BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Võ Thị Huyền

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG
TÍN CHỈ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Võ Thị Huyền

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG
TÍN CHỈ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : Quản lí giáo dục
Mã số

: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

thành cảm ơn Phòng Đào tạo – Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố
Hồ Chí Minh đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập dữ liệu và thông tin của luận văn.
Đặc biệt, xin cảm ơn PGS.TS Đặng Xuân Hải, Trường Đại học Giáo dục – ĐH
Quốc gia Hà Nội và TS. Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, Học viện Quản lý giáo dục đã cung
cấp cho tôi những tài liệu quý báu và hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện luận văn.
Sau cùng tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến gia đình đã luôn tạo điều kiện tốt
nhất cho tôi trong suốt quá trình học cũng như thực hiện luận văn.
Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận
văn còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến góp ý của Thầy/Cô và các anh chị
học viên để luận văn được hoàn chỉnh hơn.
Tp.HCM, tháng 10 năm 2012.
Học viên

Võ Thị Huyền


MỤC LỤC

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU.................................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
CHUƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ ....... 8
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ..................................................................... 8
1.1.1. Nghiên cứu nước ngoài ............................................................................ 8

Tiểu kết chương 1 ................................................................................................... 43
Chương 2.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI CHƯƠNG
TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ Ở
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ...................................................... 44

2.1. Khái quát chung về địa bàn nghiên cứu và tổ chức nghiên cứu .................... 44
2.1.1. Khái quát chung về trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao
Thành phố Hồ Chí Minh ....................................................................... 44
2.1.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng .............................................................. 48
2.2. Thực trạng thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường
Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh ....................... 49
2.2.1. Thực trạng nhận thức và thái độ đối với sự thay đổi chương trình
đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục
thể thao Thành phố Hồ Chí Minh.......................................................... 49
2.2.2. Thực trạng quá trình thực hiện sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao
Thành phố Hồ Chí Minh ....................................................................... 58


2.3. Thực trạng quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín
chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ
Chí Minh ...................................................................................................... 68
2.3.1. Thực trạng hoạch định sự thay đổi chương trình đào tạo ở trường
Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh............... 68
2.3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao
Thành phố Hồ Chí Minh ....................................................................... 72

3.3.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên của trường về sự thay
đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ...................................... 92
3.3.2. Xây dựng kế hoạch quản lý sự thay đổi chương trình đào theo hệ
thống tín chỉ của nhà trường .................................................................. 94
3.3.3. Tăng cường truyền thông cho sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ .............................................................................. 99
3.3.4. Hỗ trợ nguồn lực và bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ giảng viên....... 101
3.3.5. Nâng cao năng lực quản lý sự thay đổi cho đội ngũ CBQL................ 104
3.3.6. Phát hiện và giải quyết kịp thời sự phản kháng của cán bộ viên
chức đối với sự thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ .. 107
3.3.7. Mối quan hệ giữa các biện pháp .......................................................... 110
3.4. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp .... 111
3.4.1. Khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp ........................................ 111
3.4.2. Khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp .......................................... 113
Tiểu kết chương 3 ................................................................................................. 115
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.............................................................................. 116
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 121
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBQL

: Cán bộ quản lý

CBVC

: Cán bộ viên chức

CTĐT

Bảng 1.1. Sự khác nhau giữa CTĐT theo niên chế và CTĐT theo HTTC ............ 22
Bảng 2.1. Quy mô đào tạo của trường ĐHSP TDTT TPHCM 2009-2014 ........... 47
Bảng 2.2. Đánh giá CBVC về sự cần thiết thay đổi CTĐT theo HTTC ...............50
Bảng 2.3. Nhận thức về mục đích thay đổi CTĐT theo HTTC của CBVC .......... 51
Bảng 2.4. Phản ứng tâm lý của CBVC đối với sự thay đổi CTĐT theo HTTC .... 54
Bảng 2.5. Thực trạng cách thức tham gia vào quá trình thay đổi CTĐT ..............55
Bảng 2.6. Mối liên hệ giữa độ tuổi và thái độ đối với sự thay đổi CTĐT ............. 57
Bảng 2.7. Thực trạng quá trình thực hiện sự thay đổi CTĐT ................................59
Bảng 2.8. Đánh giá của CBVC về kết quả thực hiện sự thay đổi CTĐT ..............63
Bảng 2.9. Thực trạng công tác hoạch định sự thay đổi CTĐT ..............................68
Bảng 2.10. Thực trạng công tác tổ chức thực hiện sự thay đổi CTĐT ....................72
Bảng 2.11. Thực trạng đánh giá và củng cố kết quả sự thay đổi CTĐT theo HTTC.... 77
Bảng 2.12. Thực trạng khẳng định và tạo động lực cho sự thay đổi CTĐT............ 80
Bảng 3.1. Đánh giá sự cần thiết của các biện pháp đề xuất .................................111
Bảng 3.2. Đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất .................................113


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Đánh giá của CBVC về mức độ cần thiết của sự thay đổi CTĐT ....... 51
Biểu đồ 2.2. Nhận thức về mục đích thay đổi CTĐT theo HTTC ...........................52
Biểu đồ 2.3. Phản ứng tâm lý của CBVC đối với sự thay đổi .................................54
Biểu đồ 2.4. Cách thức tham gia thực hiện thay đổi CTĐT của CBVC ..................56
Biểu đồ 2.5. Thực trạng công tác hoạch định sự thay đổi CTĐT ............................71
Biểu đồ 3.1. So sánh về mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp ... 114


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài


chỉ là một phương thức đào tạo tỏ ra có nhiều ưu thế so với phương thức đào tạo
truyền thống, và việc chuyển đổi sang phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ
được coi là một tất yếu khách quan của giáo dục đại học Việt Nam. Việc chuyển
đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang hệ thống tín chỉ đòi hỏi phải chuyển đổi
đồng bộ tất cả các yếu tố của quá trình dạy học, trong đó việc đổi mới chương trình
đào tạo nhằm đảm bảo tính linh hoạt, đáp ứng nhu cầu của xã hội và phát huy tính
chủ động của người học là yếu tố quan trọng. Trong giai đoạn từ năm 1987 đến
nay, việc chuyển đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ đã được thực hiện ở
nhiều trường đại học, cao đẳng trên cả nước. Một số trường đã đạt được những
thành quả đáng kể, song vẫn còn không ít trường thực hiện việc chuyển đổi mang
tính hình thức, chưa đạt được các yêu cầu cơ bản của phương thức đào tạo theo tín
chỉ. Các trường gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi chương trình đào tạo theo
hệ thống tín chỉ do thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn và lực lượng
giảng viên cơ hữu chưa đạt chuẩn. Mặt khác, do nhận thức về chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ của đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên viên, giảng viên của các
trường chưa thực sự đồng bộ.
Thực hiện chỉ đạo chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm học 2011 –
2012 trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh bắt đầu
tiến hành chuyển đổi sang phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Đến nay,
trường đã cơ bản hoàn thành việc chuyển đổi chương trình đào tạo theo hệ thống
tín chỉ. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi chương trình đào tạo theo hệ thống
tín chỉ, nhà trường đã gặp phải một số rào cản xuất phát từ nhận thức của đội ngũ
giáo viên và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý.
Nghiên cứu sự thay đổi, công tác quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ ở các trường đại học hiện nay, trên cơ sở đó đề xuất các biện
pháp quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục và đào tạo là một việc làm quan trọng và cần thiết nhưng chưa
được quan tâm nghiên cứu trong thời gian qua.


hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí
Minh.


4

- Đề xuất một số biện pháp quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo hệ
thống tín chỉ tại trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí
Minh.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ nghiên cứu thực trạng quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo
hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí
Minh giai đoạn từ 2011-2014. Cụ thể:
- Đối tượng khảo sát: cán bộ quản lý, giảng viên và chuyên viên.
- Phạm vi nghiên cứu: Thực trạng quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ
Chí Minh giai đoạn 2011 - 2014.
- Nội dung nghiên cứu: Thực trạng quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo
theo hệ thống tín chỉ tại trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ
Chí Minh.
7. Phương pháp luận nghiên cứu
7.1. Cơ sở của phương pháp luận nghiên cứu
- Quan điểm hệ thống cấu trúc:
Mọi sự vật trong tự nhiên- xã hội đều tồn tại dưới dạng hệ thống với các yếu
tố hợp thành với nhau. Hệ thống không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ với các
hệ thống khác và các thành tố trong cùng hệ thống có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau. Vận dụng hệ thống quan điểm này vào đề tài chúng tôi nhận thấy việc quản
lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Sư phạm
Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh là một thành tố của hệ thống công tác
quản lý trường đại học. Đồng thời, cần xem xét hoạt động quản lý sự thay đổi

- Phân tích và tổng hợp lý thuyết về: quản lý, quản lý sự thay đổi, quản lý sự
thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ.
- Phân loại, hệ thống hóa lý thuyết: quản lý, quản lý nhà trường, quản lý sự
thay đổi chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ.
7.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra xã hội học


6

+ Đối tượng khảo sát: Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi sẽ tiến
hành khảo sát bằng phiếu điều tra đối với CBQL, giảng viên và chuyên viên (114
người) của trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh.
+ Nội dung khảo sát: Thực trạng quản lý sự thay đổi chương trình đào tạo theo
hệ thống tín chỉ.
+ Công cụ khảo sát: Sử dụng mẫu phiếu điều tra.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
Đề tài tiến hành nghiên cứu sản phẩm của công tác quản lý sự thay đổi
chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ của ban lãnh đạo: kế hoạch thay đổi; kỷ
yếu hội thảo chuyển đổi chương trình; bản tổng kết đánh giá kế hoạch thay đổi
chương trình, biên bản họp hội đồng khoa học thẩm định và thông qua chương trình
đào tạo...
7.2.3. Phương pháp thống kê
Đề tài sử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu thu thập được từ việc khảo sát
bằng phiếu hỏi đối với cán bộ viên chức của trường Đại học Sư phạm Thể dục thể
thao Thành phố Hồ Chí Minh.
8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
8.1. Về lý luận
- Tổng hợp và hệ thống hóa lý luận về sự thay đổi chương trình đào tạo theo
hệ thống tín chỉ, đặc biệt là các đặc điểm của chương trình đào tạo theo hệ thống tín

Minh


8

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
CHUƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Nghiên cứu nước ngoài
Vấn đề quản lý sự thay đổi nói chung, trong giáo dục và nhà trường nói riêng
đã được nhiều tác giả đề cập đến trong thời gian qua như:
- Trong cuốn “Quản lý sự thay đổi”, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh,
2006, R.Heller đã nghiên cứu và chỉ ra tính cấp thiết của sự thay đổi trong tổ chức,
các bước quản lý sự thay đổi trong tổ chức. Tác giả đã đề cập một cách tỉ mỉ cách
đón đầu các xu thế thay đổi để tồn tại và đi trước một bước so với các đối thủ. Nội
dung cuốn sách cũng giải thích rõ ràng các kỹ năng để hoạch định và thực hiện sự
thay đổi, giúp các nhà quản lý đạt hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, cuốn sách cũng đưa
ra những lời khuyên thực tế hướng dẫn cách khai thác năng lực nhân viên hiệu quả
nhất bằng cách sử dụng những điểm mạnh và lôi kéo họ tham gia vào tất cả các giai
đoạn của quá trình thay đổi.
- Cuốn cẩm nang kinh doanh “Quản lý sự thay đổi và chuyển tiếp” của trường
đại học Harvard, XNB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tổng hợp những
thông tin cần thiết về việc quản lý thay đổi trong các tổ chức. Từ những tình huống
kinh doanh thực tế, cuốn sách chỉ ra cách giải quyết những biến động do thay đổi
gây ra, cách thực hiện thành công quá trình thay đổi và giảm thiểu những thiệt hại
có thể xảy ra, cách động viên và khuyến khích mọi người vượt qua giai đoạn thay
đổi…Cuốn sách đem lại những lời khuyên thiết yếu giúp các nhà quản lý điều
khiển tổ chức đi đúng hướng.
Đối với vấn đề thay đổi CTĐT cũng có nhiều nghiên cứu đề cập đến vấn đề

đạo đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở vận dụng các giai đoạn của lý thuyết
quản lý sự thay đổi.
- Trong cuốn “Quản lý sự thay đổi”, sách bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục
của dự án đào tạo giáo viên THCS, Đặng Xuân Hải đã nghiên cứu và cụ thể hóa
các bước của quá trình quản lý sự thay đổi với 11 bước cụ thể để áp dụng trong lĩnh
vực giáo dục


10

- Nguyễn Anh Thuấn, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã nghiên cứu và
cho ví dụ cụ thể về việc quản lý sự thay đổi trong quá trình chỉ đạo đổi mới phương
pháp dạy học ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay theo 11 bước cụ thể.
- Cuốn “Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường trong bối cảnh thay đổi” của
Đặng Xuân Hải và Nguyễn Sỹ Thư bao quát nhiều thông tin khoa học quản lý và
gợi mở tư duy hữu ích cho những người quan tâm đến quản lý giáo dục, quản lý
nhà trường trong công việc phải đối mặt với “các thay đổi” của công cuộc đổi mới
ngành giáo dục hiện nay. Cuốn sách hướng dẫn việc mô tả chi tiết vận dụng lý
thuyết quản lý sự thay đổi để thực hiện quy trình quản lý sự thay đổi trong nhà
trường, đặc biệt đi sâu vào việc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở
các trường phổ thông và chuyển đổi sang quy trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở
các trường đại học.
- Nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam do tác giả Phan
Văn Nhân làm chủ nhiệm với đề tài “Quản lý sự thay đổi trong giáo dục trung học
chuyên nghiệp ở Việt Nam”. Đề tài đã xây dựng những cơ sở lý luận về quản lý sự
thay đổi trong giáo dục trung học chuyên nghiệp của Việt Nam và đề xuất những
giải pháp quản lý sự thay đổi của hiệu trưởng trường trung cấp chuyên nghiệp trong
quá trình chuyển sang cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.
- Tác giả Đầu Thị Thu với đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2012:
“Biện pháp lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở các trường THPT khu vực miền núi

lý, tầm hạn quản lý, tầm hạn kiểm soát.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, chúng tôi sử dụng quan điểm về
quản lý của Harold Koontz: “Quản lý là hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp
những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt mục đích chung của nhóm. Mục tiêu của
quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các
mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”
[22].
1.2.2. Các chức năng của quản lý
Quản lý có 4 chức năng cơ bản có liên quan mật thiết với nhau bao gồm: lập
kế hoạch; tổ chức; lãnh đạo, chỉ đạo, điều khiển và kiểm tra đánh giá
- Lập kế hoạch: là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống, các hoạt động
và các điều kiện đảm bảo để thực hiện được các mục tiêu đó. Kế hoạch là nền tảng
của quản lý và nó bao gồm những nội dung chính sau:
+ Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công việc của tổ chức
+ Dự báo, đánh giá xu hướng phát triển của tổ chức.
+ Đề ra mục tiêu, các chương trình hành động
+ Lập kế hoạch cho các chương trình hành động để thực hiện các mục tiêu
+ Xác định những điều kiện đảm bảo để thực hiện các mục tiêu


14

+ Xây dựng các cách thức thực hiện để đạt các mục tiêu
- Tổ chức: là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và nguồn
lực cho các cơ cấu nhóm, bộ phận và các thành viên, để họ có thể hoạt động và đạt
được các mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả. Tổ chức bao gồm những nội
dung chính sau:
+ Xây dựng các cơ cấu, nhóm, bộ phận trong một tổ chức
+ Phân bổ công việc, quyền hành và nguồn lực cho nhóm, bộ phận và các
thành viên trong một tổ chức