Thứ nhất là hình tượng người phụ nữ được tái
hiện trong văn chương như thế nào. Thứ hai là thông qua việc tìm hiểu người phụ
nữ thấy được những điểm mới qua cái nhìn của các nhà văn nữ so với các nhà văn
nam giới. Từ đó thấy được những đóng góp đáng kể của những cây bút nữ cho thi
đàn văn chương.
Phạm vi nghiên cứu
Do việc dịch thuật các tác phẩm văn học đương đại Hàn Quốc ra tiếng Việt
còn hạn chế nên chúng tôi chỉ chọn nghiên cứu ba tác phẩm: Tập truyện ngắn Ván
bài lúc hoàng hôn (Evening games) của Oh Jung- hee, Hãy chăm sóc mẹ (Please
look after mom) của Shin Kyung- Sook và Người ăn chay (The Vegatarians) của
Han Kang. Đây là ba tác phẩm ít nhiều đã tạo được ấn tượng tốt trong lòng độc giả
trong thời gian qua và đặc biệt hình tượng người phụ nữ thể hiện trong các tác phẩm
Quốc hiện nay.
Ngoài ra, luận văn cũng sẽ làm sáng tỏ những điểm độc đáo về bút pháp mà
các nhà văn đã sử dụng.
6. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn gồm ba chương.
Chương 1: Khái quát về người phụ nữ trong văn học Korea và khái quát về
văn học hiện đại Korea.
Trong chương này, chúng tôi sẽ trình bày khái quát về người phụ nữ trong văn
học Korea từ truyền thống đến hiện đại với hai khía cạnh: phụ nữ với văn học và
phụ nữ trong văn học. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng khái quát về văn học hiện đại
Korea để từ đó, thấy được sự ảnh hưởng của thời đại đến với người phụ nữ.
Chương 2: Hình tượng người phụ nữ qua sự thể hiện của văn học hiện đại Hàn
Quốc.
---16---
Trong chương này, chúng tôi sẽ nghiên cứu các vấn đề liên quan đến phương
diện nội dung trong việc xây dựng hình tượng người phụ nữ. Những vấn đề chúng
tôi khảo sát bao gồm: mối quan hệ gia đình, mối quan hệ xã hội của người phụ nữ,
sự kết hợp truyền thống và hiện đại trong hình tượng người phụ nữ. Từ đó có thể
làm nổi bật lên hình tượng người phụ nữ ở những khía cạnh, những hoàn cảnh khác
nhau.
Chương 3: Nghệ thuật thể hiện hình tượng người phụ nữ trong văn học hiện
đại Hàn Quốc
Trong chương này, chúng tôi sẽ nghiên cứu các vấn đề liên quan đến phương
diện nghệ thuật trong việc xây dựng hình tượng người phụ nữ. Có thể thấy, các nhà
văn đã sử dụng một số phương diện nghệ thuật trong tác phẩm để khắc họa tính
cách và số phận nhân vật như việc xây dựng nhân vật và hệ thống nhân vật, xây
dựng không- thời gian nghệ thuật, xây dựng kết cấu tự sự. Qua đó, thấy được tài
con gái nuôi, được gọi là mẹ thần và con gái thần…”[10,118] Vậy là, trong những
màn nghi lễ, người phụ nữ có một vị trí vô cùng quan trọng. Họ không chỉ sáng tác
1
http://www.tienphong.vn/van-nghe/103506/Van-xu-Han-nguoi-xu-Han.html
---18---
mà còn lưu truyền những bài Vu ca cho thế hệ sau. Một số Vu ca Shaman giáo được
lưu truyền có nội dung tương đối phong phú như Cầu nguyện thổ công, Cầu nguyện
cho người đã mất…
Tiếng nói của người phụ nữ trong phải chỉ xuất hiện trong các nghi lễ Shaman
giáo, trong những bài dân ca trữ tình Arirang, tiếng nói ấy lại một lần nữa ngân lên
qua các bài ca diễn tả các cung bậc của tình yêu. Từ sự cô đơn, nhớ nhung mỏi mòn
trông ngóng người yêu trong Jeongseon Arirang đến cả sự hận thù khi người yêu
bội tín với những lời nguyền rất hài hước của cô gái trong Bonjo Arirang…
Trong quá trình lao động, những bài dân ca có nội dung phong phú và lời ca
mượt mà đằm thắm được cất lên ấy là tiếng hát của những người phụ nữ trong khi
dệt vải. Trong những bài dân ca lao động dệt vải ấy, xuất hiện cả những bài ca dao
than thân của người phụ nữ về niềm vui, nỗi buồn trong kiếp làm vợ, kiếp làm dâu
của họ.
Vậy là, trong văn học dân gian, những nỗi niềm riêng trong cuộc sống như
tình yêu, hôn nhân được người phụ nữ bộc lộ qua những lời ca, tiếng hát ngọt ngào.
Và trong Vu ca Shaman giáo, người phụ nữ có một chức năng quan trọng, họ vừa
sáng tác vừa điều khiển nghi lễ bằng những lời ca của mình. Bên cạnh đó, theo tín
ngưỡng Shaman giáo, người phụ nữ là người trực tiếp giao tiếp với thần linh nên họ
không chỉ có vị trí nhất định trong xã hội mà đôi khi còn ảnh hưởng tới cả tầng lớp
thống trị.
Nhắc đến thơ ca thời kì này không thể không nhắc đến sijo- thể thơ được xem
như “Quốc phong” của nền thơ ca Hàn Quốc. Hình thức thơ sijo có lẽ đã được
manh nha từ trước thời Koryeo và phát triển cho đến tận ngày nay với tầng lớp sáng
tác chính là Yang Ban. 2 Tuy nhiên, đến thế kỉ XVI những kisaeng (kỹ nữ) đã tham
gia sáng tác sijo, đem đến cho thơ ca giai đoạn này sự mềm mại, duyên dáng thoát
khỏi những vấn đề đạo đức, luân lý Nho gia mà các Yang Ban đã đề cập đến.
Một kisaeng vô cùng nổi tiếng sống vào thế kỉ XVI là Hwang Chin- i (15221565). Sự am hiểu về thơ ca, thư pháp, hội họa… của nàng đã làm say lòng bao văn
nhân, học giả. Nàng để lại rất nhiều bài thơ bằng chữ Hán và chữ quốc ngữ, trong
Yang-ban (Lưỡng ban): gồm có quý tộc, quan lại và sĩ đại phu.
2
---20---
đó có “Nước suối biếc trong núi xanh”, “Việc em làm”, “Đêm giữa đông”, “Núi
xanh như lòng em”, “Em có bao giờ không chung thủy”, “Vẫn là núi cũ”… Với sắc
đẹp “nghiêng nước nghiêng thành” và tài năng thi ca xuất chúng mà cuộc đời của
nàng đã trở thành huyền thoại và người đời gọi nàng thơ ấy là “Tiên nữ”. Nàng đã
sống trong lòng công chúng hơn năm thế kỉ qua như một minh chứng sâu sắc rằng
giai nhân không phải cái bóng đứng đằng sau quân tử, họ vẫn có thể sáng tác và lưu
dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả đương thời và mãi mãi.
Ngoài Hwang Chin-i, giai đoạn này còn xuất hiện một số kĩ nữ nổi tiếng về
sijo như Myeong Ok với bài thơ “Người gặp trong mộng”, Yi Gye-lang với bài thơ
“Mưa hoa lê”… Những kisaeng tham gia sáng tác sijo đã cho thấy một diện mạo
mới khác xa với tư tưởng trung quân, ái quốc hay những luân lý Nho giáo đương
thời của các bậc chính nhân quân tử.
Trong dân gian, với những người nông dân tầng lớp dưới, trong giai đoạn hậu
kì Choseon đã xuất hiện saseol sijo- thể thơ miêu tả trực tiếp về tình yêu nam nữ,
thuyết nổi tiếng không chỉ về dung lượng mà còn về nội dung được truyền tải trong
đó.
Phải kể đến là tác giả của Ngoạn nguyệt hội minh yến- Yi phu nhân (16941743), mẹ của An Gyeom-je, một vị quan lớn trong triều đình vào nửa đầu thế kỉ
XVIII. Ngoạn nguyệt hội minh yến có thể được xem là một trong những tác phẩm
đồ sộ nhất của tiểu thuyết gia tộc. Trong giai đoạn này độc giả chủ yếu của tiểu
thuyết là phụ nữ sỹ đại phu hay những phụ nữ trong cung, họ dư giả về vật chất và
có cuộc sống nhàn rỗi nên rất cần một thứ gì đó để đọc hay đúng hơn là để giết thời
gian. Có lẽ vì thế mà những tác phẩm này có một đặc điểm chung là cốt truyện liên
quan đến gia tộc, đề cập đến sự kết duyên giữa nam nữ trong gia tộc, sau đó là
những âm mưu, những thù hận và cuối cùng là giải quyết tất cả mâu thuẫn và gia
tộc lại có một cuộc sống tốt đẹp. Điều đó tuy là trái ngược với thực tế nhưng lại phù
hợp với tầng lớp độc giả- những người phụ nữ với bản tính dịu dàng và trái tim
nhân hậu.
Thêm vào đó, tác giả của Ngoạn nguyệt hội minh yến là phụ nữ nên họ nhìn
nhận vấn đề nhẹ nhàng hơn, họ muốn những cái kết có hậu hơn là những tranh
giành và những kết cục đẫm máu. Tác phẩm cũng là minh chứng cho việc phụ nữ
Copyright: Tài liệu đại học ©