BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thị Thanh Nhân

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẢM BẢO CHẤT
LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP
CÔNG NGHỆ LƯƠNG THỰC THỰC PHẨM
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành Phố Hồ Chí Minh – 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thị Thanh Nhân

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẢM BẢO
CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP
CÔNG NGHỆ LƯƠNG THỰC THỰC PHẨM
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. PHAN THỊ TỐ OANH


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................. 1
MỤC LỤC .................................................................................................................... 2
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... 5
MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................................ 6
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................................... 8
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .............................................................................. 8
4. Giả thuyết nghiên cứu .................................................................................................... 8
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................................................... 8
6. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................................ 9
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................... 9
8. Cấu trúc luận văn ......................................................................................................... 10

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP.................................... 12
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ......................... 12
1.1.1. Ở nước ngoài ........................................................................................................ 12
1.1.2. Ở Việt Nam........................................................................................................... 13
1.2. Một số khái niệm ....................................................................................................... 15
1.2.1. Khái niệm về quản lý............................................................................................ 15
1.2.2. Khái niệm Đào tạo ................................................................................................ 16
1.2.3. Khái niệm về chất lượng ...................................................................................... 16
1.2.4. Chất lượng đào tạo ............................................................................................... 17
1.2.5. Kiểm định chất lượng giáo dục ............................................................................ 23
1.3. Đặc điểm, vai trò của giáo dục Trung cấp Chuyên nghiệp ................................... 24
1.4. Lý luận về đảm bảo chất lượng đào tạo ở trường Trung cấp chuyên nghiệp ..... 26
1.4.1. Khái niệm ............................................................................................................. 26
1.4.2. Nội dung đảm bảo chất lượng đào tạo ở trường Trung cấp chuyên nghiệp ......... 27
1.5. Lý luận về quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở trường TCCN ........................ 33

Công nghệ Lương thực Thực phẩm Thành Phố Hồ Chí Minh.................................... 81
2.3.1. Mặt mạnh .............................................................................................................. 81
2.3.2. Mặt yếu ................................................................................................................. 81
2.3.3. Cơ hội ................................................................................................................... 82
2.3.4. Thách thức ............................................................................................................ 83

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP CÔNG NGHỆ LƯƠNG THỰC THỰC
PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ................................................................... 84
3.1. Cơ sở xây dựng giải pháp ......................................................................................... 84
3.1.1. Mục tiêu của nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ................................................. 84
3.1.2. Mục tiêu phát triển Trường Trung cấp Công nghệ LTTP Tp.HCM .................... 85
3.1.3. Dự báo quy mô đào tạo và cơ cấu ngành nghề trường Trung cấp Công nghệ
Lương thực Thực phẩm Thành Phố Hồ Chí Minh ......................................................... 86
3.1.4. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp ......................................................................... 87
3


3.2. Một số giải pháp đảm bảo chất lượng đào tạo ở trường Trung cấp Công nghệ
Lương thực Thực phẩm Thành Phố Hồ Chí Minh ....................................................... 88
3.2.1.Đổi mới mục tiêu và nội dung chương trình đào tạo; biên soạn, cải tiến giáo trình
........................................................................................................................................ 88
3.2.2. Đảm bảo chất lượng đội ngũ giáo viên, nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ
quản lý ............................................................................................................................ 90
3.2.3.Đổi mới PP giảng dạy, hoàn thiện công tác đánh giá kết quả học tập .................. 94
3.2.4. Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và đổi mới công tác quản lý tài chính ....... 95
3.2.5. Nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, mở rộng quan hệ hợp tác trong nước và
quốc tế ............................................................................................................................ 98
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp.............................. 99


Cơ sở vật chất

CTĐT

:

Chương trình đào tạo

CBCNVC

:

Cán bộ công nhân viên chức

CTMT

:

Chương trình mục tiêu

DN

:

Doanh nghiệp

GV

:


Lý thuyết

LTTP

:

Lương thực thực phẩm

MH

:

Môn học

MC

:

Môn chung

MHCS

:

Môn học cơ sở

MHCN

:


Thành phố Hồ Chí Minh

TH

:

Thực hành

TCCN

:

Trung cấp chuyên nghiệp

XDCB

:

Xây dựng cơ bản

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nước ta đang trong thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, hội nhập khu vực và thế
giới, một thế giới mà sự tiến bộ của khoa học – công nghệ – dịch vụ diễn ra từng ngày, đòi
hỏi người lao động phải được đào tạo ở những trình độ lành nghề nhất định. Lực lượng lao
động lành nghề là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển kinh tế xã hội
của mỗi quốc gia dựa trên sự phát triển của sản xuất.

sự tồn tại và phát triển của bất kỳ trường Trung cấp chuyên nghiệp nào. Làm thế nào để đạt
hiệu quả trong công tác giáo dục mà cụ thể là trong chất lượng đào tạo luôn là một câu hỏi
lớn được đặt ra cho những người làm công tác quản lý, phải áp dụng các biện pháp quản lý
nào thích hợp với mô hình hiện tại và thực trạng đã đạt được những gì, thuận lợi và khó
khăn tồn tại ra sao, tất cả đang là một bài toán khó giải đối với những ai làm công tác quản
lý.
Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM trong suốt quá trình
hình thành và phát triển trong 30 năm xây dựng và phát triển trường đã đào tạo cho xã hội
trên 20.000 lao động các trình độ Trung cấp chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật, trung cấp
nghề, sơ cấp nghề và bồi dưỡng ngắn hạn. Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực
phẩm Tp.HCM là trường đào tạo nhiều ngành nghề, nhiều bậc học; quy mô Nhà trường
ngày càng mở rộng. Hiện nay ngoài các ngành hiện hành, nhà trường đang xây dựng
chương trình khung cho 2 ngành mới: Công nghệ sau thu hoạch và Công nghệ chế biến
đường và sản phẩm từ đường. Với quy mô ngày càng mở rộng như trên thì vấn đề chất
lượng đào tạo luôn là vấn đề được quan tâm nhất.
Chủ trương xã hội hóa công tác giáo dục, tăng cường quy mô, đào tạo đa cấp, đa ngành
của Đảng và nhà nước đã làm cho hệ thống cơ sở đào tạo nghề nghiệp ngày càng được mở
rộng, đội ngũ lao động được đào tạo nghề tăng lên hàng năm, trong đó hệ giáo dục Trung
cấp chuyên nghiệp cung cấp một lượng không nhỏ, tuy nhiên mức độ đáp ứng so với nhu
cầu thực tế vẫn còn khiêm tốn cả về lượng lẫn về chất, tình trạng mất cân đối giữa “thầy” và
“thợ” vẫn thường xuyên diễn ra. Ngoài tâm lý chung của các gia đình luôn mong muốn con
em mình được theo học ở bậc đại học, vấn đề lớn còn lại là chất lượng đào tạo lao động
nghề thật sự còn thấp, vẫn còn khoảng cách giữa trình độ tay nghề của học sinh mới ra
trường và nhu cầu của các doanh nghiệp. Do đó, yêu cầu cấp thiết đặt ra cho các cơ sở đào
tạo nói chung, Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM nói riêng là
đảm bảo chất lượng đào tạo. Đào tạo không đạt chất lượng thì không đáp ứng được nhu cầu,
lãng phí cho gia đình – xã hội, kém hiệu quả đối với người sử dụng lao động, sẽ mất dần
học sinh, mất dần uy tín và thương hiệu của Nhà trường.

7

Trung cấp chuyên nghiệp.
5.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở
Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.
5.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo của Trường Trung cấp
Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.

8


6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Phạm vi về nội dung
Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo về mục tiêu; bộ máy
tổ chức và quản lý; chương trình đào tạo; hoạt động đào tạo; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo
viên; phục vụ học sinh; nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế; cơ sở vật chất; tài chính;
quan hệ nhà trường và xã hội của Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm
Tp.HCM.
6.2. Phạm vi về thời gian và địa bàn nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường Trung cấp Công nghệ
Lương thực Thực phẩm Tp.HCM trong 3 năm 2009, 2010, 2011. Khảo sát thực tế năm 2012
và đề xuất các giải pháp cho các năm tiếp theo.

7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Quan điểm phương pháp luận
7.1.1. Quan điểm hệ thống – cấu trúc
Tiếp cận quan điểm hệ thống – cấu trúc trong nghiên cứu quản lý đảm bảo chất lượng
đào tạo là xem xét các mối quan hệ biện chứng của các thành tố: mục tiêu; tổ chức và quản
lý; chương trình đào tạo; hoạt động đào tạo; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên;
người học; nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế; thư viện, trang thiết bị học tập và cơ sở
vật chất khác; tài chính và quản lý tài chính; quan hệ giữa Nhà trường và xã hội ở Trường
Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.

hành gặp gỡ, trao đổi, phỏng vấn các Cán bộ quản lý, Giảng viên, Doanh nghiệp sử dụng lao
động của trường về các vấn đề liên quan.
7.2.4. Phương pháp quan sát
Phương pháp quan sát một cách có chủ định các hoạt động đảm bảo chất lượng đào tạo
và quản lý hoạt động đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường Trung cấp Công nghệ Lương
thực Thực phẩm Tp.HCM nhằm thu thập các thông tin hỗ trợ các nhận định, nhận xét thực
trạng.
7.2.5. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Dựa vào phương pháp này tác giả đánh giá thực trạng quản lý đảm bảo chất lượng đào
tạo và đề xuất các giải pháp quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường Trung cấp Công
nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.
7.2.6. Phương pháp thống kê toán học
- Nhằm xử lý, phân tích, đánh giá kết quả nghiên cứu.
- Các số liệu thu được sẽ được xử lý bằng toán thống kê.

8. Cấu trúc luận văn
MỞ ĐẦU
10


Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường trung cấp chuyên
nghiệp.
Chương 2: Thực trạng quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường Trung cấp Công nghệ
Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.
Chương 3: Một số giải pháp quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở Trường Trung cấp Công
nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

11


cụ thống kê, đó là vòng tròn quản lý chất lượng của Deming: lập kế hoạch, thực hiện kế
hoạch, kiểm tra và khắc phục sai lỗi; và đưa ra học thuyết quản lý chất lượng. Trong tác
12


phẩm “Thoát khỏi cơn khủng hoảng”, ông đã dưa ra 14 điểm nhằm quản lý cải tiến chất
lượng [44].
Tác giả Edward Sallis cho tác phẩm “Quản lý chất lượng trong giáo dục” dùng cho
các nhà quản lý trong Giáo dục, tác phẩm đã đưa ra phương pháp quản lý đảm bảo chất
lượng được sử dụng rộng rãi trong kinh doanh và nhất là trong lĩnh vực giáo dục [41].
1.1.2. Ở Việt Nam
Đã có khá nhiều công trình đề cập đến công tác quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo,
nhưng phần lớn các nhà quản lý giáo dục, các chuyên gia giáo dục và các luận văn thạc sĩ
tập trung vào quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở các Trung tâm, trường Cao đẳng, Đại
học. Cụ thể, tác giả Lâm Quang Thiệp – nguyên Vụ trưởng Vụ Đại học – Bộ Giáo dục và
Đào tạo có bài “Một số giải pháp nhằm đảm bảo chất lượng cho hệ thống giáo dục đại
học” [2] trong đó đề cập đến một số giải pháp về tổ chức, quản lý đảm bảo chất lượng giáo
dục đại học chính quy và không chính quy.
Đề án của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã được phê duyệt theo quyết định số 4138
nghiên cứu xây dựng và phát triển hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục đối với giáo dục
Đại học và Trung Cấp Chuyên Nghiệp giai đoạn 2011 – 2020 đã củng cố và hoàn thiện hệ
thống văn bản quy phạm pháp luật về kiểm định chất lượng giáo dục đối với GDĐH TCCN, tạo môi trường và hành lang pháp lý cho sự phát triển ổn định hệ thống kiểm định
chất lượng giáo dục; xây dựng và phát triển hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục để
triển khai đánh giá các cơ sở giáo dục và chương trình GDĐH, các trường TCCN đạt tiêu
chuẩn chất lượng, góp phần vào việc đảm bảo và nâng cao chất lượng GDĐH – TCCN; xây
dựng chính sách để phát triển đội ngũ chuyên gia đánh giá ngoài có đủ trình độ và số lượng
để triển khai các hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục đối với GDĐH – TCCN; Tăng
cường hợp tác quốc tế với các nước trong khu vực và trên thế giới trong lĩnh vực kiểm định
chất lượng giáo dục đối với GDĐH – TCCN [12].
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục của tác giả Võ Thị Bích Hạnh với

đào tạo ĐHQG – HCM nghiên cứu vấn đề “Đảm bảo chất lượng giáo dục tại Đại học tại
Việt Nam với nhu cầu hội nhập” đã nêu tổng quan về quan điểm chất lượng trong giáo dục
đại học tại Việt Nam qua các giai đoạn, hệ thống và cơ chế đảm bảo chất lượng giáo dục
đại học hiện nay, cùng các thành quả và các vấn đề cần giải quyết để tiếp tục đẩy mạnh
triển khai đảm bảo chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam [1].
Ở Việt nam đã áp dụng phương pháp quản lý chất lượng bằng mục tiêu (Management
By Objectives – MBO) vào quản lý chất lượng đào tạo trong giáo dục và mang lại hiệu quả
cao như hình thành một hệ thống giáo dục chuẩn về kiến thức, chuẩn về cơ sở vật chất.
Trong các cơ sở giáo dục và đào tạo người ta đã đề ra những mục tiêu chung cho cơ sở và
trong các mục tiêu chung đó, họ xây dựng nên những mục tiêu nhỏ hơn cho các bộ phận.
Các nhà trường xây dựng các mục tiêu như cây mục tiêu (trong “lý thuyết hệ thống và điều
14


khiển học” của PGS.TS.Lưu Xuân Mới) để hoàn thành xuất sắc mục tiêu chung của nhà
trường từ những mục tiêu nhỏ. Một số trường áp dụng mô hình quản lý MBO có hiệu quả
như Trường PTTH Hà Nội – Amsterdam; Trường THPT Tư thục Nhân Việt.
Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã nêu được mặt mạnh, mặt yếu và đưa ra
những chiến lược nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo, đặc biệt ở các trường Đại học, còn
nghiên cứu về quản lý đảm bảo chất lượng đào tạo ở trường TCCN chưa được quan tâm
đúng mức nhất là ở Trường Trung cấp Công nghệ Lương thực Thực phẩm Tp.HCM. Vì
vậy, tác giả muốn tập trung nghiên cứu sâu hơn vấn đề này ở Trường Trung cấp Công nghệ
Lương thực Thực phẩm Tp.HCM.

1.2. Một số khái niệm
1.2.1. Khái niệm về quản lý
1.2.1.1. Khái niệm
Khái niệm “quản lý” đã được các nhà khoa học nhận định đa dạng như sau:
Theo tác giả F. Taylor thì “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác
làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất” [16,

1.2.1.3. Chức năng của quản lý

-

Lập kế hoạch: là suy nghĩ trước của một cái gì đó phải thực hiện, và chuẩn bị cách để

thực hiện những hoạt động đã mong muốn.
-

Tổ chức: là đảm bảo tất cả các hoạt động và quá trình được sắp xếp để tổ chức có thể

đạt được các mục tiêu.
-

Lãnh đạo: là quá trình tác động đến con người, điều khiển họ, làm cho họ tự giác nỗ

lực phấn đấu đạt được mục tiêu đề ra của tổ chức.
-

Chức năng lãnh đạo của người quản lý bao gồm: Định hướng, tạo ảnh hưởng, giám sát,

hướng dẫn.
-

Kiểm tra: là việc đánh giá kết quả, là đo lường và điều chỉnh các hoạt động của việc

thực hiện các mục tiêu nhằm tìm ra những ưu, nhược điểm để phát huy hoặc điều chỉnh việc
lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo [24].
1.2.2. Khái niệm Đào tạo
Đào tạo là một quá trình dạy và học mang tính chuyên biệt nhằm trang bị, rèn luyện

trong như: cơ sở vật chất, đội ngũ GV, trung tâm thư viện... mà còn phải được kiểm chứng
qua quá trình sử dụng thực tiễn sản phẩm đào tạo đáp ứng được yêu cầu của thị trường sức
lao động.
1.2.4.2. Các cách tiếp cận về chất lượng đào tạo
Tài liệu tập huấn tự đánh giá phục vụ công tác kiểm định chất lượng giáo dục trường TCCN của
Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục (2011) [14], cụ thể:
• Chất lượng là sự phù hợp với các tiêu chuẩn
Tiếp cận theo cách này, chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ được đo bằng sự phù
hợp của nó với các thông số hay tiêu chuẩn được quy định trước đó.
“Chất lượng giáo dục trường Trung cấp chuyên nghiệp là sự đáp ứng mục tiêu do Nhà
trường đề ra, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục Trung cấp chuyên nghiệp của Luật
Giáo dục, phù hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của
địa phương và của ngành” [7].
• Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu, mục đích
Ngoài sự phù hợp với các thông số hay tiêu chuẩn được quy định trước, chất lượng
còn phải phù hợp với mục đích của sản phẩm hay dịch vụ đó. Chất lượng được đánh
giá bởi mức độ mà sản phẩm hay dịch vụ đáp ứng được mục đích đã tuyên bố. Với
cách hiểu này, chất lượng phát triển theo thời gian, tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế, xã
17


hội của đất nước, tùy thuộc vào đặc thù của từng loại trường và có thể sử dụng để phân
tích chất lượng đào tạo ở các cấp độ khác nhau.
Luật dạy nghề quy định: “Mục tiêu dạy nghề là đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp
trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo...” [34,
điều 4].
Tiếp cận theo cách này, chất lượng sẽ được xem là mức độ đáp ứng của học sinh
tốt nghiệp đối với thị trường lao động.
• Chất lượng là hiệu quả của việc đạt mục đích của Nhà trường
Theo cách hiểu này, một trường có chất lượng cao là trường tuyên bố rõ mục đích

chất lượng tổng thể (TQM) (Ashworth và Harvey, 1994), mô hình các yếu tố tổ chức
(Organizational Elements Model) (SEAMEO, 1999) và mô hình quản lý chất lượng bằng mục tiêu
(Management By Objectives – MBO).


Mô hình BS 5750/ ISO 9000
Bản chất của mô hình BS 5750/ISO 9000 là một hệ thống các văn bản quy định tiêu

chuẩn và quy trình chi tiết, nghiêm ngặt ở mỗi giai đoạn của quá trình sản xuất đảm bảo mọi
sản phẩm hay dịch vụ phải phù hợp với mẫu mã, quy cách, các thông số kỹ thuật quy định
trước đó với mục tiêu là tạo một đầu ra “phù hợp với mục đích”. BS 5750/ISO 9000 đưa ra
một kỷ luật nghiêm ngặt đối với những người sử dụng, đồng thời đòi hỏi sự đầu tư về nhân
lực, tài lực và thời gian. Mọi người phải nắm được các yêu cầu đặt ra và tuân thủ các quy
trình một cách nghiêm túc. BS5750/ISO 9000 còn xa lạ với giáo dục Đại học. Do có nguồn
gốc từ lĩnh vực sản xuất hàng hoá nên ngôn ngữ dùng trong bộ tiêu chuẩn này không phù
hợp.
Không giống như kiểm soát chất lượng, ISO không phải là một hệ thống có tính thanh
tra mà ISO đòi hỏi bằng chứng nhận. ISO được viết cho các lĩnh vực sản xuất, và được làm
ra cho các tổ chức kinh doanh các sản phẩm nhất định. Do đó, các tiêu chí cần phải chính
xác và nghiêm ngặt (Russo, 1995). Trong giáo dục, nhằm có được các tiêu chí thích hợp với
tổ chức cần phải có các thay đổi phù hợp, vì câu hỏi có thể đặt ra là: sản phẩm trong giáo
dục là gì? Có nhiều tranh luận rằng sản phẩm của giáo dục là những người tốt nghiệp, không
hoàn toàn nằm trong dây chuyền sản xuất, và người học như những bình rỗng sẽ được lấp
đầy với sự thông thái của người dạy và trong quá trình đến trường – quá trình nhận được sự
giáo dục và rèn luyện kỹ năng. Một ý kiến khác cho rằng người tốt nghiệp đóng ba vai trò
trong quá trình giáo dục: như khách hàng, như người diễn viên trong quá trình sự giáo dục
diễn ra và như một phần của sản phẩm.


Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management - TQM)

- Quá trình đào tạo: phương pháp và quy trình đào tạo, quản lý đào tạo, v.v...
- Kết quả đào tạo: mức độ hoàn thành khóa học, năng lực đạt được và khả năng thích
ứng của sinh viên.
- Đầu ra: sinh viên tốt nghiệp, kết quả nghiên cứu và các dịch vụ khác đáp ứng nhu cầu
kinh tế và xã hội.
- Hiệu quả: kết quả của giáo dục đại học và ảnh hưởng của nó đối với xã hội.
Dựa vào 5 yếu tố đánh giá trên các học giả đã đưa ra 5 khái niệm về chất lượng giáo
dục như sau:
- Chất lượng đầu vào: trình độ đầu vào thỏa mãn các tiêu chí, mục tiêu đề ra.
20


- Chất lượng quá trình đào tạo: mức độ đáp ứng yêu cầu của quá trình dạy và học và
các quá trình đào tạo khác.
- Chất lượng đầu ra: mức độ đạt được của đầu ra so với bộ tiêu chí hoặc so với các
mục tiêu đã định sẵn.
- Chất lượng sản phẩm: mức độ đạt các yêu cầu công tác của sinh viên tốt nghiệp qua
đánh giá của chính bản thân sinh viên, của cha mẹ, của cơ quan công tác và của xã hội.
- Chất lượng giá trị gia tăng: mức độ năng lực của sinh viên tốt nghiệp (kiến thức, kỹ năng, quan
điểm) đóng góp cho xã hội và đặc biệt hệ thống giáo dục đại học.
Quản lý chất lượng bằng mục tiêu (Management By Objectives – MBO)



Xác định mục tiêu của cấp cao nhất sau đó xác định mục tiêu và chỉ tiêu của các cấp
thấp hơn hoặc trong thời hạn ngắn hơn: quản lý toàn bộ công việc dựa trên việc đo lường
mục tiêu dựa trên kế hoạch thực hiện mục tiêu.
MBO là phương pháp quản lý, trong đó, mỗi thành viên, mỗi bộ phận luôn đề ra mục
tiêu phấn đấu cho cá nhân, bộ phận mình và cam kết thực hiện các mục tiêu đã đề ra. MBO
giúp cho vai trò và cơ cấu tổ chức của một tổ chức được phân định rõ, khuyến khích mọi

Để làm được điều này, trước tiên phải phân tích về thực tế, bao gồm: nhu cầu của xã
hội, đối thủ cạnh tranh, tốc độ tăng trưởng của ngành… Trên cơ sở đó, dự báo về số lượng
học sinh của nhà trường và cuối cùng là xây dựng mục tiêu của nhà trường, Mục tiêu của
nhà trường bao gồm: mục tiêu dài hạn và mục tiêu ngắn hạn.
Bước 2: Xây dựng kế hoạch dựa trên mục tiêu của nhà trường.
- Xây dựng kế hoạch về yêu cầu nguồn lực tổng thể, đó là điều kiện cần để đạt được
mục tiêu của nhà trường.
- Xây dựng kế hoạch hàng tuần, hàng tháng của các phòng ban dựa trên mục tiêu cụ thể
của từng phòng ban.
- Xây dựng kế hoạch làm việc cụ thể của các phòng ban để đạt mục tiêu trong từng khu
vực cụ thể. Đó là kế hoạch phân bổ nguồn lực, khối lượng công việc dự kiến, kế hoạch
hướng dẫn và đào tạo nhân viên nhằm đạt được mục tiêu.
Bước 3: Phân bổ mục tiêu và kế hoạch cụ thể cho từng nhân viên
- Xây dựng KPI (Key Performance Indicator – chỉ số thực hiện chính) cho từng nhân
viên dựa trên công việc cụ thể của từng nhân viên đó.
- Xây dựng cơ chế lương thưởng dựa trên kết quả công việc và KPI.
- Thúc đẩy nhân viên làm việc để đạt được mục tiêu của cá nhân và mục tiêu của nhà
trường thông qua các chương trình phúc lợi, cuộc thi trong nội bộ nhà trường, tạo môi
trường cạnh tranh lành mạnh và cởi mở.
Bước 4: Theo dõi, giám sát mục tiêu của từng nhân viên, từng phòng ban và toàn nhà
trường.
- Thực hiện việc truyền đạt thông tin về mục tiêu của nhà trường, của phòng ban và của
nhân viên một cách chặt chẽ, đảm bảo việc thông suốt và thấu hiểu của từng thành viên, từ
cấp quản lý đến nhân viên. Thực hiện việc trao đổi cởi mở thông tin trong nhà trường.
- Tổ chức các buổi họp hàng tháng, hàng tuần và thậm chí hàng ngày để theo dõi về việc
phân bổ nguồn lực của nhà trường, hoạt động quản lý của các phòng ban, hoạt động làm
việc hàng ngày.

22


quan trọng và phải được theo dõi, cập nhật cho phù hợp với tốc độ phát triển của khoa
học công nghệ, của xã hội vì các tiêu chí này chính là hệ thống các mục tiêu giáo dục
cụ thể và điều kiện bảo đảm thực hiện các mục tiêu ấy ở từng bậc học, từng trường học.
23